Sau
khi đau lòng phải rời bỏ quê hương để tìm tự do trên
khắp năm châu, dù ở trong các trại tạm cư trên hoang đảo
hoặc vùng hẻo lánh hoang vu, các Phật tử Việt Nam đều cố
gắng tạo một ngôi chùa hoặc Niệm Phật đường để cùng
nhau thờ phụng, lễ bái, cầu nguyện, giải quyết nhu cầu
tinh thần. Do đó, hiện nay đã có hàng trăm cảnh chùa Việt
Nam xuất hiện khắp nơi.
Các
Phật tử mong ước có được những ngôi chùa rộng rãi, khang
trang, tượng Phật to lớn, đẹp đẽ, với cổng tam quan, với
mái cong vút tượng trưng cho văn hóa dân tộc. Nhưng ở hải
ngoại đầy vật chất, máy móc, đời sống ích kỷ vội vàng,
làm sao tạo dựng được những cảnh chùa lý tưởng như vậy.
Ða số dân tỵ nạn đều tay trắng, đi làm chỉ đủ ăn,
lại sống rải rác, lấy đâu ra tiền mà xây chùa? Thôi thì
đành thuê tạm một ngôi nhà bé nhỏ hoặc vài phòng trong
một cao ốc để sửa đổi thành một ngôi chùa, đáp ứng
đòi hỏi cấp bách của vấn đề tinh thần. Tục ngữ Việt
Nam có câu: "Chùa nát Phật vàng". Kinh Phật cũng dạy: "Phật
tại tâm"; vậy không cần hào nhoáng bề ngoài, chúng ta cứ
vui với hoàn cảnh địa phương hiện tại mà chấp nhận tình
trạng vá víu này.
Chúng
ta lập chùa, lập hội, thỉnh Thầy trụ trì, mong mỏi duy
trì và phát triển đạo Phật cùng nền văn hóa dân tộc,
để sau này con cháu có được chút di sản mà tuân theo, giữ
gìn được phần nào những phong tục tập quán Việt Nam, đỡ
bị mất gốc. Vì thiếu phương tiện tài chính, nhân lực
và những điều kiện địa phương không cho phép chúng ta làm
được những việc như ý muốn, nhưng các người con Phật
đầy thiện chí đã tạo dựng được một số cơ sở chùa
chiền, in thêm được kinh sách; trong những ngày lễ quan trọng
như Phật Ðản, Vu Lan và những ngày Tết, đồng bào ta đã
hoan hỉ kéo về chùa thật đông, trước là lễ Phật cầu
nguyện, sau là gặp nhau vui vẻ chuyện trò.
Kinh
Phật dạy có hai nguyên tắc quan trọng: Tùy Duyên và Bất
Biến. Tùy Duyên là tùy hoàn cảnh, phương tiện, thời tiết
mà thay đổi các chi tiết cho thích hợp. Còn Bất Biến là
không được thay đổi những gì nòng cốt như giới luật,
kinh điển, đạo hạnh, những điều này mà thay đổi thì
không còn gì là Phật giáo nữa.
Chúng
ta nên phân biệt rõ ràng đâu là phương tiện, đâu là mục
đích. Phương tiện có thể thay đổi chứ mục đích thì bất
di bất dịch.
Chúng
ta có thể tùy duyên mà thay đổi ngày giờ làm lễ vào ngày
thứ Bảy hoặc Chủ Nhật thay vì đúng ngày Rằm, sao cho phù
hợp với hoàn cảnh địa phương khiến cho nhiều người có
thể đến dự lễ được. Chúng ta có thể tùy duyên thực
hành những nghi thức tụng niệm ngắn gọn bằng tiếng Việt
để nhiều người hiểu và theo được, không tốn nhiều thì
giờ. Chúng ta có thể tùy duyên mà dùng thêm ngoại ngữ (Anh,
Pháp v.v...) để cho những thanh thiếu niên hiểu được dễ
dàng hơn. Chúng ta có thể tùy duyên mở thêm lớp dạy tiếng
Việt, tổ chức các buổi nói chuyện về văn hóa Việt Nam
xen lẫn những buổi thuyết giảng về giáo lý Phật Ðà. Chúng
ta có thể tùy duyên không thỉnh Ðại Hồng Chung trong đêm
khuya để tránh lối xóm khiếu nại... Nói tóm lại, chúng
ta có thể tùy duyên thay đổi những chi tiết để phù hợp
với đời sống địa phương.
Nhưng
có những điều không thể thay đổi được, gọi là Bất
Biến. Ðó là những giới luật của Phật đặt ra, đó là
những kinh điển của Phật đã dạy, đó là nếp sống thanh
tịnh của người tu hành, đó là mục đích cao cả tự giác
giác tha, hướng về giải thoát. Tỳ kheo có 250 giới, Tỳ
kheo ni có 348 giới, Bồ Tát có 58 giới, cư sĩ có năm giới,
không ai được vi phạm, dù ở không gian hay thời gian nào.
Nếu một Tỳ kheo ăn mặn, uống rượu, dâm dục... thì không
xứng đáng làm Trưởng tử của Như Lai, nên cởi áo mà về
thế tục, đỡ mắc nợ đàn na thí chủ, đỡ gây thêm nghiệp
chướng đọa lạc. Người cư sĩ tại gia mà sát sinh, trộm
cướp, tà dâm, nói dối, dùng các thứ say sưa thì không xứng
danh Phật tử.
Sống
ở nước ngoài, vàng thau lẫn lộn, mọi nấc thang giá trị
cũ đều đảo ngược, vỡ nát tan tành, chỉ còn nếp sống
đạo hạnh, giới đức trang nghiêm là xứng đáng được tôn
trọng. Danh vị, chức tước, quyền thế chỉ là bề ngoài
rỗng tuếch. Nếu tâm ý, miệng nói, hành động đều tốt
đẹp như nhau thì mới thật đáng quý. Nhưng nếu chỉ khoác
áo nhà tu mà phạm giới, dám nói là ở đâu theo đó, các
Mục sư có vợ thì ta cũng lập gia đình, mọi người đi làm
thì ta cũng đi làm, ở xứ lạnh uống chút rượu cho ấm bụng,
ăn chút thịt cho đầy đủ chất bổ... mà quên bổn phận
người xuất gia lãnh đạo tinh thần, thượng hoằng hạ hóa,
thì ôi thôi còn gì là Phật giáo nữa. Vẫn biết ai tu nấy
chứng, ai tội nấy mang nhưng thấy những người phạm giới
đang đi vào địa ngục mà không khỏi thương hại.
Chúng
ta cần tùy duyên thay đổi những chi tiết cần thiết để
thích nghi với hoàn cảnh địa phương, tùy phương tiện mà
tu hành, nhưng vẫn giữ vững mục đích bất biến là bảo
tồn, phát triển đạo Phật, hướng về giác ngộ và giải
thoát.
Nguyện
cầu Ðức Thế Tôn soi sáng cho chúng sinh chóng thức tỉnh,
ra khỏi u mê tội lỗi, được hết khổ, được an vui.
Minh
Tâm
Trích
"Tìm Phật ở đâu?", NXB Văn Nghệ, Hoa Kỳ.
