58. Kinh
Vương tử Vô Úy
(Abhayaràjakumàra sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở
tại Rajagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), Kalandakanivapa (chỗ
nuôi các con sóc).
Rồi Vương tử Abhaya
(Vô Úy) đi đến Nigantha Nataputta, sau khi đến đảnh lễ Nigantha
Nataputta rồi ngồi xuống một bên. Nigantha Nataputta nói với
Vương tử Abhaya đang ngồi một bên:
-- Này Vương tử, Vương
tử hãy đi đến luận chiến với Sa-môn Gotama, và nhờ vậy
tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi cho Vương
tử: "Sa-môn Gotama có thần lực như vậy, có uy lực như vậy,
đã bị Vương tử Abhaya luận chiến".
-- Thưa Tôn giả, làm
thế nào con có thể luận chiến Sa-môn Gotama có thần lực
như vậy, có uy lực như vậy?
-- Này Vương tử, hãy
đi đến Sa-môn Gotama, sau khi đến hãy nói với Sa-môn Gotama,
sau khi đến hãy nói với Sa-môn Gotama như sau: "Bạch Thế Tôn,
Như Lai có thể nói lời nói, do lời nói ấy những người
khác không ưa, không thích chăng?" Nếu Sa-môn Gotama được
Vương tử hỏi như vậy và trả lời như sau: "Này Vương tử,
Như Lai có thể nói lời nói, do lời nói ấy những người
khác không ưa, không thích", thời Vương tử hãy nói với Sa-môn
Gotama: "Bạch Thế Tôn, nếu xử sự như vậy thời có gì sai
khác giữa kẻ phàm phu và Ngài? Kẻ phàm phu có thể nói lời
nói, do lời nói ấy những người khác không ưa không thích".
Còn nếu Sa-môn Gotama được Vương tử hỏi như vậy và trả
lời như sau: "Này Vương tử, Như Lai không có thể nói lời
nói, do lời nói ấy những người khác không ưa, không thích",
thời Vương tử hãy nói với Sa-môn Gotama: "Bạch Thế Tôn,
nếu xử sự như vậy, thời vì sao Devadatta được Ngài trả
lời như sau: 'Devadatta phải đoạ vào đọa xứ, Devadatta phải
đọa vào địa ngục, Devadatta phải đọa trong một kiếp Devadatta
không thể nào cứu chữa được?' Và do Ngài nói những lời
như vậy, Devadatta phẫn nộ, không hoan hỷ". Này Vương tử,
Sa-môn Gotama khi bị Vương tử hỏi câu hỏi hai móc như vậy,
sẽ không có thể nhả ra, cũng không có thể nuốt vào. Ví
như một móc sắt bị móc vào cổ họng một người nào, người
ấy không có thể nhả ra, cũng không có thể nuốt vào được.
Cũng vậy, này Vương tử, Sa-môn Gotama khi vị Vương tử hỏi
câu hỏi hai móc như vậy, sẽ không có thể nhả ra, cũng không
có thể nuốt vào. 
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Vương tử Abhaya vâng
đáp Nigantha Nataputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ
Nigantha Nataputta, thân bên hữu hướng về ông rồi đi đến
Thế Tôn. Sau khi đến, liền đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Vương tử Abhaya đang ngồi một bên, nhìn mặt trời
rồi suy nghĩ: "Hôm nay, không phải thời để luận chiến với
Sa-môn Gotama. Ngày mai, ta sẽ luận chiến với Sa-môn Gotama
tại nhà của ta," liền bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, ngày
mai mong Thế Tôn nhận lời dùng cơm, cùng ba Tỷ-kheo khác với
Ngài là người thứ tư.
Thế Tôn im lặng nhận
lời. Rồi Vương tử Abhaya, sau khi biết Thế Tôn đã nhận
lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn,
thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Thế Tôn, sau khi đêm
ấy đã mãn, vào buổi sáng đắp y, cầm theo y bát, đi đến
chỗ của Vương tử Abhaya, sau khi đến liền ngồi trên chỗ
đã soạn sẵn. Rồi Vương tử Abhaya tự tay mời mọc, làm
cho Thế Tôn thỏa mãn với những món ăn thượng vị, loại
cứng và loại mềm. Vương tử Abhaya chờ cho Thế Tôn sau khi
đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một ghế thấp
khác rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, Vương
tử Abhaya bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, Như
Lai có thể nói những lời, do những lời ấy người khác
không ưa, không thích chăng?
-- Này Vương tử, phải
chăng ở đây, (câu hỏi) có dụng ý một chiều?
-- Bạch Thế Tôn, các
vị Nigantha đã bị bại ở đây rồi.
-- Này Vương tử, vì
sao Vương tử lại nói như vầy: "Bạch Thế Tôn, các vị Nigantha
đã bị bại ở đây rồi"?
-- Bạch Thế Tôn, ở
đây, con đi đến Nigantha Nataputta, sau khi đến con đảnh lễ
Nigantha Nataputta rồi ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn,
Nigantha Nataputta nói với con đang ngồi một bên: "Này Vương
tử, Vương tử hãy đi đến luận chiến với Sa-môn Gotama,
và nhờ vậy tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền
đi cho Vương tử: "Sa-môn Gotama có thần lực như vậy, có
uy lực như vậy, đã bị Vương tử Abhaya luận chiến". Bạch
Thế Tôn, khi được nói vậy, con thưa với Nigantha Nataputta:
"Thưa Tôn giả, nhưng làm thế nào, tôi có thể luận chiến
với Sa-môn Gotama, một vị có thần lực như vậy, có uy lực
như vậy?" -"Này Vương tử, hãy đi đến Sa-môn Gotama, sau khi
đến hãy nói với Sa-môn Gotama như sau: "Bạch Thế Tôn, Như
Lai có thể nói lời nói, do lời nói ấy, những người khác
không ưa, không thích chăng?" Nếu Sa-môn Gotama được Vương
tử hỏi như vậy và trả lời như sau: "Này Vương tử, Như
Lai có thể nói lời nói, do lời nói ấy, những người khác
không ưa không thích", thời Vương tử hãy nói với Sa-môn
Gotama: "Bạch Thế Tôn, nếu xử sự như vậy, thời có gì
sai khác giữa kẻ phàm phu với Ngài? Kẻ phàm phu có thể nói
lời nói, do lời nói ấy, những người khác không ưa, không
thích". Còn nếu Sa-môn Gotama được Vương tử hỏi như vậy
và trả lời như sau: "Này Vương tử, Như Lai không có thể
nói lời nói, do lời nói ấy những người khác không ưa,
không thích", thời Vương tử hãy nói với Sa-môn Gotama: "Bạch
Thế Tôn, nếu còn xử sự như vậy, thời vì sao Devadatta được
Ngài trả lời như sau: Devadatta phải đọa vào đọa xứ, Devadatta
phải đọa vào địa ngục, Devadatta phải đọa trong một kiếp,
Devadatta không thể nào cứu chữa được? Và vì Ngài nói những
lời như vậy, Devadatta phẫn nộ, không hoan hỷ". Này Vương
tử, Sa-môn Gotama, khi bị Vương tử hỏi câu hỏi hai móc như
vậy, sẽ không thể nhả ra, cũng không thể nuốt vào. Vì
như một móc sắt bị mắc vào cổ họng của một người
nào, người ấy không có thể nhả ra, cũng không có thể nuốt
vào được. Cũng vậy, này Vương tử, Sa-môn Gotama, khi bị
Vương tử hỏi câu hỏi hai móc như vậy, sẽ không có thể
nhả ra, cũng không có thể nuốt vào".
Lúc bấy giờ, có đứa
con nít ngây thơ nằm giữa trên đầu gối của Vương tử
Abhaya. Rồi Thế Tôn nói với Vương tử Abhaya:
-- Này Vương tử, Vương
tử nghĩ thế nào? Nếu đứa con nít này, do sự vô ý của
Vương tử, hay do sự vô ý của người vú hầu, thọc một
cây gậy hay nuốt một hòn đá vào trong miệng, vậy Vương
tử phải làm gì?
-- Bạch Thế Tôn, con
phải móc cho ra. Bạch Thế Tôn, nếu con không thể móc ra lập
tức, thời với tay trái con nắm đầu nó lại, với tay mặt
lấy ngón tay làm như cái móc, con sẽ móc cho vật ấy ra, dầu
có phải chảy máu. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì con có lòng
thương tưởng đứa trẻ.
-- Cũng vậy, này Vương
tử, lời nói nào Như Lai biết không như thật, không như chân,
không tương ứng với mục đích, và lời nói ấy khiến những
người khác không ưa, không thích, thời Như Lai không nói lời
nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là như thật, như chân,
không tương ứng với mục đích, và lời nói ấy khiến những
người khác không ưa, không thích, thời Như Lai không nói lời
nói ấy. Và lời nói nào Như Lai biết là như thật, như chân,
tương ứng với mục đích, và lời nói ấy khiến những người
khác không ưa, không thích, Như Lai ở đây biết thời giải
thích lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là không như
thật, không như chân, không tương ứng với mục đích, và
lời nói ấy khiến những người khác ưa thích, Như Lại không
nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là như thật,
như chân, không tương ứng với mục đích, và lời nói ấy
khiến những người khác ưa và thích, Như Lai không nói lời
nói ấy. Và lời nói nào Như Lai biết là như thật, như chân,
tương ứng với mục đích, và lời nói ấy khiến những người
khác ưa và thích, ở đây, Như Lai biết thời giải thích lời
nói ấy. Vì sao vậy? Này Vương tử, Như Lai có lòng thương
tưởng đối với các loài hữu tình.
-- Bạch Thế Tôn, những
Sát-đế-lị có trí, những Bà-la-môn có trí, những Gia chủ
có trí, những Sa-môn có trí này, sau khi soạn sẵn câu hỏi,
đến Như Lai và hỏi: "Bạch Thế Tôn, không hiểu Thế Tôn
có suy nghĩ trước trong trí như sau: "Nếu có những ai đến
Ta và hỏi như vậy, được hỏi như vậy, Ta sẽ trả lời
như vậy", hay Như Lai trả lời ngay (tại chỗ)?"
-- Này Vương tử, nay
ở đây Ta sẽ hỏi Vương tử, nếu Vương tử hoan hỷ, hãy
trả lời câu hỏi ấy. Này Vương tử, Vương tử nghĩ như
thế nào? Vương tử có giỏi về các bộ phận sai biệt một
cái xe không?
-- Thưa vâng, bạch Thế
Tôn, con có giỏi về các bộ phận sai biệt một cái xe.
-- Thưa Vương tử, Vương
tử nghĩ thế nào? Nếu có những người đến Vương tử và
hỏi như sau: "Bộ phận này của cái xe tên gọi là gì?", không
hiểu Vương Tử có suy nghĩ trước trong trí như sau: "Nếu
có những ai đến ta, và hỏi ta như vậy, ta sẽ trả lời
cho họ như vậy", hay là Vương tử trả lời ngay (tại chỗ)?
-- Bạch Thế Tôn, vì
con là người đánh xe nổi tiếng, rất giỏi về các bộ phận
sai biệt trong một cái xe nên con sẽ trả lời ngay (tại chỗ).
-- Cũng vậy, này Vương
tử, những Sát-đế-l có trí, những Bà-la-môn có trí, những
Gia chủ có trí, những Sa-môn có trí này, sau khi soạn sẵn
câu hỏi, đến Như Lai và hỏi, như Như Lai sẽ trả lời ngay
(tại chỗ). Vì sao vậy? Thưa Vương tử, pháp giới (Dhammadhatu)
đã được Như Lai khéo biết. Và vì Như Lai khéo biết pháp
giới nên Như Lai trả lời ngay (tại chỗ).
Khi được nói vậy,
Vương tử Abhaya bạch Thế Tôn:
-- Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế
Tôn, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,
phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ đi lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có
mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế
Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Nay con quy y Thế Tôn,
quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhân con
làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chúng, con trọn đời quy
ngưỡng.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Majjhima
Nikaya 58
Abhaya
Sutta
(Abhaya-raja-kumara
Sutta)
To
Prince Abhaya (On Right Speech)
Translation
by Bhikkhu Thanissaro
For
free distribution only, as a gift of Dhamma
Translator's
Introduction
In
this discourse, the Buddha shows the factors that go into deciding what
is and is not worth saying. The main factors are three: whether or not
a statement is true, whether or not it is beneficial, and whether or not
it is pleasing to others. The Buddha himself would state only those things
that are true and beneficial, and would have a sense of time for when pleasing
and unpleasing things should be said. Notice that the possibility that
a statement might be untrue yet beneficial is not even entertained.
This
discourse also shows, in action, the Buddha's teaching on the four categories
of questions and how they should be answered. The prince asks him two questions,
and in both cases he responds first with a counter-question, before going
on to give an analytical answer to the first question and a categorical
answer to the second. Each counter-question serves a double function: to
give the prince a familiar reference point for understanding the answer
about to come, and also to give him a chance to speak of his own intelligence
and good motives. This provides him with the opportunity to save face after
being stymied in his desire to best the Buddha in argument. The Commentary
notes that the prince had placed his infant son on his lap as a cheap debater's
trick: if the Buddha had put him in an uncomfortable spot in the debate,
the prince would have pinched his son, causing him to cry and thus effectively
bringing the debate to a halt. The Buddha, however, uses the infant's presence
to remove any sense of a debate and also to make an effective point. Taking
Nigantha Nataputta's image of a dangerous object stuck in the throat, he
applies it to the infant, and then goes on to make the point that, unlike
the Niganthas -- who were content to leave someone with a potentially lethal
object in the throat -- the Buddha's desire is to remove such objects,
out of sympathy and compassion. In this way, he brings the prince over
to his side, converting a potential opponent into a disciple.
Thus
this discourse is not only about right speech, but also shows right speech
in action.
I have
heard that on one occasion the Blessed One was staying near Rajagaha
in the Bamboo Grove, the Squirrels' Sanctuary.
Then Prince
Abhaya went to Nigantha Nataputta and on arrival,
having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, Nigantha
Nataputta said to him, "Come, now, prince. Refute the words of the contemplative
Gotama, and this admirable report about you will spread afar: 'The words
of the contemplative Gotama -- so mighty, so powerful -- were refuted by
Prince Abhaya!'"
"But
how, venerable sir, will I refute the words of the contemplative Gotama
-- so mighty, so powerful?"
"Come
now, prince. Go to the contemplative Gotama and on arrival say this: 'Venerable
sir, would the Tathagata say words that are unendearing and disagreeable
to others?' If the contemplative Gotama, thus asked, answers, 'The Tathagata
would say words that are unendearing and disagreeable to others,' then
you should say, 'Then how is there any difference between you, venerable
sir, and run-of-the-mill people? For even run-of-the-mill people say words
that are unendearing and disagreeable to others.' But if the contemplative
Gotama, thus asked, answers, 'The Tathagata would not say words that are
unendearing and disagreeable to others,' then you should say, 'Then how,
venerable sir, did you say of Devadatta that
"Devadatta is headed for destitution, Devadatta is headed for hell, Devadatta
will boil for an eon, Devadatta is incurable"? For Devadatta was upset
and disgruntled at those words of yours.' When the contemplative Gotama
is asked this two-pronged question by you, he won't be able to swallow
it down or spit it up. Just as if a two-horned chestnut[1]
were stuck in a man's throat: he would not be able to swallow it down or
spit it up. In the same way, when the contemplative Gotama is asked this
two-pronged question by you, he won't be able to swallow it down or spit
it up."
Responding,
"As you say, venerable sir," Prince Abhaya got up from his seat, bowed
down to Nigantha Nataputta, circumambulated him, and then went to the Blessed
One. On arrival, he bowed down to the Blessed One and sat to one side.
As he was sitting there, he glanced up at the sun and thought, "Today is
not the time to refute the Blessed One's words. Tomorrow in my own home
I will overturn the Blessed One's words." So he said to the Blessed One,
"May the Blessed One, together with three others, acquiesce to my offer
of tomorrow's meal."
The
Blessed One acquiesced with silence.
Then
Prince Abhaya, understanding the Blessed One's acquiescence, got up from
his seat, bowed down to the Blessed One, circumambulated him, and left.
Then,
after the night had passed, the Blessed One early in the morning put on
his robes and, carrying his bowl and outer robe, went to Prince Abhaya's
home. On arrival, he sat down on a seat made ready. Prince Abhaya, with
his own hand, served and satisfied the Blessed One with fine staple and
non-staple foods. Then, when the Blessed One had eaten and had removed
his hand from his bowl, Prince Abhaya took a lower seat and sat down to
one side. As he was sitting there he said to the Blessed One, "Venerable
sir, would the Tathagata say words that are unendearing and disagreeable
to others?"
"Prince,
there is no categorical yes-or-no answer to that."
"Then
right here, venerable sir, the Niganthas are destroyed."
"But
prince, why do you say, 'Then right here, venerable sir, the Niganthas
are destroyed'?"
"Just
yesterday, venerable sir, I went to Nigantha Nataputta and...he said to
me...'Come now, prince. Go to the contemplative Gotama and on arrival say
this: "Venerable sir, would the Tathagata say words that are unendearing
and disagreeable to others?"...Just as if a two-horned chestnut were stuck
in a man's throat: he would not be able to swallow it down or spit it up.
In the same way, when the contemplative Gotama is asked this two-pronged
question by you, he won't be able to swallow it down or spit it up.'"
Now
at that time a baby boy was lying face-up on the prince's lap. So the Blessed
One said to the prince, "What do you think, prince: If this young boy,
through your own negligence or that of the nurse, were to take a stick
or a piece of gravel into its mouth, what would you do?"
"I
would take it out, venerable sir. If I couldn't get it out right away,
then holding its head in my left hand and crooking a finger of my right,
I would take it out, even if it meant drawing blood. Why is that? Because
I have sympathy for the young boy."
"In
the same way, prince:
[1]
In the case of words that the Tathagata knows to be unfactual, untrue,
unbeneficial (or: not connected with the goal), unendearing and disagreeable
to others, he does not say them.
[2]
In the case of words that the Tathagata knows to be factual, true, unbeneficial,
unendearing and disagreeable to others, he does not say them.
[3]
In the case of words that the Tathagata knows to be factual, true, beneficial,
but unendearing and disagreeable to others, he has a sense of the proper
time for saying them.
[4]
In the case of words that the Tathagata knows to be unfactual, untrue,
unbeneficial, but endearing and agreeable to others, he does not say them.
[5]
In the case of words that the Tathagata knows to be factual, true, unbeneficial,
but endearing and agreeable to others, he does not say them.
[6]
In the case of words that the Tathagata knows to be factual, true, beneficial,
and endearing and agreeable to others, he has a sense of the proper time
for saying them. Why is that? Because the Tathagata has sympathy for living
beings."
"Venerable
sir, when wise nobles or priests, householders or contemplatives, having
formulated questions, come to the Tathagata and ask him, does this line
of reasoning appear to his awareness beforehand -- 'If those who approach
me ask this, I -- thus asked -- will answer in this way' -- or does the
Tathagata come up with the answer on the spot?"
"In
that case, prince, I will ask you a counter-question. Answer as you see
fit. What do you think: are you skilled in the parts of a chariot?"
"Yes,
venerable sir. I am skilled in the parts of a chariot."
"And
what do you think: When people come and ask you, 'What is the name of this
part of the chariot?' does this line of reasoning appear to your awareness
beforehand -- 'If those who approach me ask this, I -- thus asked -- will
answer in this way' -- or do you come up with the answer on the spot?"
"Venerable
sir, I am renowned for being skilled in the parts of a chariot. All the
parts of a chariot are well-known to me. I come up with the answer on the
spot."
"In
the same way, prince, when wise nobles or priests, householders or contemplatives,
having formulated questions, come to the Tathagata and ask him, he comes
up with the answer on the spot. Why is that? Because the property of the
Dhamma is thoroughly penetrated by the Tathagata. From his thorough penetration
of the property of the Dhamma, he comes up with the answer on the spot."
When
this was said, Prince Abhaya said to the Blessed One: "Magnificent,
venerable sir! Magnificent! Just as if he were to place upright what had
been overturned, were to reveal what was hidden, were to show the way to
one who was lost, or were to hold up a lamp in the dark so that those with
eyes could see forms, in the same way the Blessed One has -- through many
lines of reasoning -- made the Dhamma clear. I go to the Blessed One for
refuge, to the Dhamma, and to the Sangha of monks. May the Blessed One
remember me as a lay follower who has gone to him for refuge, from this
day forward, for life."
Note
1.
A two-horned chestnut is the nut of a tree (Trapa bicornis) growing
in south and southeast Asia. Its shell looks like the head of a water buffalo,
with two nasty, curved "horns" sticking out of either side.
[Go back]
Source: Access-to-Insight,
http://world.std.com/~metta/canon/majjhima/mn58.html
