23. Kinh
Gò mối
(Vammika sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở
Savatthi, tại Jetavana, vườn ông Anathapindika. Lúc bấy giờ,
Tôn giả Kumara Kassapa trú tại Andhavana.
Rồi một vị Thiên,
đêm đã gần tàn, với hào quang rực rỡ chiếu sáng toàn
thể Andhavana, đến chỗ Tôn giả Kumara Kassapa ở, sau khi đến,
bèn đứng một bên. Sau khi đứng một bên, vị Thiên ấy nói
với Tôn giả Kumara Kassapa:
"Tỷ-kheo, Tỷ-kheo! Gò
mối này ban đêm phun khói, ban ngày chiếu sáng.
"Một Bà-la-môn nói như
sau: "Này kẻ trí, hãy cầm gươm và đào lên". Người có trí
cầm gươm đào lên, thấy một then cửa: "Thưa Tôn giả, một
then cửa".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí, hãy lấy then cửa lên, cầm gươm đào thêm". Người
có trí cầm gươm đào lên, thấy con nhái: "Thưa Tôn giả,
một con nhái".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí, hãy đem con nhái lên, cầm gươm đào thêm". Người
có trí cầm gươm đào lên, thấy con đường hai ngã: "Thưa
Tôn giả, một con đường hai ngã".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí hãy lấy con đường hai ngã lên, cầm gươm đào thêm".
Người có trí cầm gươm đào lên, thấy một đồ lọc sữa:
"Thưa Tôn giả, một đồ lọc sữa".
"Vị Bà-la-môn nói: "Hãy
lấy đồ lọc sữa lên, cầm gươm đào thêm". Người có trí
cầm gươm đào lên, thấy một con rùa: "Thưa Tôn giả, một
con rùa".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí, hãy lấy con rùa lên, cầm gươm đào thêm". Người
có trí cầm gươm đào lên, thấy một con dao phay: "Thưa Tôn
giả, một con dao phay".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí, hãy lấy con dao phay lên, cầm gươm đào thêm". Người
có trí cầm gươm đào lên, thấy một miếng thịt: "Thưa Tôn
giả một miếng thịt".
"Vị Bà-la-môn nói: "Này
kẻ trí, hãy lấy miếng thịt lên, cầm gươm đào thêm". Người
có trí cầm gươm đào lên, thấy con rắn hổ: "Thưa Tôn giả,
con rắn hổ".
"Vị Bà-la-môn nói: "Hãy
để con rắn hổ yên, chớ đụng chạm con rắn hổ, hãy đảnh
lễ con rắn hổ".
"Này Tỷ-kheo, hãy đến
chỗ Thế Tôn ở và hỏi những câu hỏi ấy. Thế Tôn trả
lời Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì. Này Tỷ-kheo,
Ta không thấy ai trên cõi đời, với chư Thiên, các Ma vương,
với Phạm thiên, các chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và
loài Người có thể hướng tâm để trả lời những câu hỏi
ấy, trừ Như Lai, đệ tử Như Lai hay những ai đã được
nghe hai vị này".
Vị thiên ấy nói như
vậy. Sau khi nói xong như vậy, vị ấy biến mất ở nơi đây.
Rồi Tôn giả Kumara Kassapa,
sau khi đêm ấy đã mãn, đến tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi
đến xong, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Kumarakassapa bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, đêm
nay, một vị Thiên, đêm đã gần tàn, với hào quang rực rỡ
chiếu sáng toàn thể Andhavana, đến chỗ con ở, sau khi đến
liền đứng một bên. Khi đứng một bên, vị Thiên ấy nói
với con: "Tỷ-kheo, Tỷ-kheo! Gò mối này, ban đêm phun khói,
ban ngày chiếu sáng. Một vị Bà-la-môn nói như sau: "Này kẻ
trí, hãy cầm gươm đào lên". Người có trí cầm gươm, đào
lên thấy một then cửa... (như trên)... đệ tử Như Lai hay
những ai đã được nghe hai vị này". Bạch Thế Tôn, vị Thiên
ấy nói như vậy, nói xong liền biến mất tại chỗ ấy.
Bạch Thế Tôn, gò mối
là gì, cái gì phun khói ban đêm, cái gì chiếu sáng ban ngày,
ai là Bà-la-môn, ai là người có trí, cái gì là cây gươm,
cái gì là đào lên, cái gì là then cửa, cái gì là con nhái,
cái gì là con đường hai ngã, cái gì là đồ lọc sữa, cái
gì là con rùa, cái gì là con dao phay, cái gì là miếng thịt,
cái gì là con rắn hổ?
-- Này Tỷ-kheo, gò mối
là đồng nghĩa với cái thân do bốn đại thành, do cha mẹ
sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn
toái, đoạn tuyệt, hoại diệt.
Này Tỷ-kheo, cái gì
thuộc về công việc ban ngày, ban đêm suy tầm, suy nghĩ, như
vậy là ban đêm phun khói.
Này Tỷ-kheo, cái gì
sau khi suy tầm, suy tư ban đêm, ban ngày đem ra thực hành, về
thân, về lời nói, về ý, như vậy là ban ngày chói sáng.
Này Tỷ-kheo, Bà-la-môn
là đồng nghĩa với Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác.
Này Tỷ-kheo, người có trí là đồng nghĩa với Tỷ-kheo hữu
học. Này Tỷ-kheo, cái gươm là đồng nghĩa với trí tuệ
của bậc Thánh. Này Tỷ-kheo, đào lên là đồng nghĩa với
tinh tấn, tinh cần.
Này Tỷ-kheo, cái then
cửa là đồng nghĩa với vô minh; đem then cửa lên là từ
bỏ vô minh; này kẻ có trí, cầm gươm đào lên là ý nghĩa
này.
Này Tỷ-kheo, con nhái
là đồng nghĩa với phẫn nộ hiềm hận; đem con nhái lên
là từ bỏ phẫn nộ hiềm hận; này kẻ có trí cầm gươm
đào lên là ý nghĩa này.
Này Tỷ-kheo, con đường
hai ngã là đồng nghĩa với nghi hoặc; đem con đường hai ngã
lên là từ bỏ nghi hoặc; này kẻ có trí cầm gươm đào lên
là ý nghĩa này.
Này Tỷ-kheo, đồ lọc
sữa là đồng nghĩa với năm triền cái: dục tham triền cái,
sân triền cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo cử hối
quá triền cái, nghi hoặc triền cái; đem bỏ đồ lọc sữa
lên là từ bỏ năm triền cái; này kẻ có trí cầm gươm đào
lên là ý nghĩa này.
Này Tỷ-kheo, con rùa
là đồng nghĩa với năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn,
thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ
uẩn; đem con rùa lên là từ bỏ năm thủ uẩn; này kẻ có
trí cầm gươm đào lên là ý nghĩa này.
Này Tỷ-kheo, con dao phay
là đồng nghĩa với năm dục trưởng dưỡng, tức là các
sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức...
Các hương do mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức...
Các xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, kích thích lòng dục hấp dẫn; lấy con dao phay lên là từ
bỏ năm dục trưởng dưỡng; này kẻ có trí, cầm gươm đào
lên là ý nghĩa này.
Này Tỷ-kheo, miếng thịt
là đồng nghĩa với hỷ tham; lấy miếng thịt lên là từ
bỏ hỷ tham; này kẻ có trí, cầm gươm đào lên là ý nghĩa
này.
Này Tỷ-kheo, con rắn
hổ là đồng nghĩa với vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu
hoặc; hãy để con rắn hổ yên, chớ đụng chạm con rắn
hổ, hãy đảnh lễ con rắn hổ, là ý nghĩa này.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy. Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
