Lắng
nghe để hiểu, nhìn lại để thương
Những
lời trên, bạn phải nói bằng một tấm lòng chân thật, một
quyết tâm muốn thay đổi, một quyết tâm muốn lắng nghe
để giúp cho cha mình bớt khổ. Phương pháp này gọi là phương
pháp lắng nghe với lòng xót thương , đạo Bụt gọi là bi
thính, tại Làng Mai chúng tôi dịch là compassionate listening.
Bạn có hạt giống của lòng xót thương ấy chôn sâu trong
lòng mà bạn cứ nghĩ là bạn không thể tha thứ được, không
thể chấp nhận được, không thể thương yêu được, bởi
vì bạn nghĩ người kia đã nói đã làm những điều đã làm
tan nát hết. Nhưng nếu nhìn kỹ lại (trong đạo Bụt gọi
là quán chiếu ) bạn sẽ thấy sở dĩ người kia đã làm và
đã nói như thế tại vì người kia có quá nhiều khổ đau
bực dọc trong tâm mà không biết cách quản lý và chuyển
hóa được cho nên người ấy đã làm vung vãi khổ đau của
người ấy ra chung quanh và nhất là trên bạn. Bạn đừng
tưởng chỉ có bạn mới là nạn nhân, là người nhận hết
thương tích. Người kia sau khi đã nói, đã làm như thế cũng
trở thành nạn nhân như bạn, cũng đã mang thêm vào người
nhiều thương tích như bạn. Thấy được sự thật là người
ấy đang khổ và đang không có lối thoát cho nên bạn cảm
thấy lòng xót thương nơi bạn bắt đầu trào dâng. Đó là
hạt giống của từ bi nơi bạn đang được tưới tẩm và
đang phát hiện thành năng lượng. Và tự nhiên bạn thấy
có khả năng tha thứ, chấp nhận và thương yêu. Bạn muốn
người ấy nói ra được nỗi lòng để cho người ấy bớt
khổ. Đó là ý tốt, đó là tâm thương yêu, đó là nguyện
lành. Bạn đang trở thành vị bồ tát Quan Thế Âm, bởi vì
Quan Thế Âm là người có khả năng lắng nghe với tâm xót
thương. Bạn đừng tưởng đức Quan Thế Âm là một thiên
thần đang đứng trên mây. Quan Thế Âm là hạt giống của
tình thương chôn vùi trong tâm thức bạn, đã được tưới
tẩm bởi sự quán chiếu, và đang trở thành năng lượng giúp
bạn có thể lắng nghe người kia với lòng xót thương. Nếu
bạn có thể nói ra được những lời trên kia tự đáy lòng,
thì người kia, trong trường hợp này là ông thân sinh của
bạn, sẽ cảm được tấm chân tình ấy, và trái tim của
ông sẽ mở ra. Bạn phải hết sức thành khẩn mới thành
công được. Và khi ông nói ra, ông có thể không sử dụng
được ngôn từ hòa ái, bởi vì ông chưa có cơ hội luyện
tập phép ái ngữ . Lời nói của ông còn có thể chua chát,
giận hờn, trách móc và có tính cách buộc tội. Nhưng nếu
bạn đã nắm được phép lắng nghe thì bạn sẽ không để
cho sự bực bội và giận hờn chiếm cứ lấy bạn. Bạn vẫn
có thể tiếp tục lắng nghe với lòng xót thương, dù ông
ấy đang sử dụng những lời nói trách móc buộc tội, và
nhất là ông ấy đang có những tri giác rất sai lầm về bạn
và về tình trạng. Làm sao để có thể tiếp tục lắng nghe
với tâm từ bi khi những lời người kia nói đụng tới những
vết thương sẵn có trong tâm? Đó là bí quyết của sự thực
tập. Nếu bạn biết nắm được hơi thở, duy trì được
ước muốn lắng nghe để cho người kia nói ra được những
điều người kia chưa nói ra được, nếu bạn luôn luôn ý
thức là người kia đang khổ, đang có những tri giác sai lầm
về bạn và về chính người kia, và việc lắng nghe mà bạn
đang làm đây chỉ có một mục đích là làm cho người đó
bớt khổ, thì bạn có khả năng tiếp tục lắng nghe được
người kia mà những bực bội vẫn không phát khởi trong bạn,
và những vết thương trong bạn vẫn không bị đụng tới.
Đó là phép lạ của tâm từ bi . Duy trì được tâm xót thương
thì bạn được che chở. Bạn cứ thực tập đi rồi bạn
sẽ thấy. Cố nhiên trong khi lắng nghe bạn nhận thấy người
ấy có nhiều hiểu lầm, nhiều cố chấp, nhưng bạn không
nóng nảy ngắt lời người ấy, vì bạn biết rất rõ nếu
bạn cắt lời người ấy, nói cho người ấy biết là người
ấy sai lầm, thì người ấy sẽ bực bội, khựng lại, sẽ
không còn tiếp tục nói được nữa, và cả hai sẽ bị kéo
vào trong một cuộc cãi vã. Bạn thấy được những tri giác
sai lầm của người ấy, nhưng bạn tự nhủ: ta hãy lắng
nghe đã, mai mốt thế nào ta cũng có cơ hội cung cấp cho người
ấy những dữ kiện về những gì đã thực sự xảy ra để
người ấy có thể từ từ điều chỉnh nhận thức và tri
giác của người ấy. Bây giờ đây công việc ta đang làm
là chỉ lắng nghe thôi. Lắng nghe với lòng xót thương. Bởi
vì bạn biết rằng do những tri giác sai lầm như thế cho nên
người kia mới tự làm khổ mình và làm khổ người mình
thương. Duy trì được lòng xót thương ấy suốt trong buổi
ngồi nghe là bạn thành công. Bạn thành công là bạn làm được
như bồ tát lắng nghe , nghĩa là bồ tát Quan Âm.
