55. Kinh
Jìvaka
(Jìvaka sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú
ở Rajagaha (Vương Xá), tại rừng xoài của Jivaka Komarabhacca.
Rồi Jivaka Komarabhacca
đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn,
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Jivaka Komarabhacca
bạch
Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, con
nghe nói như sau: "Vì Sa-môn Gotama, họ giết hại các sinh vật.
Và Sa-môn Gotama (tuy) biết thế (vẫn) dùng các loại thịt
được giết vì mình và được làm cho mình". Bạch Thế Tôn,
những ai nói như sau: "Vì Sa-môn Gotama, họ giết hại các sinh
vật. Và Sa-môn Gotama (tuy) biết thế (vẫn) dùng các loại
thịt được giết (vì mình) và được làm cho mình", bạch
Thế Tôn, những người ấy có nói chính lời Thế Tôn, họ
không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật, họ trả lời
đúng pháp, thuận pháp, và những ai như pháp, thuyết đúng
(pháp) thuận (pháp) không có thể quở trách ?
-- Này Jivaka, những ai
nói như sau: "Vì Sa-môn Gotama, họ giết hại các sinh vật.
Và Sa-môn Gotama (tuy) biết thế (vẫn) dùng các loại thịt
được giết (vì mình) được làm cho mình", những người
ấy không nói chính lời của Ta, họ xuyên tạc Ta, không như
chân, không như thật. Này Jivaka, Ta nói trong
ba trường hợp, thịt không được thọ dụng thấy, nghe và
nghi (vì mình mà giết). Này Jivaka, Ta nói trong ba trường hợp
này, thịt không được thọ dụng.
Này Jivaka, Ta nói trong ba trường hợp, thịt được thọ dụng:
không thấy, không nghe và không nghi (vì mình mà giết). Này
Jivaka, Ta nói trong ba trường hợp này, thịt
được thọ dụng.
Ở đây, này Jivaka, Tỷ-kheo
sống dựa vào một làng hay một thị trấn nào, vị ấy biến
mãn một phương với tâm có lòng từ, và an trú; cũng vậy
phương thứ hai, phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư.
Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không
sân và an trú. Một người cư sĩ hay con một người cư sĩ
đến Tỷ-kheo ấy và mời ngày mai thọ trai và này Jivaka, Tỷ-kheo
ấy nhận lời. Sau khi đêm ấy đã qua, Tỷ-kheo ấy vào buổi
sáng đắp y, cầm y bát, đi đến chỗ người cư sĩ kia hay
con người cư sĩ kia. Sau khi đến, vị ấy ngồi trên chỗ
đã soạn sẵn. Và vị cư sĩ, hay con vị cư sĩ ấy thỉnh
vị ấy dùng các món ăn khất thực thượng vị. Vị Tỷ-kheo
ấy không nghĩ: "Thật tốt lành thay, người cư sĩ này, hay
con người cư sĩ này thỉnh ta dùng các món ăn khất thực
thượng vị. Mong rằng người cư sĩ này, hay con người cư
sĩ này trong tương lai sẽ thỉnh ta dùng các món khất thực
thượng vị như vậy". Tỷ-kheo ấy không nghĩ như vậy. Vị
ấy thọ dụng các món ăn khất thực ấy, với tâm không tham
trước, không tham đắm, không đam mê, thấy rõ các tai họa,
ý thức rõ rệt sự xuất ly. Này Jivaka, Ông nghĩ thế nào
? Tỷ-kheo kia, trong thời gian ấy có nghĩ đến tự hại, hay
nghĩ đến hại người, hay nghĩ đến hại cả hai ?
-- Thưa không, bạch Thế
Tôn.
-- Này Jivaka, Tỷ-kheo
kia, trong thời gian ấy có phải dùng các món ăn không có lỗi
lầm ?
-- Thưa vâng, bạch Thế
Tôn. Bạch Thế Tôn, con nghe như sau: "Cao thượng thay, an trú
lòng từ ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn diện kiến thân chứng
cho con điểm này, Bạch Thế Tôn, Thế Tôn an trú lòng từ.
-- Này Jivaka, cái gọi
là tham, là sân, là si, do đó sân hận khởi lên, tham ấy,
sân ấy, si ấy được Như Lại đoạn trừ, chặt cho đến
tận gốc, làm cho như thân cây tala, khiến không thể tái sanh,
không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jivaka, nếu như vậy
là ý nghĩa Ông muốn nói, thời Ta đồng ý với Ông.
-- Bạch Thế Tôn, như
vậy thật là ý nghĩa con muốn nói.
-- Ở đây, này Jivaka,
Tỷ-kheo sống dựa vào một làng nào hay một thị trấn nào.
Vị ấy biến mãn một phương với tâm có lòng bi... với tâm
có lòng hỷ... với tâm có lòng xả và an trú; cũng vậy phương
thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư.
Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy, biến mãn với
tâm có lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân
và an trú. Một cư sĩ hay con một người cư sĩ đến Tỷ-kheo
ấy và mời ngày mai thọ trai. Và này Jivaka, Tỷ-kheo ấy nhận
lời. Sau khi đêm ấy đã qua, vị ấy vào buổi sáng đắp
y, cầm y bát, đi đến chỗ người cư sĩ kia, hay con của người
cư sĩ kia. Sau khi đến, vị ấy ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.
Và vị cư sĩ, hay con vị cư sĩ ấy thỉnh vị ấy dùng các
món ăn khất thực thượng vị. Tỷ-kheo ấy không nghĩ: "Thật
tốt lành thay, người cư sĩ này, hay con người cư sĩ này
thỉnh ta dùng các món ăn khất thực thượng vị. Mong rằng
vị cư sĩ này, hay con vị cư sĩ này trong tương lai sẽ thỉnh
ta dùng các món ăn khất thực thượng vị như vậy". Tỷ-kheo
ấy không nghĩ như vậy. Vị ấy thọ dụng các món ăn khất
thực ấy với tâm không tham trước, không tham đắm, không
đam mê, thấy rõ các tai họa, ý thức rõ rệt sự xuất ly.
Này Jivaka, Ông nghĩ thế nào ? Tỷ-kheo kia, trong thời gian ấy
có nghĩ đến hại mình, hay nghĩ đến hại người, hay nghĩ
đến hại cả hai ?
-- Thưa không, bạch Thế
Tôn.
-- Này Jivaka, vị Tỷ-kheo
kia, trong thời gian ấy, có phải dùng các món ăn không có
lỗi lầm ?
-- Thưa vâng, bạch Thế
Tôn. Bạch Thế Tôn, con nghe như sau: "Cao thượng thay, an trú
lòng xả ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn diện kiến thân chứng
cho con điểm này. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn an trú lòng xả.
-- Này Jivaka, cái gọi
là tham, là sân, là si, do đó sân hận khởi lên, tham ấy,
sân ấy, si ấy được Như Lại đoạn trừ, chặt cho đến
tận gốc, làm cho như thân cây tala, khiến không thể tái sanh,
không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jivaka, nếu như vậy
thì ý nghĩa Ông muốn nói, thời ta đồng ý với Ông.
-- Bạch Thế Tôn, như
vậy thật là ý nghĩa con muốn nói.
-- Này Jivaka, người
nào vì Như Lai, hay vì đệ tử Như Lai mà giết hại sinh vật,
người ấy chất chứa nhiều phi công đức do năm nguyên nhân.
Khi người ấy nói như sau: "Hãy đi và dắt con thú này đến",
đó là nguyên nhân thứ nhứt, người ấy chất chứa nhiều
phi công đức. Con thú ấy, khi bị dắt đi, vì bị kéo lôi
nơi cổ, nên cảm thọ khổ ưu, đó là nguyên nhân thứ hai,
người ấy chất chứa nhiều phi công đức. Khi người ấy
nói: "Hãy đi và giết con thú này", đó là nguyên nhân thứ
ba, người ấy chất chứa nhiều phi công đức. Khi con thú
ấy bị giết, cảm thọ khổ ưu, đây là nguyên nhân thứ
tư, người ấy chất chứa nhiều phi công đức. Khi người
ấy cúng dường Như Lai hay đệ tử Như Lai một cách phi pháp,
đó là nguyên nhân thứ năm, người ấy chất chứa nhiều
phi công đức. Này Jivaka, người nào vì Như Lai, hay vì đệ
tử Như Lai mà giết hại sinh vật, người ấy sẽ chất chứa
nhiều phi công đức do năm nguyên nhân này.
Khi nghe nói vậy, Jivaka
Komarabhacca bạch Thế Tôn:
-- Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn ! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn ! Bạch Thế
Tôn, các Tỷ-kheo thật sự thọ dụng các món ăn một cách
hợp pháp. Bạch Thế Tôn, các Tỷ-kheo thật sự thọ dụng
các món ăn không có khuyết phạm. Thật vi diệu thay, bạch
Thế Tôn ! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn ! ... Mong Thế
Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn
đời quy ngưỡng.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
