Chương
sáu
PHẬT
GIÁO ĐỜI NHÀ HỒ (1400 - 1407)
ĐẾN
ĐỜI THUỘC MINH (1414 - 1427)
Nhà
Hồ lên làm vua cũng được hai đời trong bảy năm, thì lại
bị nhà Minh sang đánh. Nước ta lại thuộc nhà Minh[1]
Năm
1419 quan nhà Minh tịch thu hết các sách vở trong nước, các
kinh điển nhà Phật đem về Kim Lăng và đốt phá chùa chiền
rất nhiều.
Sử
chép : “Bọn Hoành Phúc (tướng nhà Minh) ở lại sửa sang
việc nước, để khiến cho người An Nam đồng hóa với người
Trung Hoa, lập ra đền miếu bắt người mình cúng tế theo
tục bên Trung Hoa v.v..., còn cái gì là di tích của nước mình
như là sách vở thì thu nhặt đem về Trung Hoa hết sạch.”
Và:
“Nhà Minh bấy giờ không những là mở mang Nho học mà thôi,
lại lập ra Tăng Cương ty và Đạo Kỳ ty để coi những việc
thuộc về đạo Phật và đạo Lão. Rồi sai các Tăng-già ở
Tăng Cương ty, các đạo sĩ Đạo Kỳ ty đi truyền giảng đạo
Phật và đạo Lão.
Lịch
sử Phật giáo ở Trung Hoa chép: “Đời Minh cả hai giáo Lạt
Ma và Thiền Tôn đều thạnh hành.”
Xem
vậy thì đại khái đoán được Phật giáo ở nước ta lúc
thuộc nhà Minh vậy.
Nhưng
trong 13 năm thuộc Minh ấy, quan Trung Hoa thì tham tàn, quan ta
thì gian nịnh, tàn ác vô liêm sĩ, dân tình cực khổ, nhiều
nơi kéo cờ khởi nghĩa, trong nước không lúc nào được yên.
Phật giáo dù được nhà Minh ủng hộ, nhưng lại phải theo
một chính sách riêng. Và từ cuối đời Trần đến đây,
trong đám Tăng đồ đã kém người sáng suốt, lại bị ở
dưới quyền thế của bọn Nho sĩ. Chừng ấy ta cũng đủ
đoán biết sự điêu tàn hoang phế của nền đạo lý.
May
sao, một đấng anh hùng cứu nước, từ Lam Sơn mở vận mới
cho dân tộc, mà lập ra nhà Hậu Lê: Thái Tổ Lê Lợi.
[1]
Lúc này nhà Minh đã thống nhất nước Trung Hoa.
