20. Kinh
An trú tầm
(Vtakkasanthàna sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời, Thế Tôn
trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn
ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc). Tại đây, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Chư Tỷ-kheo". -- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như
sau:
-- Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
muốn thực tu tăng thượng tâm cần phải thường thường
tác ý năm tướng. Thế nào là năm?
Ở đây, Tỷ-kheo y cứ
tướng nào, tác ý tướng nào, các ác bất thiện tầm liên
hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si sanh khởi,
thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải tác ý một tướng
khác liên hệ đến thiện không phải tướng kia. Nhờ tác
ý một tướng khác liên hệ đến thiện, không phải tướng
kia, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến
sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong.
Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh,
nhất tâm, định tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như một người thợ
mộc thiện xảo hay đệ tử một người thợ mộc, dùng một
cái nêm nhỏ đánh bật ra, đánh tung ra, đánh văng ra một
cái nêm khác; chư Tỷ-kheo, cũng vậy, khi một Tỷ-kheo y cứ
một tướng nào, tác ý một tướng nào, các ác bất thiện
tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến
si sanh khởi, thời này chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, không phải tướng
kia. Nhờ tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, khác
với tướng kia, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục,
liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi
đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được
an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo
ấy khi tác ý một tướng khác với tướng kia, liên hệ đến
thiện, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ
đến sân, liên hệ đến si vẫn khởi lên, thời này chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo ấy cần phải quán sát các nguy hiểm của những tầm
ấy: "Ðây là những tầm bất thiện, đây là những tầm có
tội, đây là những tầm có khổ báo". Nhờ quán sát các nguy
hiểm của những tầm ấy, các bất thiện tầm liên hệ đến
dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt,
đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được
an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như
một người đàn bà hay người đàn ông trẻ tuổi, trong tuổi
thanh xuân, tánh ưa trang sức nếu một xác rắn, hay xác chó,
hay xác người được quàng vào cổ, người ấy phải lo âu,
xấu hổ, ghê tởm. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy
nhờ quán sát... nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm,
định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo
ấy trong khi quán sát các nguy hiểm của những tầm ấy, các
ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân,
liên hệ đến si vẫn khởi lên, thời này chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
ấy cần phải không ức niệm, không tác ý những tầm ấy.
Nhờ không ức niệm, không tác ý các tầm ấy, các ác bất
thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ
đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt
trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định
tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như một người có mắt, không muốn
thấy các sắc pháp nằm trong tầm mắt của mình, người ấy
nhắm mắt lại hay ngó qua một bên. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy,
nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi không ức niệm, không tác ý... được
an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo
ấy trong khi không ức niệm, không tác ý các tầm ấy, các
ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân,
liên hệ đến si vẫn khởi lên. Chư Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
ấy cần phải tác ý đến hành tướng các tầm và sự an
trú các tầm ấy. Nhờ tác ý đến hành tướng các tầm và
sự an trú các tầm ấy, các ác, bất thiện tầm liên hệ
đến dục... được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Ví như một người đang đi mau, suy nghĩ: "Tại sao ta lại đi
mau? Ta hãy đi chậm lại". Trong khi đi chậm, người ấy suy
nghĩ: "Tại sao ta lại đi chậm? Ta hãy dừng lại". Trong khi
dừng lại, người ấy suy nghĩ: "Tại sao Ta lại dừng lại?
Ta hãy ngồi xuống". Trong khi ngồi, người ấy suy nghĩ: "Tại
sao ta lại ngồi? Ta hãy nằm xuống". Chư Tỷ-kheo, như vậy
người ấy bỏ dần các cử chỉ thô cứng nhất và làm theo
các cử chỉ tế nhị nhất. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo
ấy tác ý đến... (như trên)... được an tịnh, nhất tâm,
định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo
ấy trong khi tác ý đến hành tướng các tầm và sự an trú
các tâm, các ác, bất thiện tầm liên hệ... đến si vẫn
khởi lên, thời chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải nghiến răng,
dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp
phục tâm, đánh bại tâm. Nhờ nghiến răng, dán chặt lưỡi
lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh
bại tâm, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục... liên
hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong... được
an trú, an tịnh nhất tâm, định tĩnh. Ví như một người
lực sĩ nắm lấy đầu một người ốm yếu, hay nắm lấy
vai, có thể chế ngự, nhiếp phục, và đánh bại. Chư Tỷ-kheo,
cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi tác ý hành tướng các
tầm và sự an trú các tầm ấy, các ác bất thiện tầm liên
hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si vẫn khởi
lên, thời chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải nghiến răng, dán
chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục
tâm, đánh bại tâm. Nhờ nghiến răng, dán chặt lưỡi lên
nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại
tâm, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ
đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt
vong. Chính nhờ trừ diệt chúng, nội tâm được an trú, an
tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo,
trong khi y cứ tướng nào, tác ý tướng nào, các ác bất thiện
tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến
si sanh khởi. Tỷ-kheo ấy tác ý một tướng khác, liên hệ
đến thiện, khác với tướng kia, các ác, bất thiện tầm
liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được
diệt trừ, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng,
nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Tỷ-kheo ấy, nhờ quán
sát sự nguy hiểm các tầm ấy, các ác, bất thiện tầm liên
hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được
trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng,
nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Tỷ-kheo ấy, nhờ không
ức niệm, không tác ý các tầm ấy, các ác, bất thiện tầm
liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được
trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng,
nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Tỷ-kheo ấy tác ý hành
tướng các tầm và an trú các tầm, các ác, bất thiện tầm
liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được
trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng,
nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Tỷ-kheo ấy nghiến răng,
dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp
phục tâm, đánh bại tâm, các ác, bất thiện tầm liên hệ
đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ
diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội
tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
ấy được gọi là đã an trú trong đọa tầm pháp môn. Vị
ấy có thể tác ý đến tầm nào vị ấy muốn, có thể không
tác ý đến tầm nào vị ấy không muốn; vị ấy đã đoạn
trừ khát ái, đã giải thoát các kiết sử, khéo chinh phục
kiêu mạn, đã chấm dứt khổ đau.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn
dạy.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Majjhima
Nikaya 20
Vitakkasanthana
Sutta
The
Relaxation of Thoughts
Translation
by Bhikkhu Thanissaro
For
free distribution only, as a gift of Dhamma
I have
heard that on one occasion the Blessed One was staying at Savatthi,
in Jeta's Grove, Anathapindika's monastery. There
he addressed the monks, "Monks!"
"Yes,
lord," the monks replied.
The
Blessed One said: "When a monk is intent on the heightened mind, there
are five themes he should attend to at the appropriate times. Which five?
"There
is the case where evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion,
or delusion -- arise in a monk while he is referring to and attending to
a particular theme. He should attend to another theme, apart from that
one, connected with what is skillful. When he is attending to this other
theme, apart from that one, connected with what is skillful, then those
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion, or delusion
-- are abandoned and subside. With their abandoning, he steadies his mind
right within, settles it, unifies it, and concentrates it. Just as a skilled
carpenter or his apprentice would use a small peg to knock out, drive out,
and pull out a large one; in the same way, if evil, unskillful thoughts
-- connected with desire, aversion, or delusion -- arise in a monk while
he is referring to and attending to a particular theme, he should attend
to another theme, apart from that one, connected with what is skillful.
When he is attending to this other theme, apart from that one, connected
with what is skillful, then those evil, unskillful thoughts -- connected
with desire, aversion, or delusion -- are abandoned and subside. With their
abandoning, he steadies his mind right within, settles it, unifies it,
and concentrates it.
"If
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion, or delusion
-- still arise in the monk while he is attending to this other theme, connected
with what is skillful, he should scrutinize the drawbacks of those thoughts:
'Truly, these thoughts of mine are unskillful, these thoughts of mine are
blameworthy, these thoughts of mine result in stress.' As he is scrutinizing
drawbacks of those thoughts, those evil, unskillful thoughts -- connected
with desire, aversion, or delusion -- are abandoned and subside. With their
abandoning, he steadies his mind right within, settles it, unifies it,
and concentrates it. Just as a young woman -- or man -- fond of adornment,
would be horrified, humiliated, and disgusted if the carcass of a snake
or a dog or a human being were hung from her neck; in the same way, if
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion, or delusion
-- still arise in the monk while he is attending to this other theme, connected
with what is skillful, he should scrutinize the drawbacks of those thoughts:
'Truly, these thoughts of mine are unskillful, these thoughts of mine are
blameworthy, these thoughts of mine result in stress.' As he is scrutinizing
drawbacks of those thoughts, those evil, unskillful thoughts -- connected
with desire, aversion, or delusion -- are abandoned and subside. With their
abandoning, he steadies his mind right within, settles it, unifies it,
and concentrates it.
"If
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion or delusion
-- still arise in the monk while he is scrutinizing the drawbacks of those
thoughts, he should pay no mind and pay no attention to those thoughts.
As he is paying no mind and paying no attention to them, those evil, unskillful
thoughts are abandoned and subside. With their abandoning, he steadies
his mind right within, settles it, unifies it, and concentrates it. Just
as a man with good eyes, not wanting to see forms that had come into range,
would close his eyes or look away; in the same way, if evil, unskillful
thoughts -- connected with desire, aversion or delusion -- still arise
in the monk while he is scrutinizing the drawbacks of those thoughts, he
should pay no mind and pay no attention to those thoughts. As he is paying
no mind and paying no attention to them, those evil, unskillful thoughts
are abandoned and subside. With their abandoning, he steadies his mind
right within, settles it, unifies it, and concentrates it.
"If
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion or delusion
-- still arise in the monk while he is paying no mind and paying no attention
to those thoughts, he should attend to the relaxing of thought-fabrication
with regard to those thoughts. As he is attending to the relaxing of thought-fabrication
with regard to those thoughts, those evil, unskillful thoughts are abandoned
and subside. With their abandoning, he steadies his mind right within,
settles it, unifies it, and concentrates it. Just as the thought would
occur to a man walking quickly, 'Why am I walking quickly? Why don't I
walk slowly?' So he walks slowly. The thought occurs to him, 'Why am I
walking slowly? Why don't I stand?' So he stands. The thought occurs to
him, 'Why am I standing? Why don't I sit down?' So he sits down. The thought
occurs to him, 'Why am I sitting? Why don't I lie down?' So he lies down.
In this way, giving up the grosser posture, he takes up the more refined
one. In the same way, if evil, unskillful thoughts -- connected with desire,
aversion or delusion -- still arise in the monk while he is paying no mind
and paying no attention to those thoughts, he should attend to the relaxing
of thought-fabrication with regard to those thoughts. As he is attending
to the relaxing of thought-fabrication with regard to those thoughts, those
evil, unskillful thoughts are abandoned and subside. With their abandoning,
he steadies his mind right within, settles it, unifies it, and concentrates
it.
"If
evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion or delusion
-- still arise in the monk while he is attending to the relaxing of thought-fabrication
with regard to those thoughts, then -- with his teeth clenched and his
tongue pressed against the roof of his mouth -- he should beat down, constrain,
and crush his mind with his awareness. As -- with his teeth clenched and
his tongue pressed against the roof of his mouth -- he is beating down,
constraining, and crushing his mind with his awareness, those evil, unskillful
thoughts are abandoned and subside. With their abandoning, he steadies
his mind right within, settles it, unifies it, and concentrates it. Just
as a strong man, seizing a weaker man by the head or the throat or the
shoulders, would beat him down, constrain, and crush him; in the same way,
if evil, unskillful thoughts -- connected with desire, aversion or delusion
-- still arise in the monk while he is attending to the relaxing of thought-fabrication
with regard to those thoughts, then -- with his teeth clenched and his
tongue pressed against the roof of his mouth -- he should beat down, constrain,
and crush his mind with his awareness. As -- with his teeth clenched and
his tongue pressed against the roof of his mouth -- he is beating down,
constraining, and crushing his mind with his awareness, those evil, unskillful
thoughts are abandoned and subside. With their abandoning, he steadies
his mind right within, settles it, unifies it, and concentrates it.
"Now
when a monk...attending to another theme...scrutinizing the drawbacks of
those thoughts...paying no mind and paying no attention to those thoughts...attending
to the relaxing of thought-fabrication with regard to those thoughts...beating
down, constraining and crushing his mind with his awareness...steadies
his mind right within, settles it, unifies it and concentrates it: He is
then called a monk with mastery over the ways of thought sequences. He
thinks whatever thought he wants to, and doesn't think whatever thought
he doesn't. He has severed craving, thrown off the fetters, and -- through
the right penetration of conceit -- has made an end of suffering and stress."
That
is what the Blessed One said. Gratified, the monks delighted in the Blessed
One's words.
Revised:
9 November 1998 ; http://world.std.com/~metta/canon/majjhima/mn20.html
