33. Ðại
kinh Người chăn bò
(Mahàgopàlaka sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở
tại Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Ðộc). Ở tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
-- Này các Tỷ-kheo.
-- Thưa vâng, bạch Thế
Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:
-- Này các Tỷ-kheo, nếu
không đầy đủ mười một đức tánh này, một người chăn
bò không thể chăn giữ đàn bò, không thể khiến đàn bò
được hưng thịnh. Thế nào là mười một? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, một người chăn bò không biết rõ sắc, không khéo
(phân biệt) các tướng, không từ bỏ trứng con bò chét, không
băng bó vết thương, không có xông khói, không biết chỗ nước
có thể lội qua, không biết chỗ nước uống, không biết
con đường, không khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ, là người vắt sữa cho đến khô kiệt, là người
không chú ý, không săn sóc đặc biệt những con bò đực già
và đầu đàn. Này các Tỷ-kheo, người chăn bò nào không đầy
đủ mười một đức tánh như vậy, không thể chăn giữ đàn
bò, không thể khiến đàn bò được hưng thịnh.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào không đầy đủ mười một pháp, không thể lớn
mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp và Luật này. Thế nào
là mười một? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết
sắc, không khéo (phân biệt) các tướng, không từ bỏ trứng
con bò chét, không băng bó vết thương, không có xông khói,
không biết chỗ nước có thể lội qua, không biết chỗ nước
uống, không biết con đường, không khéo léo đối với các
chỗ đàn bò có thể ăn cỏ, là người vắt sữa cho đến
khô kiệt, đối với những Thượng Tọa trưởng lão, xuất
gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo
trong Tăng giới, không có sự tôn kính, tôn trọng đặc biệt.
Chư Tỷ-kheo, thế nào
là Tỷ-kheo không biết rõ các sắc? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo đối với sắc pháp không như thật biết tất cả
loại sắc thuộc bốn đại và sắc do bốn đại hợp thành.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết rõ các sắc.
Chư Tỷ-kheo, thế nào
là Tỷ-kheo không khéo (phân biệt) các tướng? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật biết kẻ ngu và nghiệp
tướng của người đó, kẻ trí và nghiệp tướng của người
đó. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không khéo (phân biệt)
các tướng.
Chư Tỷ-kheo, thế nào
là Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thọ dụng dục tầm khởi lên, không
từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt, không làm cho không
tồn tại,. Tỷ kheo thọ dụng sân tầm khởi lên ... thọ dụng
hại tầm khởi lên ... thọ dụng các ác, bất thiện pháp
khởi lên, không từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt,
không làm cho không tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo không băng bó vết thương? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, nắm giữ tướng
chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì làm con
mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác,
bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo không tự chế ngự nguyên
nhân ấy, không hộ trì con mắt, không thực hành sự hộ trì
con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm
vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy nắm
giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân
gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu
bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo không chế ngự
nguyên nhân ấy, không hộ trì ý căn, không thực hành sự
hộ trì ý căn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
băng bó vết thương.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo không xông khói? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo không có thuyết giảng rộng rãi cho các người khác
biết Chánh pháp mình được nghe, được thọ trì. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không xông khói.
Và này, các Tỷ-kheo,
như thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội
qua? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến
gặp những Tỷ-kheo đa văn được trao cho truyền thống giáo
điển, những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản
tóm tắt) nhưng không hỏi, không trả lời các vị ấy: "Thưa
Tôn giả, điểm này là thế nào? ý nghĩa này là gì?" Những
bậc Tôn giả ấy không làm cho hiển lộ những điều chưa
hiển lộ, không làm cho rõ ràng những điều chưa được rõ
ràng, và đối với những nghi vấn về Chánh pháp, các vị
ấy không đoạn trừ nghi hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua.
Và chư Tỷ-kheo, thế
nào là Tỷ-kheo không biết rõ chỗ nước uống? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, trong khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên
thuyết được giảng dạy, không chứng đạt nghĩa tín thọ,
pháp tín thọ, không chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến
Pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ
nước uống.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo không biết về con đường. Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật biết con đường Thánh
đạo Tám ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
biết đến con đường.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo không khéo léo với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật
biết về Bốn Niệm xứ. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không khéo léo với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo vắt sữa cho đến khô kiệt? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng dường
các vật dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo không biết nhận lãnh cho được
vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo vắt sữa
cho đến khô kiệt.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng
lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc
lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính, sự tôn
trọng đặc biệt? Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Thượng
tọa, trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có thân nghiệp
đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng,
không có khẩu nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy,
trước mặt và sau lưng, không có ý nghiệp đầy lòng từ
đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa,
trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng
giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính,
sự tôn trọng đặc biệt.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào không đầy đủ mười một pháp này, thì không thể lớn
mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.
Này các Tỷ-kheo, người
chăn bò đầy đủ mười một đức tánh này có thể chăn
giữ đàn bò, khiến đàn bò trở thành hưng thịnh. Thế nào
là mười một? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò biết
rõ sắc, khéo (phân biệt) các tướng, trừ bỏ trứng con bò
chét, băng bó vết thương, có xông khói, biết chỗ nước
có thể lội qua, biết chỗ nước uống, biết con đường,
khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ, không
vắt sữa cho đến khô kiệt, là người chú ý săn sóc đặc
biệt, những con bò đực già và đầu đàn. Này các Tỷ-kheo,
người chăn bò đầy đủ mười một đức tánh này có thể
chăn giữ đàn bò và làm cho đàn bò trở thành hưng thịnh.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo đầy đủ mười một pháp này có thể lớn mạnh,
tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này. Thế nào là mười
một? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, biết rõ sắc, khéo
(phân biệt) các tướng, trừ bỏ trứng con bò chét, băng bó
vết thương, có xông khói, biết chỗ nước có thể lội qua,
biết chỗ nước uống, biết con đường khéo léo đối với
các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ, không phải là người vắt
sữa cho đến khô kiệt, đối với những Thượng tọa, trưởng
lảo, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới,
bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, tôn trọng
đặc biệt.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo biết rõ các sắc? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
đối với sắc pháp như thật biết tất cả loại sắc thuộc
bốn đại và sắc do bốn đại hợp thành. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết rõ các sắc.
Chư Tỷ-kheo thế nào
là Tỷ-kheo khéo (phân biệt) các tướng? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết kẻ ngu và nghiệp tướng
kẻ ngu, kẻ trí và nghiệp tướng kẻ trí. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khéo (phân biệt) các tướng.
Này các Tỷ-kheo, thế
nào là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng con bò chét? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thọ dụng dục tầm khởi lên, từ
bỏ, tránh né, chấm dứt, làm cho không tồn tại. Tỷ kheo
không thọ dụng sân tầm khởi lên ... không thọ dụng hại
tầm khởi lên ... không thọ dụng các ác, bất thiện pháp
khởi lên, từ bỏ, tránh né, chấm dứt, làm cho không tồn
tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng
con bò chét.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo băng bó vết thương? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không
nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt
không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất
thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ
trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng...
mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận
thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không
nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn
không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất
thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ
trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo băng bó vết thương.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo có xông khói? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo có thuyết giảng rộng rãi cho các người khác biết
Chánh pháp mình được nghe, được thọ trì. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo có xông khói.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua. Ở
đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến gặp
những Tỷ-kheo đa văn, được trao cho truyền thống giáo điển,
những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản tóm tắt)
có hỏi, có trả lời các vị ấy: "Thưa Tôn giả, điểm này
là thế nào? Ý nghĩa này là gì? những bậc Tôn giả ấy làm
cho hiển lộ những điều chưa được hiển lộ, làm cho rõ
ràng những điều chưa được rõ ràng, và đối với những
nghi vấn về Chánh pháp, các vị đoạn trừ nghi hoặc. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước có
thể lội qua.
Và chư Tỷ-kheo, thế
nào là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước uống? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết,
giảng dạy, chứng đạt nghĩa tín thọ, chứng đạt pháp tín
thọ, chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Như vậy,
là Tỷ-kheo biết chỗ nước uống.
Và các Tỷ-kheo, thế
nào là Tỷ-kheo biết rõ về con đường? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết con đường Thánh đạo Tám
ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ con đường.
Và này, các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết
về Bốn Niệm xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo không vắt sữa cho đến khô kiệt? Ở
đây, này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng
dường các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo biết nhận lãnh cho được
vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không vắt
sữa cho đến khô kiệt.
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng
lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc
lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, sự tôn trọng
đặc biệt. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các Thượng
tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có thân nghiệp
đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng,
có khẩu nghiệp, đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước
mặt và sau lưng, có ý nghiệp đầy lòng từ đối với các
vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất
gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo
trong Tăng giới, có sự tôn kính, có sự tôn trọng đặc biệt.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào đầy đủ mười một pháp này, thì có thể lớn mạnh,
tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy, các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn
dạy.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
