12. Ðại
kinh Sư tử hống
(Mahàsìhanàda sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú
tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng
phía Tây.
Lúc bấy giờ, Sunakkhatta
thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp và Luật này,
nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình
tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và
thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".
Lúc ấy Tôn giả Sariputta
(Xá-lợi-phất) vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành
Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc
bộ lạc Licchavi nói như sau trong hội chúng ở Vesali: "Sa-môn
Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm
và thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng
hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận
khổ đau".
Rồi Tôn giả Sariputta
khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến
chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch
Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta
thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp và Luật này,
nói lời nói như sau trong hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama không
có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận khổ đau".
-- Này Sariputta, Sunakkhatta
phẫn nộ và ngu si, do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này
Sariputta, Ông ta nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói như sau
là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết giảng cho một
mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng dẫn người thực
hành diệt tận khổ đau".
Này Sariputta, đối với
Sunakkhatta ngu si kia, sẽ không có tùy pháp nào về Ta như sau:
"Ðây là Như Lai, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng
Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
Này Sariputta, đối với
Sunakkhatta ngu si kia, sẽ không có tùy pháp nào về Ta như sau:
"Ðây là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần thông,
một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân,
hiện hình, biến hình, đi ngang qua vách, qua thành, qua núi,
như đi ngang hư không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền
như ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên đất
liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn
tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại
oai lực, đại oai thần như vậy, có thể tự thân bay đến
cõi Phạm Thiên". Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Ðây là Thế Tôn
với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân có thể nghe hai loại tiếng
chư Thiên và loài Người, xa và gần".
Này Sariputta, đối với
Sunakkhatta ngu si kia sẽ không có tùy pháp nào về Ta như sau:
"Ðây là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh, tâm loài
Người với tâm của mình, vị ấy biết được như sau: "Tâm
có tham biết là tâm có tham. Hay tâm không tham biết là tâm
không tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại hành tâm...
không phải đại hành tâm... tâm chưa vô thượng... tâm vô
thượng... Tâm Thiền định... Tâm không Thiền định... tâm
giải thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không giải
thoát". Vị ấy biết như vậy.
(Mười lực của
Như Lai)
Này Sariputta, Như Lai
có đầy đủ mười Như Lai lực, chính nhờ thành tựu mười
lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống
tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?
(1) Ở đây, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri
thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ
tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực
của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho
mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử
trong các hội chúng, và chuyển Phạm luân.
(2) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sơ do, tùy theo
sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại
(Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
(3) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri con đường đưa đến tất cả cảnh
giới (Tri nhứt thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
(4) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri thế giới với mọi cảnh giới,
nhiều chủng loại, nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng
tánh lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)...
và chuyển Phạm luân.
(5) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri chí hướng sai biệt của các loại
hữu tình (Tri tha chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển Phạm luân.
(6) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri những căn thượng hạ của các loài
hữu tình, loài Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)...
và chuyển Phạm luân.
(7) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai như thật tuệ tri sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự
xuất khởi của các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát,
về định (Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
(8) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời,
hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi
đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một
trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại
kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như
thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia,
Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại chỗ ấy, Ta có tên như thế
này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ
lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi
chết tại chỗ nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như
Lai nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
(9) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống
và chết của chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu,
người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
Các chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, về lời và
về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp
theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Các
chúng sanh này làm những thiện hạnh về thân, về lời và
về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo
các nghiệp theo chánh kiến. Những người này, sau khi thân
hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời,
trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên nhãn thuần tịnh,
siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Như Lai tuệ
tri rằng, chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người
đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều
do hạnh nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ
tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
(10) Lại nữa, này Sariputta,
Như Lai nhờ đoạn trừ các lậu hoặc tự mình chứng tri,
chứng ngộ, thành tựu và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực này, Như
Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.
Này Sariputta, Như Lai
có đầy đủ mười Như Lai lực. Chính nhờ thành tựu mười
lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống
tiếng rống sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.
Này Sariputta, nếu ai
biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama
không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình
tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết
pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng,
có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".
Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không
từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy
sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ
một bên. Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh,
thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng
được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như
vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ
bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên.
(Bốn pháp vô sở
úy)
Này Sariputta, có bốn
pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
con sử tử trong các hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế
nào là bốn?
Này Sariputta, Ta thấy
không có lý do gì, một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương,
Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ hoàn toàn,
mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn toàn". Này Sariputta,
vì Ta thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.
Này Sariputta, Ta thấy
không có lý do gì... có thể chỉ trích Ta đúng pháp rằng:
"Các lậu hoặc này chưa được đoạn trừ mà quý vị tự
xưng đã đoạn trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt
được vô úy.
Này Sariputta, Ta thấy
không có lý do gì... có thể chỉ trích Ta đúng pháp rằng:
"Những pháp này được gọi là các chướng ngại pháp khi
được thực hành thời không có gì gọi là chướng ngại
pháp cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được vô
úy.
Này Sariputta, Ta thấy
không có lý do gì một Sa-môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương,
Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không đưa đến
mục tiêu đặc biệt, không có khả năng hướng thượng, không
có thể dẫn người thực hành đến diệt tận khổ đau".
Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta
sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt
được vô úy.
Này Sariputta, có bốn
pháp vô sở úy, chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
con sử tử trong các hội chúng và chuyển Phạm luân.
Này Sariputta, nếu ai
biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục
như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.
(Tám hội chúng)
Này Sariputta, có tám
Hội chúng này: Hội chúng Sát-đế-lị, Hội chúng Bà-la-môn,
Hội chúng Gia chủ, Hội chúng Sa-môn, Hội chúng Tứ thiên
vương, Hội chúng Tam thập tam thiên, Hội chúng Màra, Hội
chúng Phạm thiên. Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như vậy, đến
gần và vào tám Hội chúng này.
Này Sariputta, Ta nhớ
lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng Sát-đế-lị. Tuy vậy,
trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện
và trước khi Ta đàm luận; này Sariputta, ta thấy không có
lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ
sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý
do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.
Này Sariputta, Ta nhớ
lại, Ta đã đến hàng trăm Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)...
Hội chúng Gia chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng Màra...
Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại
chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm luận,
này Sariputta, Ta thấy không có một lý do gì để nghĩ rằng:
"Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này
Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống
đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được
vô úy.
Này Sariputta, nếu ai
biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục,
như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.
(Bốn loại sanh)
Này Sariputta, có bốn
loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh,
hóa sanh.
Này Sariputta, thế nào
là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ
trứng, mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là noãn sanh. Và
này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này Sariputta, những loại
chúng sanh nào phá màn da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh. Và này Sariputta, thế nào là thấp
sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra từ cá
thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi, hay trong hồ nước
dơ hay trong ao nước nhớp. Này Sariputta, như vậy gọi là thấp
sanh. Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư Thiên, các chúng
sanh ở địa ngục, một số thuộc loài người và một số
thuộc đọa xứ. Này Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.
Này Sariputta có bốn
loại sanh như vậy. Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy...
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục, như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.
(Năm sanh thú và
Niết bàn)
Này Sariputta, có năm
loại sanh thú này. Thế nào là năm? Ðịa ngục, bàng sanh,
ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.
(1) Này Sariputta, Ta tuệ
tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ
đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại
mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.
(2) Và này Sariputta, Ta
tuệ tri bàng sanh, con đường đưa đến bàng sanh. Tùy theo
hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng
sanh, sự việc này Ta cũng tuệ tri.
(3) Và này Sariputta, Ta
tuệ tri ngạ quỷ, con đường đưa đến ngạ quỷ, và hành
lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta
cũng tuệ tri.
(4) Và này Sariputta, Ta
cũng tuệ tri loài Người, con đường đưa đến thế giới
loài Người và hành lộ đưa đến thế giới loài Người.
Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào
loài Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.
(5) Và này Sariputta, Ta
cũng tuệ tri chư Thiên, con đường đưa đến Thiên giới và
hành lộ đưa đến Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, thế
giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.
Và này Sariputta, Ta cũng
tuệ tri Niết-bàn, con đường đưa đến Niết-bàn và hành
lộ đưa đến Niết-bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ
các lậu hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ tri.
(1) Này Sariputta, ở đây,
với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người. Do hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy. Sau một
thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người
ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực
khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một
hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có
lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng
bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng
họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng
một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có
thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than
kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi
vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ,
thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với
tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp
của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo
lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời
gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy người ấy
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ,
thống khổ, khốc liệt.
(2) Này Sariputta, ở đây
với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh
vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh
siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh
vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống
khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân,
sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người
đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt
mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến
hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt
thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy
sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ
những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta,
cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.
(3) Này Sariputta, ở đây
với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi
thân hoại mạng chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ
những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng phẳng,
với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa thưa. Và một
người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành
hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng
đến cây ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt
thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và phải cảm
thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này
Sariputta, cũng vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)...
thống khổ, khốc liệt.
(4) Này Sariputta, ở đây
với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp
của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân
hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian...
Ta thấy người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được
nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với bóng
cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo,
bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp
của người này như vậy, cử chỉ của người này như vậy
và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau
một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia, ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và cảm thọ được nhiều cảm giác lạc
thọ. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây, với tâm của Ta... được
nhiều cảm giác lạc thọ.
(5) Này Sariputta, ở đây
với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi
thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm
giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có
gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có
then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây
có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng,
trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi
là kadali, có nệm với khuôn màu treo phía trên, có gối dài
màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người
có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người
này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như
vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người
ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy,
trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được
nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây
với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.
(6) Này Sariputta, ở đây
với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự
mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay
trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như
vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống
như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước
mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp
đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người
đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt
mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến
hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy,
và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hồ sen ấy".
Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia, sau khi
tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi tắm rửa, uống nước và
làm cho dịu bớt mọi ưu tư, mệt mỏi, phiền não, sau khi
ra khỏi hồ liền qua ngồi hay nằm trong rừng cây rậm rạp
ấy và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này
Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một
số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc.
Này Sariputta, năm loại
này là năm sanh thú. Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy
Ta như vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân,
không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác
thành, tùy thuộc trắc nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy
không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn
trừ tà kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục
như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-kheo
thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành tựu
trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại.
Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu
người ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy,
không đoạn trừ tà kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.
(Khổ hạnh của
Bồ-tát)
Này Sariputta, Ta thắng
tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh: về khổ hạnh, Ta khổ
hạnh đệ nhất; về bần uế, Ta bần uế đệ nhất; về
yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất; về độc cư, Ta độc cư đệ
nhất.
Này Sariputta, ở đây,
khổ hạnh của Ta như sau: Ta sống lõa thể, phóng túng, không
theo khuôn phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ
ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi ăn, không
nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận đồ ăn tại
ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa những cây gậy,
không nhận đồ ăn đặt giữa những cối giã gạo, không
nhận đồ ăn từ hai người đang ăn, không nhận đồ ăn từ
người đàn bà có thai, không nhận đồ ăn từ người đàn
bà đang cho con bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà
đang giao cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ có
ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu
men. Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai miếng,
hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn bảy miếng.
Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với hai chén,
nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn một ngày một bữa,
hai ngày một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy Ta sống theo
hạnh tiết chế ăn uống cho đến nửa tháng mới ăn một
lần. Ta chỉ ăn cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn
hột cải nivara, ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo,
ăn bột vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống. Ta mặc vải gai thô,
mặc vải gai thô lẫn với các vải khác, mặc vải tẩm liệm
rồi quăng đi, mặc áo phấn tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm
áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con
sơn dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ
cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại
thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo bằng
lông cú. Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ
râu tóc, Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh ngồi
chỏ hỏ. Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên giường
gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống nằm trên đất trần,
thường nằm ngủ một bên hông, sống để bụi và nhớp che
dính thân mình, sống và ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu
nằm đấy, sống ăn các uế vật, sống không uống nước
lạnh, theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm tắm
ba lần, theo hạnh xuống nước tắm. Như vậy Ta sống theo
hạnh hành hạ, dày vò thân thể theo nhiều cách. Này Sariputta,
như vậy là khổ hạnh của Ta.
Này Sariputta, ở đây
hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất
đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng.
Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng,
đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên
thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành
tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta không nghĩ rằng: "Với tay
của Ta, Ta hãy phủi sạch bụi bặm này đi, hay những người
khác với tay của họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho
Ta". Này Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta, như
vậy là sự bần uế của Ta.
Này Sariputta, như thế
này là sự yểm ly của Ta. Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới;
tỉnh giác Ta đi lui, Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt
nước với tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này Sariputta, như
vậy là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, như thế
này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một
khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò,
người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người
thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ
lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng
khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ
rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!"
Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền
chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm
cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao
này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người
chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,
hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác,
từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung
lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy?
Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy
họ!" Này Sariputta, như vậy là hạnh độc cư của Ta.
Này Sariputta, rồi Ta
bò bốn chân đến các chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ
đi, khi các người chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các
con bò con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất tịnh
thực của Ta.
Này Sariputta, Ta đi sâu
vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy.
Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những
ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc
người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm
đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết
rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban
ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày
cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm
trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ
diệu từ trước chưa từng được nghesau đây được khởi
lên:
Nay bị thiêu
đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong
rừng kinh hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi
không lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng
đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ
trong bãi tha ma, dựa trên một bộ xương. Này Sariputta, những
đứa mục đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện
trên Ta, rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với chúng.
Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của Ta.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những
kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn".
Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo,
họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình
thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo.
Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời
ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái
táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta,
trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở
thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở
thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo.
Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân
con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của
Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn
gầy mòn của Ta giống như rui cột nhà sàn hư nát. Vì ta ăn
quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh nằm sâu thẳm trong lỗ
con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong
một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở
thành nhăn nheo khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt
trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng" chính xương
sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ xương sống",
thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này
Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta,
nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã
qu úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu
Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thì này
Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư
mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ
món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)...
chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ
hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành
bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều
hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột
gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo
thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì
hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta,
trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở
thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở
thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo.
Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân
con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn
gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát.
Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong
lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong
một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở
thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt
trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn.
Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng", thì chính xương
sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống",
thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này
Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta,
nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã
qu, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu
Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này
Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư
mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít.
Này Sariputta, dầu Ta
có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ
hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng
nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì
sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được
pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ
này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được
nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được
sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian
khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa). Này
Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không
trở lại đời này nữa.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được
nhờ sanh khởi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được
sự sanh khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian
khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta,
nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở
lại đời này nữa.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được
nhờ an trú". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự
an trú mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá
dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu
Ta an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được
nhờ tế tự". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được
sự tế tự mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài khi ta-là vị vua Sát-đế-lị có làm lễ quán đảnh hay
làm vị Bà-la-môn giàu có.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được
nhờ thờ lửa". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được
sự thờ lửa mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-l có làm lễ quán đảnh, hay
làm vị Bà-la-môn giàu có.
Này Sariputta, lại có
một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có
những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi,
tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người
ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người
ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng,
đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín
mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng
ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy.
Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi
trưởng thượng, đã đi dến đoạn cuối cuộc đời, tuổi
Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn
vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm
tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm
đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí
tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người
bắn cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục,
với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng
một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với chánh niệm đệ
nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng
như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi
về Bốn Niệm xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như
vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta
giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và
nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các
vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại
tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta,
dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất,
sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự
trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi
mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi,
đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi.
Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này
chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có
gì thay đổi.
Này Sariputta, những ai
nói một cách chân chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình
không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì
hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người".
Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh như sau: "Một vị
hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi
ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên
và loài Người".
Lúc bấy giờ Tôn giả
Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả
Nagasamala bạch Thế Tôn:
-- Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe
pháp môn này, lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp
môn này tên gọi là gì?
-- Này Nagasamala, do vậy
pháp môn này gọi là "Pháp môn Lông tóc dựng ngược". Ông
hãy như vậy thọ trì.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế
Tôn.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Majjhima
Nikaya 12
Mahasihanada
Sutta
The
Great Discourse on the Lion's Roar
Translated
from the Pali by Ñanamoli Thera
edited
and revised by Bhikkhu Bodhi
For
free distribution only,
by
arrangement with the Buddhist Publication Society
1.
Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was living at Vesali
in the grove outside the city to the west.
2.
Now on that occasion Sunakkhatta, son of
the Licchavis, had recently left this Dhamma
and Discipline.[1]
He was making this statement before the Vesali assembly: "The recluse Gotama
does not have any superhuman states, any distinction in knowledge and vision
worthy of the noble ones.[2]
The recluse Gotama teaches a Dhamma (merely) hammered out by reasoning,
following his own line of inquiry as it occurs to him, and when he teaches
the Dhamma to anyone, it leads him when he practises it to the complete
destruction of suffering."[3]
3.
Then, when it was morning, the Venerable Sariputta
dressed, and taking his bowl and outer robe, went into Vesali for alms.
Then he heard Sunakkhatta, son of the Licchavis, making this statement
before the Vesali assembly. When he had wandered for alms in Vesali and
had returned from his almsround, after his meal he went to the Blessed
One, and after paying homage to him, he sat down at one side and told the
Blessed One what Sunakkhatta was saying.
4.
(The Blessed One said:) "Sariputta, the misguided man Sunakkhatta is angry,
and his words are spoken out of anger. Thinking to discredit the Tathagata,
he actually praises him;[*p.69] for it is a praise of
the Tathagata to say of him: 'When he teaches the Dhamma to anyone, it
leads him when he practises it to the complete destruction of suffering.'
5.
"Sariputta, this misguided man Sunakkhatta will never infer of me according
to Dhamma: 'That Blessed One is accomplished, fully enlightened, perfect
in true knowledge and conduct, sublime, knower of worlds, incomparable
leader of persons to be tamed, teacher of gods and humans, enlightened,
blessed.'[4]
6.
"And he will never infer of me according to Dhamma: 'That Blessed One enjoys
the various kinds of supernormal power: having been one, he becomes many;
having been many, he becomes one; he appears and vanishes; he goes unhindered
through a wall, through an enclosure, through a mountain, as though through
space; he dives in and out of the earth as though it were water; he walks
on water without sinking as though it were earth; seated cross-legged,
he travels in space like a bird; with his hand he touches and strokes the
moon and sun so powerful and mighty; he wields bodily mastery even as far
as the Brahma-world.'
7.
"And he will never infer of me according to Dhamma: 'With the divine ear
element, which is purified and surpasses the human, that Blessed One hears
both kinds of sounds, the heavenly and the human, those that are far as
well as near.'
8.
"And he will never infer of me according to Dhamma: 'That Blessed One encompasses
with his own mind the minds of other beings, other persons. He understands
a mind affected by lust as affected by lust and a mind unaffected by lust
as unaffected by lust; he understands a mind affected by hate as affected
by hate and a mind unaffected by hate as unaffected by hate; he understands
a mind affected by delusion as affected by delusion and a mind unaffected
by delusion as unaffected by delusion; he understands a contracted mind
as contracted and a distracted mind as distracted; he understands an exalted
mind as exalted and an unexalted mind as unexalted; he understands a surpassed
mind as surpassed and an unsurpassed mind as unsurpassed; he understands
a concentrated mind as concentrated and an unconcentrated mind as unconcentrated;
he understands a liberated mind as liberated and an unliberated mind as
unliberated.'
(Ten Powers
of a Tathagata)
9. "Sariputta,
the Tathagata has these ten Tathagata's powers, possessing which he claims
the herd-leader's place, roars his lion's roar in the assemblies, and sets
rolling the Wheel of Brahma.[5]
What are the ten?
10.
(1) "Here, the Tathagata understands as it actually is the possible as
possible and the impossible as impossible.[6]
And that[*p.70] is a Tathagata's power that the Tathagata
has, by virtue of which he claims the herd-leader's place, roars his lion's
roar in the assemblies, and sets rolling the Wheel of Brahma.
11.
(2) "Again, the Tathagata understands as it actually is the results of
actions undertaken, past, future and present, with possibilities and with
causes. That too is a Tathagata's power...[7]
12.
(3) "Again, the Tathagata understands as it actually is the ways leading
to all destinations. That too is a Tathagata's power...[8]
13.
(4) "Again, the Tathagata understands as it actually is the world with
its many and different elements. That too is a Tathagata's power...[9]
14.
(5) "Again, the Tathagata understands as it actually is how beings have
different inclinations. That too is a Tathagata's power...[10]
15.
(6) "Again, the Tathagata understands as it actually is the disposition
of the faculties of other beings, other persons. That too is a Tathagata's
power...[11]
16.
(7) "Again, the Tathagata understands as it actually is the defilement,
the cleansing and the emergence in regard to the jhanas, liberations, concentrations
and attainments. That too is a Tathagata's power...[12]
17.
(8) "Again, the Tathagata recollects his manifold past lives, that is,
one birth, two births, three births, four births, five births, ten births,
twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births,
a thousand births, a hundred thousand births, many aeons of world-contraction,
many aeons of world-expansion, many aeons of world-contraction and expansion:
'There I was so named, of such a clan, with such an appearance, such was
my nutriment, such my experience of pleasure and pain, such my life-term;
and passing away from there, I reappeared elsewhere; and there too I was
so named, of such a clan, with such an appearance, such was my nutriment,
such my experience of pleasure and pain, such my life-term; and passing
away from there, I reappeared here.' Thus with their aspects and particulars
he recollects his manifold past lives. That too is a Tathagata's power...
18.
(9) "Again, with the divine eye, which is purified and surpasses the human,
the Tathagata sees beings passing away and reappearing, inferior and superior,
fair and ugly, fortunate and unfortunate, and he understands how beings
pass on according to their actions thus: 'These worthy beings who were
ill-conducted in body, speech and mind, revilers of noble ones, wrong in
their views, giving effect to wrong view in their actions, on the dissolution
of the body,[*p.71] after death, have reappeared in a
state of deprivation, in a bad destination, in perdition, even in hell;
but these worthy beings who were well-conducted in body, speech and mind,
not revilers of noble ones, right in their views, giving effect to right
view in their actions, on the dissolution of the body, after death, have
reappeared in a good destination, even in the heavenly world.' Thus with
the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings
passing away and reappearing, inferior and superior, fair and ugly, fortunate
and unfortunate, and he understands how beings pass on according to their
actions. That too is a Tathagata's power...
19.
(10) "Again, by realizing it for himself with direct knowledge, the Tathagata
here and now enters upon and abides in the deliverance of mind and deliverance
by wisdom that are taintless with the destruction of the taints. That too
is a Tathagata's power that a Tathagata has, by virtue of which he claims
the herd-leader's place, roars his lion's roar in the assemblies, and sets
rolling the Wheel of Brahma.
20.
"The Tathagata has these ten Tathagata's powers, possessing which he claims
the herd-leader's place, roars his lion's roar in the assemblies, and sets
rolling the Wheel of Brahma.
21.
"Sariputta, when I know and see thus, should anyone say of me: 'The recluse
Gotama does not have any superhuman states, any distinction in knowledge
and vision worthy of the noble ones. The recluse Gotama teaches a Dhamma
(merely) hammered out by reasoning, following his own line of inquiry as
it occurs to him' -- unless he abandons that assertion and that state of
mind and relinquishes that view, then as (surely as if he had been) carried
off and put there he will wind up in hell.[13]
Just as a bhikkhu possessed of virtue, concentration and wisdom would here
and now enjoy final knowledge, so it will happen in this case, I say, that
unless he abandons that assertion and that state of mind and relinquishes
that view, then as (surely as if he had been) carried off and put there
he will wind up in hell.
(Four
Kinds of Intrepidity)
22. "Sariputta,
the Tathagata has these four kinds of intrepidity, possessing which he
claims the herd-leader's place, roars his lion's roar in the assemblies,
and sets rolling the Wheel of Brahma. What are the four?
23.
"Here, I see no ground on which any recluse or brahmin or god or Mara or
Brahma or anyone at all in the world could, in accordance with the Dhamma,
accuse me thus: 'While you claim full enlightenment, you are not fully
enlightened in regard to certain things.'[*p.72] And seeing
no ground for that, I abide in safety, fearlessness and intrepidity.
24.
"I see no ground on which any recluse...or anyone at all could accuse me
thus: 'While you claim to have destroyed the taints, these taints are undestroyed
by you.' And seeing no ground for that, I abide in safety, fearlessness
and intrepidity.
25.
"I see no ground on which any recluse...or anyone at all could accuse me
thus: 'Those things called obstructions by you are not able to obstruct
one who engages in them.' And seeing no ground for that, I abide in safety,
fearlessness and intrepidity.
26.
"I see no ground on which any recluse...or anyone at all could accuse me
thus: 'When you teach the Dhamma to someone, it does not lead him when
he practises it to the complete destruction of suffering.' And seeing no
ground for that, I abide in safety, fearlessness and intrepidity.
27.
"A Tathagata has these four kinds of intrepidity, possessing which he claims
the herd-leader's place, roars his lion's roar in the assemblies, and sets
rolling the Wheel of Brahma.[14]
28.
"Sariputta, when I know and see thus, should anyone say of me...he will
wind up in hell.
(The Eight
Assemblies)
29. "Sariputta,
there are these eight assemblies. What are
the eight? An assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly
of householders, an assembly of recluses, an assembly of gods of the heaven
of the Four Great Kings, an assembly of gods of the heaven of the Thirty-three,
an assembly of Mara's retinue, an assembly of Brahmas. Possessing these
four kinds of intrepidity, the Tathagata approaches and enters these eight
assemblies.
30.
"I recall having approached many hundred assemblies of nobles...many hundred
assemblies of brahmins...many hundred assemblies of householders...many
hundred assemblies of recluses...many hundred assemblies of gods of the
heaven of the Four Great Kings...many hundred assemblies of gods of the
heaven of the Thirty-three...many hundred assemblies of Mara's retinue...many
hundred assemblies of Brahmas. And formerly I had sat with them there and
talked with them and held conversations with them, yet I see no ground
for thinking that fear or timidity might come upon me there. And seeing
no ground for that, I abide in safety, fearlessness and intrepidity.[*p.73]
31.
"Sariputta, when I know and see thus, should anyone say of me...he will
wind up in hell.
(Four
Kinds of Generation)
32. "Sariputta, there
are these four kinds of generation. What are the four? Egg-born generation,
womb-born generation, moisture-born generation and spontaneous generation.
33.
"What is egg-born generation? There are these beings born by breaking out
of the shell of an egg; this is called egg-born generation. What is womb-born
generation? There are these beings born by breaking out from the caul;
this is called womb-born generation. What is moisture-born generation?
There are these beings born in a rotten fish, in a rotten corpse, in rotten
dough, in a cesspit, or in a sewer; this is called moisture-born generation.
What is spontaneous generation? There are gods and denizens of hell and
certain human beings and some beings in the lower worlds; this is called
spontaneous generation. These are the four kinds of generation.
34.
"Sariputta, when I know and see thus, should anyone say of me...he will
wind up in hell.
(The Five
Destinations and Nibbana -- In Brief)
35. "Sariputta,
there are these five destinations. What are the five? Hell, the animal
realm, the realm of ghosts, human beings and gods.[15]
36.
(1) "I understand hell, and the path and way leading to hell. And I also
understand how one who has entered this path will, on the dissolution of
the body, after death, reappear in a state of deprivation, in an unhappy
destination, in perdition, in hell.
(2)
"I understand the animal realm, and the path and way leading to the animal
realm. And I also understand how one who has entered this path will, on
the dissolution of the body, after death, reappear in the animal realm.
(3)
"I understand the realm of ghosts, and the path and way leading to the
realm of ghosts. And I also understand how one who has entered this path
will, on the dissolution of the body, after death, reappear in the realm
of ghosts.
(4)
"I understand human beings, and the path and way leading to the human world.
And I also understand how one who has entered this path will, on the dissolution
of the body, after death, reappear among human beings.
(5)
"I understand the gods, and the path and way leading to the world of the
gods. And I also understand how one who has entered this path will, on
the dissolution of the body, after death, reappear in a happy destination,
in the heavenly world.
(6)
"I understand Nibbana, and the path and way leading to Nibbana.[*p.74]
And I also understand how one who has entered this path will, by realizing
it for himself with direct knowledge, here and now enter upon and abide
in the deliverance of mind and deliverance by wisdom that are taintless
with the destruction of the taints.
(The Five
Destinations and Nibbana -- In Detail)
37. (1)
"By encompassing mind with mind I understand a certain person thus: 'This
person so behaves, so conducts himself, has taken such a path that on the
dissolution of the body, after death, he will reappear in a state of deprivation,
in an unhappy destination, in perdition, in hell.' And then later on, with
the divine eye, which is purified and surpasses the human, I see that on
the dissolution of the body, after death, he has reappeared in a state
of deprivation, in an unhappy destination, in perdition, in hell, and is
experiencing extremely painful, racking, piercing feelings. Suppose there
were a charcoal pit deeper than a man's height full of glowing coals without
flame or smoke; and then a man scorched and exhausted by hot weather, weary,
parched and thirsty, came by a path going in one way only and directed
to that same charcoal pit. Then a man with good sight on seeing him would
say: 'This person so behaves, so conducts himself, has taken such a path,
that he will come to this same charcoal pit'; and then later on he sees
that he has fallen into that charcoal pit and is experiencing extremely
painful, racking, piercing feelings. So too, by encompassing mind with
mind...piercing feelings.
38.
(2) "By encompassing mind with mind I understand a certain person thus:
'This person so behaves, so conducts himself, has taken such a path that
on the dissolution of the body, after death, he will reappear in the animal
realm.' And then later on, with the divine eye, which is purified and surpasses
the human, I see that on the dissolution of the body, after death, he has
reappeared in the animal realm and is experiencing painful, racking, piercing
feelings. Suppose there were a cesspit deeper than a man's height full
of filth; and then a man[*p.75] scorched and exhausted
by hot weather, weary, parched and thirsty, came by a path going in one
way only and directed to that same cesspit. Then a man with good sight
on seeing him would say: 'This person so behaves...that he will come to
this same cesspit'; and then later on he sees that he has fallen into that
cesspit and is experiencing painful, racking, piercing feelings. So too,
by encompassing mind with mind...piercing feelings.
39.
(3) "By encompassing mind with mind I understand a certain person thus:
'This person so behaves, so conducts himself, has taken such a path that
on the dissolution of the body, after death, he will reappear in the realm
of ghosts.' And then later on...I see that...he has reappeared in the realm
of ghosts and is experiencing much painful feeling. Suppose there were
a tree growing on uneven ground with scanty foliage casting a dappled shade;
and then a man scorched and exhausted by hot weather, weary, parched and
thirsty, came by a path going in one way only and directed to that same
tree. Then a man with good sight on seeing him would say: 'This person
so behaves...that he will come to this same tree'; and then later on he
sees that he is sitting or lying in the shade of that tree experiencing
much painful feeling. So too, by encompassing mind with mind...much painful
feeling.
40.
(4) "By encompassing mind with mind I understand a certain person thus:
'This person so behaves, so conducts himself, has taken such a path that
on the dissolution of the body, after death, he will reappear among human
beings.' And then later on...I see that...he has reappeared among human
beings and is experiencing much pleasant feeling. Suppose there were a
tree growing on even ground with thick foliage casting a deep shade; and
then a man scorched and exhausted by hot weather, weary, parched and thirsty,
came by a path going in one way only and directed to that same tree. Then
a man with good sight on seeing him would say: 'This person so behaves...that
he will come to this same tree'; and then later on he sees that he is sitting
or lying in the shade of that tree experiencing much pleasant feeling.
So too, by encompassing mind with mind...much pleasant feeling[*p.76]
41.
(5) "By encompassing mind with mind I understand a certain person thus:
'This person so behaves, so conducts himself, has taken such a path that
on the dissolution of the body, after death, he will reappear in a happy
destination, in the heavenly world.' And then later on...I see that...he
has reappeared in a happy destination, in the heavenly world and is experiencing
extremely pleasant feelings. Suppose there were a mansion, and it had an
upper chamber plastered within and without, shut off, secured by bars,
with shuttered windows, and in it there was a couch spread with rugs, blankets
and sheets, with a deerskin coverlet, with a canopy as well as crimson
pillows for both (head and feet); and then a man scorched and exhausted
by hot weather, weary, parched and thirsty, came by a path going in one
way only and directed to that same mansion. Then a man with good sight
on seeing him would say: 'This person so behaves...that he will come to
this same mansion'; and later on he sees that he is sitting or lying in
that upper chamber in that mansion exper
