35. Tiểu
kinh Saccaka
(Cùlasaccaka sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở
tại Vesali, rừng Ðại Lâm, tại giảng đường Trùng Các.
Lúc bấy giờ Niganthaputta
Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận chiến, biện luận thiện
xảo, được số đông tôn kính. Vị này thường xuyên bố
cho hội
chúng ở Vesali: "Ta không thấy một Sa-môn hay một
Bà-la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị
Sư trưởng Giáo hội, dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng
Giác, khi đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không
hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ hôi
nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột
trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ,
cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường".
Rồi Tôn giả Assaji vào
buổi sáng đắp y, cầm bát vào Vesali để khất thực. Niganthaputta
Saccaka, thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ
xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền đến gần
Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm, chào đón, xã
giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Niganthaputta
Saccaka nói với Tôn giả Assaji:
-- Này Tôn giả Assaji,
Sa-môn Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Và có những
bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành
cho đệ tử?
-- Này Aggivessana, như
thế này, Thế Tôn huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn
như thế này, phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành
cho đệ tử: "Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là
vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức
là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô
ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất
cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã". Như vậy
này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các đệ tử. Như vậy
là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn giảng dạy được dành
cho đệ tử.
-- Này Tôn giả Assaji,
thật sự chúng tôi đã thất vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết
giảng như vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama
một thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể
sẽ có một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn
trừ ác tà kiến ấy.
Lúc bấy giờ, có khoảng
độ năm trăm vị Licchavi tập hợp tai giảng đường vì một
vài công vụ. Rồi Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi
ấy, sau khi đến, liền nói các vị ấy như sau:
-- Hãy đến, các Tôn
giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có
cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama
đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ
tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay
nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới,
dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc
lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu
rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước
sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh;
cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn
Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng
đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc
xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại,
lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu
mươi tuổi, sau khi lặn xuống một hồ nước sâu, lại chơi
trò phun nước; cũng vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun
nước với Sa-môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy
đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận
giữa Sa-môn Gotama với ta.
Một số Licchavi nói
như sau:
-- Làm sao Sa-môn Gotama
có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ
luận thắng Sa-môn Gotama.
Một số Licchavi lại
nói như sau:
-- Làm sao chỉ là Niganthaputta
Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận
thắng Niganthaputta Saccaka.
Rồi Niganthaputta Saccaka
với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Ðại
Lâm, giảng đường Trùng Các.
Lúc bấy giờ một số
đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta
Saccaka đến các Tỷ-kheo, sau khi đến, liền nói với các vị
ấy:
-- Chư Tôn giả, nay Tôn
giả Gotama ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.
-- Này Aggivessana, Thế
Tôn sau khi đi sâu vào rừng Ðại Lâm, đang ngồi dưới một
gốc cây để nghỉ trưa.
Rồi Niganthaputta Saccaka
cùng với đại chúng Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Ðại
Lâm, đến tại chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka
nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã
giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi nói lên
với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã giao rồi
ngồi xuống một bên; một số Licchavi chấp tay vái Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi xưng tên họ của
mình rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi im lặng ngồi
xuống một bên.
Niganthaputta Saccaka sau
khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:
-- Tôi muốn hỏi Tôn
giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi
được hỏi.
-- Này Aggivessana, hãy
hỏi như Ông muốn.
-- Tôn giả Gotama huấn
luyện đệ tử như thế nào? Những bộ môn nào mà phần lớn
Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?
-- Này Aggivessana, như
thế này Ta huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn này,
phần lớn Ta giảng dạy được dành cho đệ tử: "Này các
Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là
vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Này
các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô
ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô
thường, tất cả pháp là vô ngã". Như vậy này Aggivessana,
Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần lớn
ta giảng dạy được dành cho đệ tử.
-- Này Tôn giả Gotama,
tôi có một ví dụ.
Thế Tôn nói:
-- Này Aggivessana, hãy
nói lên ví dụ ấy.
-- Như các hột giống,
các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được
hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương
tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này
được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh.
Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được
tạo tác, tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa
vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được
tạo tác. Cũng vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà
tự ngã là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác
sự; như người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ
làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng,
nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như người
này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các hành làm
thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thức,
nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác sự.
-- Này Aggivessana, như
vậy có phải ông nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự
ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của
ta, thức là tự ngã của ta"?
-- Tôn giả Gotama, như
vậy tôi nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của
ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức
là tự ngã của ta". Và như đại chúng này cũng vậy.
-- Này Aggivessana, đại
chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải
thích lời nói của Ông.
-- Tôn giả Gotama, như
vậy tôi nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của
ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức
là tự ngã của ta".
-- Này Aggivessana, Ta sẽ
hỏi Ông trở lại về vấn đề này. Ông có thể trả lời
nếu Ông muốn. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị
vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước
Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền
hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị
giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt,
muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất không?
-- Tôn giả Gotama, một
vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước
Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền
hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị
giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt,
muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả
Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji,
các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn
giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai
đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị
tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán
đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi
nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy
và xứng đáng có quyền hành ấy.
-- Này Aggivessana, Ông
nghĩ thế nào? Như Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông
có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng:
"Sắc của tôi như thế này, sắc của tôi không phải như
thế này" không?
Ðược nói vậy Niganthaputta
Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta
Saccaka:
-- Này Aggivessana, Ông
nghĩ thế nào? Như Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông
có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng:
"Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải
như thế này" không?
Lần thứ hai, Niganthaputta
Saccaka vẫn giữ im lặng.
Rồi Thế Tôn nói với
Niganthaputta Saccaka:
-- Này Aggivessana, nay
Ông phải trả lời. Nay không phải lúc Ông giữ im lặng nữa.
Này Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một
câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người
ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.
Lúc bấy giờ thần Dạ
xoa Vajirapani (Kim Cang Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn,
cháy đỏ, sáng chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta
Saccaka với ý định: "Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi thứ
ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka không trả lời,
thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy mảnh". Chỉ có Thế
Tôn và Niganthaputta Saccaka mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani.
Niganthaputta Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược,
chỉ tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự
an ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế
Tôn, liền bạch Thế Tôn:
-- Tôn giả Gotama hãy
hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.
-- Này Aggivessana, Ông
nghĩ thế nào? Như Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", thì
Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được
rằng: "Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không
phải như thế này" không?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Hãy suy nghiệm kỹ,
này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy
trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói
đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời
nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông
nói: "Thọ là tự ngã của ta", Ông có quyền hành gì đối
với thọ ấy và có nói được, rằng: "Thọ của tôi phải
như thế này, thọ của tôi không phải như thế này" không?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Hãy suy nghiệm kỹ,
này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy
trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói
đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời
nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông
nói: "Tưởng là tự ngã của ta", Ông có quyền hành gì đối
với tưởng ấy và có nói được rằng: "Tưởng của tôi
phải như thế này, tưởng của tôi không phải như thế này"
không?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Hãy suy nghiệm kỹ,
này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy
trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói
đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời
nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông
nói: "Các hành là tự ngã của ta", Ông quyền hành gì đối
với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Các hành của tôi
phải như thế này, các hành của tôi không phải như thế
này" không?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Hãy suy nghiệm kỹ,
này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy
trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói
đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời
nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông
nói: "Thức là tự ngã của ta", Ông quyền hành gì đối với
tự ngã ấy và có nói được rằng: "Thức của tôi phải
như thế này, thức của tôi không phải như thế này" không?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Hãy suy nghiệm kỹ,
này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy
trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói
đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời
nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc
là thường hay vô thường?
-- Vô thường, Tôn giả
Gotama.
-- Cái gì vô thường
thì cái ấy là khổ hay lạc?
-- Là khổ, Tôn giả
Gotama.
-- Cái gì vô thường,
khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là:
"Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã
của tôi"?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Này Aggivessana, Ông
nghĩ thế nào? Thọ... (như trên)... tưởng... (như trên)...
các hành... (như trên)... Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào?
Thức là thường hay vô thường?
-- Vô thường, Tôn giả
Gotama.
-- Cái gì vô thường
là khổ hay lạc?
-- Là khổ, Tôn giả
Gotama.
-- Cái gì vô thường,
khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là:
"Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã
của tôi"?
-- Thưa không, Tôn giả
Gotama.
-- Này Aggivessana, Ông
nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm
khổ, quán khổ và nói: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi". Người ấy có thể liễu tri
cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?
-- Làm sao có thể được,
Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.
-- Này Aggivessana, như
một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ
này chỗ kia tìm kiếm lõi cây. Người ấy cầm một cái búa
sắc bén, đi vào rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân
một cây chuối lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc
đốt. Người ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt
gốc cây, người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây,
người ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột
ra các lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây,
còn nói gì đến lõi cây. Cũng vậy này Aggivessana, khi được
Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông,
Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng
này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng
ở Vesali: "Ta không thấy một Sa-môn hay Bà-la-môn nào, là vị
Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội,
dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, khi đối
thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không
khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta
có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy
khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp
sợ, huống nữa là một người thường". Nhưng chính từ nơi
trán của Ông, này một người thường. Nhưng chính từ nơi
trán của ông, này Aggivessana, những giọt mồ hôi đang chảy
xuống, sau khi thấm qua thượng y, đang rơi xuống đất. Còn
Ta, này Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.
Rồi Thế Tôn để lộ
kim thân cho Hội chúng ấy thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta
Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng,
không nói một lời.
Rồi Dummukha, một người
con Licchavi, biết được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn,
thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời,
liền bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, con
có một ví dụ.
Thế Tôn nói:
-- Này Dummukha, hãy nói
lên ví dụ ấy.
-- Bạch Thế Tôn, như
một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có
con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái
đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau
khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt
nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái
càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái gậy
hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng ấy. Như
vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ gãy, bị
đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ sen ấy
như trước. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian
kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế Tôn chặt
đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn, Niganthaputta
Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn, chớ đừng nói là có
ý định đàm luận.
Khi được nghe nói vậy,
Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:
-- Ông hãy ngừng nói,
Dummukha! Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận
với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả Gotama. Tôn
giả Gotama, hãy để yên những lời nói của chúng tôi và
lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn khác. Tôi nghĩ cuộc đàm
luận vô bổ này thật đáng hối tiếc! Cho đến mức độ
nào, một đệ tử Thanh văn của Tôn giả Gotama trở thành
tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được
đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống
trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?
-- Ở đây, này Aggivessana,
đệ tử Thanh văn của Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ,
tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay
thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là:
"Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Ðối với mọi cảm
thọ... đối với mọi tưởng... đối với mọi hành... đối
với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại,
thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với
chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Cho đến
mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của
Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn,
nghi ngờ được đoaĩn trừ, do dự được diệt tân, thành
tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn sư, khỏi phải nương
tựa một ai.
-- Cho đến mức độ
nào, này Tôn giả Gotama, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu
hoặc đã tân, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm,
đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết
sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?
-- Ở đây, này Aggivessana,
Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương
lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng,
xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát
với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này
không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi",
chứng được vô chấp thủ giải thoát. Ðối với bất cứ
thọ nào... bất cứ tưởng nào... bất cứ hành nào... đối
với bất cứ thức nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội
hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả
các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ
giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo
là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các
mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được
chánh trí giải thoát.
Với tâm giải thoát
như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng:
Kiến vô thượng, Ðạo vô thượng, Giải thoát vô thượng.
Ðược giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính
lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: "Thế Tôn
đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã
điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã
tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã
vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng
Niết-bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn".
Ðược nghe nói vậy,
Niganthaputta bạch với Thế Tôn:
-- Tôn giả Gotama, chúng
tôi thật là lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh suất. Chúng
tôi đã dám nghĩ dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả
Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn
cho một người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn giả
Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn
cho một người chiến đấu chống đám lửa hừng, nhưng không
thể có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn
giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an
toàn cho một người chiến đấu với con rắn độc dữ tợn,
nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu
với Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng,
chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ, dùng
lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Mong Tôn giả
Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa ăn của tôi cùng với chúng
Tỷ-kheo!
Thế Tôn im lặng nhận
lời.
Rồi Niganthaputta Saccaka,
sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:
-- Các Tôn giả Licchavi
hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama ngày mai được mời ăn với chúng
Tỷ-kheo. Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp
thời.
Rồi những Licchavi ấy,
sau khi đêm ấy đã mãn cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng
năm trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi Niganthaputta
Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn các món ăn thịnh soạn,
loại cứng và loại mềm, rồi cho báo tin giờ cho Thế Tôn:
-- Tôn giả Gotama, nay
đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.
Rồi Thế Tôn vào buổi
sáng đắp y, cầm y bát, đi đến khu vườn của Niganthaputta
Saccaka, sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng
với chúng Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ
các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho chúng
Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi Niganthaputta sau khi
biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã xong, tay đã rời khỏi bát,
liền lấy một chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế
Tôn:
-- Này Tôn giả Gotama,
trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa,
mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.
-- Này Aggivessana, sẽ
có (công đức) cho những người bố thí, đối với người
đáng được cúng dường như Ông, dầu Ông không phải là
không có tham, không phải là không có sân, không phải là không
có si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối với
người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là người không
có tham, không có sân, không có si.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt