Khi
học về pháp môn “Hiện Pháp Lạc Trú” các môn sinh
thường được giảng sư kể cho nghe một câu chuyện rất
hay trước khi bắt đầu đi vào những huyền nghĩa thâm sâu
của bài học. Câu chuyện ẩn dụ như sau.
Một
buổi trưa, trên bờ sông Hằng, một người đàn ông ngồi
trầm tư, dáng điệu u buồn như có điều băn khoăn, lo nghĩ,
mắt nhìn ra sóng nước xa xa, tay bâng quơ khẩy khẩy trên
cát. Bỗng, cảm tưởng như vừa chạm phải vật gì, ông ta
nhìn xuống. Đó là một túi nhỏ thô sơ, cột bằng sợi giây
gai cũ kỹ. Mở ra, người ấy thấy những hạt đá nhỏ. Ồ,
bãi biển thiếu gì đá, thiếu gì vỏ sò vỏ ốc mà đứa
trẻ nào lươm nhặt còn cất dấu nơi đây? Rồi, cùng với
tâm trạng bâng khuâng, người đó cầm từng viên, ném thật
xa ra giòng sông. Mỗi viên đá, tuy nhỏ, nhưng khi chạm mặt
nước đều dội lên một làn sóng lăn tăn. Cứ thế, người
ấy ném từng viên đá xuống sông, theo từng giòng suy tưởng
bâng khuâng trong tâm trí ....
Mặt
trời lên cao ..... lên cao .... Và rồi, khi người ấy cầm
viên đá cuối cùng trên tay, sắp ném xuống, là lúc ánh sáng
mặt trời chiếu dọi đúng trên lòng bàn tay. Người ấy bàng
hoàng nhìn, như không thể tin ở mắt mình. Trời ơi, dưới
ánh nắng chan hòa, viên đá trên tay đang tỏa chiếu rực rỡ
bẩy mầu. Đây không phải là những viên đá, viên sỏi tầm
thường ngoài bãi biển mà trẻ nhỏ thường nhặt chơi ! Đây
là đá quý ! Đây là kim cương !!!!!
Với
viên kim cương cuối cùng đó, người ấy đã mua ruộng, mua
trâu, đã tạo được một đời sống sung túc. Người ấy
có hạnh phúc không ? Có chứ, nếu người ấy nghĩ rằng:
“May quá! ta còn kịp nhận ra đây là kim cương”. Nhưng,
cũng vẫn những diễn biến đó, người ấy sẽ đau khổ,
sẽ ăn không ngon, ngủ không yên nếu mang tâm tiếc nuối:
“Trời ơi ! Chỉ còn một viên kim cương cuối cùng mà ta
được sung sướng thế này, phải chi ta nhận ra sớm thì với
nguyên cả túi kim cương, ta sẽ còn sung sướng tới đâu!”
Thật
là một thí dụ tuyệt vời để giảng về “Sự an lạc trong
giây phút hiện tại”. Chỉ thí dụ này thôi, đã quá đầy
đủ để nói về pháp môn “Hiện Pháp Lạc Trú”. Hãy thông
minh hưởng niềm an lạc ngay giây phút hiện tại này vì mọi
sự vật đều thay đổi, biến thiên không ngừng, giây phút
sau không bao giờ có thể giống giây phút trước. Nếu ta để
giây phút hiện tại trôi qua trong vô nghĩa là ta đã vừa Đánh
Mất giây phút hiện tại đó. Khi Khổng Tử chỉ giòng sông
mà nói: “Thệ giả ư tư phù, bất xả chú dạ”, đại ý
là, giòng sông cứ đêm ngày không ngừng, chảy hoài, chảy
mãi”. Câu này tương tự như triết gia Héraclite thời xưa
đã nói “Ta không thể nào tắm hai lần ở cùng một giòng
sông”. Đúng thế, vì dù ta có xuống ngay nơi bờ ấy, ngay
con sông ấy thì giòng nước ta đang tắm không thể là giòng
nước ta đã tắm lần đầu !
Nếu
chúng ta dành thêm đôi ba phút tĩnh lặng, lắng tâm, chúng
ta có thể còn nhìn thấy gì thêm ? Chúng ta có từng đã, và
đang ném những viên kim cương ra khỏi lòng tay không ???
Có,
chúng ta đã, và đang ném đi nhiều lắm vì chúng ta chưa nhận
thức đủ niềm hạnh phúc kỳ diệu của pháp môn Hiện Pháp
Lạc Trú, pháp môn dạy chúng ta biết an lạc ngay giây phút
hiện tại. Sự an lạc quý như kim cương, có khi còn quý hơn
nữa vì từ sự an lạc ta có thể vượt thắng vô minh, tìm
ra chân trời giải thoát. Tâm chúng ta như con vượn truyền
cành, nó luôn nhẩy nhót, đang đứng nơi này đã muốn qua
nơi kia. Cái tâm buông lung đó là nguyên nhân chính gây ra niềm
bất toại ý với hiện tại; Từ bất toại ý với hiện tại,
tất nhiên, tâm khởi niềm mơ ước tương lai.
Chỉ
cần quán chiếu đơn giản tới đây, ta đã thấy, ít nhất,
có hai sự khổ đau, phiền não hiển hiện rõ rệt. Đó là,
thứ nhất: sự khổ đau vì thấy hiện tại không như ý mình
muốn mà vẫn đang phải sống trong hiện tại; thứ hai: thèm
thuồng, mơ ước những gì mình mong muốn ở tương lai, mà
tương lai thì chưa tới, hoặc có thể không bao giờ tới !
Đây
chỉ là hai hiện tượng phiền não căn bản. Nếu chia chẻ,
phân tích từng hiện tượng ra chúng ta sẽ thấy vô vàn viên
kim cương mà chúng ta đã, và đang ném đi. Cái nhà ta đang
ở, có hơi cũ, hơi nhỏ, so với nhà của bạn ta vừa mua trên
núi, hay trên biển. Nhưng nhà ta cũng có cái mái che mưa nắng,
có miếng vườn nhỏ cho ta gieo xuống hạt cải, hạt rền.
Cái xe ta đang xử dụng, mười tuổi rồi, khá cũ đấy, nhưng
nó vẫn là người bạn tốt, đưa ta đi chợ, đi bác sỹ.
Nó cũ cũng như ta già, chăm chút cho nó chút dầu, chút nhớt
thì nó tiếp tục thương ta như ta thương nó mà thôi, sao ta
lại chuốc lấy khổ đau khi nhìn thấy xe người khác vừa
đẹp, vừa mới hơn rồi than thân trách phận sao tôi nghèo
thế này, kém may mắn thế này ?
Khi
đã bất toại ý với hiện tại, ta đâu có ngừng sự khổ
đau ở đó. Ta lập tức hành hạ ta thêm bằng những mơ ước
tương lai, khởi từ hiện tại ta cho là kém may mắn này. Chẳng
hạn như, nếu có thật nhiều tiền, ta sẽ mua cái biệt thự
sát bãi biển, mở cửa sau là khu vườn kỳ hoa dị thảo.
Từ thượng uyển đó, chân ta sẽ chạm làn cát trắng, thơm
tho, sạch sẽ. Từ bờ cát mịn màng đó ta sẽ chậm rãi bước
xuống làn nước trong xanh. Ta sẽ mua luôn góc biển này để
những kẻ nghèo nàn, dơ dáy ngoài kia không bước vào được.
Giá nào ta cũng mua. Ta có tiền mà !
Trong
khi chờ tiền tới (không biết bao giờ tới!) ta đang khổ,
đang giận, đang buồn vì những điều do chính ta tạo ra, không
ai khác! Nhưng nếu biết an trú trong hiện tại, ta có thể,
vừa cắp rổ ra vườn hái rau, vừa hát “Vườn rau, vườn
rau xanh ngắt một mầu. Có bà, có bà mẹ quê nương náu ....”
(*)
Quán
chiếu thêm chút nữa, nếu có kẻ lấy cắp của ta cái gì,
ta tiếc của (khổ tâm), ta nguyền rủa, oán hận kẻ cắp
(sân), ta không ngừng thương tưởng vật đã mất (si) v....
v.... Trái lại, nếu ta bình tâm nghĩ thế này: kẻ kia cướp
đoạt của ta có thể vì 2 cớ sự. Thứ nhất, kẻ đó muốn
vật của ta quá, mà không sao có được, đành cướp đoạt;
thứ hai, kẻ đó vô minh, không biết là đang cướp đoạt,
tưởng như ở đời muôn sự của chung !
Với
cớ sự thứ nhất, kẻ kia muốn vật ta đang có tới mức
biết rằng việc cướp đoạt của người khác là không phải,
không nên, nhưng tâm ham muốn không cưỡng lại được, cứ
cướp. Trường hợp này, ta thử thực hành hạnh thứ nhất
trong Luc Độ Ba La Mật xem. Đó là Hạnh Bố Thí, Hạnh Cho.
Cho đi. Cứ hoan hỷ cho đi. Biết kẻ kia đang ham muốn thì
ta cho đây không chỉ là cho của mà còn là cho niềm vui. Kẻ
kia đoạt được điều họ muốn, tất họ tràn ngập vui sướng
rồi. Cho đi. Đừng tiếc, vì cho đây không chỉ thực hành
hạnh bố thí mà ta còn đang chứng nghiệm hạnh thứ ba trong
Tứ Vô Lượng Tâm. Đó là Hạnh Hỷ. Trong Từ Bi Hỷ Xả,
Hạnh Hỷ đẹp lắm vì Hỷ không chỉ có nghĩa là ban vui mà
còn là vui với cái vui của người.
Chuyển
buồn giận tiếc nuối thành Ba La Mật, ta không có “lời”
quá ư?
Với
cớ sự thứ hai, kẻ kia cướp đoạt mà không ý thức là
đang cướp đoạt thì lại càng dễ dàng cho ta tha thứ vì
kẻ đó vô minh mà ! Nếu ta oán hận, nguyền rủa kẻ vô minh
chính là ta đang vô minh đấy !
Loài
người được coi là có trí tuệ hơn mọi loài, nhưng hình
như loài người đang dùng trí tuệ đó để trở thành ác
độc hơn các loài khác. Cứ nhìn nhân loại đang giết nhau
hàng loạt thì đủ biết! Thú lớn ăn thịt thú nhỏ vì nhu
cầu sinh tồn. Chúng cần ăn để sống. Ngay như sư tử được
tôn xưng là Chúa Sơn Lâm, uy dũng ngất trời mà khi đã ăn
no, nó đâu có giết thêm con chồn, con thỏ vì vui, hay vì muốn
chứng tỏ quyền sinh sát trong tay? (Xin cám ơn Đấng Thiêng
Liêng nào đó, đã tạo ra con voi chỉ ăn cỏ. Nếu con voi cũng
cần ăn thịt để sống thì phải bao nhiêu thỏ, sóc, nai ....
mới đủ cho nó một bữa ăn ?)
Loài
người đâu có được sinh ra để giết nhau vô tội vạ, vậy
mà trong cõi ta-bà uế trược này đang có những kẻ ác độc
hơn loài thú ! Thương thay ! Thương người và thương ta, đã
không biết khổ đau hay an lạc do chính ta tạo đấy.
Nương
theo lời dạy của Chư Phật, chúng ta hãy cùng nhau thử chuyển
tâm đi, ta sẽ có vô số kim cương chứ chẳng phải chỉ còn
một viên cuối cùng.
Kịp
nhận ra viên kim cương cuối cùng cũng đủ mang lại vô lượng
an lạc, huống chi nhận ra sớm hơn thì ta không chỉ đang ở
cõi nước Cực Lạc của Phật A Di Đà mà không chừng ta còn
được rong chơi khắp mười phương Chư Phật, ngay lúc này,
ngay nơi đây, ngay nơi uế nhiễm ta-bà, ngay giữa lòng người
tham lam ác độc. Vì sao mà mầu nhiệm thế ? Vì lời Phật
dạy đã từng có chứng minh, là đất Phật ngay nơi tâm an
lạc.
Nam
Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát
Nam
Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát
Nam
Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát Ma Ha Tát.
Diệu
Trân
(Tháng
Sáu 2006)
(*)Nhạc
phẩm “Bà Mẹ Quê” của Phạm Duy
