16. Kinh
Tâm hoang vu
(Cetokhila sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời, Thế Tôn
ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
"Này chư Tỷ-kheo". --"Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo
ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:
-- Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào chưa diệt trừ năm tâm hoang vu, chưa đoạn tận năm tâm
triền phược, vị ấy có thể lớn mạnh, trưởng thành, hưng
thịnh trong pháp luật này, sự kiện này không xảy ra.
Thế nào là năm tâm
hoang vu chưa được đoạn trừ? Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo
nghi ngờ bậc Ðạo Sư, do dự, không quyết đoán, không có
tịnh tín. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghi ngờ bậc Ðạo Sư,
do dự, không quyết đoán, không có tịnh tín, thời tâm vị
này không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn.
Nếu tâm của ai không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên
trì, tinh tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ nhất chưa được
diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào nghi ngờ Pháp, do dự, không quyết đoán, không
có tịnh tín... (như trên)... Nếu tâm của ai không hướng
về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là
tâm hoang vu thứ hai chưa được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào nghi ngờnghi ngờ Tăng, do dự, không quyết đoán,
không có tịnh tín... (như trên)... Nếu tâm của ai không hướng
về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là
tâm hoang vu thứ ba chưa được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào nghi ngờ các học pháp, do dự, không quyết đoán,
không có tịnh tín... (như trên)... Nếu tâm của
ai không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì; tinh tấn,
như vậy là tâm hoang vu thứ tư chưa được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo phẫn nộ đối với các đồng phạm hạnh, không có
hoan hỷ, tâm tư chống đối, cứng rắn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào phẫn nộ đối với các vị đồng phạm hạnh, không có
hoan hỷ, tâm tư chống đối, cứng rắn, thời tâm của vị
này không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn.
Nếu tâm của ai không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên
trì, tinh tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ năm chưa được
diệt trừ.
Như vậy là năm tâm
hoang vu chưa được diệt trừ.
Thế nào là năm tâm
triền phược chưa được đoạn tận? Chư Tỷ-kheo, ở đây,
Tỷ-kheo, đối với những dục, không phải không tham ái, không
phải không dục cầu, không phải không ái luyến, không phải
không khao khát, không phải không nhiệt tình, không phải không
khát ái. Chư Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nào đối với những dục,
không phải không tham ái... không phải không khát ái, tâm của
vị ấy không hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh
tấn. Nếu tâm của ai không hướng về nỗ lực, chuyên cần,
kiên trì, tinh tấn, như vậy là tâm triền phược thứ nhất
chưa được đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào đối với tự thân không phải không tham ái...
(như trên)... như vậy là tâm triền phược thứ hai chưa được
đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào đối với các sắc pháp không phải không tham
ái ... (như trên)... như vậy là tâm triền phược thứ ba chưa
được đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào ăn cho đến thỏa thê, cho đến bụng chứa đầy,
sống thiên nặng về khoái lạc về sàng tọa, khoái lạc về
ngủ nghỉ, khoái lạc về thụy miên. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào ăn cho đến thỏa thê cho đến bụng chứa đầy... (như
trên)... như vậy là tâm triền phược thứ tư chưa được
đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào sống phạm hạnh với mong cầu được sanh thiên
giới với ý nghĩ: "Ta với giới này, với hạnh này, với
khổ hạnh này hay với phạm hạnh này sẽ được sanh làm
chư Thiên này hay chư Thiên khác". Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào
sống phạm hạnh... (như trên)... như vậy là tâm triền phược
thứ năm chưa được đoạn tận.
Như vậy là năm tâm
triền phược chưa được đoạn tận.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào chưa diệt trừ năm tâm hoang vu này, chưa đoạn tận năm
tâm triền phược này, vị ấy có thể lớn mạnh trưởng
thành, hưng thịnh trong pháp luật này, sự kiện này không
xảy ra.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào đã diệt trừ năm tâm hoang vu, đã đoạn tận năm tâm
triền phược, vị ấy có thể lớn mạnh, trưởng thành, hưng
thịnh trong pháp luật này, sự kiện này có xảy ra.
Thế nào là năm tâm
hoang vu đã được diệt trừ? Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo
không nghi ngờ bậc Ðạo Sư, không do dự, quyết đoán, tịnh
tín. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không nghi ngờ bậc Ðạo Sư,
không do dự, quyết đoán, tịnh tín, thời tâm vị này hướng
về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn. Nếu tâm của
ai hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như
vậy là tâm hoang vu thứ nhất đã được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào không nghi ngờ Pháp, không do dự, quyết đoán,
tịnh tín... (như trên)... Nếu tâm của ai hướng về nỗ lực,
chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ
hai đã được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào không nghi ngờ Tăng, không do dự, quyết đoán,
tịnh tín... (như trên)... Nếu tâm của ai hướng về nỗ lực,
chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ
ba đã được diệt trừ.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào không nghi ngờ học pháp, không do dự, quyết đoán, tịnh
tín, thời tâm vị này hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên
trì, tinh tấn. Nếu tâm của ai hướng về nỗ lực, chuyên
cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ tư đã
được diệt trừ.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào không phẫn nộ đối với các vị đồng phạm
hạnh, hoan hỷ, tâm tư không chống đối, cứng rắn. Chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo không phẫn nộ đối với các vị đồng phạm hạnh,
hoan hỷ, tâm tư không chống đối, cứng rắn, thời tâm vị
này hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì, tinh tấn. Nếu
tâm của ai hướng về nỗ lực, chuyên cần kiên trì, tinh
tấn, như vậy là tâm hoang vu thứ năm đã được diệt trừ.
Như vậy là năm tâm
hoang vu đã được diệt trừ.
Thế nào là năm tâm
triền phược đã được đoạn tận?
Chư Tỷ-kheo, ở đây,
Tỷ-kheo đối với những dục không có tham ái, không có dục
cầu, không có ái luyến, không có khao khát, không có nhiệt
tình, không có khát ái. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào đối với
những dục không có tham ái, không có dục cầu, không có ái
luyến, không có khao khát, không có nhiệt tình, không có khát
ái, tâm vị ấy hướng về nỗ lực, chuyên cần, kiên trì,
tinh tấn, như vậy là tâm triền phược thứ nhất đã được
đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào đối với tự thân không có tham ái... (như trên)...
như vậy là tâm triền phược thứ hai đã được đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào đối với các sắc pháp không có tham ái... (như
trên)... như vậy là tâm triền phược thứ ba đã được đoạn
tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào không ăn cho đến thỏa thê, cho đến bụng chứa
đầy, sống không thiên nặng về khoái lạc sàng tọa, khoái
lạc về ngủ nghĩ, khoái lạc về thụy miên... (như trên)...
như vậy là tâm triền phược thứ tư đã được đoạn tận.
Và lại nữa, chư Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo nào sống phạm hạnh, không mong cầu được sanh thiên
giới với ý nghĩ: "Ta với giới này, với hạnh này, với
khổ hạnh này, hay với phạm hạnh này, sẽ được sanh làm
chư Thiên này hay chư Thiên khác". Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào
sống phạm hạnh, không mong cầu được sanh thiên giới với
ý nghĩ: "Ta với giới này, với hạnh này, với khổ hạnh
này, hay với phạm hạnh này, sẽ được sanh làm chư Thiên
này hay chư Thiên khác", tâm vị ấy hướng về nỗ lực, chuyên
cần, kiên trì, tinh tấn. Nếu tâm của ai hướng về nỗ lực,
chuyên cần, kiên trì, tinh tấn, như vậy là tâm triền phược
thứ năm đã được đoạn tận.
Như vậy là năm tâm
triền phược đã được đoạn tận.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào đã đoạn tận năm tâm triền phược này, thời vị ấy
có thể lớn mạnh, trưởng thành, hưng thịnh trong pháp luật
này, sự kiện này có xảy ra.
Vị này tu tập như ý
túc câu hữu với dục Thiền định; tinh cần hành, tu tập
như ý túc câu hữu với tinh tấn Thiền định; tinh cần hành,
tu tập như ý túc câu hữu với tâm Thiền định; tinh cần
hành, tu tập như ý túc câu hữu với tư duy Thiền định;
và tinh cần hành với nỗ lực là thứ năm.
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nào đầy đủ mười lăm pháp kể cả nỗ lực, thời có đủ
khả năng để phá vỡ, có đủ khả năng để chánh giác,
có đủ khả năng để đạt thành vô thượng an ổn, khỏi
các ách phược.
Chư Tỷ-kheo, như có
khoảng tám, mười hay mười hai cái trứng của con gà mái,
những trứng này được con gà mái khéo ấp, ngồi lên trên,
khéo ấp nóng, khéo ấp dưỡng, thời dầu cho con gà mái không
khởi lên sự mong ước: "Mong rằng những con gà con của ta,
sau khi đâm thủng vỏ trứng với móng chân nhọn của chúng,
hay với mỏ của chúng, có thể thoát ra một cách yên ổn",
những con gà con ấy, sau khi đâm thủng vỏ trứng với móng
chân nhọn của chúng hay với mỏ của chúng, có khả năng
thoát ra một cách yên ổn. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, Tỷ-kheo
đầy đủ mười lăm pháp, kể cả nỗ lực, thời có đủ
khả năng để phá vỡ, có đủ khả năng để chánh giác,
có đủ khả năng để đạt thành vô thượng an ổn, khỏi
các ách phược.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế
Tôn.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
