10. Kinh
Niệm xứ
(Satipatthàna sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở
xứ Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (kiềm-ma sắt đàm) là đô
thị của xứ Kuru. Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
-- Này các Tỷ-kheo.
Các Tỷ-kheo vâng đáp
Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn.
Thế Tôn thuyết như
sau:
-- Này các Tỷ-kheo,
đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng
sanh, vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh
trí, chứng ngộ Niết-bàn. Ðó là Bốn Niệm xứ.
Thế nào là bốn? Này
các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời;
sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh
niệm để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán tâm trên tâm,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở
đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
(Quán thân)
Và này các Tỷ-kheo,
thế nào là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân? Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay
đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và
an trú chánh niệm trước mặt. Tỉnh giác, vị ấy thở vô;
tỉnh giác, vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy tuệ tri:
"Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở
ra dài"; hay thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn";
hay thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm
giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác
toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân,
tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ
thở ra", vị ấy tập. Này các Tỷ-kheo, như người thợ quay
hay học trò người thợ quay thiện xảo khi quay dài, tuệ tri:
"Tôi quay dài" hay khi quay ngắn, tuệ tri: "Tôi quay ngắn". Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thở vô dài, tuệ tri: "Tôi
thở vô dài"; hay thở ra dài, tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay
thở vô ngắn, tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn,
tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ
thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở
ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị
ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Như vậy, vị ấy sống
quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân; hay vị
ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh
diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân.
"Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy không
nương tựa, không chấp trước vật gì trên đời. Này các
Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo đi, tuệ tri: "Tôi đi", hay đứng, tuệ tri: "Tôi đứng",
hay ngồi, tuệ tri: "Tôi ngồi", hay nằm, tuệ tri: "Tôi nằm".
Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy tuệ tri thân
như thế ấy.
Vị ấy sống quán thân
trên nội thân; hay vị ấy sống quán thân trên ngoại thân;
hay vị ấy sống quán thân trên nội thân, ngoại thân; hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống
quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh
sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm
như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm.
Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một
vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống
quán thân trên thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo, khi bước tới bước lui, biết rõ việc mình đang
làm; khi ngó tới ngó lui, biết rõ việc mình đang làm; khi
co tay, khi duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo
Sanghati (Tăng già lê), mang bát, mang y, biết rõ việc mình đang
làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc mình đang làm;
khi đại tiện, tiểu tiện, biết rõ việc mình đang làm; khi
đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im lặng, biết rõ việc
mình đang làm.
Như vậy, vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân. Hay vị
ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh
diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân.
"Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên
cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật
bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng,
răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước
miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này
các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng
đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè,
gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các hột ấy ra
và quán sát: "Ðây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là
đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa
đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán
sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh
tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai
biệt. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi,
ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi,
mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở
khớp xương, nước tiểu".
Như vậy, vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân,
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt
tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự
sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại,
hỏa đại và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người
đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đổ tể
giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã
tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân
này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới:
"Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong
đại".
Như vậy, vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt
tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa
một ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên,
xanh đen lại, nát thối ra. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân
này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt
khỏi tánh chất ấy".
Như vậy vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt
tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa,
bị các loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị
các chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài giả
can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo quán thân ấy
như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản chất là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy".
Như vậy vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt
tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.
Này các Tỷ-kheo, lại
nữa, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa
địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính
thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với
các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt
nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại...
với các bộ xương không còn dính thịt, dính máu, còn được
các đường gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại
với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay,
ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là
xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương
sống, ở đây là xương đầu. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không
vượt khỏi tánh chất ấy".
Như vậy, vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống quán
tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt
trên thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm
như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm.
Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một
vật gì ở trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán thân trên thân.
Lại nữa này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa,
chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống
xương lâu hơn ba năm... chỉ còn là xương thối trở thành
bột. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất
ấy".
Như vậy vị ấy sống
quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân;
hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy
sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt
tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với
hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.
(Quán thọ)
Này các Tỷ-kheo, như
thế nào là Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ? Này các
Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo khi cảm giác lạc thọ, tuệ tri:
"Tôi cảm giác lạc thọ"; khi cảm giác khổ thọ, tuệ tri:
"Tôi cảm giác khổ thọ"; khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Hay
khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm
giác lạc thọ thuộc vật chất"; hay khi cảm giác lạc thọ
không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ không
thuộc vật chất". Hay khi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất,
tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất"; hay khi
cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm
giác khổ thọ không thuộc vật chất". Hay khi cảm giác bất
khổ bất lạc thọ thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác
bất khổ bất lạc thọ thuộc vật chất"; hay khi cảm giác
bất khổ bất lạc thọ không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ không thuộc vật chất".
Như vậy, vị ấy sống
quán thọ trên các nội thọ; hay sống quán thọ trên các ngoại
thọ; hay sống quán thọ trên các nội thọ, ngoại thọ. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các thọ, hay sống quán
tánh diệt tận trên các thọ; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các thọ. "Có thọ đây", vị ấy sống an trú chánh niệm
như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm.
Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một
vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống
quán thọ trên các thọ.
(Quán tâm)
Này các Tỷ-kheo, như
thế nào là Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm? Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Tỷ-kheo, với tâm có tham, tuệ tri: "Tâm có tham";
hay với tâm không tham, tuệ tri: "Tâm không tham". Hay với tâm
có sân, tuệ tri: "Tâm có sân"; hay với tâm không sân, tuệ
tri: "Tâm không sân". Hay với tâm có si, tuệ tri: "Tâm có si";
hay với tâm không si, tuệ tri: "Tâm không si". Hay với tâm thâu
nhiếp, tuệ tri: "Tâm được thâu nhiếp". Hay với tâm tán
loạn, tuệ tri: "Tâm bị tán loạn". Hay với tâm quảng đại,
tuệ tri: "Tâm được quảng đại"; hay với tâm không quảng
đại, tuệ tri: "Tâm không được quảng đại". Hay với tâm
hữu hạn, tuệ tri: "Tâm hữu hạn". Hay với tâm vô thượng,
tuệ tri: "Tâm vô thượng". Hay với tâm có định, tuệ tri:
"Tâm có định"; hay với tâm không định, tuệ tri: "Tâm không
định". Hay với tâm giải thoát, tuệ tri: "Tâm có giải thoát";
hay với tâm không giải thoát, tuệ tri: "Tâm không giải thoát".
Như vậy vị ấy sống
quán tâm trên nội tâm; hay sống quán tâm trên ngoại tâm;
hay sống quán tâm trên nội tâm, ngoại tâm. Hay sống quán
tánh sanh khởi trên tâm; hay sống quán tánh diệt tận trên
tâm; hay sống quán tánh sanh diệt trên tâm. "Có tâm đây",
vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng
đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương
tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo,
như vậy là Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm.
(Quán pháp)
Này các Tỷ-kheo, thế
nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp? Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm
triền cái. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống
quán pháp trên các pháp đối với năm triền cái? Này các
Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nội tâm có ái dục, tuệ tri: "Nội
tâm tôi có ái dục"; hay nội tâm không có ái dục, tuệ tri:
"Nội tâm tôi không có ái dục". Và với ái dục chưa sanh
nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với ái dục đã
sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với
ái dục đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi
nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
Hay nội tâm có sân hận,
tuệ tri: "Nội tâm tôi có sân hận"; hay nội tâm không có
sân hận, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có sân hận". Và với
sân hận chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
và với sân hận đã sanh, nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy; và với sân hận đã được đoạn diệt,
tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy. Hay
nội tâm có hôn trầm thụy miên, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
hôn trầm thụy miên"; hay nội tâm không có hôn trầm thụy
miên, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có hôn trầm thụy miên".
Và với hôn trầm thụy miên chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy; và với hôn trầm thụy miên đã sanh nay
được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với hôn
trầm thụy miên đã được đoạn diệt, tương lai không sanh
khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy. Hay nội tâm có trạo
hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi có trạo hối"; hay nội tâm không
có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có trạo hối".
Và với trạo hối chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri
như vậy; và với trạo hối đã sanh nay được đoạn diệt,
vị ấy tuệ tri như vậy; và với trạo hối đã được đoạn
diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như
vậy. Hay nội tâm có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có nghi";
hay nội tâm không có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có
nghi". Và với nghi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như
vậy; và với nghi đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy; và với nghi đã được đoạn diệt, tương
lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
Như vậy vị ấy sống
quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại
pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán
tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm triền
cái.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên
các pháp đối với năm thủ uẩn? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
suy tư: "Ðây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt.
Ðây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt. Ðây là
tưởng, đây là tưởng tập; đây là tưởng diệt. Ðây là
hành, đây là hành tập, đây là hành diệt. Ðây là thức,
đây là thức tập, đây là thức diệt". Như vậy, vị ấy
sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên
các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại
pháp. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh
sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy
sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến
chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo,
như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với
năm thủ uẩn.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại
xứ. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp
trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ? Này các Tỷ-kheo,
ở đây Tỷ-kheo tuệ tri con mắt và tuệ tri các sắc, do duyên
hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như
vậy; và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã được đoạn
diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như
vậy.
Tỷ-kheo tuệ tri tai và
tuệ tri các tiếng... tuệ tri mũi và tuệ tri các hương...
tuệ tri lưỡi... và tuệ tri các vị... tuệ tri thân và tuệ
tri các xúc, tuệ tri ý và tuệ tri các pháp; do duyên hai pháp
này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với
kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã được đoạn diệt,
tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
Như vậy vị ấy sống
quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại
pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán
tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội
ngoại xứ.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bảy Giác
chi. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên
các pháp đối với Bảy Giác chi? Này các Tỷ-kheo, ở đây
Tỷ-kheo nội tâm có niệm giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi
có niệm giác chi"; hay nội tâm không có niệm giác chi, tuệ
tri: "Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi". Và với niệm
giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy, và
với niệm giác chi đã sanh, nay được tu tập viên thành, vị
ấy tuệ tri như vậy.
Hay Tỷ-kheo nội tâm
có trạch pháp giác chi... (như trên)... hay nội tâm có tinh
tấn giác chi... (như trên)... hay nội tâm có hỷ giác chi...
(như trên)... hay nội tâm có khinh an giác chi... (như trên)...
hay nội tâm có định giác chi... (như trên)... hay nội tâm
có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có xả giác chi"; hay
nội tâm không có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi không
có xả giác chi". Và với xả giác chi chưa sanh nay sanh khởi,
vị ấy tuệ tri như vậy, và với xả giác chi đã sanh nay
được tu tập viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.
Như vậy vị ấy sống
quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại
pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán
tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bảy Giác
chi.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo,
vị ấy sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh
đế. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp
trên các pháp đối với Bốn Thánh đế? Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Ðây là Khổ"; như thật
tuệ tri: "Ðây là Khổ tập"; như thật tuệ tri: "Ðây là Khổ
diệt"; như thật tuệ tri: "Ðây là Con đường đưa đến Khổ
diệt".
Như vậy, vị ấy sống
quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại
pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán
tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh
đế.
(Kết luận)
Này các Tỷ-kheo, vị
nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong bảy năm, vị
ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng
Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng
quả Bất hoàn.
Này các Tỷ-kheo, không
cần gì đến bảy năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ
này như vậy trong sáu năm, trong năm năm, trong bốn năm, trong
ba năm, trong hai năm, trong một năm, vị ấy có thể chứng
một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong
hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.
Này các Tỷ-kheo, không
cần gì đến một năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ
này trong bảy tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả
sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu
còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ-kheo,
không cần gì bảy tháng, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ
này trong sáu tháng, trong năm tháng, trong bốn tháng, trong ba
tháng, trong hai tháng, trong một tháng, trong nửa tháng, vị
ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng
Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng
quả Bất hoàn.
Này các Tỷ-kheo, không
cần gì nửa tháng, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này
trong bảy ngày, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau
đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hai là nếu
còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn... Này các Tỷ-kheo,
đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng
sanh, vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh
trí, chứng ngộ Niết-bàn. Ðó là Bốn Niệm xứ.
Thế Tôn thuyết giảng
như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của
Thế Tôn.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Majjhima
Nikaya 10
Satipatthana
Sutta
Frames
of Reference
Translated
by Bhikkhu Thanissaro
For
free distribution only, as a gift of Dhamma
I have
heard that on one occasion the Blessed One was staying in the Kuru
country. Now there is a town of the Kurus called Kammasadhamma.
There the Blessed One addressed the monks, "Monks."
"Venerable
sir," the monks replied.
The
Blessed One said this: "This is the direct path for the purification of
beings, for the overcoming of sorrow and lamentation, for the disappearance
of pain and distress, for the attainment of the right method, and for the
realization of Unbinding -- in other words, the four frames of reference.
Which four?
"There
is the case where a monk remains focused on the body in and of itself --
ardent, alert, and mindful -- putting aside greed and distress with reference
to the world. He remains focused on feelings...mind...mental qualities
in and of themselves -- ardent, alert, and mindful -- putting aside greed
and distress with reference to the world.
(A. Body)
"And how
does a monk remain focused on the body in and of itself?
[1]
"There is the case where a monk -- having gone to the wilderness, to the
shade of a tree, or to an empty building -- sits down folding his legs
crosswise, holding his body erect and setting mindfulness to the fore [lit:
the front of the chest]. Always mindful, he breathes in; mindful he breathes
out.
"Breathing
in long, he discerns that he is breathing in long; or breathing out long,
he discerns that he is breathing out long. Or breathing in short, he discerns
that he is breathing in short; or breathing out short, he discerns that
he is breathing out short. He trains himself to breathe in sensitive to
the entire body and to breathe out sensitive to the entire body. He trains
himself to breathe in calming bodily fabrication and to breathe out calming
bodily fabrication. Just as a skilled turner
or his apprentice, when making a long turn, discerns that he is making
a long turn, or when making a short turn discerns that he is making a short
turn; in the same way the monk, when breathing in long, discerns that he
is breathing in long; or breathing out short, he discerns that he is breathing
out short...He trains himself to breathe in calming bodily fabrication,
and to breathe out calming bodily fabrication.
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
externally on the body in and of itself, or both internally and externally
on the body in and of itself. Or he remains focused on the phenomenon of
origination with regard to the body, on the phenomenon of passing away
with regard to the body, or on the phenomenon of origination and passing
away with regard to the body. Or his mindfulness that 'There is a body'
is maintained to the extent of knowledge and remembrance. And he remains
independent, unsustained by (not clinging to) anything in the world. This
is how a monk remains focused on the body in and of itself.
[2]
"Furthermore, when walking, the monk discerns that he is walking. When
standing, he discerns that he is standing. When sitting, he discerns that
he is sitting. When lying down, he discerns that he is lying down. Or however
his body is disposed, that is how he discerns it.
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
focused externally...unsustained by anything in the world. This is how
a monk remains focused on the body in and of itself.
[3]
"Furthermore, when going forward and returning, he makes himself fully
alert; when looking toward and looking away...when bending and extending
his limbs...when carrying his outer cloak, his upper robe and his bowl...when
eating, drinking, chewing, and savoring...when urinating and defecating...when
walking, standing, sitting, falling asleep, waking up, talking, and remaining
silent, he makes himself fully alert.
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
focused externally...unsustained by anything in the world. This is how
a monk remains focused on the body in and of itself.
[4]
"Furthermore...just as if a sack with openings at both
ends were full of various kinds of grain -- wheat, rice, mung beans, kidney
beans, sesame seeds, husked rice -- and a man with good eyesight, pouring
it out, were to reflect, 'This is wheat. This is rice. These are mung beans.
These are kidney beans. These are sesame seeds. This is husked rice,' in
the same way, monks, a monk reflects on this very body from the soles of
the feet on up, from the crown of the head on down, surrounded by skin
and full of various kinds of unclean things: 'In this body there are head
hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, tendons, bones, bone marrow,
kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, large intestines, small intestines,
gorge, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, skin-oil, saliva,
mucus, fluid in the joints, urine.'
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
focused externally...unsustained by anything in the world. This is how
a monk remains focused on the body in and of itself.
[5]
"Furthermore...just as a skilled butcher or his apprentice,
having killed a cow, would sit at a crossroads cutting it up into pieces,
the monk contemplates this very body -- however it stands, however it is
disposed -- in terms of properties: 'In this body there is the earth property,
the liquid property, the fire property, and the wind property.'
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
focused externally...unsustained by anything in the world. This is how
a monk remains focused on the body in and of itself.
[6]
"Furthermore, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground
-- one day, two days, three days dead -- bloated, livid, and festering,
he applies it to this very body, 'This body, too: Such is its nature, such
is its future, such its unavoidable fate'...
"Or
again, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground, picked
at by crows, vultures, and hawks, by dogs, hyenas, and various other creatures...a
skeleton smeared with flesh and blood, connected with tendons...a fleshless
skeleton smeared with blood, connected with tendons...a skeleton without
flesh or blood, connected with tendons...bones detached from their tendons,
scattered in all directions -- here a hand bone, there a foot bone, here
a shin bone, there a thigh bone, here a hip bone, there a back bone, here
a rib, there a chest bone, here a shoulder bone, there a neck bone, here
a jaw bone, there a tooth, here a skull...the bones whitened, somewhat
like the color of shells...piled up, more than a year old...decomposed
into a powder: He applies it to this very body, 'This body, too: Such is
its nature, such is its future, such its unavoidable fate.'
"In
this way he remains focused internally on the body in and of itself, or
externally on the body in and of itself, or both internally and externally
on the body in and of itself. Or he remains focused on the phenomenon of
origination with regard to the body, on the phenomenon of passing away
with regard to the body, or on the phenomenon of origination and passing
away with regard to the body. Or his mindfulness that 'There is a body'
is maintained to the extent of knowledge and remembrance. And he remains
independent, unsustained by (not clinging to) anything in the world. This
is how a monk remains focused on the body in and of itself.
(B. Feelings)
"And how
does a monk remain focused on feelings in and of themselves? There is the
case where a monk, when feeling a painful feeling, discerns that he is
feeling a painful feeling. When feeling a pleasant feeling, he discerns
that he is feeling a pleasant feeling. When feeling a neither-painful-nor-pleasant
feeling, he discerns that he is feeling a neither-painful-nor-pleasant
feeling.
"When
feeling a painful feeling of the flesh, he discerns that he is feeling
a painful feeling of the flesh. When feeling a painful feeling not of the
flesh, he discerns that he is feeling a painful feeling not of the flesh.
When feeling a pleasant feeling of the flesh, he discerns that he is feeling
a pleasant feeling of the flesh. When feeling a pleasant feeling not of
the flesh, he discerns that he is feeling a pleasant feeling not of the
flesh. When feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling of the flesh,
he discerns that he is feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling of
the flesh. When feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling not of the
flesh, he discerns that he is feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling
not of the flesh.
"In
this way he remains focused internally on feelings in and of themselves,
or externally on feelings in and of themselves, or both internally and
externally on feelings in and of themselves. Or he remains focused on the
phenomenon of origination with regard to feelings, on the phenomenon of
passing away with regard to feelings, or on the phenomenon of origination
and passing away with regard to feelings. Or his mindfulness that 'There
are feelings' is maintained to the extent of knowledge and remembrance.
And he remains independent, unsustained by (not clinging to) anything in
the world. This is how a monk remains focused on feelings in and of themselves.
(C. Mind)
"And how
does a monk remain focused on the mind in and of itself? There is the case
where a monk, when the mind has passion, discerns that the mind has passion.
When the mind is without passion, he discerns that the mind is without
passion. When the mind has aversion, he discerns that the mind has aversion.
When the mind is without aversion, he discerns that the mind is without
aversion. When the mind has delusion, he discerns that the mind has delusion.
When the mind is without delusion, he discerns that the mind is without
delusion.
"When
the mind is restricted, he discerns that the mind is restricted. When the
mind is scattered, he discerns that the mind is scattered. When the mind
is enlarged, he discerns that the mind is enlarged. When the mind is not
enlarged, he discerns that the mind is not enlarged. When the mind is surpassed,
he discerns that the mind is surpassed. When the mind is unsurpassed, he
discerns that the mind is unsurpassed. When the mind is concentrated, he
discerns that the mind is concentrated. When the mind is not concentrated,
he discerns that the mind is not concentrated. When the mind is released,
he discerns that the mind is released. When the mind is not released, he
discerns that the mind is not released.
"In
this way he remains focused internally on the mind in and of itself, or
externally on the mind in and of itself, or both internally and externally
on the mind in and of itself. Or he remains focused on the phenomenon of
origination with regard to the mind, on the phenomenon of passing away
with regard to the mind, or on the phenomenon of origination and passing
away with regard to the mind. Or his mindfulness that 'There is a mind'
is maintained to the extent of knowledge and remembrance. And he remains
independent, unsustained by (not clinging to) anything in the world. This
is how a monk remains focused on the mind in and of itself.
(D. Mental
Qualities)
"And how
does a monk remain focused on mental qualities in and of themselves?
[1]
"There is the case where a monk remains focused on mental qualities in
and of themselves with reference to the five hindrances. And how
does a monk remain focused on mental qualities in and of themselves with
reference to the five hindrances? There is the case where, there being
sensual desire present within, a monk discerns that 'There is sensual desire
present within me.' Or, there being no sensual desire present within, he
discerns that 'There is no sensual desire present within me.' He discerns
how there is the arising of unarisen sensual desire. And he discerns how
there is the abandoning of sensual desire once it has arisen. And he discerns
how there is no further appearance in the future of sensual desire that
has been abandoned. (The same formula is repeated for the remaining hindrances:
ill will, sloth and drowsiness, restlessness and anxiety, and uncertainty.)
"In
this way he remains focused internally on mental qualities in and of themselves,
or externally on mental qualities in and of themselves, or both internally
and externally on mental qualities in and of themselves. Or he remains
focused on the phenomenon of origination with regard to mental qualities,
on the phenomenon of passing away with regard to mental qualities, or on
the phenomenon of origination and passing away with regard to mental qualities.
Or his mindfulness that 'There are mental qualities' is maintained to the
extent of knowledge and remembrance. And he remains independent, unsustained
by (not clinging to) anything in the world. This is how a monk remains
focused on mental qualities in and of themselves with reference to the
five hindrances.
[2]
"Furthermore, the monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the five aggregates for clinging/sustenance. And
how does he remain focused on mental qualities in and of themselves with
reference to the five aggregates for clinging/sustenance? There is the
case where a monk [discerns]: 'Such is form, such its origination, such
its disappearance. Such is feeling... Such is perception...Such are fabrications...Such
is consciousness, such its origination, such its disappearance.'
"In
this way he remains focused internally on the mental qualities in and of
themselves, or focused externally...unsustained by anything in the world.
This is how a monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the five aggregates for clinging/sustenance.
[3]
"Furthermore, the monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the sixfold internal and external sense media.
And how does he remain focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the sixfold internal and external sense media? There
is the case where he discerns the eye, he discerns forms, he discerns the
fetter that arises dependent on both. He discerns how there is the arising
of an unarisen fetter. And he discerns how there is the abandoning of a
fetter once it has arisen. And he discerns how there is no further appearance
in the future of a fetter that has been abandoned. (The same formula is
repeated for the remaining sense media: ear, nose, tongue, body, and intellect.)
"In
this way he remains focused internally on the mental qualities in and of
themselves, or focused externally...unsustained by anything in the world.
This is how a monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the sixfold internal and external sense media.
[4]
"Furthermore, the monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the seven factors of awakening. And how does he
remain focused on mental qualities in and of themselves with reference
to the seven factors of awakening? There is the case where, there being
mindfulness as a factor of awakening present within, he discerns that 'Mindfulness
as a factor of awakening is present within me.' Or, there being no mindfulness
as a factor of awakening present within, he discerns that 'Mindfulness
as a factor of awakening is not present within me.' He discerns how there
is the arising of unarisen mindfulness as a factor of awakening. And he
discerns how there is the culmination of the development of mindfulness
as a factor of awakening once it has arisen. (The same formula is repeated
for the remaining factors of awakening: analysis of qualities, persistence,
rapture, serenity, concentration, and equanimity.)
"In
this way he remains focused internally on mental qualities in and of themselves,
or externally...unsustained by (not clinging to) anything in the world.
This is how a monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the seven factors of awakening.
[5]
"Furthermore, the monk remains focused on mental qualities in and of themselves
with reference to the four noble truths. And how does he remain
focused on mental qualities in and of themselves with reference to the
four noble truths? There is the case where he discerns, as it is actually
present, that 'This is stress...This is the origination of stress...This
is the cessation of stress...This is the way leading to the cessation of
stress.'
"In
this way he remains focused internally on mental qualities in and of themselves,
or externally on mental qualities in and of themselves, or both internally
and externally on mental qualities in and of themselves. Or he remains
focused on the phenomenon of origination with regard to mental qualities,
on the phenomenon of passing away with regard to mental qualities, or on
the phenomenon of origination and passing away with regard to mental qualities.
Or his mindfulness that 'There are mental qualities' is maintained to the
extent of knowledge and remembrance. And he remains independent, unsustained
by (not clinging to) anything in the world. This is how a monk remains
focused on mental qualities in and of themselves with reference to the
four noble truths...
(E. Conclusion)
"Now,
if anyone would develop these four frames of reference in this way for
seven years, one of two fruits can be expected for him: either gnosis right
here and now, or -- if there be any remnant of clinging-sustenance -- non-return.
"Let
alone seven years. If anyone would develop these four frames of reference
in this way for six years...five...four...three...two years...one year...seven
months...six months...five...four...three...two months...one month...half
a month, one of two fruits can be expected for him: either gnosis right
here and now, or -- if there be any remnant of clinging-sustenance -- non-return.
"Let
alone half a month. If anyone would develop these four frames of reference
in this way for seven days, one of two fruits can be expected for him:
either gnosis right here and now, or -- if there be any remnant of clinging-sustenance
-- non-return.
"'This
is the direct path for the purification of beings, for the overcoming of
sorrow and lamentation, for the disappearance of pain and distress, for
the attainment of the right method, and for the realization of Unbinding
-- in other words, the four frames of reference.' Thus was it said, and
in reference to this was it said."
That
is what the Blessed One said. Gratified, the monks delighted in the Blessed
One's words.
Revised: 9
November 1998 ; http://world.std.com/~metta/canon/majjhima/mn10.html
