Phần
II - Bài đọc thêm
Chuổi
hạt huyền trong kinh tạng Pali
Thích
Chơn Thiện
Nói
đến chuỗi hạt thì có người nghĩ ngay đến pháp môn «niệm
Phật công cứ« của quý Phật tử trọng tuổi, hay pháp tu
«Tịnh độ« của quý vị xuất gia với bài kệ kèm theo:
«Ái
hà thiên xích lãng
Khổ hải
vạn trùng ba
Dục thoát
luân hồi khổ
Tảo cấp
niệm Di Ðà«
Trong bài viết
này, chuỗi hạt xuất hiện như một thanh kiếm báu của một
hiệp sĩ hành hiệp ngày xưa.
Bài kệ lần
hạt trên nói rõ lần hạt là công phu kiểm soát, chế ngự
lòng khát ái của hành giả: mỗi một hạt huyền là một
biểu tượng của khát ái. Như thế, lần hạt là nỗ lực
để tận trừ cái nhân của khổ (đoạn Tập), là hành Tứ
thánh đế hay hành Giới, Ðịnh, Tuệ vậy.
Chuỗi hạt
18 hay chuỗi hạt 36 là biểu trưng của 18 dòng ái hay 36 dòng
ái; chuỗi hạt 108 là biểu trưng của 108 dòng ái đang chế
ngự tâm hành giả. Lòng khát ái sáu căn, sáu trần và sáu
thức là 18 dòng ái; nam có 18, nữ có 18, vị chi là 36 dòng
ái; 36 dòng ái của quá khứ, hiện tại và vị lai, cộng thành
108 dòng ái. Công phu lần hạt là công phu nhiếp tâm, giác
tỉnh đi qua sông ái, biển mê của 108 dòng ái ấy để cập
bến «Ái diệt«, giải thoát.
Kinh Tăng
Chi Bộ, tập II, ghi: «Có mười tám tư duy bị ám ảnh
bởi ái liên hệ đến nội tâm và mười tám tư duy bị ám
ảnh bởi ái liên hệ đến ngoại cảnh. Thế nào là mười
tám tư duy bị ám ảnh bởi ái liên hệ đến nội tâm? Này
các Tỷ kheo, khi nào có tư tưởng: «Ta có mặt«, thì sẽ
có những tư tưởng: «ta có mặt trong đời này«: «ta có
mặt như vầy«: «ta có mặt khác như vậy«: «ta không thường
hằng«: «ta thường hằng«; «ta phải có mặt không?«: «ta
phải có mặt trong đời này không?«: «ta phải có mặt như
vậy«: «ta phải có mặt khác như vậy«; «mong rằng ta có
mặt«: «mong rằng ta có mặt trong đời này«: «mong rằng
ta có mặt như vậy«: «mong rằng ta có mặt khác như vậy«;
«ta sẽ có mặt«: «ta sẽ có mặt trong đời này«: «ta sẽ
có mặt như vậy«: «ta sẽ có mặt khác như vậy«.
Và này các
Tỷ kheo, thế nào là 18 tư duy bị ám ảnh bởi ái liên hệ
đến ngoại cảnh? Khi nào có tưởng: «Do cái này ta có mặt«,
thì sẽ có các tư tưởng: «do cái này ta có mặt trong đời
này«: (tương tự như trên)« (1).
Tăng Chi
cũng gọi đó là 36 dòng ái của quá khứ, hiện tại và vị
lai, cộng thành 108 dòng ái. Ðó là 36 ngã tưởng đã cuốn
trôi con người vào sinh tử.
Kinh Kim
Cương thì nói đến 8 loại ngã tưởng: ngã tưởng, nhơn
tưởng, chúng sanh tưởng, thọ giả tưởng, pháp tưởng, phi
pháp tưởng, tưởng, phi tưởng đã làm dao động tâm chúng
sanh và Bồ tát cần được hàng phục. Ba mươi sáu dòng «ái«
trên chính là 36 dòng «thủ«; cho nên tôn giả Tu Bồ Ðề,
trong kinh Kim Cương, là vị đệ nhất ly dục, ly ái; lại là
vị đệ nhất thiện xảo về các Ba la mật, về con đường
dập tắt ngã tưởng, dập tắt chấp thủ để vào trí tuệ
ba la mật. Tại đây, chuỗi hạt trong bàn tay của nhà sư Việt
Nam hiện rõ là bản kinh Kim Cương Bát Nhã ba la mật,
là kinh tạng Bát Nhã, cũng là kinh tạng Nikàya (Pàli). Nó như
thanh kiếm báu của một đại hiệp sĩ, khi vung lên thì liền
viết thành bản Tâm kinh bất hủ tận trừ hết thảy khổ
đau, xóa tan hết thảy bóng tối của tư duy để dựng thành
một nền văn hóa mới của vô ngã, của an lạc, hạnh phúc,
dập tắt hết các khủng hoảng của cá nhân và xã hội.
Phải chăng
«chuỗi hạt huyền« ấy là niềm tin to lớn của số đông
thời đại? Phải chăng chỉ một «chuỗi-hạt-tay« không thôi
đã là một hành trang quá lớn cho cuộc đời? Ðã là một
tài sản quá lớn cho cuộc đời?
Bạn còn
nghi ngờ gì về nếp sống của chuỗi hạt ấy không?
- Tiêu cực?
Yếm thế? Mê tín? v.v...
Ðó là chuỗi
hạt huyền có thể chuyển cực khổ thành cực lạc cho thế
gian./.
* Chú thích:
(1) Gradual
Sayings, Vol. II, PTS, London, 1992, p.226
