TÂM
SỞ
Thưa quý vị!
Từ trước đến đây, chúng tôi căn cứ theo tác dụng hiện
thật của các giác quan vá sách Duy thức mà giải thích, thì
mọi người không nhũng có 5 cái biết, mà phải có đến 8
cái Biết: Cái biết xem của mắt, cái biết nghe của tai, cái
biết ngửi của mũi, cái biết nếmm của lưỡi, cái biết
cảm xúc của thân, cái biết phân biệt, so đo của ý thức
, cái biết chấp ngã (ta) của thức thứ 7 và cái biết giữ
gìn chứa lại của thức thứ 8.
Tám cái biết
này, có sức tự tại và tự chủ, cũng như ông Vua,nên trong
Duy thức gọi là "Tâm vương". Nhưng nếu chỉ có một ông
Vua, thì dầu tài hay trí giỏi đến đâu, cũng không thể làm
gì được, nên ngoài Vua ra, còn phải nhờ Quần thần, binh
tướng mới có thể đánh Nam dẹp Bắc, sửa trị nước nhà,hoặc
kinh doanh sự nghiệp vĩ đại trong nước.
Tám thức tâm
vương cũng thế, nếu chỉ có tâm vương (vua) mà không có
tâm sở 9quần thần) thì tâm vương này cũng như người làm
vua mà không có binh tướng; thì không thể tạo tác những
điều tội ác hay từ thiện được. Bởi thế nên ngoài 8
thức tâm vương này, còn có 51 món sở hữu của tâm vương,
theo Duy thức học gọi tắt là "Tâm Sở"
Trong 51 món tâm
sở, chia làm sáu đẳng phái: 1, biến hành, 2. Biệt cảnh,
3. Thiện (lành), 4. Căn bổn phiền não, 5. Tùy phiền não, 6.
Bất định. Trong đây có hai đảng quan trọng nhứt là : Lành
(thiện) và "Dữ" (phiền não).
Hai đảng này,
rất nghỉch nhau và thường chiến tranh nhau luôn. Mỗi khi đạo
binh hiền lành chiến đấu thắng được giặc phiền não (ác),
thì chúng ta trở nên Hiền nhơn Quân tử, hoặc thành Bồ tát
hay Phật. Trái lại, nếu bên ác là giặc phiền não, chiến
đấu được thắng, thì chúng ta mất tự chủ, nó sai sử
chúng ta phải say mê theo tửu, sắc. Cụ thọ Thiện Hiện lại
thưa Phật rằng:
, tài, khí v.v..mất
hết tự do làm cho tánh tình ta xấu xa, thấp hèn cử chỉ
đê tiện, hành vi tồi tàn, trở thành kẻ tiểu nhơn, hoặc
đoạ địa ngục, ngạ quỷ hay súc sanh.
Thế nên người
tu hành, điều cần yếu là luôn luôn lúc nào cũng chiến đấu
làm sao cho thắng được giặc phiền não ở tâm mình, như
thế gọi là "Tu Tâm’.
Vậy chúng ta cũng
nên biết rõ, đạo binh hiền từ ở nơi tâm ta, có bao nhiêu
binh sĩ, tên họ tánh tình, hình dáng và tài năng thế nào?
Rồi chúng ta cũng phải biết giặc trong tâm ta, có bao nhiêu
tên, đầu đảng là ai, te7n họ tánh tình, hình tướng và
tài năng của giặc ra sao? Khi biết được tài năng binh mình,
thấy rõ được sức giặc, thì chúng ta mới mong thắng được
giặc. Hôm nay tôi xin tuần tự kể bày, để quý vị được
rõ. Trong tâm ta, về khối Ác là giặc phiền não có 30 tên.
