c
-
Kinh Hiền
Ngu
-
Thích
Trung Quán dịch
-
Phẩm
thứ mười sáu
-
VUA
ĐẠI QUANG MINH
NGƯỜI có trí lanh lợi, thì sự nhận
xét minh mẫn, gặp việc gì trở ngại cũng giải quyết mau
lẹ, gặp một duyên nhỏ có thể làm đại nghiệp. Kẻ biến
nhác ngoan độn, dẫu có gặp thắng duyên cũng không thể phát
tâm cao cả.
Bởi thế con người luôn luôn phải
có sự tiến hóa làm lòng, lập chí tạo tác những thiện
duyên gây thành đại nguyện thì mai này sẽ kết quả rực
rỡ tôn nghiêm.
Khi đó đức Thế Tôn ở nước
Xá Vệ tại vườn cây của ông Cấp Cô Độc và Thái Tử
Kỳ Đà.
Bấy giờ có bốn bộ đệ tử vua
quan dân chúng đương vây quanh đức Thế Tôn để cúng dàng.
Trong đại hội có nhiều người nghĩ như vậy:
- Không rõ đức Thế Tôn bởi nhân
duyên gì phát tâm vô thượng Bồ Đề lúc ban đầu? Tới nay
thành Phật làm lợi ích cho muôn loài chúng sinh, vậy chúng
ta cũng nên phát tâm cầu thành Phật đạo để nối chí của
Ngài mà làm lợi ích chúng sinh.
Tôi (A Nan) biết họ nghĩ như vậy
đi lấy áo mặc chỉnh tề tới trước Phật quỳ gối chắp
tay bạch rằng:
Kính lạy đức Thế Tôn! Đại chúng
đây đều muốn biết rõ xưa kia Ngài từ nhân duyên gì phát
Bồ Đề tâm, kính xin chỉ giáo để cho tất cả mọi người
đều được lợi ích!
Phật dạy rằng: - Này ông A Nan!
Hay lắm! Hay lắm! Ông hỏi như vậy có rất nhiều sự lợi
ích, ông hãy nghe cho kỹ và suy nghĩ cho rành, tôi sẽ vì ông
mà nói.
Bấy giờ trong đại hội đều im
lặng, tất cả núi sông gió nước chim bay thú chạy cũng đều
chiêm ngưỡng, không một tiếng động, đại chúng, trời,
rồng, quỉ thần đều dốc lòng trông Phật, ai nấy vừa sợ
vừa ham nghe.
Phật dạy rằng: A Nan ông nên biết,
thời quá khứ đã quá lâu xa kiếp, A Tăng Kỳ vô lượng vô
biên không tính xuể, cũng Châu Diêm Phù Đề này có một ông
vua nước lớn tên là Đại Quang Minh, trí tuệ thông minh phúc
đức cao dày, nhân tướng oai nghiêm thuần hậu, có chơi thân
với ông vua nước láng giềng, hai ông giúp đỡ nhau từ tinh
thần đến vật chất, nhất là có vật gì quý cũng tặng
lẫn cho nhau.
Một hôm ông vua nước láng giềng
đi săn được hai con voi còn nhỏ, mình trắng như pha lê rất
là quý đẹp, nhà vua mừng thầm và tự nghĩ như vầy:
- Ta đem voi này tặng vua Quang Minh.
Đưa về trang sức cho voi rất đẹp
rồi sai người dắt sang hiến vua Quang Minh.
Vua Quang Minh coi thấy con voi lạ
cũng cho là một bảo vật đáng quý, nên trao cho người quản
tượng tên là Tán Xà dặn rằng: - Trông coi cho cẩn thận,
dạy bảo cho thuần thực, cho ăn uống ngon lành.
Quản tượng đưa về dạy bảo
một thời gian được thuần thục, rồi đến tâu vua rằng:
- Tâu Bệ Hạ! Hạ thần vâng mệnh
nuôi voi đã lớn, sự điều voi của hạ thần nhất mực bảo
sao nghe vậy, cúi xin Bệ Hạ cho voi ra thí trường để dân
chúng coi sự điều khiển của hạ thần.
Nhà vua vui vẻ đáp rằng: - Hãy
khoan ít ngày để ta truyền cho quan quân, dân chúng hay tin trước.
Sau khi được chiếu chỉ của nhà
vua, từ thành thị cho đến thôn quê kéo nhau đi xem rất đông
đảo, nhà vua cỡi voi ra thí tràng, trông rất oai nghiêm, đi
sau có các quan văn võ. Con voi trai trẻ này, khí lực đương
cường tráng, dục vọng nồng nàn, đi sắp tới thì trường
nó nhìn thấy mấy chị voi cái đang ăn ngó sen bên mé hồ,
tự nhiên lửa dâm dục bốc khởi, túm cẳng chạy thẳng đến
mấy chị voi cái kia, voi cái hoảng chạy! Đuổi mãi, đuổi
mãi! Cho đến rừng xanh cũng không thôi. Làm cho nhà vua áo
rách mũ rơi, gai góc đâm xiên vào mình, máu huyết chảy đẫm
áo, nhà vua tối mắt chẳng biết đông tây, sợ quá tự nghĩ
rằng:
- Bây giờ làm cách nào để xuống
được?
Quản tượng thưa: - Xin Bệ Hạ
hãy níu lấy cành cây để sa xuống đất.
Nghe lời quản tượng, nhà vua níu
lấy cành cây xuống đất được vô sự, nhưng sờ lên đầu
thấy mất mũ áo, trên mình rách ngang rách dọc và đẫm máu,
thân thể đau đớn! Đương lúc đau khổ lại không biết lối
ra.
Quản tượng cũng níu lấy cành
cây nhảy theo rồi đi tìm vua. Một lát thấy nhà vua đương
ngồi dưới gốc cây coi vẻ âu sầu buồn bã, quản tượng
quỳ xuống thưa:
- Cúi xin Bệ Hạ xá tội cho, và
đừng buồn phiền nữa! Con voi này khi hạ cơn dâm dục nó
sẽ nhớ cỏ ngon nước sạch thì lại trở về.
Nhà vua nói: - Thôi nhà ngươi còn
nói chi nữa, từ nay ta sẽ không nhận ngươi và con voi ấy
nữa.
Quản tượng không biết nói sao!
Đành phải ngồi yên chờ vua nguôi cơn giận.
Khi đó các ông quan chạy theo sau,
có ông nhặt được cái mũ, cái áo, cái hia, hoặc thấy máu
me rải rắc từng giọt, đột nhiên thấy nhà vua cởi con voi
khác trở về. Khi đó có các bà Hoàng Hậu, Hoàng Phi, Hoàng
Tử, Công Chúa nhân dân đều lo xanh mặt, vì sợ nhà vua bị
chết ai nấy đều rơi lệ như mưa.
Khi thấy nhà vua đã trở về, mọi
người vui vẻ!
Qua thời gian ngắn con voi đã thỏa
mãn lòng dâm, bị ăn cỏ hôi, uống nước bẩn nơi rừng xanh,
lại trở về kinh thành.
Quản tượng thấy voi về, vội
vào triều tâu vua rằng:
- Tâu Bệ Hạ! Con voi hôm nay đã
trở về, xin Bệ hạ ra coi.
- Thôi, từ nay ta không muốn nhìn
thấy ngươi và con voi ấy nữa.
Quản tượng lại thưa: - Tâu Bệ
Hạ, nếu Bệ Hạ không muốn thấy hạ thần và con voi ấy
nữa, nhưng xin Bệ Hạ hãy xem cách điều phục voi của hạ
thần một lần nữa.
Nhà vua nói: - Khanh đã nói thế
ta cũng cho!
Quản tượng bái tạ ra về, sửa
soạn nơi thí tràng và định ngày cáo thị cho dân chúng đến
xem.
Tới ngày đó, vua quan ra thí tràng,
nhân dân đến xem rất đông. Quản tượng dắt voi ra và đem
theo bảy viên sắt lớn thầm nghĩ như vầy:
- Giờ đây ta bắt voi nuốt sắt,
voi chết cũng hoài, vậy ta hãy tâu vua may ra ngài có hối tâm
chăng.
- Tâu Bệ Hạ! Con voi trắng này,
chỉ vua Chuyển Luân mới có, nó phạm chút lỗi nhỏ xin Bệ
hạ tha thứ, không nên hủy bỏ.
Nhà vua nói: - Nếu ngươi không điều
phục được nó, thì mời ta ra đây làm chi? Dầu ngươi có
điều phục được, ta cũng không dùng nó và ngươi nữa.
Quản tượng thưa: Tâu Bệ Hạ!
Bệ Hạ không dùng hạ thần thì thôi, nhưng rất tiếc không
dùng voi.
Nhà vua giận nói: - Khanh đi ngay,
bước ngay lập tức bây giờ!
Quản tượng đứng dậy vừa khóc
vừa nói: - Bệ Hạ không có thân sơ, chỉ ưa những lời nói
khéo, nói ngọt, nịnh hót!
Tất cả mọi người nghe đều sa
đôi hàng lệ, và chăm chú nhìn voi, vì họ nhìn thấy bảy
viên sắt đương nung đỏ tại lò, quản tượng sẽ bắt voi
nuốt.
Quản tượng thị oai lớn tiếng
nói:
- Voi mày nuốt viên sắt này đi,
nếu không nuốt ta sẽ lấy móc sắt móc óc mày ra.
Voi thấyquản tượng nói, sợ hãi
run rầy, quỳ hai gối xuống đất, chầu về nơi nhà vua ngự
nước mắt chảy ròng! Có ý xin vua xá tội, nhưng nhà vua vẫn
chưa nguôi cơn giận, lại càng bực tức thêm, rồi ngoảnh
mặt đi. Quản tượng lớn tiếng nói:
- Mày không chịu nuốt à, còn chờ
tao móc ư!
Voi liếc mắt nhìn xung quanh xem có
ai can gián để cứu mình không! Nhưng không! Tự biết mình
phải chết, vì không còn một thế lực gì nữa có thể trông
cậy, bất đắc dĩ nằm ngửa há mồm.
Quản tượng bỏ bảy viên sắt
nóng vào mồm bắt phải nuốt hết, nuốt xong nổ ruột chết
liền.
Tất cả mọi người thấy thế
cảm động thương voi. Ai nấy đều phải sa lệ.
Nhà vua cũng phải kinh sợ và ngạc
nhiên, kêu Quản tượng lại hỏi:
- Quản tượng, khanh có tài điều
phục voi như vậy, tại sao lúc ở rừng không ngăn được
nó.
Lúc ấy ông Tịnh Cư Thiên biết
vua Quang Minh đã phát tâm Bồ Đề, dùng thần lực khiến Quản
tượng quỳ xuống thưa rằng:
- Tâu Bệ Hạ! Kẻ hạ thần này
chỉ có thể điều phục được thân nó chứ không thể điều
phục được tâm của nó.
Nhà vua hỏi: - Vậy có người nào
đều phục được cả thân lẫn tâm nó không!
Đáp: - Tâu Bệ Hạ, chỉ có Phật
điều phục được cả thân lẫn tâm của nó.
Nhà vua hỏi tiếp: - Khanh nói Phật,
thì lấy chủng tính gì sinh ra Phật?
Đáp: - Tâu Bệ Hạ! Có hai chủng
tính sinh ra Phật: Một là trí tuệ, hai từ bi! Chăm làm sáu
việc: Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thuyền định,
trí huệ cũng gọi là sáu Ba La Mật, công đức và trí tuệ
của sáu việc đầy tròn nên gọi là Phật! Như vậy có thể
điều phục được mình và tất cả chúng sinh.
Nhà vua nghe quản tượng tâu xong,
có vẻ vui sướng! Đứng dậy vào hậu cung tắm rửa sạch
sẽ, mặc áo đội mũ tề chỉnh, lên lầu cao một mình, đốt
trầm hướng về bốn phương thề nguyện rằng:
- Từ đây tôi sẽ đối với tất
cả chúng sinh, phải có một tâm "Đại Từ Đại Bi", rồi
đọc bài kệ khấn rằng:
Nguyện đem công đức này
Hồi hướng về Phật đạo,
Sau này được thành Phật,
Tự điều phục tâm mình,
Và tất cả chúng sinh.
Nếu một chúng sinh nào.
Ở địa ngục A Tỳ.
Trải qua đến một kiếp.
Có thể làm lợi ích,
Và cứu khổ họ được,
Tôi sẽ vào ngục ấy,
Không bỏ tâm Bồ Đề.
Nhà vua thệ nguyện dứt lời, thì
sáu phương chấn động, trời đất rung chuyển, trên hư không
văng vẳng, có tiếng âm nhạc, các ông thiên tử đánh đàn
ngợi khen rằng:
- Ngài phát nguyện cao cả ấy, chẳng
bao lâu nữa được thành Phật, xin độ cho lũ chúng tôi trứơc
ở pháp hội thanh tịnh này.
Tới đây Phật nhắc lại cho các
vị Tỷ Khưu biết rằng:
- Tỷ Khưu các ông nên biết! Con
voi trắng bị quản tượng bắt nuốt viên sắt nóng thuở
đó nay là ông Nan Đà. Quản tượng nay là ông Xá Lợi Phất,
vua Đại Quang Minh chính tiền thân của ta. Nhân lúc thấy quản
tượng điều phục voi ta phát khởi tâm cầu đạo Phật bắt
đầu.
Trong đại hội khi nghe Phật nói
sự phát khởi tu đạo của Ngài xong, ai nấy vui mừng, rồi
có người được chứng quả thứ tư, có người phát đại
đạo tâm, mỗi người đều kính tin cúi đầu tạ lễ mà
lui.
Vua Quang Minh gặp một tiểu duyên,
mà giải quyết được đại sự, là do trí dũng mãnh tinh tiến.
Còn như kẻ lười biếng, dầu có gặp được duyên lớn cũng
chẳng thành sự nghiệp gì. Chúng ta phải nên mạnh dạn bớt
bỏ lòng tham dục si mê, chuyển theo con đường sáng của đức
Phật đã vạch ra, thì một ngày kia ta sẽ ngồi trên đài
liên hoa, bay đi khắp thế giới nhiếp phục chúng sinh cũng
như Ngài không khác, mục đích cứu họ ra khỏi vòng phiền
não ô trọc, xấu xa, được trí tuệ thần thông cao sáng,
qua thoát khỏi sinh, già, bịnh, chết.