c
-
Kinh Hiền
Ngu
-
Thích
Trung Quán dịch
-
Phẩm
thứ bốn mươi lăm
-
CÁ
TRĂM ĐẦU
CHÍNH tôi được nghe: Một thời đức
Phật ở nước Ma Kiệt Đề, tại vườn Trúc.
Một hôm đức Thế Tôn và các vị
Tỷ Khưu, sang nước Tỳ Xá Ly, ngồi nghỉ mát trên bờ sông
Lê Việt. Trên bờ có năm trăm người chăn trâu và năm trăm
người đánh cá; những người đánh cá này, họ có ba thứ
lưới: một thứ hai trăm người kéo; một thứ ba trăm người
kéo; một thứ năm trăm người kéo.
Đức Như Lai và các vị Tỷ Khưu
ngồi cách họ cũng không xa, một lát thấy năm trăm người
nọ, kéo hết sức cũng không nổi, sau họ gọi bọn năm trăm
người chăn trâu lại kéo giùm, một lúc kéo lên được con
cá rất lớn; trên mình cá có đủ trăm đầu thú: đầu ngựa,
đầu lạc đà, đầu hổ, đầu chó sói, đầu lợn v.v… cá
lạ xúm nhau lại xem.
Thấy thế, Phật sai tôi lại coi.
Tôi vâng lời, lại nhìn thấy con cá lớn trên mình có đủ
trăm đầu thú khác nhau, tôi lại trở về bạch Ngài biết
rõ căn nguyên.
Ngài cùng đại chúng đi lại xem,
khi tới nơi Ngài hỏi cá rằng:
- Cá, có phải là Ca Tỳ Lê không?
Cá đáp: - Thưa phải.
Ngài hỏi tiếp:
- Kiếp này làm cá, kiếp sau biết
về đâu không?
- Thưa Ngài, kiếp sau về địa ngục
A Tỳ.
Tôi và đại chúng không rõ tại
sao, bèn hỏi Phật rằng:
- Kính lạy đức Thế Tôn! Ngài
gọi con cá này là Ca Tỳ Lê vì lý do gì, xin nói cho chúng
con được rõ?
Phật dạy: - Các ông hãy lắng nghe
tôi nói nguyên ủy con cá này cho biết: Trước đây, về thời
đức Phật Ca Diếp có một người Bà La Môn sinh được cậu
con trai, đặt tên là Ca Tỳ Lê; cậu này thông minh tài trí,
đối với hàng văn hoa trí thức thời đó; anh ta giỏi nhất.
Tuy thế nhưng đối với trí tuệ học vấn của các vị Sa
Môn thì anh ta kém đặc.
Khi cha anh chết có dặn anh rằng:
- Con chớ đàm luận với các vị
Sa Môn của đức Phật Ca Diếp; vì các vị có trí tuệ sâu
rộng, con không thể bì kịp.
Sau khi cha anh chết: anh vẫn còn
đi học; và anh được tiếng khen trong nước là người tài
biện luận, nhưng không bao giờ anh ngồi đàm luận với các
vị Sa Môn, thấy con khuyết diểm ấy, nên một hôm mẹ anh
hỏi rằng:
- Con vốn là người cao minh học
vấn; đời nay có ai hơn được con không?
- Dạ! Thưa mẹ, các vị Sa Môn hơn
con nhiều lắm!
- Hơn con thế nào?
- Thưa mẹ! Nếu con có chỗ nào
không biết, đến hỏi thì các vị giải đáp rõ ràng dễ
hiểu; nếu các vị hỏi lại thì con không đáp nổi, bởi
vậy nên con biết kém!
- Vậy sao con không đến học hỏi
phương pháp ấy?
- Thưa mẹ! Nếu học phương pháp
ấy, thì phải làm Sa Môn, con là kẻ thế tục làm sao học
được!
- Con sẽ giả làm Sa Môn, học tập
cho giỏi, rồi lại trở về với mẹ có hại gì!
- Dạ, mẹ dạy con nghe!
Cách một thời gian, anh mang áo cầm
bình giả làm Sa Môn, vào tu học, vì anh có trí thông minh sẵn,
chỉ một thời gian đã quán thông tam tạng, một hôm về nhà
chơi, mẹ anh hỏi: - Con học đã giỏi hơn các vị Sa Môn chưa?
- Thưa mẹ! Học vấn con giỏi ngang,
còn tọa thiền con kém.
- Tại sao con biết kém?
- Thưa mẹ, vì phép tọa thiền khó,
lý thú siêu hình, con tập cũng không được, học cũng không
đạt, vì thế mỗi khi con đàm luận đều bị thua!
- Từ nay trở đi, có đàm luận
nếu thua, thì con cứ la mắng sỉ nhục!
- Thưa mẹ, các vị Sa Môn tu đạo
từ bi, có tội gì mà mẹ bảo con mắng!
- Vì con có mắng, thì con được!
Ca Tỳ Lê nghe lời mẹ dạy, cứ
mỗi khi đàm luận với các vị Sa Môn bị thua, mắng liền:
người là kẻ ngu! Người là loài súc sinh hiểu biết gì?
Rồi lại tỷ các vị như đầu con thú này; đầu con thú khác,
luôn luôn có thái độ ác liệt đối với cá vị Sa Môn!
Nói tới đây Phật nhắc lại rằng:
- A Nan, ông nên biết Ca Tỳ Lê vì
ác tâm mắng các vị Sa Môn thuở đó, nay phải chịu báo làm
con cá trăm đầu!
- Kính lạy đức Thế Tôn, Ca Tỳ
Lê bao giờ được thoát khỏi thân cá!
- A Nan ông nên biết: như ta lấy
Phật nhãn mà coi, hãy còn lâu lắm, trong đời hiền kiếp,
một ngàn đức Phật đã quá khứ đi rồi, cũng chưa được
thoát.
Khi đó tôi và các vị Tỷ Khưu
nghe Phật nói xong, ai nấy đều rùng mình rởn gáy, bi thương
giao cảm! Đồng thanh nói: Tất cả chúng sanh thân, miệng,
và ý nghĩ, phải nên cẩn thận!
Thấy Phật và đại chúng hỏi đáp
như vậy, các người đánh cá và chăn trâu, đều chắp tay
bái Phật, xin xuất gia tu phạm hạnh.
Phật khen họ tốt và nói:
- Thiện Lai Tỷ Khưu!
Ngài nói dứt lời, râu tóc họ
rụng hết, áo mặc mình họ hóa ra áo Cà Sa, biến thành các
vị Sa Môn.
Theo Phật tu học không bao lâu, đã
hết lậu nghiệp, đắc quả A La Hán.
Vì đại chúng, Phật giảng về
Tứ Diệu Đế, tất cả mọi người được nghe diệu pháp
đều phát tâm hướng đạo vô thượng Bồ Đề, cúi đầu
tạ lễ mà lui.