Nhiều
người cho rằng Phật Giáo mang tư tưởng xuất thế nên không
chủ trương có gia đình, không khuyến khích kết hôn, cũng
tương đồng với việc cho rằng người theo đạo Phật đều
phải xuất gia. Thật ra, đây là một quan niệm sai lầm.
Vào
thời Đường, thời Tống cư sĩ tại gia của Phật Giáo rất
phát triển, điều này được chứng minh bởi các tác phẩm
nghệ thuật điêu khắc Phật Giáo như văn bia, tranh họa, tác
phẩm điêu khắc, Đôn Hoàng Thạch Quật... đã miêu tả rất
đậm nét các mối quan hệ trong cuộc sống gia đình, quan hệ
hôn nhân... Sau thời Nguyên Phật Giáo từ từ lui vào chốn
sơn lâm, xa rời quần chúng, điều này càng làm cho quần chúng
ngộ nhận cho rằng Phật Giáo là tiêu cực và chạy trốn
hiện thực. Từ đó, dần đến việc nhiều người khi thấy
con cái gần chùa, gần thầy liền lo sợ con mình sẽ đi tu,
gia đình sẽ tuyệt tự. Kỳ thật, gần thầy, gần chùa chưa
chắc đã xuất gia vì không phải bất kỳ ai cũng có thể
xuất gia được.
Cư
sĩ tại gia là nền tảng căn bản của Phật Giáo, thời Phật
tại thế Ngài rất chú trọng đến cuộc sống gia đình, quan
hệ vợ chồng cùng việc nuôi dạy con cái, có nhiều kinh điển
đề cập đến việc kết hôn, mang thai, sanh con... Điều này
cho thấy Phật Giáo không hoàn toàn cách tuyệt với thế gian.
I/
Ý nghĩa của hôn nhân:
Hôn
nhân là cùng gánh vác, cùng chấp nhận trách nhiệm và nghĩa
vụ. Người chưa kết hôn thường nghĩ rằng mình còn tự
do không phải lo nghĩ gì cả, có người không những không
nghĩ đến cuộc sống tuổi già của cha mẹ mình sẽ ra sao
thậm chí còn để cho cha mẹ chu cấp cho mình nữa. Sau khi
kết hôn có gia đình riêng và nhất là sau khi sanh con mới
thật sự cảm nhận được công lao của cha mẹ, và mới thật
sự cảm nhận được trách nhiệm đói với gia đình. Do vậy,
người chưa kết hôn và người đã kết hôn hoàn toàn khác
nhau. Hôn nhân vốn là sự khởi đầu khẳng định trách nhiệm
của bản thân.
Có
người cho rằng "Hôn nhân là xiềng xích" "Hôn nhân là nấm
mộ của tình ái". Lại có người cho rằng kết hôn rồi cũng
vẫn có thể ly hôn, vậy thì cần gì phải kết hôn, không
kết hôn có phải là tự do hơn không? Đây là thái độ thiếu
trách nhiệm và lãng mạn không thực tế. Nếu khi mới kết
hôn đã nghĩ ngay đến việc ly hôn, hay đã kết hôn rồi còn
muốn được tự do theo ý mình thì kết hôn để làm gì???
Nên phải hiểu rằng kết hôn là trách nhiệm, là vấn đề
vô cùng nghiêm túc, hơn nữa là qúa trình rèn luyện đẹp
nhất của đời người.
Những
vấn đề của xã hội ngày nay tuyệt đại bộ phận đều
phát sinh từ tiền bạc và sắc đẹp nam nữ. Ở Ấn độ
vì khí hậu nóng nên con người sớm trưởng thành, ngày xưa
ở Ấn độ 12, 13 tuổi đã lập gia đình, thậm chí còn sớm
hơn nữa, vì trời nóng chổ ở lại chật chội nên thường
ngủ dưới gốc cây hay ngoài trời. Do đó, vấn đề quan hệ
nam nữ càng thêm phức tạp. Đức Phật đã nhìn thấy vấn
đề nghiêm trọng này nên chế định cư sĩ tại gia giữ ngũ
giới nhất là giới không tà dâm. Từ đây, chúng ta thấy
được rằng Phật Giáo rất chú trọng việc hôn nhân và nhấn
mạnh vấn đề vợ chồng phải biết giữ chử tín và tiết
hạnh. Trên lập trường của Phật Giáo giới không tà dâm
vợ chồng đều cùng phải tuân giữ, và phải được mọi
người cùng xem trọng vì đây là nền tảng của hạnh phúc
gia đình và sự ổn định hòa hợp trong xã hội. Đừng nghĩ
chỉ vui chơi trong chốc lát mà xem thường không giữ gìn vì
nó chính là nguyên nhân làm tan vỡ gia đình. Nói về sinh lý
thì chồng nếu quan hệ với người ngoài thì sẽ nhiễm bịnh
xã hội rồi đem về truyền lại cho vợ con, còn về mặt
tâm lý thì vợ hay chồng có quan hệ bất chính bên ngoài sẽ
làm cho tinh thần của người kia bị đổ sụp, làm mất hạnh
phúc gia đình và bất ổn trong xã hội. Do vậy, không thể
xem thường trách nhiệm xã hội trong hôn nhân được.
Kết
hôn cũng là sự kết hợp giữa hai gia đình từ đó mối quan
hệ trong xã hội càng mỡ rộng và thay đổi. Đối mặt với
hoàn cảnh và cuộc sống mới đó cần lấy tinh thần từ
bi để đối đãi và lo lắng cho nhau, đối với cha mẹ chồng
hay cha mẹ vợ cần lấy trí tuệ để xử lý, lấy tình thương
và đạo lý để dạy dỗ con cái. Đây là nghĩa vụ và thái
độ cần phải có trong quá trình hôn nhân.
II/
Ý nghĩa của việc xây dựng Phật hóa gia đình:
1/
Lấy tín ngưỡng tôn giáo thúc đẩy xây dựng cuộc sống
gia đình hạnh phúc mỹ mãn
Kết
hôn là việc đơn giản nhưng cuộc sống gia đình là chặng
đường dài phải đi ở tương lai, nếu gia đình có chung một
tín ngưỡng, lấy niềm tin làm tiêu chuẩn để xây dựng hạnh
phúc gia đình. Học theo hạnh từ bi của Bồ Tát Quan Âm thời
vợ chồng sẽ thương yêu và tương kính lẫn nhau, tin tưởng
và trung thành với nhau, con cái có trách nhiệm vớicha mẹ
già giữ tròn chữ hiếu, không bao giờ bỏ mặc cha mẹ không
hề chăm sóc, có cùng niềm tin tôn giáo khi gặp khó khăn rắc
rối trong cuộc sống chung giữa hai người cùng cầu nguyện
Bồ Tát Quan Âm gia hộ để có được trí tuệ và nghị lực
để đối mặt và giải quyết khó khăn. Hai người xuất thân
từ hai gia đình, hai hoàn cảnh khác nhau nên khi về sống chung
phải biết bao dung lẫn nhau, hoàn thiện nhân cách cho nhau,
nếu không được như vậy thì đừng lấy nhau để khỏi làm
khổ cho nhau.
Vợ
chồng nếu gây cãi với nhau thì là lỗi của cả hai, vì cãi
nhau là từ hai cái miệng chứ không phải một, nếu chỉ có
một cái miệng nói thôi thì làm sao hình thành nên được
việc cãi vã?
2/
Lấy việc tịnh hóa gia đình để nâng cao nhân cách và tịnh
độ hóa nhân gian:
Tịnh
hóa nhân gian phải bắt đầu từ tịnh hóa gia đình, cũng
có nghĩa là phải bắt đầu từ việc xây dựng Phật hóa
gia đình, lấy trí tuệ và lòng từ bi của chư Phật, Bồ
Tát làm đối tượng học tập của chúng ta trong xử lý việc
gia đình, nâng cao phẩm cách của chính mình từ đó hoàn thành
việc tịnh hóa gia đình, ảnh hưởng người thân, bạn bè
và xã hội xây dựng tịnh độ tại trần gian.
III/
Làm thế nào để xây dựng Phật hóa gia đình:
1/
Xây dựng nhận thức chung về hôn nhân:
Chúng
ta nói đến việc xây dựng Phật hóa gia đình là hy vọng
bắt đầu từ việc kết hôn của 2 đôi trẻ, từ một gia
đình để đi đến việc xây dựng Phật hóa gia đình trong
xã hội. Làm thế nào để xây dựng Phật hóa gia đình? Đầu
tiên là phải xây dựng nhận thức chung về hôn nhân. Nhận
thức chung về hôn nhân chính là sự quan tâm lẫn nhau, kính
trọng lẫn nhau, nhường nhịn nhau, xem nhau là bạn cùng tu,
là thiệm hữu trí thức của nhau, nâng đỡ dắt dìu nhau để
cùng nhau trưởng thành và tiến bộ.
Khi
người kia tiêu cực, buồn chán, cô đơn đến cực cùng thì
phải biết động viên an ủi "chỉ cần núi kia tồn tại,
sợ gì tìm không ra củi đốt, khó khăn trước mắt chỉ là
tạm thời, chúng ta hãy cùng nhau cố gắng, mình không nên
chán nản, tôi luôn ở bên mình để cùng mình vượt qua khó
khăn này, hơn nữa con chúng ta rất cần sự chăm sóc của
mình". Đó chính là quan tâm lo lắng cho nhau.
Đức
Phật dạy mỗi chúng sanh đều có Phật tính, nghĩa là mọi
chúng sanh đều tiềm ẩn khả năng thành Phật, mọi người
đều sẽ là Đức Phật ở tương lai, vì thế chúng ta phải
biết tôn trọng đối phương cho dù họ có không tôn trọng
chúng ta đi nữa, thậm chí họ có đối xử không tốt với
mình cũng tập xem đó là nghịch tăng thượng duyên (cơ hội
luyện tập) đối với sự tu dưỡng của chúng ta. "Núi không
chuyển đường chuyển, đường không chuyển người chuyển".
Nếu đối phương không thể thay đổi trong nhất thời thì
tự mình phải biết điều chỉnh để giữ được thái độ
tôn trọng, tôn kính, cùng sống chung với người ấy xem họ
là Phật, là Bồ Tát ở tương lai nên tâm luôn tôn trọng
nhau.
Sự
hòa thuận trong gia đình rất quan trọng, nhiều gia đình đổ
vỡ bắt đầu từ việc vợ chồng không kính nhượng lẫn
nhau, đặc biệt chồng phải biết tập nhường vợ vì điều
này khó làm hơn là ngược lại.
2/
Giáo dục từ khi còn trong bụng mẹ:
Kết
hôn nhưng không muốn sinh con là hành vi thiếu trách nhiệm,
cũng là từ chối cơ hội trưởng thành đối với mình nhưng
sinh con thật nhiều cũng là điều không tròn bổn phận, có
con chúng ta mới có thể hiểu được sự khó nhọc của cha
mẹ đối với chúng ta, từ khi mang thai, đến sanh con, nuôi
con ăn học, dựng vợ gả chồng cho con rồi cũng chưa hết
còn phải giúp con tạo dựng cơ nghiệp nữa. Nếu không có
con làm sao hiểu được trách nhiệm và nổi khổ của người
làm cha mẹ. Ngày nay, những đôi vợ chồng trẻ ở xã hội
phương đông lẫn phương tây thường quên đi trách nhiệm
phụng dưỡng cha mẹ già của mình, thậm chí sanh con đẻ
cái mình không chăm sóc đã đành, còn đem con cái giao cho cha
mẹ già "hiếu thuận" nó nữa. Đây là điều cần suy nghĩ
rất nhiều.
Trong
lúc mang thai phải nghĩ rằng mình đang mang trong mình vị "tiểu
bồ tát", không nên nghĩ rằng trong bụng mình đang mang là
"tiểu quỷ". Quan niệm rất quan trọng nếu nghĩ con mình là
"quỷ" thời tương lai nó sẽ hóa "quỷ", còn nghĩ con mình
là "bồ tát" thì nó sẽ là "bồ tát" sau này. Trong khi mang
thai phải thường niệm Quan Âm, thường chiêm ngưỡng Quan
Âm, thường nghĩ đến lòng từ bi và công hạnh cứu thế
của Bồ Tát Quan Âm được như vậy rất tốt cho thai nhi.
Mặt khác còn phải biết giữ cho tâm khí luôn an hòa, không
nên bực tức, giận dữ lúc mang thai, cũng không được tham
ăn, tham uống, phải giữ cho cuộc sống của mình thật quy
củ, vì mọi ý niệm, cử chỉ, hành động và lời nói của
mình đều sẽ ảnh hưởng đến thai nhi. Trong lúc này người
chồng đừng nghĩ rằng mình không có nghiã vụ gì trong việc
giáo dục thai nhi, vì sự đối xử, ngôn ngữ, hành động
của mình sẽ ảnh hưởng đến vợ và như vậy sẽ ảnh hưởng
đến con, nên giáo dục thai nhi là việc của vợ lẫn chồng
mà không phải của riêng ai.
3/
Giáo dục từ nhỏ:
Khi
con mới biết bò phải dạy cho con biết lễ Phật, phải cho
con xem những sách truyện nói về sự yêu thương động vật,
cây cỏ và tâm từ bi cứu độ chúng sanh của chư Phật Bồ
tát để hun đúc cho con lòng thương yêu người và vạn vật
ngay từ tấm bé. Nhiều người cho rằng để cho con cái tự
chọn niềm tin tôn giáo sau khi nó lớn khôn, điều này không
thật đúng hoàn toàn, chúng ta phải biết xây dựng niềm tin
tín ngưỡng cho con mình ngay từ trong bụng, ngay lúc còn nhỏ,
nếu không như vậy thì cha mẹ chưa làm hết bổn phận và
nghĩa vụ của mình. Cha mẹ phải biết dành cho con càng nhiều
thời gian càng tốt vì có như vậy con nhỏ mới có thể trưởng
thành khỏe khoắn về cả thể xác lẫn tâm hồn được
4/
Cuộc sống vợ chồng:
"Hãy
biết tha thứ cho người ấy" nói thì dễ nhưng làm thời rất
khó, vợ chồng sống chung phải biết bao dung lẫn nhau, sửa
được thì tốt, không sửa được thì phải tập biết coi
đó là chuyện nhỏ có như vậy mới hòa thuận em ấm được,
còn hai người nếu cứ "thêm mắn dặm muối" hoài thì làm
sao mà chuyện nhỏ không xé to được. Có đôi vợ chồng lấy
nhau đã bốn năm nay đòi ly hôn, thầy hỏi nguyên nhân thì
người chồng thưa "Thưa thầy, vợ con ăn táo không gọt võ,
ăn quýt không tước sơ, lấy giẻ lau bàn đi lau chén điã".
Người vợ thì bạch "Bạch thầy, chồng con tối không súc
miệng, ngủ không rửa chân, thúi trên thúi dưới làm sao con
ngủ được". Thế đấy đã không bao dung được cho nhau thì
chuyện dù nhỏ thế cũng phải ly hôn.
Ngòai
ra còn phải biết tha thứ cho nhau, tin tưởng và thương yêu
nhau hết mình cho dù bên ngoài người ấy lỡ có ngoại tình
đi chăng nữa nếu mình tin tưởng hết lòng thì đến lúc
họ cũng phải hối hận mà quay về. Vợ chồng phải tuyệt
đối tin tưởng nhau, phải hiểu nhau để tha thứ cho nhau,
là người Phật tử càng phải tin tưởng, tha thứ và bao dung
người mình yêu hơn những người khác vì điều này vô cùng
quan trọng trong việc xây dựng hôn nhân tốt đẹp và Phật
hóa gia đình.
Ths.
Thích Giải Hiền
(http://www.phattuvietnam.net)
06-15-2007
04:55:13
