Việt
Nam trên đường tương lai
Này
người bạn trẻ, Việt Nam có khả năng đóng một vai trò
then chốt trong việc xây dựng và bồi đắp cho cộng đồng
Đông Á, cũng như nước Pháp đã đóng vai trò then chốt, cùng
với nước Đức, trong việc tạo dựng và bồi đắp cho Liên
Hiệp Châu Âu. Nước ta từ những buổi đầu đã tiếp thu
được văn hóa Ấn Độ, sau đó văn hóa Trung Quốc rồi đến
văn hóa Âu Châu. Chúng ta đã có khả năng tiếp thu và chuyển
hóa được những yếu tố văn hóa ấy để một mặt làm
giàu cho gia tài văn hóa ta và một mặt giữ được bản sắc
văn hóa ta. Vị trí địa dư, chủng tộc và văn hóa của ta
sẽ giúp ta làm được việc ấy. Đó là giấc mơ của bạn,
đó là giấc mơ của tôi. Trước hết Cộng Đồng Đông Á
phải quy tụ các nước trong vùng, cùng với Nhật Bản và
Hàn Quốc. Với Nhật Bản và Hàn Quốc, chúng ta sẽ đủ mạnh
để mời ông láng giềng khổng lồ của ta là Trung Quốc tham
dự. Ông láng giềng này trong quá khứ đã từng xâm chiếm,
đô hộ, lấn áp và đồng hóa các nước nhỏ bên cạnh. Nhưng
với sự liên kết của tất cả các nước Đông Á khác trong
đó có Nhật Bản và Hàn Quốc, ta sẽ đủ sức ngăn không
để cho ông láng giềng khổng lồ kia làm như thế nữa. Ông
sẽ cần đến chúng ta, vì ông không thể nào sống cô lập
một mình trong vùng. Chừng nào ông lộ ra cái ý muốn chèn
ép và đè nén thì ta chỉ cần đồng loạt tuyên bố ' nghỉ
chơi ' với ông ấy, tức khắc ông ấy sẽ bỏ ý định kia
. Với lại trong chiều sâu, ông ấy cũng có nhu yếu sống
hài hòa không có vấn đề với các nước lân cận, và thỉnh
thoảng ta có thể nhắc chừng ông ấy.
Tự
do và liên lập
Giấc
mơ Cộng Đồng Đông Á sẽ không là giấc mơ suông. Với quyết
tâm của bạn, nó sẽ thành ra sự thật. Nó đang thành ra sự
thật. Có nhiều người Đông Á đang nghĩ và đang cùng nhau
đặt kế hoạch cho sự thực hiện giấc mơ này. Nếu các
nước Liên Hiệp Châu Âu có những yếu tố triết học, thần
học và văn hóa chung làm nền tảng cho sự thực hiện cộng
đồng, thì các nước Đông Á chúng ta cũng có những yếu
tố như thế để làm mẫu số chung. Đó là đạo Bụt, đạo
Khổng, đạo Lão, tinh thần tam giáo đồng nguyên, lý tưởng
đại đồng, quan điểm tam tài (thiên, địa, nhân), ý hướng
yêu chuộng và hòa hợp với thiên nhiên (chứ không phải chinh
phục nó), và nhất là sự yêu chuộng thảnh thơi nhàn hạ.
Năm 2003, tại Hán Thành, Hàn Quốc, đã có một hội nghị
giữa các vị bộ trưởng các nước Đông Á, trong đó có
nhiều giới lãnh đạo thương mãi, trí thức, khoa học trong
toàn vùng tham dự. Hội Nghị đã đàm luận tới những phương
thức hay nhất để thành lập một Liên Hiệp Đông Á tương
đương với Liên Hiệp Châu Âu. Đứng ra tổ chức hội nghị
này là hội East Asian Common Space . Chính tổ chức này đã đưa
ra đề nghị về một quốc hội chung cho các nước Đông Á
và một chính quyền chung cho các nước Đông Á. Học giả
Richard Nisbett trong tác phẩm The Geography of Thought của ông đã
nói rằng các dân tộc Châu Á rất có khả năng và năng khiếu
tạo dựng một ý thức đại đồng, và khả năng này của
các dân tộc Đông Á còn có thể vượt cả khả năng của
người Châu Âu nữa. Tư tưởng và tuệ giác duyên sinh, tương
tức, đại đồng, tứ hải giai huynh đệ đã có sẵn tự
ngàn xưa trong dòng máu người Châu Á. Đây là lúc ta có thể
giúp cho tuệ giác và lý tưởng này biểu hiện. Ai cũng thấy
rõ rằng trong thời đại này không ai còn có thể bế quan
tỏa cảng , không ai còn có thể đứng một mình như một
hải đảo nữa. Ta không thể nào độc lập trong cô lập.
Ta chỉ có thể đứng trong thế liên lập mà thôi. Từ độc
lập (independence) phải được hiểu là liên lập (interdependence).
Ta là ta, ta là người Việt, nhưng ta phải học làm người
Đông Á, làm công dân của trái đất, phải biết cùng mang
một giấc mơ, phải không người bạn trẻ?
