Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
V
Va
Chạm: To bump against.
Vạ:
1)
Misfortune.
2)
Phạt vạ—To impose a fine on someone.
Vạ
Lây: To bear the brunt of another’s wrong deed.
Vạ
Miệng: Misfortune caused by the mouth (a slip of the tongue).
Vác:
To carry (bear) on the shoulder.
Vạc:
Chảo nấu cơm loại lớn—A big rice pan—Caldron.
Vạc
Dầu: Oil pans—Địa ngục nơi tội nhân bị bỏ vào vạc dầu
mà nấu. Đây là nơi trị tội những kẻ trên dương thế
cố ý chiên, xào, nấu nướng các loài vật vô tội để thỏa
mãn lòng tham dục—The hell where offenders are cooked until their
bodies are completely mangled. This hell is reserved for those who intentionally
cooked, fried, barbecued innocent creatures to satisfy their desires while
they were humans.
Vai
Chánh: Leading part—Leading role.
Vai
Dưới: Lower rank of relationship.
Vai
Trò: Role—Part.
Vái:
To bow with joined hands.
Vài:
Some—Few—A few.
Vãi:
General term for a Budhist nun.
Vại:
A large earthernware jar.
Vàm:
Mouth of a river.
Van
Lạy: To beseech.
Van
Lơn: To entreat—To implore.
Van
Xin: To beg—To beseech—To implore.
Vãn:
1)
Buổi tối (chạng vạng): Sunset—Evening.
2)
Trễ hay muộn: Late.
Vãn
Chúc: Bữa ăn cháo chiều. Theo giới luật, tuy không được
ăn quá ngọ, nhưng nhà thiền vẫn cho phép ăn cháo và gọi
đó là thuốc sau giờ ngọ—The evening gruel, which being against
the rule of not eating after midday is styled medicine.
Vãn
Hồi: To restore.
Vãn
Tham: Tham thiền hay tụng kinh vào buổi chiều (đối lại với
tảo tham là tham thiền hay tụng kinh vào buổi sáng sớm)—The
evening service.
Vạn:
Sauvastika or srivatsa (skt).
1)
Dấu hiệu hình chữ “Vạn” trước giữa ngực của Đức
Phật, có nghĩa là sự tập hợp vạn đức tốt lành: The auspicious
sign in the middle of the Buddha’s chest. The srivatsa-laksana, the mark
on the breast of Visnu, a particular curl of hair on the breast; the lightning;
a sun symbol; a sign of all power over evil and all favour to the good;
a sign shown on the Buddha’s breast.
2)
Dấu kiết tường thứ tư dưới lòng bàn chân Phật—The fourth
of the auspicious signs in the footprint of Buddha, and is a mystic diagram
of great antiquity, one of the marks on a Buddha’s feet.
3)
Mười ngàn: Ten thousand.
Vạn
An: Good health—Peace.
Vạn
Bảo: Ten thousand precious things.
Vạn
Bát Thiên Thế Giới: Theo Kinh Pháp Hoa thì đây là 18.000 thế
giới Đông phương được chiếu khắp bời ánh hào quang phóng
ra từ sợi lông trắng giữa hai lông mày Đức Phật, khi Ngài
giảng Kinh Pháp Hoa—According to the Lotus Sutram this is the 18,000
easterly worlds lighted by the ray from the Buddha’s brows
Vạn
Bất Đắc Dĩ: Very reluctantly—Quite unwillingly.
Vạn
Bất Năng: Impossible to do.
Vạn
Cảnh: Tất cả mọi cảnh giới—All realms, all regions.
Vạn
Cổ: Ten thousand generations—Thousand-ages old.
Vạn
Đức: Tên một ngôi chùa cổ tọa lạc trong quận Bình Thạnh,
thành phố Sài Gòn. Chùa được xây vào thế kỷ thứ 18 trong
quận Gò Vấp, được dời về quận Bình Thạnh, tại địa
điểm hiện tại vào năm 1945, và đã được trùng tu nhiều
lần. Chùa vẫn còn giữ được nhiều tượng Phật cổ của
thế kỷ thứ 19. Tầng trên cùng bàn thờ bên trong Chánh điện
tôn trí tượng Đức Phật A Di Đà; tầng kế thờ Bồ Tát
Chuẩn Đề, Bồ Tát Quán Thế Âm, và Đại Thế Chí; tầng
thứ ba thờ Thiên Vương; hai bên là ông Thiện và ông Ác.
Bàn thờ bên ngoài cùng trong Chánh điện tôn trí Đức Phật
Di Lặc và Phật Thích Ca Đản Sanh—Name of an ancient pagoda,
located in Bình Thạnh district, Saigon City. The pagoda was built in
the eighteenth century in Gò Vấp district and was moved to the current
location in 1945, and has been rebuilt many times. A lot of wooden
statues from the nineteenth century have been kept in Vạn Đức Pagoda.
On the top shelf of the altar placed in the Main Hall are worshipped three
statues of Amitabha Buddha, the statues of Cundi Bodhisattva, Avalokitesvara
Bodhisatva, and Mahasthama Bodhisattva are enshrined on the second shelf;
on the third shelf is the statue of King of Heaven, on both sides of which
are the Good and the Evil. The statues of Maitreya and Infant Sakyamuni
Buddha are worshipped on the altar outside the Main Hall.
Vạn
Hành:
1)
Tất cả giới luật: All disciplines.
2)
Tất cả mọi hành động: All actions.
3)
Tất cả mọi phương thức cứu độ: All modes of salvation.
4)
Tất cả những phương thứ thực hành: All procedures.
Vạn
Hạnh:
1)
Ten thousand conducts.
2)
Ten thousand chances.
3)
Vạn Hạnh Thiền Sư (?-1018): Zen Master Vạn Hạnh—Tên của
một Thiền sư Việt Nam, quê ở Cổ Pháp, Bắc Việt Nam. Ngày
sanh của Thiền Sư không ai biết. Lúc thiếu thời ông đã
tỏ ra thông minh đĩnh ngộ phi thường. Ngài xuất gia năm 21
tuổi và trở thành một trong những đệ tử xuất sắc của
Thiền Sư Thiền Ông. Khi Thiền Ông thị tịch, ngài tiếp
tục trụ trì tại chùa Lục Tổ để hoằng dương Phật Pháp.
Ngài rất được vua Lê Đại Hành kính trọng và tôn vinh.
Ngài thị tịch vào đêm trăng tròn năm 1018. Ngài là tác giả
của bài thơ nổi tiếng sau đây—Name of a Vietnamese Zen master
from Cổ Pháp, North Vietnam. Zen Master Vạn Hạnh’s date of birth
was unknown. At the young age, he was extraordinarily intelligent. He left
home at the age of 21 and became one of the most outstanding disciples
of Zen Master Thiền Ông at Lục Tổ Temple in Thiên Đức. He was
always admired and honored by king Lê Đại Hành. He died on the full
moon night of 1018—He was also the author of this poem below:
Thân
như điện ảnh hữu hoàn vô
Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô
Nhậm vận thịnh suy vô bố úy
Thịnh suy như lộ thảo đầu phô!
Our life is a simple lightning which
Comes and goes (appears then disappears).
As springtime offers blossoms,
Only to fade (wither) in the fall.
Earthly flourish and decline,
O friends, do not fear at all.
They are nothing, but
A drop of dew on the grass of morning!
4)
Tên của một Thiền Viện tọa lạc trong quận Phú Nhuận,
thành phố Sài Gòn, Nam Việt Nam. Thiền viện do Hòa Thượng
Thích Minh Châu sáng lập trước năm 1975. Thoạt tiên nó chỉ
là một chi nhánh của Viện Đại Học Vạn Hạnh. Cổng Tam
Quan của Thiền Viện được xây theo kiến trúc cổ của Kinh
Thành Huế. Thiền viện còn được dùng làm Văn Phòng Viện
Nghiên Cứu Phật Học Việt NamVăn Phòng Hội Đồng Phiên Dịch
Đại Tạng Kinh Việt Nam, và trường Cao Cấp Phật Học Việt
Nam—Name of a Ch’an Monastery, located in Phú Nhuận district, Saigon
City, South Vietnam. It was established by Most Venerable Thich Minh Châu
before 1975. At first, it was a branch of Vạn Hạnh University. Its
three-entrance gate was built following the ancient architectural style
of Huế City. The Institute is also used as the office of the Vietnam
Buddhist Research Institute, the office of the Vietnam Tripitaka Translating
and Publishing Heading Council, and Vietnam School of Higher Buddhist Studies
Offices.
Vạn
Hữu: Sarvabhava (skt)—Vạn pháp hay chư pháp—All dharmas—All
beings.
Vạn
Kiếp: Ten thousand existences.
Vạn
Lý: Ten thousand miles.
Vạn
Nan: Very difficult.
Vạn
Năng: All powerful—Omnipotent—Almighty.
Vạn
Nhất: If ever.
Vạn
Niên: Ten thousand years.
Vạn
Pháp: Tất cả sự lý của vạn hữu (tự thể quy tắc, ngay
cả những điều không có đề cũng gọi là pháp)—All (ten
thousand) dharmas—All things, noumenal and phenomenal existence.
Vạn
Pháp Duy Tâm Tạo: All dharmas are created only by the mind.
Vạn
Pháp Nhất Như: Vạn pháp đều có chung một tánh là “không
tánh” (vạn pháp đều do nhân duyên sanh diệt, chứ không
có tự tánh, vì không có tự tánh nên ta gọi “tánh không”
là tánh chung của vạn hữu)—The absolute in everything; the ultimate
reality behind everything.
Vạn
Pháp Nhất Tâm: Duy Tâm Luận cho rằng hết thảy mọi pháp
đều do tâm tạo ra (theo Kinh Hoa Nghiêm thì mọi thứ trong tam
giới chỉ là một tâm; theo Kinh Bát Nhã, tâm là thiên đạo
đối với vạn pháp. Nếu biết được tâm tức là biết được
vạn pháp)—Myriad things but one mind; all things as noumenal.
Vạn
Phật: Tên một ngôi chùa nổi tiếng của người Hoa, tọa
lạc trong quận năm, thành phố Sài Gòn, Nam Việt Nam. Chùa
được kiến lập năm 1959. Chánh điện được đặt trên tầng
hai, dài 14 mét, rộng 10 mét, thờ Đức Phật Thích Ca, tượng
cao 2,3 mét, bệ đá cao 1,13 mét, ở lòng bàn tay có tượng
Đức Phật Đản Sanh cao 20 phân. Chung quanh ba mặt chánh điện
có 3.638 bức hình Phật được in trên mặt của từng tấm
gạch men trắng ốp vào tường. Viên gạch vuông mỗi cạnh
15 phân. Chùa có tên “Vạn Phật” cũng từ lý do nầy—Name
of a famous Chinese pagoda, located in the fifth district, Saigon City,
South Vietnam. It was built in 1959. On the second floor, there is the
Buddha Shrine, 14 meters long and 10 meters wide, is used to worship Sakyamuni
Buddha. The Buddha statue is 2.3 meters high. In the palm of the statue
stands a 0.2 meter-high statuette of the Lord Buddha at His Holy Birth.
Three sides of the Shrine are surrounded with 3,638 Buddha pictures printed
on the surface of white ceramic bricks fixed on the walls. The white brick
is square in shape with each side 0.15 meter. The fixing was carried out
in 1959. The name of the Pagoda "Vạn Phật” or Thousand of Buddhas,
results from this fact.
Vạn
Phật Động: See Đôn Hoàng Thạch Thất.
Vạn
Phúc: Thousand happiness—Very happy.
Vạn
Sự: Everything.
Vạn
Sự Như Ý: Everything is okay.
Vạn
Tạ: Many thanks.
Vạn
Thiện: Tất cả các việc thiện lành—All goodness, all good
works.
Vạn
Thọ: Long life.
Vạn
Toàn: Excellent—Perfect.
Vạn
Tự: See Vạn (1).
Vạn
Vật: All things—Nature.
Vang:
To echo—To sound—To resonate.
Vang
Danh: Famous—Renowned.
Vang
Dậy: To resound.
Vang
Dội: To re-echo—To resound.
Vang
Tai: deafening.
Vàng:
1)
Yellow.
2)
Gold.
Vàng
Anh: Oriole.
Vàng
Bạc: Gold and silver.
Vàng
Mười: Pure gold.
Vàng
Nén: Ingot gold.
Vàng
Ròng: See Vàng Mười.
Vàng
Thiệt Không Sợ Lửa: Real (genuine) gold does not melt away in (fear)
fire.
Vàng
Vàng: Yellowish.
Vàng
Y: See Vàng Mười.
Vãng:
Đi qua—To be going to—To go—Past.
Vãng
Hoàn Nhị Hồi Hướng: Two kinds of dedication: Going and returning.
1)
Vãng Tướng Hồi Hướng: Hồi hướng công đức đến hết
thảy chúng sanh, mong rằng họ cũng được vãng sanh Cực Lạc
của Đức Phật A Di Đà—To transfer one’s merits to all beings
that they may attain the Pure Land of Amitabha.
2)
Hoàn Tướng Hồi Hướng: Khi đã vãng sanh Cực Lạc lại muốn
trở về cõi sanh tử và bằng công đức tu trì khiến chúng
sanh nơi cõi nầy cũng được vãng sanh Cực Lạc—Having been
born in the Pure Land to return to mortality and by one’s merits to bring
mortals to the Pure Land.
Vãng
Hoàn Y: Một trong năm loại y bá nạp—One of the five kinds of
monk’s robes.
Vãng
Lai: To go to and from (back and forth).
Vãng
Sanh:
1)
Kiếp lai sanh: The future life—The life to which anyone is going.
2)
Đi (sanh) về cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà: To go
to be in the Pure Land of Amitabha—To be reborn in the Pure Land—To
have a rebirth in the Pure Land.
Vãng
Sanh Tịnh Độ: Gaining rebirth to the Pureland—See Vãng Sanh (2).
(I)
Theo Tịnh Độ Tông, có hai trường hợp vãng sanh về Tịnh
Độ—According to the Pure Land Sect, there are two conditions of rebirth
to the Pureland:
1)
Vãng sanh Chánh Quốc: To gain rebirth to the main land—Người nào
bình thường tinh tấn niệm Phật, một lòng thành tín không
lui sụt, khi lâm chung biết trước ngày giờ, chánh niệm rõ
ràng, tự mình tắm gội, thay y phục, hoặc được quang minh
của Phật chiếu đến thân, hoặc thấy tướng hảo của chư
Phật cùng chư Thánh chúng hiện thân ra giữa không trung hay
đi kinh hành trước mặt, có điềm lành hiển hiện rõ ràng,
kẻ ấy trong một sát na liền được sanh thẳng về Tịnh
Độ, gần gũi chư thượng thiện nhơn, dự vào một trong chín
phẩm sen nơi chốn liên trì, hằng nghe được pháp âm của
chư Phật, rốt ráo thành tựu được chánh quả—This condition
is reserved for those who regularly and diligently practice Buddha Recitation,
those who have a sincere and faithful mind without regression. They will
know beforehand the time and place of their death, having clear and proper
thoughts, they will bathe themselves, changing clothes, or receive the
great lights of the Buddha shine to their bodies. Or they may see the enlightened
characteristics of the Buddhas and an assembly of enlightened beings appearing
in the sky often walking in meditation before their eyes. All the various
good and wholesome images will appear clearly, within a split moment, these
people will gain rebirth to the Pure land, be near the most supremely virtuous
beings, and earn a place among the nine levels of the lotus throne. They
will often be able to hear the dharma sounds of the Buddhas and ultimately
they will attain the enlightenment fruit of Buddhahood.
2)
Sanh về Nghi Thành: To be reborn to the outer border of the Pureland—Người
bình thường giữ giới, cũng có niệm Phật nhưng không được
tinh tấn và tin tưởng cho lắm, khi lâm chung không có tướng
lành dữ chi cả, nhắm mắt đi xuôi tựa như người ngủ,
vì kẻ ấy nghi tình chưa dứt, tức là tuy có niệm Phật mà
lòng không tin tưởng tuyệt đối, nên không được sanh thẳng
vào nơi chánh quốc, mà chỉ trụ vào một nơi ở ngoài biên
phương tịnh độ mà thôi. Chỗ đó tên là Nghi Thành. Người
sanh về cõi nầy có tuổi thọ là 500 năm (một ngày nơi cõi
đó bằng 100 năm ở cõi người). Mãn kiếp xong sẽ bị đáo
sanh trở lại trong sáu nẻo luân hồi. Tuy nhiên, mỗi ngày
đều có chư Bồ Tát về đây thuyết pháp và khuyến
tấn niệm Phật. Nếu chúng sanh nào biết tinh tấn tu hành,
khi mạng chung sẽ được vãng sanh vào chánh quốc—This condition
is reserved for those who normally maintain precepts, who practice Buddha
Recitation but are not diligent and lack faith. Thus, when death arrives,
they do not have any good or evil thoughts, but close their eyes similar
to a sleeping person. Because those people’s doubts are not eliminated.
They may practice Buddha Recitation, but do not have absolute faith. They
do not gain rebirth directly to the main land. Instead, they are born to
a domain on the outskirts of the Pureland. That domain is called “Doubtful
Land.” People who are born to that domain have a life expectancy of 500
years (a day in that land equals a 100 years in the human realm). After
living out their existence, they must return to the six paths of the cycle
of rebirths. However, Bodhisattvas come there everyday to expound sutras
and to encourage them to diligently recite the Buddha’s name. For those
who diligently cultivate, when their lives come to an end, they will
gain rebirth in the main land.
(II)
Theo Kinh Duy Ma Cật, chương mười, phẩm Phật Hương Tích,
cư sĩ Duy Ma Cật đã nói với chư Bồ Tát nước Chúng Hương
về “Vãng Sanh Tịnh Độ” như sau—According to the Vimalakirti
Sutra, chapter ten, the Buddha of the Fragrant Land, Upasaka Vimalakirti
told Bodhisattvas from the Fragrant Land about “Being reborn in the Buddha’s
Pure Land” as follows:
·
Các Bồ Tát nước Chúng Hương hỏi: “Bồ Tát phải thành
tựu mấy pháp ở nơi cõi nầy làm không lầm lỗi, được
sanh về cõi Tịnh Độ?”—The Bodhisattvas from the Fragrant Land
asked: “How many Dharmas should a Bodhisattva achieve in this world to
stop its morbid growth (defilements) in order to be reborn in the Buddha’s
pure land?”
·
Ông Duy Ma Cật đáp: “Bồ Tát thành tựu tám pháp thời ở
cõi nầy làm không lầm lỗi, được sanh về cõi Tịnh Độ.
Tám pháp là gì.”—Vimalakirti replied: “A Bodhisattva should bring
to perfection eight Dharmas to stop morbid growth in this world in order
to be reborn in the pure land. They are:
1)
Lợi ích chúng sanh không mong báo đáp: Benevolence towards all
living beings with no expectation of reward.
2)
Thay thế tất cả chúng sanh chịu mọi điều khổ não: Endurance
of sufferings for all living beings dedicating all merits to them.
3)
Bao nhiêu công đức đều ban cho tất cả chúng sanh: Impartiality
towards them with all humility free from pride and arrogance.
4)
Lòng bình đẳng đối với chúng sanh khiêm nhường không
ngại, đối với Bồ Tát xem như Phật: Reverence to all Bodhisattvas
with the same devotion as to all Buddhas (i.e. without discrimination between
Bodhisattvas and Buddhas).
5)
Những kinh chưa nghe, nghe không nghi: Absence of doubt and suspicion
when hearing (the expounding of) sutras which he has not heard before.
6)
Không chống trái với hành Thanh Văn: Abstention from opposition
to the sravaka Dharma.
7)
Thấy người được cúng dường cũng không tật đố, không
khoe những lợi lộc của mình, ở nơi đó mà điều phục
tâm mình: Abstention from discrimination in regard to donations and offerings
received with no thought of self-profit in order to subdue his mind.
8)
Thường xét lỗi mình, không nói đến lỗi người, hằng nhứt
tâm cầu các công đức: Self-examination without contending
with others. Thus he should achieve singleness of mind bent on achieving
all merits; these are the eight Dharmas.
·
Sau khi ông Duy Ma Cật và ngài Văn Thù Sư Lợi nói pháp nầy
rồi, ở trong đại chúng có cả trăm ngàn vị trời, người
đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, mười ngàn
Bồ Tát chứng đặng Vô sanh Pháp nhẫn—After Vimalakirti and
Manjusri had thus expounded the Dharma, hundreds and thousands of devas
developed the mind set on supreme enlightenment, and ten thousand Bodhisattvas
realized the patient endurance of the uncreate.
(III)
Theo Kinh Pháp Bảo Đàn, Phẩm Thứ Ba (Nghi Vấn)—According to
the Dharma Jewel Platform Sutra, Chapter Three (Doubts and Questions):
·
Một hôm Vi Thứ sử hỏi Lục Tổ Huệ Năng rằng: “Đệ
tử thường thấy Tăng tục niệm Phật A Di Đà, nguyện sanh
Tây Phương, thỉnh Hòa Thượng nói, được sanh nơi cõi kia
chăng? Nguyện vì phá cái nghi nầy.”—One day, Magistrate Vi
asked the Sixth Patriarch, Hui-Neng: “Your disciple has often seen the
Sangha and laity reciting ‘Amitabha Buddha,’ vowing to be reborn in
the West. Will the High Master please tell me if they will obtain rebirth
there and, so, dispel my doubts?”
·
Tổ bảo: “Sử quân khéo lắng nghe, Huệ Năng sẽ vì nói.
Thế Tôn ở trong thành Xá Vệ nói kinh văn Tây Phương dẫn
hóa, rõ ràng cách đây không xa. Nếu luận về tướng mà nói,
lý số có mười muôn tám ngàn, tức là trong thân có mười
ác tám tà, liền là nói xa, nói xa là vì kẻ hạ căn, nói
gần là vì những người thượng trí. Người có hai hạng,
nhưng pháp không có hai thứ. Mê ngộ có khác, thấy có mau
chậm. Người mê niệm Phật cầu sanh về cõi kia, người ngộ
tự tịnh tâm mình. Sở dĩ Phật nói ‘tùy tâm tịnh liền
được cõi Phật tịnh. Sử quân người phương Đông, chỉ
tâm mình tịnh liền không có tội, tuy người phương Tây tâm
không tịnh cũng có lỗi. Người phương Đông tạo tội niệm
Phật cầu sanh về phương Tây, còn người phương Tây tạo
tội, niệm Phật thì cầu sanh về cõi nào? Phàm ngu không rõ
tự tánh, không biết trong thân Tịnh độ, nguyện Đông nguyện
Tây, người ngộ thì ở chỗ nào cũng vậy. Sở dĩ Phật nói
‘tùy chỗ mình ở hằng được an lạc. Sử quân, tâm địa
chỉ không có cái bất thiện thì Tây phương cách đây không
xa. Nếu ôm lòng chẳng thiện, niệm Phật vãng sanh khó đến.
Nay khuyên thiện tri thức trước nên dẹp trừ thập ác tức
là được mười muôn, sau trừ tám cái tà bèn qua được tám
ngàn, mỗi niệm thấy tánh thường hành bình đẳng, đến
như trong khảy móng tay, liền thấy Đức Phật A Di Đà. Sử
quân chỉ hành mười điều thiện, đâu cần lại nguyện vãng
sanh, không đoạn cái tâm thập ác thì có Phật nào đón tiếp.
Nếu ngộ được đốn pháp vô sanh, thấy Tây phương chỉ
trong khoảng sát na. Còn chẳng ngộ, niệm Phật cầu vãng sanh,
thì con đường xa làm sao đến được? Huệ Năng vì mọi
người mà khiến cho quý vị thấy trong sát na cõi Tây phương
ở ngay trước mắt, quý vị có muốn thấy hay chăng?”—The
Master said, “Magistrate, listen well. Hui Neng will explain it for you.
When the World Honored One was in Shravasti City, he spoke of being led
to rebirth in the West. The Sutra text clearly states, '‘it is not far
from here.’ If we discuss its appearance, it is 108,000 miles away but
in immediate terms, it is explained as far distant for those of inferior
roots and as nearby for those of superior wisdom. There are two kinds of
people, not two kinds of Dharma. Enlightenment and confusion differ, and
seeing can be quick or slow. The deluded person recites the Buddha’s
name, seeking rebirth there, while the enlightened person purifies his
own mind. Therefore, the Buddha said, ‘As the mind is purified, the Budhaland
is purified.’ Magistrate, if the person of the East merely purifies his
mind, he is without offense. Even though one may be of the West, if his
mind is impure, he is at fault. The person of the East commits offenses
and recites the Buddha's name, seeking rebirth in the West. When the person
of the West commits offenses and recites the Buddha’s name, in what country
does he seek rebirth? Common, deluded people do not understand their self-nature
and do not know that the Pure Land is within themselves. Therefore, they
make vows for the East and vows for the West. To enlightened people, all
places are the same. As the Buddha said, ‘In whatever place one dwells,
there is constant peace and happiness.’ Magistrate, if the mind-ground
is only without unwholesomeness, the West is not far from here. If one
harbors unwholesome thoughts, one may recite the Buddha’s name but it
will be difficult to attain that rebirth. Good Knowing Advisors, I now
exhort you all to get rid of the ten evils first and you will have
walked one hundred thousand miles. Next get rid of the eight deviations
and you will have gone eight thousand miles. If in every thought you see
your own nature, always practice impartiality and straightforwardness,
you will arrive in a finger-snap and see Amitabha. Magistrate, merely practice
the ten wholesome acts; then what need will there be for you to vow to
be reborn there? But if you do not rid the mind of the ten evils, what
Buddha will come to welcome you? If you become enlightened to the sudden
dharma of the unproduced, you will see the West in an instant. Unenlightened,
you may recite the Buddha’s name seeking rebirth but since the road is
so long, how can you traverse it? Hui-Neng will move to the West here in
the space of an instant so that you may see it right before your eyes.
Do you wish to see it? ”
·
Lúc ấy mọi người đều đảnh lễ thưa rằng: “Nếu ở
cõi nầy mà thấy được thì đâu cần phải nguyện vãng sanh,
nguyện Hòa Thượng từ bi liền hiện Tây phương khiến cho
tất cả được thấy.”—At that time, the entire assembly bowed
and said, “If we could see it here, what need would there be to vow to
be reborn there? Please, High Master, be compassionate and make the West
appear so that we might see it.”
·
Tổ bảo rằng: “Nầy đại chúng! Người đời tự sắc thân
là thành, mắt tai mũi lưỡi là cửa, ngoài có năm cửa, trong
có cửa ý. Tâm là đất, tánh là vua, vua ở trên đất tâm,
tánh còn thì vua còn, tánh mất đi thì vua cũng mất. Tánh ở
thì thân tâm còn, tánh đi thì thân tâm hoại. Phật nhằm ở
trong tánh mà tạo, chớ hướng ra ngoài mà cầu. Tự tánh mê,
tức là chúng sanh, tự tánh giác tức là Phật. Từ bi tức
là Quán Thế Âm, hỷ xả gọi là Đại Thế Chí, hay tịnh
tức là Đức Thích Ca, bình trực tức là Phật A Di Đà. Nhơn
ngã ấy là Tu Di, tà tâm là biển độc, phiền não là sóng
mói, độc hại là rồng dữ, hư vọng là quỷ thần, trần
lao là rùa trạnh, tham sân là địa ngục, ngu si là súc sanh.
Nầy thiện tri thức! Thường làm mười điều lành thì thiên
đường liền đến, trừ nhơn ngã thì núi Tu Di ngã, dẹp được
tham dục thì biển nước độc khô, phiền não không thì sóng
mói mất, độc hại trừ thì rồng cá đều dứt. Ở trên
tâm địa mình là giác tánh Như Lai phóng đại quang minh, ngoài
chiếu sáu cửa thanh tịnh hay phá sáu cõi trời dục, tự tánh
trong chiếu ba độc tức liền trừ địa ngục, vân vân., các
tội một lúc đều tiêu diệt, trong ngoài sáng tột, chẳng
khác với cõi Tây phương, không chịu tu như thế nầy làm
sao đến được cõi kia?”—The Master said, “Great assembly,
the worldly person’s own physical body is the city, and the eye, ear,
nose, tongue, and body are the gates. Outside there are five gates and
inside there is a gate of the mind. The mind is the ‘ground’ and one’s
nature is the ‘king.’ The ‘king’ dwells on the mind ‘ground.’
When the nature is present, the king is present but when the nature is
absent, there is no king. When the nature is present, the body and mind
remain, but when the nature is absent, the body and mind are destroyed.
The Buddha is made within the self-nature. Do not seek outside the body.
Confused, the self-nature is a living being: enlightened, it is a Buddha.
‘Kindness and compassion’ are Avalokitesvara and ‘sympathetic joy
and giving’ are Mahasthamaprapta. ‘Purification’ is Sakyamuni, and
‘equanimity and directness’ are Amitabha. ‘Others and self’ are
Mount Sumeru and ‘deviant thoughts’ are the ocean water. ‘Afflictions’
are the waves. ‘Cruelty’ is an evil dragon. ‘Empty falseness’ is
ghosts and spirits. ‘Defilement’ is fish and turtles, ‘greed and
hatred’ are hell, and ‘delusion’ is animals.Good Knowing Advisors,
always practice the ten good practices and the heavens can easily be reached.
Get rid of others and self, and Mount Sumeru topples. Do away with deviant
thought, and the ocean waters dry up. Without defilements, the waves cease.
End cruelty and there are no fish or dragons. The Tathagata of the enlightened
nature is on your own mind-ground, emitting a great bright light which
outwardly illuminates and purifies the six gates and breaks through the
six desire-heavens Inwardly, it illuminates the self-nature and casts out
the three poisons. The hells and all such offenses are destroyed at once.
Inwardly and outwardly, there is a bright penetration. This is no different
from the West. But if you do not cultivate, how can you go there?"
·
Đại chúng nghe nói đều rõ ràng thấy được tự tánh, thảy
đều lễ bái, đều tán thán: “Lành thay!” Thưa rằng: “Khắp
nguyện pháp giới chúng sanh nghe đó một thời liền ngộ hiểu.”—On
hearing this speech, the members of the great assembly clearly saw their
own natures. They bowed together and exclaimed, “This is indeed good!
May all living beings of the Dharma Realm who have heard this awaken at
once and understand.”
Vãng
Tướng Hồi Hướng: Hồi hướng công đức cho mọi người
được cùng vãng sanh Tịnh Độ—To transfer one’s merits to
all beings that they may attain the Pure Land of Amitabha.
Vào
Cảnh Giới Cao Siêu Thâm Mật Của Như Lai: To enter into the lofty
and esoteric realms of the Tathtagata.
Vào
Khoảng: Approximate—About.
Vào
Trí Văn Thù: To penetrate the wisdom of Manjusri.
Vay:
To borrow.
Vay
Lãi: To borrow at interest.
Vay
Tạm: To borrow temporarily.
Vạy:
Crooked—Dishonest.
Văn:
1)
Nghe: To hear—To make known to.
2)
Ngửi được: To smell.
3)
Văn chương: Literature.
4)
Văn, đối lại với võ: Civilian, opposed to military.
Văn
Chuẩn Lặc Đàm: Thiền sư Văn Chuẩn Lặc Đàm (1061-1115)—Zen
master Wen-Chun-Le-T’an—Thiền sư Trung Hoa, quê quán ở phủ
Hưng Nguyên, sanh năm 1061. Từ thuở nhỏ đã gia công tinh cứu
triết lý Phật giáo, nhưng về sau lại bỏ, nói rằng không
quan tâm lắm. Rồi sư khởi sự học Thiền. Sang phương Nam
ngụ với Qui Sơn Chân Như trải qua nhiều năm. Nhưng chẳng
có tiến bộ nào. Sau đó sư đến tìm Cửu Phong Chân Tịnh,
một đại Thiền sư đương thời—Zen master Wen-Chun-Le-T’an,
a Chinese Zen master from Hsing-Yuan, China, was born in 1061. Since he
was young he devoted himself to the mastery of Buddhist philosophy, but
later abandoned it, saying that he did not care very much for it. He then
began to study Zen, and going south stayed with Chen-Ju of Wei-Shan. He
then came to Chen-Ching of Chiu-Feng, who was one of the great Zen masters
of the time.
·
Một hôm Chân Tịnh hỏi: “Quê quán ở đâu?”—One day Chen-Ching
asked: “Where is your native town?”
·
Sư đáp: “Ở Hưng Nguyên phủ.”—We-Chun replied: “Hsing-Yuan
Fu.”
·
Chân Tịnh lại hỏi: “Vừa từ đâu đến đây?”—Chen-Ching
asked: “Where do you come from now?”
·
Sư đáp: “Đại Ngưỡng.”—Wen-Chun replied: “Ta-Yang.”
·
Chân Tịnh hỏi: “An cư mùa hạ ở đâu?”—Chen-Ching asked:
“Where did you pass your summer?”
·
Sư đáp: “Ở Qui Sơn.”—Wen-Chun said: “At Wei-Shan.”
·
Bấy giờ Chân Tịnh dang tay ra bảo: “Tay ta sao lại giống
tay Phật thế?”—Chen-Ching now produced his hand, saying, “How
is that my hand so resembles the Buddha’s?”
·
Văn Chuẩn mù tịt không trả lời được câu nào—Wen-Chun
was dumbfounded and unable to make any answer.
·
Chân Tịnh quở: “Trước thì ông trả lời ta từng câu rõ
ràng sáng sủa. Vừa nhắc đến bàn tay Phật thì lại bí.
Hỏng ở chỗ nào?”—Chen-Ching scolded: “So far you have been
fluent enough in answering all my questions naturally and in a most splendid
manner. As soon as the subject turned to the Buddha'’ hand, you halt.
Where is the trouble?"
·
Văn Chuẩn thú nhận là không hiểu—Wen-Chun confessed ignorance.
·
Chân Tịnh nói: “Mọi cái đều mở rộng hết ra trước mắt
ngươi. Còn dạy cái gì nữa?”—Chen-Ching said: “Everything
lies open in full revelation right before you; and whom would you get to
teach you?”
·
Trải qua mười năm, Văn Chuẩn ở lại với thầy mình là
Chân Tịnh; thầy đi đâu thì đi theo. Chân Tịnh là một ông
thầy im lặng không có chỉ giáo riêng biệt cho bất cứ ai,
dù môn nhân ngày càng nhiều ra. Nếu có một thầy Tăng vào
thất của ngài để xin chỉ giáo, thì ngài cứ nhắm mắt
và quỳ, chẳng nói gì hết. Nếu thấy có ai đến, ngài đứng
dậy, đi ra vườn cuốc đất với những người làm vườn.
Đây là lối tiếp xúc với môn nhân rất thường của ngài.
Văn Chuẩn thường nói với bạn mình rằng “Thầy không có
ý dạy pháp cho môn nhân sao? Khó mà hiểu nổi.” Một hôm
nhân đưa gậy lên khơi ngòi nước để giặt áo, tâm trí
sư đột nhiên tỉnh ngộ; sư chạy kiếm thầy và kể cho thầy
nghe tất cả việc đã xãy ra. Nhưng thầy vẫn lạnh lùng
mà còn mắng cho: “Ở đây sao dám lộn xộn như thế?”—For
ten years Wen-Chun stayed with his master Chen-Ching and went about wherever
he moved. Chen-Ching was a silent teacher and gave out no special instruction
to anybody although his pupils grew considerably in number. When a monk
entered his room for advice he would close his eyes and sit up on his knees
and say nothing. If he saw somebody coming to him, he would rise, go out
into the garden, and join the gardeners in hoeing. This was his usual way
of dealing with his disciples. Wen-Chun used to say to his friend Kung:
“Has the master no intention whatever to teach his followers in the Dharma?
It is hard to know him.” One day Wen-Chun removed the dam with a stick,
and while washing his clothes his mind suddenly woke to a state of enlightenment.
He ran to the master and reported to him all that happened to him. But
the master coldly blamed him, saying, “Why have you to be so unmannerly
in this?”
·
Sư thị tịch năm 1115—He passed away in 1115.
Văn
Chứng: The evidence of the written word, or scripture.
Văn
Chương: Literature.
Văn
Chương Cổ: Archaic Literature style.
Văn
Cú: Giải thích và phê bình văn chương, từ nầy áp dụng
cho các áng văn về kinh điển—Textual explanation or criticism,
this term applies to works on canonical texts.
Văn
Danh:
1)
Nghe hồng danh Phật: To hear the name of a Buddha, i.e. Amitabha Buddha.
2)
Nghe tên: To hear the name of.
3)
Nổi danh: Fame—Famous.
Văn
Đà Kiệt: Murdhajata (skt)—Đỉnh Sanh Vương—Sanh ra từ trên
đỉnh đầu của mẹ, nên được gọi là Đỉnh Sanh Vương,
là tiền thân của Đức Phật Thích Ca—Born from his mother’s
head, a reputed previous incarnation of the Buddha, who still ambitious,
despite his universal earthly sway, his thousand sons, flew to Indra’s
heaven, saw the celestial devi (thiên thượng ngọc nữ), but on the
desire arising to rule there on Indra’s death, he was hurled to earth.
Văn
Đà La Ni: See Pháp Đà La Ni and Tam Đà La Ni.
Văn
Đàn: Literary club.
Văn
Gia: Writer.
Văn
Giáo: Education and religion.
Văn
Giáp: A satchel for Buddhist books.
Văn
Hào: Great writer.
Văn
Hiến: See Văn minh.
Văn
Hoa: Flowery.
Văn
Hóa: Culture.
Văn
Học: Literary.
Văn
Học Sử: Literary history.
Văn
Huệ: See Văn Tuệ.
Văn
Ích Pháp Nhãn Thiền Sư: Fa-Yan-Wen-Yi 885-958—Thiền sư Văn
Ích Pháp Nhãn sanh năm 885. Ông là đệ tử và người kế thừa
Pháp của Thiền sư La Hán Quế Sâm, và là thầy của Thiên
Thai Đức Thiều. Văn Ích là một trong những thiền sư xuất
sắc nhất vào thời của ông. Ông đã làm cho dòng Thiền Huyền
Sa Giang Biểu phát triển mạnh. Chính vì vậy mà sau nầy dòng
Huyền Sa được mang tên Pháp Nhãn. Hiện nay chỉ một phần
nhỏ sự nghiệp biên soạn của Văn Ích Pháp Hiển đến được
với chúng ta, như Văn Ích Thiền Sư Ngữ Lục. Ông xuất gia
năm 7 tuổi. Lúc đầu ông học những kinh điển Khổng giáo,
sau đó là kinh điển Phật giáo, đặc biệt là bộ kinh Hoa
Nghiêm, giáo thuyết cơ bản của trường phái Hoa Nghiêm Trung
Quốc. Việc học triết lý không làm ông thỏa mãn nên ông
quay sang tu thiền. Thầy dạy thiền đầu tiên của ông là
Thiền sư Trường Khánh Huệ Lăng. Sau ông đến gặp Thiền
sư La Hán Quế Lâm, còn gọi là thiền sư Địa Tạng, và nhận
được đại giác sau khi nghe Địa Tạng nói “sự ngu dốt
là cái gì có bề dày nhất.”—Chinese Zen master Wen-Yi Fa-Yan
was born in 885, a disciple and Dharma successor of Lo-Han-Kuei-Ch’en,
and the master of T’ien-T’ai Te-Shao. Wen-Yi was one of the most outstanding
Zen masters of his time; he was in the lineage of Hsuan-Sha Shih-Pei. The
latter’s dharma teaching was widely propagated by Wen-Yi and as a result
this lineage, which had hitherto been known as the Hsuan-Sha school, was
thereafter known as the Fa-Yen school. Nowadays only a few of Fa-Yen’s
voluminous writings are extant, among them a few poems and a treatise.
His sayings and instructions are recorded in the Record of the Words of
the Ch’an Master Wen-Yi-Fa-Yan. Wen-Yi-Fa-Yan became a monk at the age
of seven. First he studied the Confucian classics and the Buddhist sutras,
particularly the Avatamsaka-sutra, the fundamental work for the Hua-Yen
school of Chinese Buddhism. However, he was not satisfied by such philosophical
study, he eventually sought instruction in Ch’an. His first Ch’an master
was Ch’ang-Ch’ing-Hui-Leng. Later he came to meet Zen master Lo-Han-Kuei-Ch’en,
who was also called Master Ti-Ts’ang. Here he attained his enlightenment
experience when he heard Ti-Ts’ang’s words “ignorance is the thickest.”
·
Khi đi đến viện Địa Tạng gặp trời trở tuyết, ba người
cùng xin ngụ tại đây. Trời lạnh, cùng vây quanh lò sưởi,
thiền sư Quế Sâm (trụ trì Viện Địa Tạng) thấy hỏi:
“Đây là đi làm gì?” Sư thưa: “Đi hành khất.” Quế
Sâm hỏi: “Việc hành khất là thế nào?” Sư thưa: “Chẳng
biết.” Quế Sâm bảo: “Chẳng biết rất là thân thiết.”
Qua câu nói nầy Văn Ích bỗng tỉnh ngộ. Đến khi tuyết tan,
ba người cùng đến từ biệt Quế Sâm đi nơi khác. Quế Sâm
đưa ra đến cửa, hỏi: “Bình thường Thượng Tọa nói ‘Tam
giới duy tâm vạn pháp duy thức,’ vậy phiến đá dưới sân
nầy, là ở trong tâm hay ở ngoài tâm?” Sư thưa: “Ở trong
tâm.” Quế Sâm bảo: “Người hành khất mắc cớ gì lại
để phiến đá lên trên đầu tâm?” Sư bí không có lời
để đáp, bèn dẹp hành lý vào chùa, xin ở lại tham cứu.
Hơn một tháng, sư trình kiến giải nói đạo lý, vẫn bị
Quế Sâm bảo: “Phật pháp không phải thế ấy.” Sư thưa:
“Con đã hết lời cùng lý rồi. Quế Sâm bảo: “Nếu luận
Phật pháp thì tất cả hiện thành.” Qua câu nói ấy, sư
đại ngộ—While on a pilgrimage with some other monks, Wen-Yi and
his friends were sidetracked by a snowstorm and forced to stay at the Ti-Zang
Monastery. Zen master Kui-Chen (served as abbot there) asked: “Where
are you going?” Wen-Yi replied: “On an ongoing pilgrimage.” Kui-Chen
asked: “Why do you go on a pilgrimage?” Wen-Yi replied: “I don’t
know.” Kui-Chen said: “Not knowing is most intimate.” At these words,
Wen-Yi instantly experienced enlightenment. When the snow was gone,
the three monks bade farewell and started to depart. Kui-Chen accompanied
them to the gate and asked: “I’ve heard you say several times that
‘the three realms are only mind and the myriad dharmas are only consciousness.’”
Kui-Chen then pointed to a rock lying on the ground by the gate and said:
“So do you say that this rock is inside or outside of mind?” Wen-Yi
said: “Inside.” Kui-Chen said: “How can a pilgrim carry such a rock
in his mind while on pilgrimage?” Dumbfounded, Wen-Yi couldn’t answer.
He put his luggage down at Kui-Chen’s feet and asked him to clarify the
truth. Each day for the next month or so Wen-Yi spoke about the Way Kui-Chen
and demonstrated his understanding. Kui-Chen would always say: “The Buddhadharma
isn’t like that.” Finally, Wen-Yi said: “I’ve run out of words
and ideas.” Kui-Chen said: “If you want to talk about Buddhadharma,
everything you see embodies it."”At these words, Wen-Yi experienced great
enlightenment.
·
Vị Tăng đến bạch sư: “Bốn chúng đã vây quanh dưới pháp
tòa của Hòa Thượng.” Sư nói: “Chúng nhơn đến tham chơn
thiện tri thức.” Lát sau, sư lên tòa, chúng đảnh lễ xong,
sư bảo: “Chúng nhơn trọn đã đến đây, sơn Tăng chẳng
lẽ không nói, cùng đại chúng nhắc một phương tiện của
người xưa.” Trân trọng! Liền xuống tòa—A monk said to Wen-Yi:
“Monks everywhere are now crowded around the master’s Dharma seat waiting
for you to speak.” Wen-Yi said: “In that case, the monks are practicing
with a genuine worthy!” After a while, Wen-Yi ascended the Dharma seat.
The monk said: “The assembly has gathered. We ask the master to expound
the Dharma.” Wen-Yi said: You’ve all been standing here too long!”
Then he said: “Since all of you have assembled here, I can’t say nothing
at all. So I’ll give you all an expedient that was offered by one of
the ancients. Take care!” Wen-Yi then left the Dharma seat.
·
Ngày kia Văn Ích hỏi Tu sơn chủ: “Sai một đường tơ, đất
trời phân cách, ông hiểu thế nào?” Tu đáp: “Sai một đường
tơ, đất trời phân cách.” Văn Ích nói: “Thế là nghĩa
lý gì?” Vị Tăng bạch: “Tu tôi chỉ biết có vậy, còn
ý Hòa Thượng thế nào?” Văn Ích đáp ngay: “Sai một đường
tơ, đất trời phân cách.” Văn Ích quả là một cao thủ
về phép nói nhại—One day, Wen-Yi asked one of his disciples: “What
do you understand by this: ‘Let the difference be even a tenth of an
inch, and it will grow as wide as heaven and earth?’” The disciple
said: “Let the difference be even a tenth of an inch, and it will grow
as wide as heaven and earth.” However, Wen-Yi told the monk that such
an answer will never do. The disciple said: “I cannot do otherwise; how
do you understand?” Wen-Yi said: “Let the difference be even a tenth
of an inch and it will grow as wide as heaven and earth.” Wen-Yi was
a great master of repetitions.
·
Sau sư dời về ở Viện Thanh Lương, thượng đường dạy
chúng: “Người xuất gia chỉ tùy thời tiết, liền được
lạnh thì lạnh, nóng thì nóng, muốn biết nghĩa Phật tánh
phải quán thời tiết nhơn duyên, xưa nay phương tiện chẳng
ít. Đâu chẳng thấy Hòa Thượng Thạch Đầu nhơn xem Triệu
Luận, trong ấy nói: ‘Hội muôn vật về nơi mình, kia chỉ
là người Thánh vậy.’ Ngài liền nói: ‘Thánh nhơn không
mình, cái gì chẳng mình?’ Liền làm mấy lời gọi là Đồng
tham khế, trong ấy câu mở đầu nói: ‘Tâm đại tiên trúc
độ’ không qua lời nầy, vậy khoảng giữa chỉ tùy thời
nói thoại.” Thượng Tọa! Nay muốn biết vạn vật là mình
chăng? Bởi vì đại địa không có một vật có thể thấy.
Ngài lại dặn dó rằng: “Ngày tháng chớ qua suông.” Vừa
rồi, nói với các Thượng Tọa chỉ tùy thời và tiết liền
được. Nếu là đổi thời mất hậu tức là qua suông ngày
tháng, ở trong cái phi sắc khởi hiểu sắc. Thượng Tọa!
Ở trong cái phi sắc khởi hiểu sắc tức là đổi thời mất
hậu? Hãy nói sắc khởi hiểu phi sắc lại đúng chẳng đúng?
Thượng Tọa! Nếu biết thế ấy tức là không giao thiệp,
chính là si cuồng chạy theo hai đầu có dùng được chỗ gì?
Thượng Tọa! Chỉ giữ phần tùy thời qua là tốt. Trân trọng!—When
Zen master Wen-Yi became abbot of Qing-Liang temple, he addressed the monks,
saying: “Students of Zen need only act according to conditions to realize
the Way. When it’s cold, they’re cold. When it’s hot, they’re hot.
If you must understand the meaning of Buddha nature, then just pay
attention to what’s going on. There is no shortage of old and new expedients.
Haven’t you heard about Shi-T’ou? Upon reading the Zhao-Lun,
he exclaimed: ‘Understanding that all things are the self. This is what
all the ancient holy ones realized!’ Shi-T’ou also said: ‘The holy
ones did not have a self. Nor was there anything that was not their selves’
Shi-T’ou composed the Cantonjie. The first phrase in that text says:
‘The mind of the greta sages of India.’ There’s no need to go beyond
this phrase. Within it is what is always put forth as the teaching of our
school. All of you should understand that the myriad beings are your own
self, and that across the great earth there isn’t a single dharma that
can be observed. Shi-T’ou also admonishes: ‘Don’t pass your days
and nights in vain.’ What I have just said may be realized if you seize
the opportunity before you. If you miss the opportunity, then that is ‘passing
your days and nights in vain.’ If you spend your time trying to understand
form in the middle of nonform, just going on this way, you are missing
your opportunity. So, do we therefore say that we should realize nonform
in the midst of form? Is that right? If your understanding is like this,
then you’re nowhere near it. You’re just going along with the illness
of two-headed madness. Of what use is it? All of you, just do what is appropriate
to the moment! Take care!”
·
Sau đó tiếng tăm ông lan rộng rất nhanh, các thiền sư khắp
nơi kéo đến từng nhóm. Lúc ông còn sống, số đệ tử không
lúc nào dưới 1000. Những người kế thừa Pháp của ông đã
truyền bá khắp cả Trung Quốc, tận đến Triều Tiên—Later
his reputation spread quickly. It is said that Ch’an monks around him
never to have been less than a thousand. The dharma successors of Fa-Yen
spread his dharma all over China and as far as Korea.
·
Tên của Văn Ích được nhắc tới trong thí dụ thứ 26 của
Vô Môn Quan và thí dụ thứ 7 của Bích Nham Lục—Wen-Yi-Fa-Yen
appears in example 26 of the Wu-Men-Kuan as well as in example 7 of the
Pi-Yen-Lu.
·
Thiền sư Văn Ích thị tịch năm 958. Sau khi thị tịch sư được
ban hiệu “Đại Pháp Nhãn Thiền Sư.” Dù ảnh hưởng của
sư rất lớn và sư có đến 63 Pháp Tử, dòng thiền của sư
chỉ truyền lại được năm đời mà thôi—Zen master Wen-Yi
passed away in 958. After his death, Wen-Yi received the posthumous title
“Great Zen Master Dharma Eye.” Though the influence of his school was
widespread during and for a period after his life and he had sixty-three
Dharma heirs, the lineage died out after five generations.
Văn
Khế: Act—Contract.
Văn
Khoa: Letters—Faculty of Letters.
Văn
Khố: Archives.
Văn
Kiện: Document.
Văn
Kinh: The words of the sutras.
Văn
Liệu: Literary materials.
Văn
Lý: The written word and the truth expressed—Written principles—A
treatise.
Văn
Manh: Mù chữ—Illiterate—Unlettered.
Văn
Minh: Civilization.
Văn
Nghệ: Letters and arts.
Văn
Nhã: Elegant.
Văn
Nhân: Man of letters.
Văn
Ni: Mâu Ni—Muni (skt)—Sakyamuni.
Văn
Phái: Literary school.
Văn
Phạm: Grammar.
Văn
Pháp:
1)
Nghe giáo pháp: To hear the doctrine.
2)
Văn pháp trong một bài văn: Syntax.
Văn
Phòng: Office—Bureau.
Văn
Quan: Civilian official.
Văn
Quang Lực: Nghe được “Quang Lực” hay lực của ánh sáng
cõi Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà—To hear
of the power of the light of Amitabha.
Văn
Sách: Dissertation—Essay.
Văn
Sĩ: See Văn nhân.
Văn
Tập: Literary collection.
Văn
Tế: Funeral oration.
Văn
Thái: See Văn nhã.
Văn
Thể: Literary form or style.
Văn
Thi: Prose and Poetry.
Văn
Thù Bát Đại Đồng Tử: The eight messengers of Manjusri.
Văn
Thù Hiệu Pháp Vương Tử: Chư Bồ Tát đều là con của Pháp
Vương Như Lai, duy chỉ có Văn Thù được gọi là Pháp Vương
Tử vì Ngài còn là bậc thượng thủ của Bồ tát chúng—All
Bodhisattvas are sons of the Buddha, Manjusri is looked on as the chief
of the Bodhisattvas and represents them, as the chief disciple of the Buddha.
Văn
Thù Hối Quá: Phép sám hối của Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát,
sám hối cho nghi tâm đời quá khứ—The repentance of Majusri,
such as his former doubting mind.
Văn
Thù Sư Lợi: Manjusri (skt)—Mãn Thù Thi Lợi—Mạn Thù Thất
Lợi—Văn Thù—Một biểu tượng cho trí tuệ của người
tu Phật. Trong Kinh Liên Hoa diễn tả Ngài nhảy vọt lên từ
trong đại dương. Chữ Manju có nghĩa là đẹp, chữ Sri có
nghĩa là gia tài, đức hạnh hay chúa. Nguyên chữ Manjusri có
nghĩa là “đức hạnh tuyệt vời.” Văn Thù một tay cầm
kiếm Kim Cương đoạn diệt mê hoặc, ngồi trên lưng sư tử.
Văn Thù được xem như là vị bảo hộ trí tuệ, và thường
được đặt bên trái Phật Thích Ca, trong khi Phổ Hiền bên
phải được coi như là vị Hộ Pháp. Văn Thù cũng biểu thị
sự giác ngộ tức sự hốt nhiên nhận ra nhất thể của tất
cả cuộc tồn sinh và năng lực phát sinh từ đó, mà sức
mạnh của sư tử là biểu tượng—A symbol of Buddhist wisdom
or an idealization of a particular quality. The Lotus Sutra describes him
as springing out from the great ocean. Manju is beautiful, Sri is good
fortune, virtue, majesty or lord. Manjusri means the beautiful virtue (fortune
or lord). Manjusri with his delusion-cutting vajra sword in one hand, sits
on the back of a lion on the Buddha’s left. He is considered as a guardian
of wisdom and is often placed on Sakyamuni’s left, with Samantabhadra
on the right side as guardian of Law. Manjusri also represents awakening,
that is, the sudden realization of the Oneness of all existence and the
power rising therefrom, of which the lion’s vigor is symbolic. There
are six different definitions:
1)
Diệu Thủ: Wonderful or beautiful head.
2)
Phổ Thủ: Universal head.
3)
Nhu Thủ: Glossy head.
4)
Kính Thủ: Revered head.
5)
Diệu Cát Tường: Wonderful auspicious.
Văn
Thù Sư Lợi Bồ Tát: Manjusri Bodhisattva—Bậc Toàn Trí.
Văn
Thù Sư Lợi Pháp Vương Tử: Dharma Prince Manjushri.
Văn
Thù Tam Muội: The samadhi of Manjusri styled the formless wonderful
wisdom (vô tướng diệu huệ).
Văn
Thù Viện: Viện thứ bảy trong mười ba viện lớn của Thai
Tạng Mạn Đồ La, lấy Văn Thù Sư Lợi làm trung tâm của
nhóm 25 vị—The seventh great court of the thirteen in the Garbhadhatu
group; it shows Majusri in the centre of a group of twenty-five.
Văn
Thúy Khâm Sơn Thiền Sư: Thiền sư nổi tiếng đời Đường,
đệ tử và người kế vị Pháp của Thiền sư Động Sơn
Lương Giới. Trong Cảnh Đức Truyền Đăng Lục, người ta
kể rằng Văn Thúy, sau khi đến một ngôi chùa, đã cùng với
Nham Đầu Toàn Khoát và Tuyết Sơn Nghĩa Tồn đi chu du để
tầm học với các thiền sư khác. Cuối cùng ba người đến
gặp Đức Sơn Tuyên Giám. Nham Đầu và Tuyết Phong trở thành
những học trò xuất sắc và người kế vị Pháp cho Đức
Sơn. Khâm Sơn không quen sự khắt khe quá mức của thầy, đã
bị thầy đánh trọng thương phải mang đến y xá. Sau đó
Khâm Sơn đến gặp và đạt được đại giác với thiền
sư Đông Sơn. Khâm Sơn trở thành viện trưởng tu viện trên
núi Khâm vào lúc ông mới 27 tuổi—Wen-Shui-Ch’in-Shan, a famous
Ch’an master during the T’ang dynasty, a disciple and dharma successor
of T’ung-Shan-Liang Chieh. In the Ching-Te-Ch’uan-Teng-Lu, it is reported
that Ch’in-Shan, after already having entered a Ch’an monastery in
his early years, went on pilgrimage with Yen-T’ou Ch’uan-Huo and Hsueh-Feng-I-Ts’un
to seek out various Ch’an masters. At last the three of them came to
Te-Shan-Hsuan-Chieh. While Yen-T’ou and Hsueh-Feng became outstanding
students and dharma successors of Te-Shan, Ch’in-Shan could not get used
to master Te-Shan’s extremely strict style of training. After the master
had beaten him so hard that he had to be taken sick to bed, Ch’in—Shan
left and went to master Tung-Shan, under whom he also at last experienced
enlightenment. Ch’in-Shan is said to have become abbot of the monastery
on Mount Ch’in at the age of twenty-seven.
Văn
Thư: Letter—Document.
Văn
Trì:
1)
Nghe và thọ trì: To hear and keep; hearing and keeping in mind; hearing
and obeying.
2)
Văn trì hay long trì bên cạnh Tòa Kim cang Thủ—The dragon pool
by the side of the throne of Vajrapani.
Văn
Trì Đà La Ni: Nghe và trì giữ hay tổng trì (văn có nghĩa là
nghe, đà la ni có nghĩa là trì giữ)—To hear and keep, hear and
remember the teaching (Văn means to hear, dharani means to hold to or
to maintain).
Văn
Tuyển: See Văn Tập.
Văn
Tuệ: Nghe pháp rồi phát huệ, hay trí huệ phát bởi nghe pháp—Hearing
the word and becoming wise in it; wisdom obtained from hearing.
Văn
Từ: Literature.
Văn
Tự: Akshara or Ruta (skt)—Chữ viết—The letter—The written words—Văn
tự được diễn tả như là hơi thở hay sinh mệnh của pháp
thân—The written word is described as the breath and life of the dharmakaya—See
Akshara in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Văn
Tự Bát Nhã: Văn từ dùng để diễn đạt Bát Nhã, một trong
ba loại Bát Nhã—The written word which is used to describe the prajna,
one of the three kinds of prajna.
**
For more information, please see Bát Nhã.
Văn
Tự Đẳng: Aksharasamata (skt)—Sự bình đẳng của chữ—The
sameness of letters.
Văn
Tự Nhân: A literalist.
Văn
Tự Pháp Sư: Người giảng về chữ nghĩa trong kinh điển,
nhưng không biết hết tinh thần giáo lý trong kinh điển—A
teacher of the letter of the Law, who knows not its spirit.
of
the Law, who know not its spirit.
Văn
Tự Và Ý Nghĩa: Trong Kinh Lăng Già, Đức Phật nhắc Mahamati:
“Vị Bồ Tát Ma Ha Tát thành thục với từ ngữ và ý nghĩa,
nhận biết rằng từ ngữ không khác không không phải không
khác với ý nghĩa, và ngược lại.”—In the Lankavatara Sutra,
the Buddha reminded Mahamati: “Oh Mahamati, the Bodhisattva-mahasattva
who is well acquainted with words and meaning, recognizes at once that
word is neither different nor not different from meaning, and vice versa.
Văn
Vần: Verse—To write in verse.
Văn
Vật: See Văn Hóa.
Văn
Võ: Civil and military.
Văn
Xuôi: Prose.
Vắn:
Short.
Vắn
Tắt: Short—Brief.
Vặn:
1)
To turn—To wring—To twist.
2)
To turn on or off (light).
Vặn
hỏi: To question someone closely.
Vắng:
1)
Deserted—Unfrequented.
2)
Absent.
Vắng
bóng: See Vắng Mặt.
Vắng
Mặt: Absence.
Vắng
Ngắt: Bare of men.
Vắng
Tanh: Quite deserted.
Vắt:
1)
To squeeze—To crush out.
2)
To hang—To suspend.
3)
Trong vắt—Very clear—Limpid.
Vắt
Khô: To squeeze dry.
Vắt
Tay Lên Trán: To put the hand on the brow.
Vân:
1)
Mây: Megha (skt)—Cloud—Clouds covering the sun—Spreading clouds.
2)
Nhiều: Vân tập—Abundant.
3)
Nói: To say—To speak.
Vân
Bản: Tấm ván đúc theo hình mây, dùng để báo giờ hay tin
tức trong tự viện—A sort of cloud-shaped gong, struck to indicate
the hour or to announce news in a monastery.
Vân
Chúng Thủy Chúng: Du Tăng bạn lữ, có nghĩa là áo sãi mây
nước hay hành giả vân du đây đó, xem tất cả đều là bạn
lữ—Brothers or men of the clouds and waters, fellow monks.
Vân
Cổ: Trống có vẽ hình mây, dùng để báo giờ cơm trưa trong
tự viện—A drum ornamented with clouds for calling to midday meals
in a monastery.
Vân
Cư Thiền Sư: Zen master Yun-Ju—See Đạo Ưng Thiền Sư.
Vân
Đường: Chánh điện của tự viện nơi đại chúng hội họp—The
assembly hall of a monastery, because of the massed congregation.
Vân
Hà: Tại sao?—Why?
Vân
Hải: Số lượng nhiều như mây trời hay nước của đại
dương—Many as the clouds and waters of the ocean.
Vân
Huynh Thủy Đệ: See Vân Chúng Thủy Chúng.
Vân
Khai Tố Tâm: Yun-Kai-Shou-Tsinh (1025-1115)—Thiền sư Trung Quốc,
thuộc dòng Hoàng Long của tông Lâm Tế, môn đồ và người
kế vị Pháp của Hoàng Long Huệ Nam—Chinese Ch’an master of
the Lin-Chih Ch’an school, a student and dharma successor of Huang-Lung-Hui-Nan.
Vân
Lôi Âm Vương: Megha-Dundubhi-Svara-Raja (skt)—Còn gọi là Vân
Túc Vương Hoa Trí (Jaladhara-garjita-ghosa-susvara-naksatra-raja-sankusumita-bhijna),
một vị Phật có âm thanh như tiếng nhạc sấm trên mây—A
Buddha who has a voice as musical as the sound of the thunder of
the clouds and conversant with the appearance of the regents of the naksatras.
A Buddha possessing the wisdom of the Thunder-god and of the flowery stars.
Vân
Môn: Tự viện Vân Môn, nơi mà Thiền Sư Văn Uyển đạt được
danh hiệu “Vân Môn Văn Yến Thiền Sư”—The Cloud-Gate Monastery
in Kuang-Tung province, from which Wen-Yen derived his title—See Vân
Môn Văn Yến Thiền Sư.
Vân
Môn Tông: Một dòng Thiền được sáng lập bởi ngài Vân Môn
Văn Yển—A Zen sect established by Yun-Mên-Wên-Yen (864-949)—See
Vân Môn Văn Yển Thiền Sư.
Vân
Môn Văn Yển Thiền Sư: Yun-Mên-Wên-Yen (864-949)—Thiền Sư
Vân Môn, tên thật là Trương Tuyết Phong, sanh năm 864, môn
đồ và người kế vị Pháp của Tuyết Phong Nghĩa Tồn, là
thầy của Hương Lâm Trừng Viễn, Động Sơn Thủ Sơ, và Ba
Lăng Hảo Kiếm. Ông là một thiền sư nổi tiếng vào cuối
đời nhà Đường, một người giống như Lâm Tế, sử dụng
ngôn ngữ và chiến thuật mạnh bạo để tác động môn sinh
đạt tự ngộ. Ông đã sáng lập ra Vân Môn Tông—Zen master
Wen-Men, his name was Chang-Hsueh-Feng, was born in 864, a student and
dharma successor of Hsueh-Feng-I-Ts’un, and the master of Hsiang-Lin-Ch’eng-Yuan,
Tung-Shan-Shou-Chu, and Pa-Ling-Hao-Chien. He was a noted monk during the
end of the T’ang dynasty, who, like Lin-Ji, used vigorous language and
jarring tactics to bring his disciples to self-awakening. He founded the
Cloud-Gate Sect.
·
Cơ duyên giác ngộ của Vân Môn giới học thiền đều được
biết đến. Khi tìm đến “tham độc” với Mục Châu, người
sau nầy trở thành Thầy của ông, Vân Môn gõ cánh cửa nhỏ
bên cạnh cổng lớn đi vào chùa Mục Châu. Mục Châu gọi
ra: “Ai thế?” Vân Môn đáp: “Văn Yến.” Mục Châu thường
không cho ai “độc tham” trừ phi người ấy có nhiệt tình.
Tuy nhiên, ông cảm thấy hài lòng với cách gõ cửa của Vân
Môn, chứng tỏ Vân Môn rất hăng say nỗ lực vì đạo và
chấp nhận cho Vân Môn “độc tham.” Vân Môn vừa bước
vào thì Mục Châu nhận ra ngay phong thái của Vân Môn, bèn
nắm vai bảo Vân Môn: “Nhanh lên, nói đi, nói đi!” Nhưng
Vân Môn vẫn chưa ngộ nên không thể đáp ứng được. Để
đẩy tâm Vân Môn đến chỗ giác ngộ, đột nhiên Mục Châu
đẩy Vân Môn qua cánh cửa đang hé mở và đóng sầm cánh
cửa vào chân của Vân Môn, hét: “Đồ vô tích sự,” cùng
với tiếng kêu: “Úi chà!” Mục Châu liền đẩy Vân Môn
ra khỏi cửa, cánh cửa đóp sập lại làm cho một bàn chân
của Vân Môn bị kẹt lại trong đó và gãy đi. Trong cơn đau
ngất, tâm của Vân Môn lúc ấy đã trống rỗng mọi tư niệm,
bỗng nhiên giác ngộ. Trường hợp của sư không phải là
một biệt lệ, vì trước đó nhị Tổ Huệ Khả cũng đã
từng chặt một cánh tay khi đứng trong tuyết lạnh, và Đức
Khổng Phu Tử cũng từng nói “Sớm nghe được đạo, chiều
dẫu có chết cũng cam.” Trên đời nầy quả có nhiều người
coi trọng chân lý hơn thân mạng—The circumstances of Yun-Mên’s
enlightenment are known to all Zen practitioners. Seeking “private consultation”
with Mu-Chou, who became his master later on, Yun-Mên rapped on the little
door on the side of the large gateway leading to Mu-Chou’s temple. Mu-Chou
called out: “Who is it?” Yun Mên answered, “Wen-Yen” Mu-Chou,
whose habit it was to refuse “private consultation” to all but
the most ardent truth-seekers, felt satisfied from Yun-Mên’s knock and
the tone of his voice that he was earnestly striving for truth, and admitted
him. Scarcely had he entered when Mu-Chou, perceiving the state of his
mind, seized him by the shoulders and demanded: “Quick, say it, say it!”
But Yun-Mên not yet undrstanding, could not respond. To jolt his mind
into understanding, Mu-Chou suddenly shoved him out through the partly
opened door and slammed it on his leg, shouting: “You good-for-nothing!”
With a cry of “Ouch!” While the door was hastily shut, one of Yun-Men’s
legs was caught and broken. Yun-Mên , whose mind at that moment was emptied
of every thought. The intense pain resulting from this apparently awakened
the poor fellow to the greatest fact of life. He suddenly became enlightened.
The realization now gained paid more than enough for the loss of his leg.
He was not, however, a sole instance in this respect, there were many such
in the history of Zen who were willing to sacrifice a part of the body
for the truth, i.e., Hui-K’o, the second patriarch, who cut his hand
while standing in the snow. Confucius also said: “If a man understands
the Tao in the morning, it is well with him even when he dies in the evening.”
In this life, some would feel indeed that truth is of more value than their
own lives.
·
Vân Môn là một trong những thiền sư xuất sắc nhất trong
lịch sử Thiền của Trung Quốc. Tên của ông được nhắc
đến trong các ví dụ 15, 16, 21, 39 và 48 của Vô Môn Quan; và
6, 8, 14, 15, 22, 27, 34, 39, 47, 50, 54, 60, 62, 77, 83, 86, 87 và 88
trong Bích Nham Lục. Những thuyết giảng chính của ông được
lưu lại trong Vân Môn Quảng Châu Thiền Sư Quang Lục (Sưu
tập những lời chính của thiền sư Quảng Châu ở núi Vân
Môn)—Yun Men was one of the most important Ch’an masters and one of
the last most noted Ch’an masters in the history of Ch’an in China.
We encounter Yun Men in examples 15, 16, 21, 39, and 48 of the Wu-Men-Kuan,
and the examples 6, 8, 14, 15, 22, 27, 34, 39, 47, 50, 54, 60, 62, 77,
83, 86, 87, and 88 of the Pi-Yan-Lu. The most important of his sayings
and teachings are recorded in the Yun-Men Kuang-Chou-Ch’an-Shih-Kuang-Lu
(Record of the Essentials Words of Ch’an Master K’uang-Chou from Mount
Yun-Men).
·
Vân Môn có tới hơn 60 người kế vị Pháp, ông nổi tiếng
về phương pháp đào tạo nghiêm khắc chẳng kém gì phương
pháp của Mục Châu. Ông lập ra phái Vân Môn, tồn tại đến
thế kỷ thứ 12. Các hậu duệ của Vân Môn đã góp phần
to lớn trong việc truyền thụ thiền cho đời sau. Người được
biết đến nhiều nhứt là Đại sư Tuyết Đậu Trùng Hiển
(cháu trong Dharma của Vân Môn), người đã tập hợp và công
bố những lời dạy hay công án thiền của các thầy xưa.
Đó là cơ sở để sau nầy Thiền sư Viên Ngộ Khắc Cần
dùng để soạn bộ Bích Nham Lục—Yun Men had more than sixty
dharma successors, was known, like master Mu-Chou, as a particularly strict
Ch’an master. He founded the Yun Men schol of Ch’an, which survived
until the 12th century. The dharma heirs of Yun Men played a major role
in the preservation of Ch’an literature for later generations. The best
known of them is Yun-Men’s “great-grandson in dharma,” the great
master Hsueh-T’ou Ch’ung-Hsien, who collected a hundred examples of
the ancient masters and provided them with “praises.” These masters
Yuan-Wu-K’o-Ch’in later made the basis of his edition of the Pi-Yan-Lu.
·
Sư đến trang sở của Tuyết Phong, thấy một vị Tăng, bèn
hỏi: “Hôm nay Thượng Tọa lên núi chăng?” Tăng đáp: “Lên.”
Sư nói: “Có một nhơn duyên nhờ hỏi Hòa Thượng Đường
Đầu mà không được nói với ai, được chăng?” Tăng bảo:
“Được.” Sư nói: “Thượng Tọa lên núi thấy Hòa Thượng
thượng đường, chúng vừa nhóm họp, liền đi ra đứng nắm
cổ tay, nói: “Ông già! Trên cổ mang gông sao chẳng cởi đi?”
Vị Tăng ấy làm đúng như lời sư dặn. Tuyết Phong bước
xuống tòa, thộp ngực ông ta, bảo: “Nói mau! Nói mau! Vị
Tăng nói không được. Tuyết Phong buông ra, bảo: “Chẳng
phải lời của ngươi.” Vị Tăng thưa: “Lời của con.”
Tuyết Phong gọi: “Thị giả! Đem dây gậy lại đây.” Vị
Tăng thưa: “Chẳng phải lời của con, là lời của một Hòa
Thượng ở Chiết Trung đang ngụ tại trang sở dạy con nói
như thế.” Tuyết Phong bảo: “Đại chúng! Đến trang sở
rước vị thiện tri thức của năm trăm người lên.” Hôm
sau, sư lên Tuyết Phong. Tuyết Phong vừa thấy liền hỏi: “Nhơn
sao được đến chỗ ấy?” Sư bèn cúi đầu. Từ đây khế
hợp ôn nghiên tích lũy. Tuyết Phong thầm trao tông ấn cho
sư—Mu-Chou directed Yun-Men to go to see Xue-Feng. When Yun-Men arrived
at a village at the foot of Mount Xue, he encountered a monk. Yun-Men asked
him: “Are you going back up the mountain today?” The monk said: “Yes.”
Yun-Men said: “Please take a question to ask the abbot. But you mustn’t
tell him it’s from someone else.” The monk said: “Okay.” Yun-Men
said: “When you go to the temple, wait until the moment when all the
monks have assembled and the abbot has ascended the Dharma seat. Then step
forward, grasp your hands, and say: ‘There’s an iron cangue on this
old fellow’s head. Why not remove it’?” The monk did as Yun-Men instructed
him. When Xue-Feng saw the monk act this way, he got down from the seat,
grabbed the monk and said: “Speak! Speak!” The monk couldn’t answer.
Xue-Feng pushed him away and said: “It wasn’t your own speech.” The
monk said: “It was mine.” Xue-Feng called to his attendant: “Bring
a rope and a stick.” (in order to bind and beat the monk). The monk said:
“It wasn’t my question. It was from a monk in the village.” Xue-Feng
said: “Everyone! Go to the village and welcome the wrothy who will have
five hundred disciples.” The next day Yun-Men came up to the monastery.
When Xue-Feng saw him he said: “How is it that you have reached this
place?” Yun-Men then bowed his head. In this manner did the affinity
(between Xue-Feng and Yun-Men) come about.
·
Vân Môn thường nói một cách tích cực về an tâm lập mệnh
và cái giàu phi thế tục của ngài. Thay vì nói chỉ có đôi
tay không, ngài lại nói về muôn vật trong đời, nào đèn
trăng quạt gió, nào kho vô tận, thật quá đủ lắm rồi như
chúng ta có thể thấy qua bài thơ sau đây:
Hoa
xuân muôn đóa, bóng trăng thu
Hạ
có gió vàng, đông tuyết rơi
Tuyết
nguyệt phong ba lòng chẳng chấp
Mỗi
mùa mỗi thú mặc tình chơi.
—Zen
master Yun-Men always talked positively about his contentment and unworldly
riches. Instead of saying that he is empty-handed, he talked of the natural
sufficiency of things about him as we can see throught this poem:
“Hundreds
of spring flowers;
the
autumnal moon;
A refreshing
summer breeze; winter snow:
Free your mind of all idle thoughts,
And
for you how enjoyable every season is!”
Theo
Thiền sư D. T. Suzuki trong Thiền Luận, Tập I, bài thơ nầy
không ngụ ý tác giả ăn không ngồi rồi hay không làm gì
khác, hoặc không có gì khác hơn để làm hơn là thưởng thức
hoa đào nở trong nắng sớm, hay ngắm vầng trăng trong
tuyết bạc đìu hiu. Ngược lại, ngài có thể đang hăng say
làm việc, hoặc đang dạy đệ tử, hoặc đang tụng kinh, quét
chùa hay dẫy cỏ như thường lệ, nhưng lòng tràn ngập một
niềm thanh tịnh khinh an. Mọi mong cầu đều xả bỏ hết,
không còn một vọng tưởng nào gây trở ngại cho tâm trí
ứng dụng dọc ngang, do đó tâm của ngài lúc bấy giờ là
tâm ‘không,’ thân là ‘thân nghèo.’ Vì nghèo nên ngài
biết thưởng thức hoa xuân, biết ngắm trăng thu. Trái lại,
nếu có của thế gian chồng chất đầy con tim, thì còn chỗ
nào dành cho những lạc thú thần tiên ấy. Kỳ thật, theo
sư Vân Môn thì sự tích trữ của cải chỉ toàn tạo nghịch
duyên khó thích hợp với những lý tưởng thánh thiện, chính
vì thế mà sư nghèo. Theo sư thì mục đích của nhà Thiền
là buông bỏ chấp trước. Không riêng gì của cải, mà ngay
cả mọi chấp trước đều là của cải, là tích trữ tài
sản. Còn Thiền thì dạy buông bỏ tất cả vật sở
hữu, mục đích là làm cho con người trở nên nghèo và khiêm
cung từ tốn. Trái lại, học thức khiến con người thêm giàu
sang cao ngạo. Vì học tức là nắm giữ, là chấp; càng học
càng có thêm, nên ‘càng biết càng lo, kiến thức càng cao
thì khổ não càng lắm.’ Đối với Thiền, những thứ ấy
chỉ là khổ công bắt gió mà thôi—According to Zen master D.T.
Suzuki in the Essays in Zen Buddhism, Book I, this poem is not to convey
the idea that he is idly sitting and doing nothing particularly; or that
he has nothing else to do but to enjoy the cherry-blossoms fragrant in
the morning sun, or the lonely moon white and silvery. In the contrary,
he may be in the midst of work, teaching pupils, reading the sutras, sweeping
and farming as all the master have done, and yet his own mind is filled
with transcendental happiness and quietude. All hankerings of the heart
have departed, there are no idle thoughts clogging the flow of life-activity,
and thus he is empty and poverty-stricken. As he is poverty-stricken, he
knows how to enjoy the ‘spring flowers’ and the ‘autumnal moon.’
When worldly riches are amassed in his heart, there is no room left there
for such celestial enjoyments. In fact, according to Zen master Yun-Men,
the amassing of wealth has always resulted in producing characters that
do not go very well with our ideals of saintliness, thus he was always
poor. The aim of Zen discipline is to attain to the state of ‘non-attainment.’
All knowledge is an acquisition and accumulation, whereas Zen proposes
to deprive one of all one’s possessions. The spirit is to make one poor
and humble, thoroughly cleansed of inner impurities. On the contrary,
learning makes one rich and arrogant. Because learning is earning, the
more learned, the richer, and therefore ‘in much wisdom is much grief;
and he that increased knowledge increased sorrow.’ It is after all, Zen
emphasizes that this is only a ‘vanity and a striving after wind.’
·
Vân Môn thuộc vào số các đại thiền sư đã xử dụng một
cách có hệ thống những lời dạy của tiền bối làm phương
pháp đào tạo đệ tử từ tập quán nầy mà có phương pháp
“công án”—Yun-Men was among the first of the great Ch’an masters
to use the words of preceding masters as a systematic means of training
monks. This type of training eventually developed into “koan” practice.
·
Những câu trả lời và châm ngôn của Vân Môn rất được
coi trọng trong truyền thống nhà Thiền. Không một thầy nào
được dẫn ra nhiều như ông trong các sưu tập công án. Những
lời của ông bao giờ cũng có đủ ba điều kiện của một
châm ngôn Thiền có hiệu quả—Master Yun-Men’s sayings and answers
are highly prized in Ch’an tradition. No other master’s words are so
frequently cited in the great koan colections as his. It is said that his
words always fulfill three important qualificationsof a “Zen word.”
a)
Những câu trả lời của ông đáp ứng đúng những câu hỏi
đặt ra như “cái nắp vừa khít cái hộp.”—His answers correspond
to the question posed “the way a lid fits a jar.”
b)
Những câu trả lời của ông có sức mạnh như một lưỡi
kiếm sắc bén chọc thủng sự mù quáng, những ý nghĩ và
tình cảm nhị nguyên của học trò—They have the power to cut
through the delusion of his students’ dualistic way of thinking and feeling
like a sharp sword.
c)
Những câu trả lời của ông thích hợp với trình độ hiểu
và với trạng thái ý thức chốc lát của người nghe một
cách tự nhiên, giống như “hết đợt sóng nầy đến đợt
sóng khác.”—His answers follow the capacity foe understanding and
momentary state of mind of the questioner “as one wave follows the previous
one.”
·
Tuy Vân Môn là người biết xử dụng những lời dạy sinh
động của các thầy xưa, nhưng ông tỏ ra rất ngờ vực những
từ ngữ được viết ra, những từ nầy dễ đọc nhưng không
phải lúc nào người ta cũng hiểu được ý nghĩa sâu sắc
của chúng. Vì thế ông cấm không cho đệ tử viết lại những
lời của mình. Chính nhờ một môn đồ đã bất chấp sự
cấm đoán, ghi lại những lời ông dạy trên một chiếc áo
dài bằng giấy khi dự các buổi giảng , mà nhiều châm ngôn
và lời giải thích bất hủ của đại sư mới còn lại đến
ngày nay—Yun-Men, who made such skillful use himself of the words of
the ancient masters, was at the same time very mistrustful of the written
word, which could all too easily be understood literally but not really
grasped. Thus he forbade his students to write his sayings down. Owing
to one of his followers, who attended his discourses wearing a paper robe
on which he took notes in spite of the ban, that many of the imperishable
sayings and explanations of the great Ch’an master have been preserved.
·
Sư thị tịch năm 949—He died in 949.
Vân
Nạp: Du Tăng—Homeless or roaming monks—See Vân Chúng Thủy Chúng.
Vân
Nham Đàm Thạnh Thiền Sư: Zen master Yun-Yan-T’an-Sheng—See Đàm
Thạnh Vân Nham Thiền Sư.
Vân
Phong Thiền Sư: Thiền Sư Vân Phong (?-956).
·
Vietnamese Zen Master Yun-Feng (?-956)—Thiền sư Vân Phong, đời
thứ ba dòng Vô Ngôn Thông, quê ở Từ Liêm, huyện Vĩnh Khương.
Sư xuất gia tu học từ khi hãy còn rất nhỏ. Sau sư trở thành
một trong những đệ tử xuất sắc nhất của Thiền sư Thiện
Hội.—A Vietnamese monk of the third lineage of the Wu-Yun-T’ung,
from Từ Liêm, Vĩnh Khương district. He left home to become a monk
when he was very young. Later he became one of the most outstanding disciples
of Zen Master Thiện Hội.
·
Một hôm Thiền sư Thiện Hội bảo sư: “Sống chết là việc
lớn, cần phải thấu triệt.” Sư hỏi: “Khi sống chết
đến làm sao tránh được?” Thiện Hội đáp: “Hãy nắm
lấy chỗ không sống không chết mà tránh.” Sư lại hỏi:
“Thế nào là chỗ không sống không chết?” Thiện Hội đáp:
“Ngay trong sống chết nhận lấy mới được.” Sư hỏi:
“Làm sao mà hiểu?” Thiện Hội bảo: “Ngươi hãy đi đi
chiều hẳn lại.” Chiều đến sư lại vào và hỏi nữa.
Thiện Hội bảo: “Đợi sáng mai, chúng sẽ chứng minh cho
ngươi.” Ngay đó sư liền ngộ—One day, Zen master Thiện Hội
said to him: “Life and death are great matters, you should thoroughly
understand.” He asked: “When life and death arrive, how can we avoid?”
Thiện Hội replied: “To avoid life and death by relying on the non-birth
and non-death matters.” He asked: “What are the non-birth and non-death
matters?” Zen master Thiện Hội said: “You should do all these right
in life and death.” He asked again: “How can I understand?” Zen master
Thiện Hội replied: “Go and come back in the afternoon.” He came
back in the afternoon and asked his master again. His master said to him:
“Wait until tomorrow morning, the assembly will prove them to you.”
He suddenly awakened.
·
Khi Thầy viên tịch, sư về trụ tại chùa Khai Quốc tại Thăng
Long để hoằng hóa Phật Pháp đến khi viên tịch năm 956 sau
Tây Lịch After his master passed away, he stayed at Khai Quốc Temple
in Thăng Long to expand the Buddha Dharma until he died in 956 A.D.
Vân
Phong Văn Duyệt: Yun-Feng-Wen-Yueh—Sư đến với Đại Ngu Thủ
Chi để tham học, sư nghe Đại Ngu giảng như vầy: “Nầy
các thầy, mỗi ngày các thầy tụ nhau lại ngấu nghiến biết
bao cọng rau. Nhưng nếu gọi đấy là một cọng rau, khi vào
địa ngục, nó bắn ra như một mũi tên.” Nói xong Đại Ngu
bước xuống, không nói thêm gì. Văn Duyệt hết sức kinh ngạc,
chẳng hiểu ất giáp gì hết. Tối đến, sư vào phương trượng.
Đại ngu hỏi: “Đến tìm cái gì?” Văn Duyệt đáp: “Tìm
cầu tâm pháp.” Nhưng Đại Ngu không chịu dạy, mà chỉ bảo:
“Bánh xe Chánh Pháp chưa quay mà bánh xe cơm gạo đã quay trước.
Những kẻ hậu sinh tươi trẻ khỏe mạnh như ngươi sao không
đi xin ăn cho Tăng chúng? Ta chịu đói không rỗi rảnh, rỗi
rảnh đâu mà nói Thiền với ngươi.” Văn Duyệt không dám
trái lời và để hết đời mình coi sóc việc cung cấp đầy
đủ cho trù phòng của Tăng chúng. Chẳng bao lâu, Đại Ngu
dời qua chỗ của Ngài Thúy Nham và Văn Duyệt cũng đi theo.
Khi Văn Duyệt xin Thúy Nham chỉ thị Thiền cho mình, Thúy Nham
bảo: “Phật pháp chưa được sáng tỏ. Nay mùa tuyết lạnh,
hãy đi kiếm than cho Tăng chúng.” Văn Duyệt vâng lời làm
y như thầy dạy. Lúc trở về, Thúy Nham lại yêu cầu sư giữ
việc thơ lại trong chùa, vì thiếu người mà không có ai có
thể bổ dụng vào đó. Văn Duyệt chẳng vui khi luôn bị sai
khiến làm những việc nghĩ ra không ăn nhập gì với Thiền;
sư ân hận vì thầy mình ép buộc mình quá đáng. Nhân lúc
đang làm việc phía sau hè, có lẽ tâm trí ngổn ngang trăm
mối và tâm trạng căng thẳng khôn cùng, thình lình những
cái khoanh của thùng gỗ sư đang ngồi rớt xuống và sư cũng
té nhào luôn. Biến cố nầy là cơ hội tuôn tràn dồn
dập ánh sáng vào phòng tối của tâm trí bị nhốt chặt trong
đấy, và sư chợt thấy cái mật chỉ mà tâm trí của Thầy
mình lúc nào cũng vận dụng. Sư vội khoác áo và đến kiếm
Thúy Nham. Thúy Nham mỉm cười chào đón và bảo: “Này Duy
Na, mừng cho việc lớn đã xong rồi!” Văn Duyệt lạy hai
lạy và bước ra, không một lời từ giã—When Yun-Feng-Wen-Yueh
came to T’ai-Yu Shou-Chih for study, he heard the master discoursing
to this effect: “O monks, you are gathering here and consuming so many
vegetables each day. But if you call them a mere bunch of vegetables, you
go to hell as straight as an arrow flies;” and without further remark,
the master left the pulpit. Wen-Yueh was astonished, not knowing what all
this meant. In the evening he went up to the master’s room, and the master
asked: “What is it that you are seeking?” Yueh said, “I am after
the truth of the mind.” But the master was not so ready to teach him,
for he said: “Before the wheel of the Dharma (truth) is set turning,
the wheel of the staff of life must move. You are set young and strong;
why not go around and beg food for the Brotherhood? My time is all taken
up in bearing hunger, and how can I talk of Zen for your sake?” Wen-Yueh
meekly obeyed the order and spent his time seeing that the larder of the
Brotherhood was properly supplied. Before long, however, T’ai-Yu moved
to Tsui-Yen and Wen-Yueh followed him. When he asked T’sui-Yen to instruct
him in Zen, the master said: “Buddhism does not mind being covered with
too many blisters. For this cold and snowy winter, get a good supply of
charcoal for the Brotherhood.” Wen Yueh obeyed and carried out the master’s
order faithfully. When he came back, the master again asked him to take
up an office in the monastery as there was a vacancy and none was available
to fill it. Wen-Yueh did not like this, for he was always ordered about
doing things which he thought were not in direct connection with Zen teaching
itself; he was sorry to see the master so cross-grained towards him. While
he was working in the back part of the building, perhaps with his mind
filled with all sorts of feeling and generally in an intensely strained
state of consciousness, the hoops of the wooden cask upon which he was
sitting unexpectedly gave way, and he fell from it. This incident was the
opportunity to shed an abundance of light into the dark chamber of his
hitherto tightly closely mind, and he at onceperceived the secret way in
which his master’s mind had been functioning all the time. He hastily
put on his upper robe and came up to see Shou-Chih the master. The master
greeted him smilingly and said: “O Wei-Na, so pleased to see you realize
it!” Twice Wen-Yueh reverentially bowed and went off without a comment.
Vân
Tâm: Tâm sầu não—Depressed—Clouded heart.
Vân
Tập: A great assembly—Flocking like clouds.
Vân
Thủy Đường: Clouds and Water Hall—Transient Monks’ Quarters.
Vân
Tông: See Bạch Vân Tông.
Vân
Tự Tại Vương: Meghasvara-raja (skt)—Vị vương trị vì Vân
Cổ, con trai của Đại Thông Trí Thắng Như Lai—Ruler of the
cloud drums, a son of Mahabhijnabhibhu.
Vân
Vân: And so on—And so forth—Continuing to speak—Et cetera.
Vấn:
Hỏi—To ask—To inquire—To question—To adjudicate.
Vấn
Đáp: Hỏi và trả lời, một kiểu đối thoại độc đáo
của Thiền giữa một một thầy một trò, trong ấy trò hỏi
các vấn đề Phật giáo làm mình bối rối sâu xa, và thầy
men theo lãnh vực lý thuyết và lý luận, đáp bằng cách nào
để gợi lên câu trả lời từ các tầng mức trực thức
sâu hơn của trò—To question and to answer, a uniquely Zen type of
dialogue between a master and a student wherein the student asks a question
on Buddhism which has deeply perplexed him, and the master, skirting theory
and logic, replies in such a way as to evoke an answer from the deeper
levels of the student’s intuitive mind.
Vấn
Đề: Topic—Subject—Matter---Problem—Question.
Vấn
Đề Cố Hữu: An inherent problem
Vấn
Đề Khô Khan: Dry subject
Vấn
Đề Sống Chết: A matter of life and death.
Vấn
Đề Thế Tục: Worldly affairs
Vấn
Kế: To ask for advice.
Vấn
Nạn: To question someone closely.
Vấn
Pháp Ấn: Ra dấu bằng tay để đặt câu hỏi—The manual sign
indicating the putting of a question.
Vấn
Tâm: To ask oneself.
Vấn
Tấn: Chấp hai tay lại và miệng vấn an ai thì gọi là vấn
tấn (chấp tay cung kính hỏi thăm sức khỏe của ai)—To make
inquiry; ask about another’s welfare, orally or by folding the hands;
interrogate; to try a case.
Vấn
Thiền: Hỏi về những phương cách hành thiền—To ask about
methods of meditation.
Vấn
Vít: See Vấn Vương.
Vấn
Vương: To be involved to.
Vần
Vũ: Dull with rain.
Vẩn:
Chết—To perish—To fall—To become extinct.
Vẩn
Đục: Cloudy—Turbid.
Vẩn
Vơ: Undecided.
Vẫn:
The same—Just—Still.
Vẫn
Có: Always existent.
Vận:
1)
Vận chuyển: To transport—To carry.
2)
Vận mệnh: Fate—Fortune—Luck—Destiny.
3)
Mặc quần áo: To dress oneself.
4)
Xoay vầng: To revolve—The turn of the wheel.
Vận
Bĩ: See Vận Đen.
Vận
Đen: Bad luck—Ill fortune.
Vận
Đỏ: Good luck—Good fortune.
Vận
Động: To move—To exercise.
Vận
Hạn: See Vận Đen.
Vận
Hành: Working—To revolve—To move.
Vận
Hành Vũ Trụ: Working of the cosmo
Vận
Hên: See Vận đỏ.
Vận
May: See Vận đỏ.
Vận
Mệnh: Destiny.
Vận
Rủi: See Vận Đen.
Vận
Suy: See Vận Đen.
Vận
Tâm: Tâm suy nghĩ về vấn đề gì—To revolve in the mind—To
have in mind—To carry the mind, or thought, towards.
Vận
Tâm Cúng Dường: Chỉ sự suy nghĩ về việc cúng dường trong
tâm chứ không hiển lộ ra ngoài—To carry the thought of offerings
in mind, not to show it up.
Vận
Xấu: See Vận Đen.
Vâng:
To obey.
Vâng
Chịu: To accept—To consent.
Vâng
Dạ: See Vâng.
Vâng
Lệnh: To obey an order.
Vâng
Lời: See Vâng.
Vâng
Mệnh: See Vâng lệnh.
Vâng
Theo: See Vâng.
Vầng:
Halo—Aureole.
Vầng
Hào Quang: Halo.
Vấp
Chân: To stumble over.
Vấp
Ngã: To stumble and fall.
Vấp
Váp: To stumble (speak).
Vập:
To run against.
Vất:
To cast—To throw.
Vất
Vả: Very hard.
Vất
Vưởng: Unstable—Uncertain.
Vật:
1)
Đồ Vật: Thing.
2)
Đấu Đô Vật: To wrestle.
3)
Sự vật: Matter.
Vật
Báu: Precious thing.
Vật
Chất: Materials—Material objects
Vật
Chất Chủ Nghĩa: Materialism
Vật
Chướng Ngại: Barricade.
Vật
Dục: Carnal desire.
Vật
Dụng: Item—Tool.
Vật
Giới: The material world.
Vật
Liệu: Material.
Vật
Lộn: See Vật (2).
Vật
Lý: Physics
Vật
Lý Lượng Tử: Quantum Physics
Vật
Nài: To insist.
Vật
Ngã: To throw down.
Vật
Thí: Bố thí đồ vật, một trong ba loại bố thí—Almsgiving
of things, one of the three kinds of almsgiving.
**For
more information, please see Tam Thí.
Vật
Vã: To throw oneself on the ground.
Vật
Vờ: Wandering.
Vây:
To besiege—To beset—To surround—To encircle.
Vây
Cánh: Fin and wing—Supporters.
Vấy
Bùn: Covered with mud.
Vẫy:
To wag the tail (dog).
Vẫy
Tay: To wave the hand.
Vẫy
Vùng: To act freely.
Vậy:
Then—Thus—Therefore—So.
Vậy
Mà: Nevertheless—Yet.
Vậy
Thì: Thus—Then.
Ve:
1)
Ve chai: Bottle.
2)
Ve vãn: To flirt—To court.
3)
Ve sầu: Cicada.
Veû:
Appearance—Colour—Look—Air.
Vẻ
Ảm Đạm: Melancoly air (look).
Vẻ
Buồn: Air of sadness.
Vẻ
Đài các: Noble air.
Vẻ
Khổ Sở: Unhappy look.
Vẻ
Mặt: Look—Countenance.
Vẻ
Sung Sướng: Happy look.
Vẻ
Tư Lự: Worried look.
Vẻ
Vang: Glorious.
Vẻ
Vui Tươi: Gay appearance.
Veõ:
To draw—To paint—To sketch.—To design—To describe.
Vẽ
Chuyện: To make up a story.
Vẽ
Vời: To invent.
Vén:
To roll (pull—turn—draw) up.
Vén
Khéo: Orderly.
Vẹn:
Complete—Perfect.
Véo:
To pinch and twist sharply.
Vẹo:
Distorted.
Vét:
To clear out—To clean out.
Vét
Sạch: See Vét.
Vẹt:
parrot.
Về:
1)
Thigh (đùi).
2)
Rank (vai vế).
Về:
1)
To come back—To return.
2)
To belong to (thuộc về).
3)
As for—As to—As regards—With respect to---As far as someone concern
(về phần ai).
Vệ:
To protect—To escort—To guard—To defend.
Vệ
Thế Sư: Vaisesika (skt)—Thắng Luận Tông—Vệ Thế Sư Ca—Một
trong sáu phái triết học ở Ấn Độ, do Ca-Na-Đà sáng lập.
Giống như phái Triết Học Tăng Kỳ, đây là phái đa nguyên
luận duy vật và linh hồn không đứt đoạn. Họ phân biệt
thành sáu thức—One of the six Indian schools of philosophy. An atomistic
school founded by Kanada. Like the sankhya philosophy it taught a dualism
and endless number of souls, also by its doctrine of particularity or individual
essence. They distinguished in six categories of cognition:
1)
Thực: Dravya (skt)—Bản thể—Substance.
2)
Đức: Guna (skt)—Phẩm chất—Quality.
3)
Nghiệp: Karma (skt)—Tác dụng—Activity.
4)
Đồng: Samanya (skt)—Tính cộng thông hay cùng loại—Species.
5)
Dị: Visesa (skt)—Sự khác biệt—Distinction.
6)
Hợp: Samavaya (skt)—Tính cố hữu giữa các sự vật—Correlation.
Vết:
Trail—Trace—Track.
Vết
Nhơ: Taint.
Những
lời Phật dạy về “Vết Nhơ” trong Kinh Pháp Cú—The Buddha’s
teachings on “Taints” in the Dharmapada Sutra:
1)
Không tụng tập là vết nhơ của kinh điển, không siêng năng
là vết nhơ của nghiệp nhà, biếng nhác là vết nhơ của
thân thể và nơi ăn chốn ở, phóng túng là vết nhơ của
phép hộ vệ—Non-recitation is the rust of incantation; non-repair
is the rust of houses; sloth is the rust of bodily beauty; carelessness
is the rust of the cultivator (watcher) (Dharmapada 241).
2)
Tà hạnh là vết nhơ của người đàn bà, xan lẫn là vết
nhơ của sự bố thí; đối với cõi nầy hay cõi khác, thì
tội ác lại chính là vết nhơ—Misconduct is the taint of a woman;
stinginess is the taint of a donor. Taints are indeed all evil things,
both in this world and in the next (Dharmapada 242).
3)
Trong hết thảy nhơ cấu đó, vô minh cấu là hơn cả. Các
ngươi có trừ hết vô minh mới trở thành hàng Tỳ kheo thanh
tịnh—The worst taint is ignorance, the greatest taint. Oh! Bhikshu!
Cast aside this taint and become taintless (Dharmapada 243).
Vi:
1)
Bởi vì: Because of.
2)
Chống lại: To oppose.
3)
Cực nhỏ: Anu-raja (skt)—Vi trần cực nhỏ hay vi tế, được
dùng với nghĩa là một phân tử, bảy lần lớn hơn một nguyên
tử—Very small—Minute—Slight—Small—Subtle. It is used in the
sense of a molecule seven times larger than an atom.
4)
Hành vi: Act—Deed—Action—To do—To make.
5)
Là: To be.
6)
Vi ba: Âm thanh—A sound.
7)
Vi phạm: To disobey.
8)
Vi trần: Anu-raja (skt)—See Vi (3)
9)
Viên chu (chung quanh): Surrounding—Encircle—Enclose.
Vi
Ba: Micro-wave.
Vi
Bằng: To serve as evidence—Proof—Evidence.
Vi
Cảnh: Cảnh giới trái ngược với thân tâm của mình gây
ra khổ đau phiền não (kỳ thật cảnh tướng vốn không sai
biệt, nhưng tùy theo tâm ý của mình mà gây ra cảm xúc khác
nhau)—To oppose or disregard conditions; opposing or unfavourable circumstances.
Vi
Cứ: See Vi Bằng.
Vi
Diệu:
1)
Subtly wonderful—Miraculous—Mysterious—Recondite—Abstruse.
2)
Tên một vị Tỳ Kheo Ấn Độ, đã cứu độ được 500 Tăng
chúng: Name of an Indian monk who converted 500 disciples.
Vi
Diệu Hương Khiết: Subtly wonderful fragrant and pure.
Vi
Diệu Pháp: Abhidarma
Vi
Diệu Thanh Phật: Vị Phật ngự trị ở thế giới Liên Hoa
Trang Nghiêm phương Bắc hay Phật Thích Ca—Amoghasiddhi Buddha
or Sakyamuni Buddha who reigns in the North, the world of the Lotus Adornment.
Vi
Duyên: Sự duyên trái ngược với tâm ta, như tai họa, đạo
tặc, vân vân—Opposing or hostile conditions, i.e. calamities, robbers,
etc.
Vi
Đà: Veda (skt)—Bệ Đà—Bễ Đà—Phệ Đà—Tỳ Đà.
1)
Kiến thức: Knowledge.
2)
Kinh Vệ Đà: Vedas.
Vi
Đà La: Vetala (skt)—Vi Đà La là vị Vi Đà mặt xoay ra chánh
điện trong tự viện, không ai biết được xuất xứ của
Vi Đà Hộ Pháp—Wei-To, the guardian facing the main hall of a temple;
the origin of Wei-To is uncertain.
Vi
Đà Thâu: Vitasoka (skt)—Em trai vua A Dục—Younger brother of king
Asoka.
Vi
Đề Hy: See Vaidehi in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Vi
Hành: Hành động vi tế—Minute, refined, or subtle action.
Vi
Hiến: Contrary to the constitution.
Vi
Khốn: To be encircled by the enemy.
Vi
Khuẩn: Bacterium—Bacteria.
Vi
Kỷ: See Vị Kỷ.
Vi
Lễ: Impolite.
Vi
Lịnh: To disobey an order.
Vi
Lợi: Vì quyền lợi—For gain, or profit.
Vi
MậtMysterious—Secret—Occult.
Vi
Nhiễu: Đi vòng quanh về bên phải tượng Phật ba vòng để
tỏ lòng tôn kính (trong Kinh Hiền Ngu, ngài Tu Đạt từ xa thấy
Đức Thế Tôn như một trái núi vàng, mắt nhìn lòng vui, không
để ý tới lễ phép liền hỏi tả hữu Đức Thế Tôn, mà
không xét tới việc Đức Phật đang sinh hoạt. Đức Thế
Tôn bèn bảo ông đến bên tòa. Bấy giờ vua trời Thủ Đà
Hội thấy Tu Đạt không biết phép lễ bái cúng dường Phật,
bèn hóa thành bốn người xếp hàng bước tới bên Đức Thế
Tôn, cúi lạy sát chân, rồi đi vòng quanh ba vòng về bên phải.
Khi ấy Tu Đạt mới biết phép lễ kính Đức Thế Tôn và
làm theo)—To go round—To surround, especially to make three complete
turns to the right round an image of Buddha.
Vi
Nữu Thiên: Visnu (skt)—Tỳ Nữu—Tỳ Sấu Nữu—Tỳ Sưu Nữu—Biến
Tịnh Thiên là tên riêng của Đại Tự Tại Thiên, sinh trong
kiếp sơ thủy đại. Bà vợ là Laksmi. Người Tàu cho rằng
khí kiếp cháy hết, tất cả đều là không. Do sức nhân duyên
phúc đức của chúng sanh, gió thập phương thổi đến, va
chạm cọ sát gây ra nước lớn. Trên nước có người ngàn
đầu hai ngàn tay, tên là Vi Nữu. Trong rún của Vi Nữu nẩy
sinh ra một bông sen báu, sắc vàng nghìn cánh, tỏa ra ánh sáng
rực rỡ như muôn ngàn mặt trời cùng soi, trong hoa
có người ngồi xếp bằng tròn, người ấy cũng có ánh sáng
, tên là Phạm Thiên Vương. Phạm Thiên vương ở trước ngực
sanh ra tám con, tám con lại sanh ra thiên địa nhân dân—All-pervading,
encompassing; “the preserver” in the Trimurti, Brahma, Visnu, Siva,
creator, preserver, destroyer; the Vaisnavas (Vishnuites) are devoted to
him as the Saivas are to Siva. His wife is Laksmi, or Sri. The Chinese
describe him as born out of water at the beginning of a world kalpa with
1,000 heads and 2,000 hands; from his navel spring a lotus, from which
is evolved Brahma.
Vi
Phạm: To violate—To trangress.
Vi
Phạm Luật Pháp: To violate the law.
Vi
Pháp: Contrary to the law.
Vi
Phân: Diiferential.
Vi
Sa Lạc Khởi Đa: Vibharaksita (skt)—Vị Hoàng Hậu của vua A
Dục—Asoka’s queen.
Vi
Sắt Nữu: Visnu (skt)—Còn gọi là Tỳ Nữu, Tỳ Sắt Nô, Tỳ
Sắt Nộ, Tỳ Sắt Nữu, Tỳ Sấu Nữu, tên khác của Tự Tại
Thiên—All-pervading, or encompassing, identified with Narayana-deva.
Vi
Tế: Subtle—Minute—Fine—Refined.
Vi
Tế Thân: Mật giáo lập pháp thân có sắc hình vi tế, chu
biến khắp trong pháp giới—A refined, subtle body.
Vi
Tha Thuận Tự: Theo cách của mình và chống lại với cách
của người khác—To disregard or oppose others and follow one’s
own way.
Vi
Thất: To be at fault—To be mistaken.
Vi
Thệ Da: Vijaya (skt).
1)
Người vượt thắng: The overcomer.
2)
Thị hiện tướng nữ của Đức Tỳ Lô Giá Na: A female manifestation
of Vairocana.
Vi
Thiên Tướng Quân: Một trong những tướng quân dưới quyền
của Nam Thiên Vương, vị nầy thường là vị hộ pháp trong
chùa (dưới tứ Thiên Vương có tám vị tướng quân)—One
of the generals under the southern Maharaja guardian in a temple.
Vi
Thiện:
1)
Làm việc thiện: To do good—To be good.
2)
Vì việc thiện: Because of the good.
Vi
Thú Đà: Visuddha (skt)—Thanh tịnh—Purified—Pure.
Vi
Thuận: Nghịch và thuận—Oppose and accord with—Hostile and favourable.
Vi
Trần: Motes of dust—See Vi (3).
Vi
Trần Số: Số lượng nhiều như cát bụi—Numerous as molecules,
or atoms.
Vi
Trùng: Microbe.
Vi
Tụ: Một phân tử, do những vật chất cực nhỏ hội tụ
lại (gồm bảy nguyên tử)—A molecule, the smallest aggregation
of atoms.
Vi
Tự Thuận Tha: Theo cách của người và phế bỏ cách của
chính mình—To disregard one’s own way and follow others’ way.
Vi
Ước: To break one’s words.
Ví:
1)
To compare.
2)
To surround—To beset—To encircle.
3)
Handbag—Purse.
Ví
Như: In case.
Vì:
Because of—Due to—Because—For—In view of.
Vì
Bổn Nguyện Làm Lợi Ích Chúng Sanh: To do so many alms things for
the living creatures according to one’s fundamental vows.
Vì
Cớ Gì: For what reason ?
Vì
Lẽ Ấy: Therefore.
Vì
Lợi Ích: For convenience’ sake
Vì
Vậy: See Vì lẽ ấy.
Vị:
1)
Vị: Rasa (skt)—Một trong sáu giác
quan—Taste—Flavour—The sense of taste, one of the six senses.
2)
Chưa: Not yet—The future.
3)
Thiên Vị: Partial.
4)
Giờ Mùi: Tứ 1 PM đến 3 PM—From 1 PM to 3 PM.
5)
Ngôi vị: Position—Seat—Throne.
Vị
Bài: Tấm thẻ bài ghi lại hồ sơ của một viên quan—The
board or record of official position.
Vị
Bất Thoái: Một trong ba “Bất Thoái” (Bồ Tát từ ngôi thập
trụ trở lên, không còn thoái chuyển đọa xuống hạ giới
phàm phu hay lưu chuyển trong ác đạo nữa)—One of the three
kinds of “never receding.” (non-backslidings or non-retreats).
**
For more information, please see Tam Bất
Thối Chuyển.
Vị
Danh: For fame or honour.
Vị
Dục: Sự ham muốn mùi vị—The material or medium of sensation—The
sensation taste or taste desire, hankering after pleasure of food, etc,
the bond of such desire.
Vị
Đà: Arbuda (skt)—100 or 10 million.
Vị
Đáo: Vị Trí—Chưa đến—Not yet arrived or reached.
Vị
Đạo: Đạo vị—The taste or flavour of Buddha-truth—Tasting the
doctrine.
Vị
Đắng: Bitterness.
Vị
Giác: Organ of taste.
Vị
Hiển Chân Thực: Vị Khai Hiển.
1)
Chưa nói rõ pháp chân thực: The unrevealed truth.
2)
Chân lý chỉ được Đức Phật nói rõ trong Đại Thừa Viên
Giáo—The Truth only revealed by the Buddha in his final Mahayana doctrine.
Vị
Kỷ: Selfish—Egoistical—For self.
Vị
Lai: Anagata (skt)—Đương lai—The future—That which has not come
or will come.
Vị
Lai Thế:
1)
Đời Tương Lai—A future life or lives.
2)
Thời Vị Lai: The future tense.
Vị
Liễu Nhân: Nghiệp chưa dứt trong quá khứ—The karma of past
life not yet fulfilled.
Vị
Lợi: For gain, or profit.
Vị
Nể: To have regard (respect) for someone.
Vị
Ngã: See Vị kỷ.
Vị
Phu Liên Hoa: Cánh sen chưa nở hết, như bông sen mà Phật Quán
Âm cầm trong tay—A half-opened lotus, such as one of the forms of
Kuan-Yin holds in the hand.
Vị
Quá Hiện: Future, past and present.
Vị
Quan: See Vị giác.
Vị
Sanh Oán:
1)
Không có kẻ thù: Having no enemy.
2)
Tên Vua A Xà Thế: Name of King Ajatasatru.
Vị
Sanh Oán Kinh: Vị Sanh Oán Kinh diễn tả lại việc Vua A Xà
Thế giết hoàng phụ là vua Bình Sa Vương—“Having No Enemy”
Sutra, describing King Ajatasatru’s murdering of his father, King Bimbisara.
Vị
Tằng Hữu: Hy hữu—Adbhuta (skt)—Never yet been—Rare—Marvelous—Non-such.
Vị
Tằng Hữu Chánh Pháp Kinh: Bản dịch mới của Kinh A Xà Thế
Vương do Pháp Thiên đời Tống dịch ba quyển—A Sung translation
of the Ajatasatru-Kaukriyavinodana, three books.
Vị
Tằng Hữu Kinh: A Phù Đạt Ma—Vị Tằng Hữu Thuyết Nhân
Duyên, một trong mười hai bộ kinh Đại thừa (ghi lại Phật
và Bồ Tát thị hiện vô số thần lực bất khả tư nghì)—Adbhutadharma-paryaya
(skt)—One of the twelve divisions of the sutras.
Vị
Tất: Not necessarily.
Vị
Tha: Self-forgetfulness (n)—Altruistic (a)—Altruism (n)—Cherish other
(v)—Vị tha hay làm vì người khác là một trong những cửa
ngõ quan trọng đi vào đại giác, vì nhờ đó mà chúng ta không
đổ thừa đổ lỗi cho người—Altruism or working for the sake
of others is one of the most important entrances to the great enlightenment;
for with it, we do not blame others.
Vị
Thọ Cụ Nhân: Vị sư chưa thọ cụ túc giới (theo giáo luật,
vị sư chưa thọ cụ túc giới thì không thể thuyết giới)—A
monk who has not yet fully pledged himself to all the commandments.
Vị
Trần: Rasarammana (p)—Vị trần, một trong lục trần—Taste-dust,
one of the six particles which form the material or medium of sensation.
Vị
Trí: Position.
Vía:
Vital spirit.
Vía
Ngày Đản Sanh của Đức Phật A Di Đà: Ngày 17 tháng 11 âm
lịch—Celebration of Amitabha Buddha’s Birthday (17th of the 11th
month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Tổ Bồ Đề Đạt Ma: Ngày 5 tháng mười âm lịch—Venerable
First Patriarch Bodhidharma’s Birthday (the 5th day of the 10th month
Lunar calendar).
Vía
Đức Phật Di Lặc: Mồng một tháng giêng âm lịch—Maitreya
Bodhisattva’s Birthday (the first day of the first month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Đại Thế Chí Bồ Tát: Ngày 13 tháng 7 âm lịch—Great
Strength Bodhisattva’s Birthday (the 13th day of the 7th month Lunar
calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Bồ Tát Dược Vương: Ngày 28 tháng 4 âm lịch—Medicine
King Bodhisattva’s Birthday (the 28th of the 4th month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Phật Dược Sư: Ngày 30 tháng 9 âm lịch—Medicine
Master Buddha’s Birthday (the 30th day of the 9th month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Địa Tạng Bồ Tát: Ngày 30 tháng 7 âm lịch—Earth
Store Bodhisattva’s Birthday (the 30th day of the 7th month Lunar calendar).
Vía
Ngày Đản Sanh Đức Định Quang Phật: Ngày mồng 6 tháng giêng
âm lịch—Samadhi Light Buddha’s Birthday (the 6th of the first month
Lunar calendar).
Vía
Ngày Đản Sanh Đức Hoa Nghiêm Bồ Tát: Ngày 29 tháng 12 âm
lịch—Avatamsaka Bodhisattva’s Birthday (29th day of the twelfth month
Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Long Thọ Bồ Tát: Ngày 24 tháng 7 âm lịch—Nagarjuna
(Dragon Tree) Bodhisatva’s Birthday (the 24th day of the 7th month Lunar
calendar).
Vía
Đản Sanh Lục Tổ Huệ Năng: Ngày mồng 8 tháng 2 âm lịch—Sixth
Patriarch’s Birthday (the 8th day of the second month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Nhiên Đăng Cổ Phật: Ngày 22 tháng tám âm
lịch—(Dipankara Buddha) Burning Lamp Buddha of Antiquity’s Birthday
(the 22nd of the 8th month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Phổ Hiền Bồ Tát: Ngày 21 tháng 2 âm lịch—Universal
Worthy Bodhisattva’s Birthday (the 21st day of the second month Lunar
calendar).
Vía
Đản sanh Đức Quan Thế Âm: Ngày 19 tháng 2 âm lịch—Kuan
Shi Yin Bodhisattva’s Birthday (the 19th of the second month Lunar calendar).
Vía
Quan Thế Âm Bồ Tát Thành Đạo: Ngày 19 tháng 6 âm lịch—Celebration
of Kuan Shi Yin Bodhisattva’s Enlightenment (the 13th of the 6th month
and the 19th of the 6th month Lunar calendar).
Vía
Đản Sanh Đức Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát: Ngày 4 tháng 4 âm
lịch—Manjushri Bodhisattva’s Birthday (the 4th day of the 4th month
Lunar calendar).
Vía
Đức Lục Tổ Nhập Niết Bàn: Ngày mồng 3 tháng 8 âm lịch—Sixth
Patriarch’s Entering Nirvana Day (the 3rd day of the 8th month Lunar
Calendar).
Việc:
Affair—Business—Work.
Việc
Đời: Secular responsibilities.
Việc
Làm: Deeds.
Việc
Bất Thiện: Unwholesome actions—Unwholesome deeds.
Việc
Đã Làm: Past actions (deeds).
Việc
Đã Rồi: Accomplished fact.
Việc
Gia Đình: Family affair.
Việc
Hằng Ngày: Everyday work (affair).
Việc
Phải: Good deed.
Việc
Thiện: Wholesome actions—Wholesome deeds.
Việc
Từ Thiện: Benefaction.
Viêm:
Đốt cháy—Blazing—Burning.
Viêm
Kinh: Tên khác của Kinh Niết Bàn, nói về lễ Trà Tỳ của
Đức Phật và giáo thuyết rực rỡ của Ngài—Another name
for Nirvana Sutra, referring to the Buddha’s cremation and the glorious
teaching.
Viêm
Nhiệt Địa Ngục: Tapana (skt)—Địa ngục đốt nướng, địa
ngục thứ sáu trong Bát nhiệt địa ngục (nơi mà 24 giờ tương
đương với 2.600 năm trên trần thế nầy, nơi nầy tuổi thọ
đến 16.000 năm)—The hell of burning or roasting, the sixth of the
eight hot hells (where 24 hours equal 2.600 years on earth, life lasting
16,000 years).
Viên:
1)
Tròn: Round.
2)
Tròn đầy: All-round—Full-orbed.
3)
Ôm trọn: Embracing.
4)
Toàn: Whole—Perfect—Complete.
5)
Vihara (skt)—Vườn, công viên, nơi nhàn tản bách bộ—A place
for walking about—Pleasure ground—Garden—Park.
Viên
Chiếu Thiền Sư: Thiền Sư Viên Chiếu là một trong những
thiền sư nổi tiếng của Việt Nam thời nhà Lý, quê ở Long
Đàm, Bắc Việt. Ngài xuất gia và trở thành đệ tử của
Thiền sư Định Hương tại ấp Tiêu Sơn. Ngài ở lại ấp
nầy phục vụ Thầy trong nhiều năm. Sau đó ngài đi Thăng
Long khai sơn chùa Cát Tường. Ngài trụ tại Cát Tường để
chấn hưng và hoằng dương Phật giáo trong nhiều năm. Ngài
đã soạn quyển “Dược Sư Thập Nhị Nguyện.” Ngài cũng
là tác giả của bài thơ nổi tiếng sau—Zen master Yien-Zhao
was one of the most famous Vietnamese Zen masters during the Ly dynasty.
He was from Long Đàm, North Vietnam. He left home and became a disciple
of Zen Master Định Hương in Tiêu Sơn hamlet. He stayed there to
serve his master for several years. Later he went to Thăng Long Citadel
to build a temple named Cát Tường. He stayed there to expand the Buddha
Dharma for many years. He composed “Bhaishajya-Guru’s Twelve Vows.”
He was also the author of this famous poem:
“Thân như tường bích dĩ đồi thì,
Cử thế thông thông thục bất bi.
Nhược đạt tâm không vô sắc tướng,
Sắc không ẩn hiện nhậm suy vi.”
(Our body is like a shaking old wall,
Pitiful people worried about it days in
and days out.
If they could hold a mindless atitude of
no form and no sign.
They would no longer worry about form
and no form, appearance and
disappearance).
Ngài
dành hầu hết đời mình chấn hưng và hoằng hóa Phật giáo
tại Bắc Việt, Ngài thị tịch năm 1090, thọ 92 tuổi—He
spent most of his life to revive and expand Buddhism in North Vietnam.
He passed away in 1090, at the age of 92.
Viên
Cơ: Tiềm năng trở nên tức thì giác ngộ—The potentiality
of becoming fully enlightened at once.
Viên
Cụ: Cụ Túc Giới—Cận Viên Giới—Tên gọi khác của cụ
túc giới. Người thọ cụ túc giới gần với viên quả của
Niết Bàn—Whole and complete, i.e. the whole of the commandments, by
the observance of which one is near to nirvana.
**
For more information, please see Cụ Túc Giới.
Viên
Cực: Viên mãn tuyệt đối—Inclusive to the uttermost; absolute
perfection.
Viên
Diệu: Theo tông Thiên Thai, viên diệu là sự phối hợp hoàn
toàn tuyệt diệu của ba đế Không, Giả và Trung—According
to the T’ien-T’ai sect, the mystery of the “perfect” school, i.e.
the complete harmony of noumenon, phenomenon, and the middle way.
**
For more information, please see Không Giả Trung.
Viên
Dung:
1)
Dung hòa, dung thông, chu biến khắp cả, hay vạn pháp viên dung
không trở ngại: Complete combination.
2)
Tuyệt đối trong tương đối và ngược lại: The absolute
in the relative and vice-versa.
3)
Lý tính của chư pháp vốn đầy đủ hay vạn pháp sự lý
đều viên dung không trở ngại, không phải hai, không có phân
biệt—The identity of apparent contraries; perfect harmony among all
differences.
·
Như sóng với nước: Sóng tức là nước—As in water and waves.
·
Như phiền não và Bồ Đề: Phiền não tức Bồ Đề—As in
passion and enlightenment.
·
Như sinh tử và Niết Bàn: Sinh tử tức Niết Bàn—As in transmigration
and nirvana.
·
Như sống và chết: Chết là khởi đầu cho cuộc sống khác,
sống là đang đi dần về cái chết—As in life and death.
·
Bản chất của chư pháp đều giống nhau: All are of the same
fundamental nature.
·
Tất cả là Chân Như: All are bhutatathata.
·
Chân Như là tất cả: Bhutatathata is all.
·
Sóng nước là một, nước sóng là một: Waves are one with waves,
and water is one with water, and water and wave are one.
Viên
Dung (Nguyên Lý): See Duyên Khởi (Nguyên Lý), and Pháp Giới Duyên
Khởi.
Viên
Dung Tam Đế: Sự viên dung của tam đế trong giáo thuyết của
tông Thiên Thai. Nguyên lý mà mỗi hiện tượng tự biểu lộ
là ba chân lý trong một hòa điệu, tức Không Giả và Trung,
nghĩa là, thật thể vốn nội tại, hoàn toàn nội tại, nội
tại trong lý tánh và nội tại trong bản tánh—The three dogmas
of the T’ien-T’ai Perfect School, as combined, as one and the same,
as a unity. The principle each phenomenon expresses is the triple truth
of harmony, as void, as temporary and as mean, i.e., noumenon originally
immanent, perfectly immanent, immanency in principle and immanency in nature.
a)
Không Đế: The universal (không) apart from the particular (giả)
is an abstraction—See Tam Đế (1).
b)
Giả Đế: The particular aprt from the universal is unreal. The universal
realizes its true nature in the particular, and the particular derives
its meaning from the universal—See Tam Đế (2).
c)
Trung Đế: The middle path unites these two aspects of one reality—See
Tam Đế (3).
**
For more information, please see Không
Giả Trung, và Tam Đế.
Viên
Đàn:
1)
Đàn tràng hình tròn: Round altar.
2)
Mạn Đà La, luân viên cụ túc, hay viên mãn cụ túc, là đàn
(bàn thờ) hình tròn để đặt bài vị chư tôn túc: A complete
group of objects of worship, a mandala.
Viên
Đạo: The perfect way (of the three principles of T’ien-T’ai).
Viên
Đầu:
1)
Người làm vườn—A gardener.
2)
Người trông coi hoa viên nhà chùa, để mang lại vẻ đẹp
và rau cải cho tự viện: A head of a monastery-garden, either for
pleasure, or for vegetables.
Viên
Đoạn: Các nhà Thiên Thai giải thích về đoạn pháp viên giáo
của tông Thiên Thai cho rằng “viên đoạn” là sự cắt đứt
tức thời tam phiền—The T’ien-T’ai doctrine of the complete
cutting off, at one remove, of the three illusions.
a)
Dùng “Không” để đoạn trừ “kiến tư”: Views
and thoughts associated with sunyata (void).
b)
Dùng “Giả” để đoạn trừ “trần sa”: Delusion of
dust and sand associated with unreality.
c)
Dùng “Trung đạo” để pháp bỏ “vô minh”: Ignorance associated
with the middle path.
**
For more information, please see Tam Phiền Não.
Viên
Đốn: Tức thì giác ngộ, đạt được ba lý không, giả, trung
tức thì và cùng một lúc để đi đến tức thì giác ngộ—Immediate
and the whole—Complete and immediate, i.e. to apprehend the three principles
of void, unreal, and the middle path at one and the same time or to attain
immediate enlightenment.
Viên
Đốn Bồ Tát: See Viên Đốn Giới.
Viên
Đốn Chỉ Quán: See Ma Ha Chỉ Quán.
Viên
Đốn Đại Giới: See Viên Đốn Giới.
Viên
Đốn Giáo: See Viên Giáo.
Viên
Đốn Giới: Viên Đốn Bồ Tát—Viên Đốn Vô Tác—Viên Đốn
Đại Giới.
1)
Bồ Tát Giới của chư Tăng Ni—The commands or prohibitions for
Bodhisattvas and monks.
2)
Quy luật của tông Thiên Thai, đặc biệt về sự đạt đến
giác ngộ tức thì: The rules of the T’ien-T’ai school, especially
for attaining immediate enlightenment.
**
For more information, please see Nhứt Tâm Kim Cang Bảo Giới, Mười
Giới Trọng, and Bốn Mươi Tám Giới Khinh trong Kinh Phạm Võng.
Viên
Đốn Nhất Thừa: Nhất Thừa Viên Đốn giáo của tông Thiên
Thai—The complete immediate vehicle, that of T’ien-T’ai.
Viên
Đốn Tông: See Viên Giáo.
Viên
Đốn Vô Tác: See Viên Đốn Giới.
Viên
Giác: Toàn giác—Theo Kinh Viên Giác, viên giác tiềm ẩn trong
mỗi chúng sanh, nó là bản giác hay chân tâm của tất cả
các loài hữu tình, từ vô thủy đến nay thường trụ, thanh
tịnh và sáng ngời—According to the Complete Enlightenment Sutra,
complete enlightenment potentially present in each being, for all have
primal awareness or the true heart, i.e. conscience, which has always remained
pure and shining.
a)
Về mặt thể gọi là Nhất Tâm: Considered as essence in it is
the One Mind.
b)
Về mặt nhân gọi là Như Lai Tạng: Considered causally it is the
Tathagata-garbha.
c)
Về mặt quả gọi là Viên Giác: Considered in its result it is
Perfect Enlightenment.
Viên
Giác Kinh: The Sutra of Perfect Enlightenment—See Kinh Viên Giác.
Viên
Giáo: Perfect teaching—Round Doctrine—Round Teaching.
1)
Viên Giáo là pháp tối thượng thừa trong Phật giáo, giảng
về Nhất Thừa hay Phật Thừa, được Đức Phật thuyết giảng
trong các kinh Pháp Hoa, Hoa Nghiêm và các kinh khác—Perfect Teaching
or supreme teaching of the Buddha, as expressed in the Lotus, Avatamsaka
Sutras, among others. Perfect teaching signifies the One-Vehicle or the
Vehicle of the Buddha.
2)
Đại thừa Viên Giáo, tên gọi của tông Thiên Thai—Mahayana—The
Perfect School, the comprehensive doctrine, or the complete immediate school,
that of T’ien-T’ai.
3)
Theo Quang Thống thời Hậu Ngụy, vào thế kỷ thứ sáu lập
ra ba trường phái thời bấy giờ là tiệm, đốn và viên.
Tên Viên Giáo bắt đầu từ đó: During the Post-Wei dynasty, around
the sixth century, Vinaya Master Kuang-T’ung defined three school, gradual,
immediate, and inclusive or complete.
4)
Tông Thiên Thai phân tích ra làm tứ giáo, giáo thuyết thứ
tư là viên giáo: The T’ien-T’ai defined four schools, the fourth
school called “Inclusive or complete teaching.”—See Thiên Thai Hóa
Nghi Tứ Giáo.
5)
Tông Hoa nghiêm lập ra ngũ giáo, loại thứ năm là viên giáo:
The Hua-Yen sect defined five schools, the fifth called “Inclusive or
complete teaching.”—See Ngũ Thời Giáo.
Viên
Giới: See Viên Đốn Giới.
Viên
Hải: Như Lai lực ví như biển cả ôm trọn tất cả—The
all-embracing ocean, i.e. the perfection or power of the Tathagata.
Viên
Hành: Hành pháp của Viên Giáo, cho rằng một hành tức là
tất cả hành—The conduct or discipline of the T’ien-T’ai “perfect”
school, the diversity in the unity.
Viên
Học Thiền Sư: Zen Master Viên Học (1073-1136)—Thiền sư Việt
Nam, quê ở Tế Giang, Bắc Việt. Năm 20 tuổi, ngài xuất gia
làm đệ tử của Thiền sư Chân Không. Ngài là Pháp tử đời
thứ 17 dòng Thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi. Về sau, ngài trùng tu
chùa Quốc Thanh ở Phù Cầm. Hầu hết cuộc đời ngắn ngủi
của ngài, ngài hoằng hóa Phật giáo tại Bắc Việt. Ngài
thị tịch năm 1136 lúc mới 36 tuổi—A Vietnamese Zen master
from Tế Giang, North Vietnam. He left home and became a disciple of Zen
Master Chân Không at the age of 20. He was the Dharma heir of the seventeenth
generation of the Vinitaruci Zen Sect. Later, he rebuilt Quốc Thanh Temple
in Phù Cầm. He spent most of his short life to expand Buddhism in North
Vietnam. He passed away in 1136, at the age of 36.
Viên
Hợp: Dung hợp tất cả—All-embracing, all inclusive.
Viên
Không: Đệ nhất nghĩa không hay chân không trong đó ý niệm
về không cũng không còn---Complete vacuity, from which even the idea
of “vacuity” is absent.
Viên
Mãn: Hoàn toàn thành tựu—Accomplished, perfection, completion,
completely full, wholly complete; the fulfilling of the whole, i.e. that
the part contains the whole, the absolute in the relative.
Viên
Mãn Báo Thân: The perfect reward body.
Viên
Mãn Báo Thân Phật: The Full Reward-Body of the Buddha—Theo Kinh
Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ Huệ Năng đã dạy về Viên Mãn Báo
Thân Phật như sau: “Nầy thiện tri thức! Sao gọi là Viên
Mãn Báo Thân Phật? Thí như trong một ngọn đèn hay trừ ngàn
năm tối, một trí huệ hay diệt muôn năm ngu. Chớ suy nghĩ
về trước, đã qua không thể được. Thường phải nghĩ về
sau, mỗi niệm mỗi niệm tròn sáng, tự thấy bản tánh. Thiện
ác tuy là khác mà bản tánh không có hai, tánh không có
hai đó gọi là tánh Phật. Ở trong thật tánh không nhiễm
thiện ác, đây gọi là Viên Mãn Báo Thân Phật. Tự tánh khởi
một niệm ác thì diệt muôn kiếp nhơn lành, tự tánh khởi
một niệm thiện thì được hằng sa ác hết, thẳng đến
Vô Thượng Bồ Đề, niệm niệm tự thấy chẳng mất bổn
niệm gọi là Báo Thân.”—According to the Dharma Jewel Platform
Sutra, the Sixth Patriarch taught: “Good Knowing Advisor! What is the
perfect, full Reward-body of the Buddha? Just as one lamp can disperse
the darkness of a thousand years, one thought of wisdom can destroy ten
thousand years of delusion. Do not think of the past; it is gone and can
never be recovered. Instead think always of the future and in every thought,
perfect and clear, see your own original nature. Although good and evil
differ, the original nature is non-dual. That non-dual nature is the real
nature. Undefiled by either good or evil, it is the perfect, full Reward-body
of the Buddha. One evil thought arising from the self-nature destroys ten
thousand aeons’ worth of good karma. One good thought arising from the
self-nature ends evils as numerous as the sand-grains in the Ganges River.
To reach the unsurpassed Bodhi directly, see it for yourself in every thought
and do not lose the original thought. That is the Reward-body of the Buddha.”
Viên
Mãn Kinh: Kinh bao gồm tất cả, từ dùng để chỉ Kinh Hoa Nghiêm—The
complete, or all-inclusive sutra, a term applied to the Hua-Yen sutra.
Viên
Mật:
1)
Viên giáo và Mật giáo: The complete teaching and the esoteric teaching.
2)
Thiên Thai và Mật Giáo: Sự hòa hợp của cả hai làm một—The
complete teaching of T’ien-T’ai and the esoteric teaching. The harmony
of both as one.
Viên
Minh: Tên một ngôi chùa cổ tọa lạc trong thị xã Bến Tre,
tỉnh Bến Tre, Nam Việt Nam. Chùa đã được xây dựng từ
lâu lắm. Kiến trúc chùa hiện nay là do đợt trùng tu năm
1951 và hoàn tất năm 1959—Name of an ancient pagoda located in Bến
Tre town, Bến Tre province, South Vietnam. It was built a long long time
ago. The present construction is that of the rebuilding in 1951 (completed
in 1959).
Viên
Ngộ: Biết chân lý một cách tròn đầy. Theo tông Thiên Thai,
viên ngộ là hoàn toàn giác ngộ cùng lúc về thế giới phi
hiện tượng, thế giới hiện tượng và Trung đạo—Completely
apprehend the truth; the complete apprehension of noumenon, phenomenon
and the Middle way at the same time. In T’ien-T’ai, the complete apprehension
at the same time of noumenon, phenomenon, and the middle way.
Viên
Ngộ Khắc Cần Thiền Sư: Yuan-Wu-Ko-Chin—See Khắc Cần Phật
Quả Thiền Sư.
Viên
Ngưng: Vô dư niết bàn—Complete crystalization, or formation, i.e.
perfect nirvana.
Viên
Phật: Pháp thân Phật mà tông Thiên Thai gọi là Phật của
pháp giới viên dung, hay Phật Tỳ Lô Giá Na—The Perfect Buddha
whom the T’ien-T’ai calls the embracer of all things in every direction,
i.e. Vairocana.
Viên
Quả: Niết Bàn—Perfect fruit, nirvana.
Viên
Quán: Sân thượng—A terrace—A garden look-out.
Viên
Quang: Ánh hào quang phóng ra chung quanh đỉnh đầu của Phật—The
halo surrounding the head of a Buddha.
Viên
Quang Tổ Tông: Zen Master Viên Quang Tổ Tông (1758-1827)—Thiền
sư Viên Quang Tổ Tông, người Minh Hương. Quê quán của ngài
không rõ. Ngài xuất gia lúc tuổi rất trẻ tại chùa Đại
Giác. Sau đó ngài đến chùa Từ Ân thọ cụ túc giới với
Hòa Thượng Phật Ý Linh Nhạc và trở thành Pháp tử đời
thứ 36 dòng Thiền Lâm Tế, nhưng sau đó ngài dời về trụ
tại chùa Giác Lâm Gia Định. Vào năm 1804, ngài hoàn tất trùng
tu chùa Giác Lâm tại Gia Định. Phần lớn cuộc đời ngài
chấn hưng và hoằng hóa Phật giáo tại miền Nam cho đến
khi ngài viên tịch vào năm 1827, thọ 70 tuổi—A Chinese-Vietnamese
monk. His origin was unknown. He left home at young age to come to Đại
Giác Temple to become a monk. Later he received complete precepts with
Most Venerable Phật Ý Linh Nhạc at Từ Ân Temple, and became the
Dharma heir of the thirty-sixth generation of the Linn-Chih Zen Sect, but
went to stay at Giác Lâm Temple in Gia Định. In 1804, he completed
rebuilding Giác Lâm Temple in Gia Định. He spent most of his
life to revive and expand Buddhism in the South until he passed away in
1827, at the age of 70.
Viên
Tâm: Tâm viên mãn hay tâm cầu đắc viên quả niết bàn—The
perfect mind, the mind that seeks perfection, i.e. nirvana.
Viên
Thành: Thành tựu viên mãn—(Kinh Lăng nghiêm: “Phát ý viên
thành, nhứt thiết chúng sanh vô lượng công đức)—Complete
perfection.
Viên
Thành Đại Sư: Great master Viên Thành—Sư Viên Thành, thế
danh là Công Tôn Hoài Trấp, cháu nội của Định Viễn Quận
Vương Nguyễn Phước Bính, hoàng tử thứ sáu của vua Gia Long.
Sư sinh năm 1879, năm 15 tuổi xuất gia tại chùa Ba La Mật với
đại sư Viên Giác. Năm 20 tuổi, bổn sư viên tịch, sư tiếp
tục trụ trì chùa Ba La Mật. Năm 1923, ngài giao chức trụ
trì cho đệ tử là Trí Hiển, rồi lên núi Ngũ Phong, lập
Tra Am để tu tập. Suốt sáu năm cuối đời ở Tra Am, sư đã
di dưỡng tinh thần, tu trì thiền quán, giáo hóa đồ chúng—Monk
Viên Thành whose worldly name was Công Tôn Hoài Trấp, was the grandson
of Lord Nguyễn Phước Bính, the sixth prince of king Gia Long. He
was born in 1879, left home and became a disciple of Most Venerable Viên
Giác a the age of 15 at Ba La Mật temple. At the age of 20, when Master
Viên Giác passed away, he took over the temple. In 1923, he let his disciple
Trí Hiển to stay at the temple, then he went to Mount Ngũ Phong to
build Tra Am thatched temple to cultivate. In the last six years
of his life living simply at Tra Am, he nurtured his spirit, indulged in
meditation, and taught his disciples.
Viên
Thành Thực Tính: Bhutatathata (skt)—Chân Như—Thực Tướng—Pháp
Giới—Pháp Tính—Niết Bàn—Tính chân thực của chư pháp
hay chân lý tuyệt đối. Tịnh thức có thể tẩy sạch phần
ô nhiễm của tạng thức và còn khai triển thế lực trí tuệ
của nó. Thế giới của tưởng tượng và thế giới hỗ tương
liên hệ được đưa đến chân lý chân thực, tức là viên
thành thực tánh—The perfect true nature—Absolute reality. The pure
ideation can purify the tainted portion of the ideation-store (Alaya-vijnana)
and further develop its power of understanding. The world of imagination
and the world of interdependence will be brought to the real truth (Parinispanna).
Viên
Thông:
1)
Đem giác tuệ tràn khắp thông hiểu tất cả đi vào cả pháp
tính hay cái lý mà diệu trí chứng được (thể tính tràn
ngập diệu dụng không trở ngại)—Universally penetrating; supernatural
power of omnipresence; by wisdom to penetrate the nature or truth of all
things by wisdom.
2)
Tên một ngôi chùa cổ ở Huế, Trung Việt. Chùa được Tổ
Liễu Quán khai sơn năm 1697 tại ấp Tứ Tây, xã An Cựu, phía
tây nam chân núi Ngự Bình. Năm 1741, tổ đã mở Đại Giới
Đàn tại đây. Cho thấy chùa nầy có qui mô to lớn vào thời
đó với pháp khí uy nghi. Sau đó tổ trụ trì tại đây cho
đến khi thị tịch vào năm 1742. Nhưng cuối năm 1780, chùa
bị hủy hoại. Mãi đến năm 1814, Hòa Thượng Quang Tuấn mới
dựng lại được thảo am trên nền cũ, làm nơi phụng thờ
nương tựa. Năm Minh Mạng thứ 4, Hội chủ của chùa là Thự
Quang Hầu Tôn Thất Thự đã trùng tu và đổi tên là chùa
Hưng Phước. Những năm cuối đời vua Thiệu Trị, hoàng tử
thứ 30 con vua Minh Mạng là Quảng Ninh Công Miên Bật đã trùng
tu chùa lớn hơn lần nữa, nhưng sau đó vì thiếu người trông
coi, chùa lại đổ nát. Mãi đến năm 1881, công tử Hường
Thiết cùng một số quan lại đã tái thiết và khôi phục
lại tên chùa Viên Thông. Tám năm sau, Hòa Thượng Pháp Lâm
Chơn Kim với sự hỗ trợ của Thái Hậu Từ Dũ đã trùng
tu lại chùa. Vào năm 1966, chùa được trùng tu lần nữa. Viên
Thông là một ngôi chùa cổ lưu niệm nơi khai sơn của Tổ
Liễu Quán, người đã tổng hợp hai thiền phái Trung Quốc
để tạo thành Thiền phái Liễu Quán của Việt Nam—Name of
an ancient temple in Huế, Central Vietnam. The temple was built by Patriarch
Liễu Quán in 1697 at Tứ Tây hamlet, An Cựu village, on the southwest
of Mount Ngự Bình. It is known that in 1741, the patriarch held a precept-affirming
ceremony here. This fact shows that at that time the temple must have been
very large with impressive instruments. Later, the patriarch settled at
the temple until he passed away in 1742. Then the temple was destroyed
in the 1780s. It was not until 1814 that Most Venerable Quang Tuấn built
a thatched small temple on the old site for his worship and lodging here.
During the 4th year of king Minh Mạng’s reign (1823) the temple president
of the congregation, Thự Quang Hầu Tôn Thất Thụ, rebuilt the temple
again on a larger scale and renamed it Hưng Phước. During the last
years of king Thiệu Trị’s reign, the temple was once more rebuilt
by the 30th prince of king Minh Mạng named Quang Ninh Công Miên Bật,
but later, for lack of caretakers, the temple fell to pieces again.
It was not until 1881 that prince Hường Thiết and a number of courtiers
rebuilt the temple and restored its name Viên Thông. Eight years later,
Most Venerable Pháp Lâm Chơn Kim, with the help of the king’s Mother
Từ Dũ, rebuilt the temple. In 1966, the temple was rebuilt again. Viên
Thông temple is an ancient temple, and a memorial to the founding temple
of Patriarch Liễu Quán, who had combined two sects of Chinese Dhyana
to create a new Vietnamese Zen sect.
Viên
Thông Đại Sĩ: The omnipresent hearer of those who call for help.
Viên
Thông Tam Muội: Tam muội hành của pháp tính viên thông của
25 đại sĩ trên pháp hội Lăng Nghiêm, đặc biệt là âm thanh
có khắp mọi nơi của Đức Quán Thế Âm—The various samadhi
of supernatural powers of the twenty-five “great ones” of the Surangama
Sutra, especially of the omnipresent hearer of those who call, i.e. Kuan-Yin.
Viên
Thông Thiền Sư: Zen Master Viên Thông (1085-1151)—Thiền sư Việt
Nam, quê ở Thăng Long, Bắc Việt. Từ nhỏ tư chất rất
thông minh. Ngài xuất gia làm đệ tử của Thiền sư Viên Học
ở chùa An Quốc. Ngài là pháp tử đời thứ 18 dòng Thiền
Tỳ Ni Đa Lưu Chi. Năm 1112, sau khi trùng tu chùa Diên Thọ, vua
nhà Lý triệu hồi ngài về trụ trì. Đến năm 1130, vua Lý
Thần Tông triệu ngài vào cung để bàn chuyện chính trị và
ngoại giao. Về sau, ngài dời đến Cổ Hiền, thuộc tỉnh
Nam Định để xây chùa Quốc Ân. Ngài thị tịch tịch năm
1151, thọ 72 tuổi—A Vietnamese Zen master from Thăng Long, North
Vietnam. He was very intelligent since his young age. He left home at young
age and became a disciple of Zen master Viên Học at An Quốc Temple.
He was the Dharma heir of the eighteenth generation of Vinitaruci Zen Sect.
In 1112, after rebuilding Diên Thọ Temple, King Lý sent an Imperial
Order to summon him to stay there. In 1130, King Lý Thần Tông summoned
him to the Royal Palace to discuss with him political and foreign affairs.
Later, he moved to Cổ Hiền, Nam Định to build Quốc Ân Temple.
He passed away in 1151, at the age of 72.
Viên
Thuyên: Sự phơi bày toàn giáo được tìm thấy trong Kinh Hoa
Nghiêm và Pháp Hoa—Exposition of the perfect of all-embracing doctrine,
as found in the Hua-Yen and Lotus sutras.
Viên
Thừa: Phật Thừa hay giáo pháp viên mãn không thiếu sót—The
all-complete vehicle, the final teaching of Buddha.
Viên
Thực: Viên đốn nhứt thực, chỉ giáo lý của tông Thiên
Thai giúp hành giả có khả năng đạt được Phật quả tức
thời (nương theo giáo thuyết cho rằng một việc làm viên
dung hết thảy các việc làm; một ngôi vị đầy đủ hết
thảy mọi ngôi vị)—Perfect reality; the T’ien-T’ai perfect
doctrine which enables one to attain reality or Buddhahood at once.
Viên
Tịch: Parinirvana (skt)—Niết Bàn—Diệt Độ—Nhập vào Niết
Bàn hoàn toàn an tịnh và tĩnh diệu—Công đức viên mãn,
mọi ác quấy đều tận diệt, thoát khỏi những khổ đau
của luân hồi sanh tử và bước vào nơi chốn an vui hoàn toàn—Perfect
rest, i.e. parinirvana; the perfection of all virue and the elimination
of all evil, release from the miseries of transmigration and entrance into
the fullest joy.
Viên
Tín:
1)
Tín tâm hoàn toàn—Complete faith.
2)
Niềm tin vào Viên Tông. Niềm tin ôm trọn cả vũ trụ vạn
vật: The faith of the “perfect” school. A T’ien-T’ai doctrine
that a moment’s faith embraces the universe.
Viên
Tông: Tông phái của viên giáo, chỉ tông Thiên Thai—The sect
of the complete or final Budha-truth, i.e. T’ien-T’ai.
Viên
Trí Đạo Ngô Thiền Sư: Zen master Yuan-Zhi-T’ao-Wu—Thiền Sư
Viên Trí Đạo Ngô sanh năm 769 tại Dư Chương (nay thuộc tỉnh
Giang Tây), là đệ tử của Thiền Sư Dược Sơn—Zen Master
Yuan-Zhi-T’ao-Wu was born in 769 in Yu-Zhang (now in Jiang-Xi Province),
was a disciple of Yao-Shan.
·
Một hôm, Dược Sơn hỏi sư: “Ngươi đi về đâu?” Sư thưa:
“Đi dạo núi về.” Dược Sơn bảo: “Chẳng rời thất
nầy, đem gì về, nói mau!” Sư thưa:
“Sơn
thượng điểu nhi đầu tợ tuyết
Gián
để du ngư mang bất triệt.”
(Trên
núi chim con đầu tợ tuyết
Đáy
khe cá lội lo chẳng cùng).
One
day, Zen master Yao-Shan asked T’ao-Wu: “Where have you been?” T’ao-Wu
said: “Walking on the mountain.” Yao-Shan said: “Without leaving
this room, quickly speak!” T’ao-Wu said: “On the mountain the birds
are white as snow. At the bottom of the brook the fish never stop swimming.”
·
Sư cùng Đàm Thạnh đứng hầu Dược Sơn. Dược Sơn bảo:
“Chỗ trí chẳng nghĩ đến, tối kỵ, nói tới, nói tới
tức đầu mọc sừng, Trí đầu đà (ám chỉ sư) hiểu thế
nào?” Sư liền đi ra. Đàm Thạnh hỏi Dược Sơn: “Sư huynh
Trí vì sao không đáp lời Hòa Thượng?” Dược Sơn bảo:
“Hôm nay ta đau lưng, y đã biết, ngươi hỏi lấy y.” Đàm
Thạnh đến hỏi sư: “Vừa rồi, sao sư huynh không đáp lời
Hòa Thượng?” Sư bảo: “Huynh đến hỏi Hòa Thượng đi.”—One
day, T’ao-Wu and Yun-Yan were with Yao-Shan, Yao-Shan said: “Saying
that there is a place where wisdom does not reach violates the taboo. Any
saying this will grow horns. Monk Zhi (T’ao-Wu), what do you say?”T’ao-Wu
then went out. Yun-Yan then asked Yao-Shan: “Why didn’t elder brother
answer you?” Yao-Shan said: “My back hurts today. Anyway, he knows
why. Why don’t you go ask him?” Yun-Yan then went to T’ao-Wu and
said: “Why didn’t you answer the master today?” T’ao-Wu said: “Go
ask the master.”
·
Qui Sơn Linh Hựu hỏi Vân Nham Đàm Thạnh: “Bồ Đề lấy
gì làm tòa?” Đàm Thạnh đáp: “Lấy vô vi làm tòa.” Đàm
Thạnh lại hỏi Linh Hựu câu ấy. Linh Hựu đáp: “Lấy các
pháp không làm tòa.” Linh Hựu lại đem câu ấy hỏi sư. Sư
đáp: “Ngồi thì cho y ngồi, nằm thì cho y nằm. Có một người
chẳng ngồi chẳng nằm, hãy nói mau! Nói mau!” Qui Sơn liền
đứng dậy bỏ đi—Kui-Shan asked Yun-Yan: “With what does bodhi
sit?” Yun-Yan said: “It sits with nonaction.” Yun-Yan then asked
Kui-Shan the same question. Kui-Shan said: “It sits with all empty dharmas.”
Yun-Yan then asked T’ao-Wu: “What do you say?” T’ao-Wu said: “Bodhi
sits listening to it. Bodhi lies down listening to it. But as for the one
who neither sits nor lies down, speak! Speak!” Kui-Shan got up
and left.
·
Qui Sơn Linh Hựu hỏi sư: “Ở đâu đến?” Sư đáp: “Khán
bệnh đến.” Qui Sơn Linh Hựu hỏi: “Có bao nhiêu người
bệnh?” Sư đáp: “Có người bệnh, có người chẳng bệnh.”
Qui Sơn Linh Hựu nói: “Có người không bệnh đâu không phải
Trí đầu đà?” Sư đáp: “bệnh cùng chẳng bệnh đều không
can hệ việc nó, nói mau! Nói mau!”—Kui-Shan asked T’ao-Wu:
“Where did you go?” T’ao-Wu said: “To see a doctor.” Kui-Shan
asked: “How many people are sick?” T’ao-Wu said: “Some are sick,
some are not.” Kui-Shan said: “Is one who is not sick has nothing to
do with it?”
·
Sư thị tịch ngày mười tháng chín năm 835—He died on the tenth
day of the ninth month in 835.
Viên
Tu:
1)
Viên tu vạn hạnh để thành Phật: To observe (keep) all commandments
perfectly.
2)
Pháp môn đồng thời tu tam quán Không Giả Trung của tông Thiên
Thai để thành Phật—To observe the complete T’ien-T’ai meditation,
at one and the same time to comprehend the three ideas of noumenon, phenoumenon,
and the middle path.
Viên
Vị: Thứ vị của Viên giáo. Tùy thứ vị mà thu nhiếp viên
dung tất cả—The perfect status, the position of the “perfect”
school, perfect unity which embraces all diversity.
Viển
Vông: Dreamy.
Viễn:
Xa—Distant—Far—Far removed.
Viễn
Ảnh: Outlook.
Viễn
Cảnh: Perspective.
Viễn
Cận: Far and near.
Viễn
Hành Địa: Duragama (skt)—Tên địa thứ bảy trong thập địa
Bồ Tát, ở địa nầy các vị Bồ Tát vượt rất xa thế
gian, vượt ra ngoài tư tưởng tự độ để tiến đến độ
tha. Trong giai đoạn nầy vị Bồ Tát rời bỏ thế giới hiện
tượng để an trụ trong thuần vô tướng quán—The seventh
stage of the bodhisattva, the stage of proceeding afar, getting above ideas
of self in order to help others. In this stage, a bodhisatva leaves the
world of phenomena and enjoys mystic contemplation.
Viễn
Khách: Stranger.
Viễn
Khiển: Remote control.
Viễn
Lai: To come from afar.
Viễn
Ly: Vivrj or Vivarjana (skt)—Xa lìa—Xa lìa hay tách rời thực
tánh chân như vô vi khỏi những pháp hữu vi hiện tượng—To
leave afar off—To be far removed—Free from—Absolute separation of
unconditioned reality from the realm of phenomena.
Viễn
Ly Lạc: Niềm an lạc của cõi Sơ Thiền Thiên, trong đó hành
giả xa lìa mọi cấu chướng phiền não để an trụ trong thuần
vô tướng quán—The joy of the first dhyana heaven, in which the defilement
of desire is left far behind in mystic contemplation.
Viễn
Ly Nhất Thiết Chư Phân Biệt: Sarvakalpanavirahitam (skt)—Tách
khỏi mọi phân biệt—Being free from all discrimination.
Viễn
Ly Sinh Trụ Diệt Kiến: Thoát khỏi cái kiến giải đặt trên
sinh trụ diệt—Freeing oneself from the view of birth, abiding, and
disapearance.
Viễn
Nhân: Remote cause.
Viễn
Phương: Remote (far away) place.
Viễn
Sư: Tức ngài Tuệ Viễn, một vị sư nổi tiếng của Trung
Quốc về đời nhà Đường—Hui-Yuan, a noted monk during the T’ang
dynasty.
Viễn
Thị: Far-sighted.
Viễn
Thông: Telecommunication.
Viễn
Trần Ly Cấu: Xa lìa trần cấu (trần cấu là tên chung của
phiền não. Viễn trần ly cấu là xa lìa khỏi mọi cấu chướng
của phiền não, đạt được pháp nhãn tịnh của bậc sơ
địa bồ tát hay sơ quả nhị thừa)—To be far removed from the
dust and defilement of the world.
Viễn
Tượng: View—Prospect.
Viện:
1)
Tự viện: Arama (skt)—Monastery—Hall—Court—Institute—Chamber.
2)
Viện trợ: To aid—To assist—To help.
Viện
Chủ: Còn gọi là Tự Chủ, xưa gọi là Giám Sự trong chùa.
Bây giờ viện chủ dùng để gọi vị Tăng trụ trì trong chùa—The
abbot of a monastery.
Viện
Chứng: To supply (bring forward as) proofs.
Viện
Cớ: To allege as pretext.
Viện
Dẫn: To adduce (bring forward as) proof—To cite—To refer.
Viện
Lẽ: See Viện Cớ.
Viện
Lý: To bring forward arguments.
Viện
Tế Bần: Hospice.
Viếng:
To visit.
Viết:
To write.
Việt:
1)
Bước qua: To step over—To pass over.
2)
Vượt qua: To exceed.
3)
Siêu việt: To surpass.
Việt
Dã: Cross-country.
Việt
Hỷ Tam Muội: Còn gọi là Siêu Hỷ Tam Muội, tam muội của
bà Da Du Đà La (vợ của Thái Tử Tất Đạt Đa và mẹ của
La Hầu La). Dựa vào tam muội nầy mà sinh ra các loại vui mừng
không có gì có thể so sánh được cho mình và cho người—Samdhi
of Yasodhara, wife of Sakyamuni and mother of Rahula, which causes all
kinds of joys to self and others.
Việt
Sử: Vietnamese history.
Việt
Tội: Gọi tắt của Việt Tỳ Ni Tội, hay là tội vượt qua
Tỳ Ni Pháp Giới—Exceeding sin, or transgression of the law, particularly
of esoteric law or monastic vows.
Vinh:
1)
Vinh dự: Honourable.
2)
Vinh quang: Glory—Splendour.
Vinh
Dự: Honor—Honourable.
Vinh
Hàm: Honourable title.
Vinh
Hạnh: See Vinh Dự.
Vinh
Hoa: Vinh hoa của cuộc đời chỉ là những thứ tạm bợ, thấy
đó mất đó—Glory—The glory of life, viewed as transient.
Vinh
Lợi: Honour and interest.
Vinh
Nhục: Honor and dishonor.
(I)
Vinh nhục là một cặp hoàn cảnh trần thế không thể tránh
được mà ta phải đương đầu trong đời sống hằng ngày—Honour
and dishonour are a pair of inevitable worldly conditions that confront
us in the course of our daily lives.
1)
Vinh—Honour:
a)
Chúng ta luôn thích thú với vinh và luôn ghét nhục. Danh dự
làm ta vui sướng và nhục làm chúng ta buồn khổ. Chúng ta
ham thích trở nên nổi tiếng. Nhiều người ao ước thấy
hình ảnh của mình trên tạp chí bằng bất cứ giá nào. Chúng
ta rất vui mừng khi thấy những hoạt động của mình được
đem ra quảng bá, dù những sinh hoạt ấy hoàn toàn không có
nghĩa lý gì, và đôi khi chúng ta quảng bá quá mức. Chúng
ta phải công nhận rằng bản chất tự nhiên của con người
là cảm thấy sung sướng và hạnh phúc khi danh của ta lan rộng.
Nhưng qua kinh nghiệm thực tế, danh dự nào rồi cũng sẽ qua
đi, chúng sẽ tiêu tan thành mây khói trong môt sớm một chiều—We
always welcome honour or fame and dislike dishonour. Honour gladdens our
heart; dishonour disheartens us. We desire to become famous. We long to
see our pictures in the papers. We are greatly pleased when our activities,
however insignificant, are given publicity. Sometimes we seek undue publicity
too. We must agree that human natue is to feel pleasant and happy when
our fame is spread far and wide. But through our practical experience,
fame and glory are passing away; sooner or later they will vanish.
b)
Muốn có danh dự, nhiều người sẵn sàng lo lót hay cho các
món tiền lớn lao cho những người có quyền hành để làm
cho thiên hạ biết đến; một số người trưng bày lòng hảo
tâm bằng cách cúng dường cả trăm chư Tăng Ni, nhưng họ
lại hoàn toàn lạnh nhạt trước sự đau khổ của người
nghèo, hay láng giềng thiếu thốn—To obtain honour, some are prepared
to offer gratification or give substantial donations to those in power.
For the sake of publicity, some exhibit their generosity by giving alms
to a hundred monks and nuns and even more, but they may be totally indifferent
to the sufferings of the poor and the needy in the neighbourhood.
2)
Nhục—Dishonour:
a)
Chắc chắn chúng ta sẽ không nghe lọt tai hay xao động khi
phải chịu những điều nhục nhã. Lần nữa, đây là bản
chất tự nhiên của con người. Phải mất nhiều thời gian
mới xây dựng được vinh dự, nhưng vinh dự nầy có thể
bị vùi chôn trong nháy mắt. Chuyện nầy dễ hiểu vì bản
chất con người là luôn thích khen mình chê người. Không ai
có được miễn trừ những lời chê trách. Bạn có thể sống
một đời như Đức Phật, nhưng bạn vẫn không được miễn
trừ những lời phê bình, tấn công hay mạ lỵ—We will surely
perturbed when receiving dishonour. This is again the human nature. It
takes a long long time to build up a good reputation, but in no time the
hard-earning good name can be ruined. This matter is not difficult to understand
because human nature is always like that, we always like to praise ourselves
and to dishonour others. Nobody is exempt from the ill-famed remark even
the Buddha. You may live the life of a Buddha, but you will not be exempt
from criticisms, attacks, and insults.
b)
Thời Đức Phật còn tại thế, Ngài là một người nổi tiếng
nhất về đức hạnh, nhưng cũng là người bị nói xấu nhiều
nhất thời bấy giờ. Một số người chống đối Đức Phật
đã phao tin về một phụ nữ thường ngủ lại đêm trong tu
viện, nhưng họ đã thất bại trong âm mưu hèn hạ nầy. Thế
là họ quay sang phao tin Đức Phật và các đệ tử của Ngài
đã giết chết người đàn bà và chôn xác trong đống rác
hoa héo tàn trong tu viện. Tuy nhiên, về sau nầy chính những
người nầy đã xác nhận chính họ là thủ phạm—At the time
of the Buddha, the Buddha was the most famous for his virtues, but he was
the one who received the most criticisms, attacks and insults. Some antagonists
of the Buddha spread a rumour that a woman used to spend the night in the
monastery, but they failed because noone believed them. Having failed in
this mean attempt, thay spread false news among the people that the Buddha
and his disciples murdered that very woman and hid her corpse in the rubbish-heap
of withered flowers within the monastery. The conspirators admitted that
they were the culprits.
(II)
Đối trị Vinh Nhục—To treat honour and dishonour.
1)
Không cần thiết phải phí phạm thì giờ để cải chánh những
báo cáo sai lầm trừ phi những hoàn cảnh bắt buộc cần thiết
sự sáng tỏ. Kẻ địch sẽ hài lòng khi thấy bạn bị đau.
Đó là điều kẻ địch mong muốn. Nếu bạn dửng dưng thì
những xuyên tạc như vậy sẽ rơi vào những lỗ tai điếc.
Không thể nào có thể ngăn chận những lời buộc tội, đồn
đãi và rỉ tai sai lầm, nên trong Những Hạt Ngọc Trí Tuệ
Phật Giáo, Hòa Thượng Dhammananda đã dạy—It is needless to
waste time in correcting the false reports unless circumstances compel
you to necessitate a clarification. The enemy is gratified when he sees
that you are hurt. That is what he actually expects. If you are indifferent,
such misrepresentations wil fal on deaf ears. It is not possible to put
a stop to false accusations, reports and rumours; therefore, in The Gems
of Buddhism Wisdom, most Venerable Dhammananda taught:
a)
Thấy lỗi người khác, ta nên cư xử như một người mù:
In seeing the faults of others, we should behave like a blind person.
b)
Khi nghe thấy những lời bình phẩm bất công của người khác,
chúng ta nên xử sự như một người điếc: In hearing unjust
criticism of others, we should behave like a deaf person.
c)
Nói xấu về người khác, ta nên cư xử như một người ngu:
In speaking ill of others, we should behave like a dumb person.
d)
Chó sủa mặc chó, khách lữ hành vẫn tiếp tục tiến bước:
Dogs bark, but the caravans move on peacefully.
e)
Chúng ta nghĩ sẽ bị ném bùn nhơ thay vì hoa hồng. Như vậy
chúng ta sẽ không bị thất vọng: We should expect mud to be thrown
at us instead of roses. Then there will be no disappointments.
f)
Dù khó khăn chúng ta nỗ lực trau dồi không luyến chấp. Một
mình ta đến, một mình ta đi. Không luyến chấp là hạnh phúc
trên thế giới nầy: Though difficult, we should try to cultivate
nonattachment. Alone we come, alone we go. Nonattachment is happiness in
this world.
g)
Không quan tâm đến những mũi tên độc phóng ra bởi giọng
lưỡi buông lung, một mình chúng ta lang thang phục vụ tha nhân
với hết khả năng: Unmindful of the poisonous darts of uncurbed tongues,
alone we should wander serving others to the best of our ability.
h)
Thật là lạ lùng những vĩ nhân bị phỉ báng, nói xấu, đầu
độc, hành xác và bị bắn. Nhà hiền triết Socrates bị đầu
dộc, chúa Jesus cao thượng bị đóng đinh tàn nhẫn trên thập
tự giá, Gandhi bị bắn chết, vân vân: It is rather strange that
great men have been slandered, vilified, poisoned, crucified or shot. Great
Socrates was poisoned, Noble Jesus Christ, and Gandhi was shot, etc.
2)
Thế giới nầy đầy rẫy chông gai sỏi đá, không thể nào
chúng ta chuyển chúng hết được. Nhưng nếu chúng ta phải
bước vào những chướng ngại ấy, thay vì cố gắng loại
bỏ chúng đi là không thể được, chúng ta hãy theo lời khuyên
là nên mang một đôi giày để bước cho khỏi bị đau—The
world is full of thorns and pebbles. It is impossible to remove them all.
But if we have to walk, in spite of such obstacles, instead of trying to
remove them, which is impossible, it is advisable to wear a pair of slippers
and walk harmlessly.
3)
Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy—In The Dhammapada Sutta, the
Buddha taught:
a)
Giống như sư tử không run sợ trước những tiếng động:
Be like a lion that trembles not at sounds.
b)
Giống như luồng gió không bám víu vào mắt lưới: Be like
the wind that does not cling to the meshes of a net.
c)
Giống như hoa sen không bị hôi tanh bởi bùn nơi nó mọc lên.
Chúng ta đang sống trong một thế giới vẩn đục bùn nhơ.
Nhiều đóa hoa sen mọc lên từ đó nhưng không nhiễm bùn nhơ,
chúng tô điểm thế giới. Giống như hoa sen, chúng ta hãy cố
gắng sống cuộc đời cao thượng thì không ai chê trách được,
không quan tâm tới bùn nhơ có thể ném vào chúng ta: Be like
a lotus that is not contaminated by the mud from which it springs. We are
living in a muddy world. Numerous lotuses spring therefrom without being
contaminated by the mud, they adorn the world. Like lotuses we should try
to lead blameless and noble lives, unmindful of the mud that may be thrown
at us.
d)
Đi lang thang một mình như con tê giác: Wander alone like a rhinoceros.
e)
Như chúa sơn lâm, sư tử không hề biết sợ. Do bản chất
chúng không sợ hãi trước những tiếng rống của các con
vật khác. Trong thế giới nầy, chúng ta có thể nghe những
báo cáo trái ngược, lời kết tội sai lầm, lời nhận xét
đê hèn của những giọng lưỡi buông lung. Gống như sư tử,
ta không nên nghe. Giống như quả tạ Bu-mơ-ren, ném ra rồi
sẽ quay về chỗ cũ, tin đồn sai lầm sẽ chấm dứt ngay nơi
chúng phát xuất: Being the kings of the forest, lions are fearless.
By nature they are not frightened by the roaring of other animals. In this
world, we may hear adverse reports, false accusations, degrading remarks
of uncurbed tongues. Like a lion, we should not even listen to them. Like
a boomerang, false reports will end where they began.
4)
Đại trượng phu không màng tới danh dự hay mất danh dự,
vinh hay nhục. Họ không rối trí khi bị công kích hay phỉ
báng, vì những việc làm của họ không phải vì muốn có
tên tuổi hay danh dự. Họ không màng tới người khác công
nhân hay không công nhận sự phục vụ của họ. Làm việc,
họ có toàn quyền nhưng không phải là để hưởng cái quả
của việc làm ấy: Great men are indifferent to honour, or dishonour.
They are not upset when they are criticized or maligned for they work not
for fame, nor for name or honour. They are indifferent whether others recognize
their services or not. To work, they have the right but not to the fruit
thereof.
Vinh
Quang: Glorious.
Vinh
Qui: To return to one’s native village with honour.
Vinh
Thăng: To be promoted.
Vĩnh:
Vĩnh viễn—Everlasting—Eternal—Perpetual.
Vĩnh
Biệt: To be separated forever.
Vĩnh
Gia Huyền Giác: Thiền sư Trung Quốc vào đời nhà Đường,
ông sanh năm 665. Ông là một trong những đệ tử xuất sắc
của Lục Tổ Huệ Năng. Bài Chứng Đạo Ca là một bài viết
về thiền rất được phổ biến. Ông tịch năm 713 sau Tây
Lịch—Yung-Chia-Hsuan-Chueh was born in 665, a great Zen master during
the T’ang dynasty. He was one of the famous disciples of the Sixth Patriarch
Hui-Neng. His “Song of Realization” is a popular Zen writing. He died
in 713 A.D.
**
See Huyền Giác Vĩnh Gia Thiền Sư.
Vĩnh
Hòa: Tên của một ngôi chùa tọa lạc trong thị xã Bạc Liêu,
tỉnh Bạc Liêu, Nam Việt Nam. Chùa đã có từ lâu, nhưng chỉ
là một ngôi chùa nhỏ. Đến năm 1961, Hòa Thượng Trí Đức
về xây lại cảnh chùa khang trang như bây giờ, lập trường
trung học Bồ Đề tỉnh Bạc Liêu—Name of a temple, located in
Bạc Liêu town, Bạc Liêu province, South Vietnam. It was built a long
time ago; however, it was only a small temple. In 1961, Most Venerable
Trí Đức had it rebuilt and opened Bồ Đề High School of Bạc Liêu
province.
Vĩnh
Kiếp: Thời gian rất lâu dài—Eternity—The everlasting aeon.
Vĩnh
Mệnh: To live long.
Vĩnh
Minh Diên Thọ Thiền Sư: Zen master Yong-Ming-Yan-Shou—Thiền sư
Vĩnh Minh, một cao Tăng đầu đời nhà Tống. Ngài sanh năm
904 tại Dư Hàng (nay thuộc tỉnh Triết Giang), là đệ tử
của Thiền sư Thiên Thai Đức Thiều. Ngài chỉ sống nhiều
hơn Thầy mình có ba năm. Ngài là một trong những đại sư
cuối cùng của phái Thiền Pháp Nhãn. Ngài là tác giả bộ
sách Thiền Tông Canh Lục, gồm một trăm quyển—Zen master
Yong-Ming-Yan-Shao, one of the most famous monks in early Sung Dynasty.
He was born in 904 in Yu-Hang (now located near Hang-Chou in Zhe-Jiang
Province), was a disciple of Zen Master T’ian-T’ai-Te-Shao. He survived
his master only by three years, was one of the last important masters of
the Fa-Yan school of Ch’an. He was the author of a book called Record
of Truth-Mirror in one hundred volumes.
·
Tình cờ sư nghe tiếng bó củi rơi xuống đất mà tỏ ngộ
và có bài kệ như sau—His realization took place when he heard a
bundle of fuel dropping on the ground:
Có
gì rơi xuống chỉ lâng lâng
Khắp
khắp hai bên chẳng mảy trần
Sông
núi cỏ cây toàn vũ trụ
Đâu
là chẳng hiện Pháp Vương thân
Something
dropped! It is no other thing;
Right
and left, there is nothing earthy:
Rivers
and mountains and the great earth,
In
them all revealed is the Body of the Dharma-raja (Dharma-king).
·
Một hôm sư thượng đường dạy chúng: “Trong núi Tuyết
Đậu mây vươn lên ngàn tầm không dừng mảy thóc, dựa đảnh
muôn nhẫn không có chỗ để chơn. Tất cả các ngươi nhằm
chỗ nào tiến bộ?” Có vị Tăng hỏi: “Một lối tắt của
Tuyết Đậu làm sao dẫm đi?” Sư đáp: “Bước bước hoa
lạnh kết, lời lời suốt đáy băng.”—One day Zen master Yong-Ming-Yan-Shou
addressed the monks, saying: “This place, Xue-T’ou, has erupted eight
thousand feet into the air and the earth has turned into slippery grain,
stacked in a freakish 80,000-foot peak. You have absolutely nothing upon
which to stand. In what direction will you step forward?”
·
Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là diệu chỉ của Vĩnh Minh?”
Sư đáp: “Lại thêm hương đi.” Vị Tăng thưa: “Tạ thầy
chỉ dạy.” Sư nói: “Hãy mừng chớ giao thiệp.” Vị Tăng
đảnh lễ. Sư nói: “Hãy lắng nghe bài kệ nầy.”
“Dục
thức Vĩnh Minh chỉ
Môn
tiền nhất hồ thủy
Nhật
chiếu quang minh sanh
Phong
lai ba lãng khởi.”
(Biết
diệu chỉ Vĩnh Minh
Trước
cửa nước một hồ
Trời
soi ánh sáng dậy
Gió
sang sóng mòi sanh).
A monk
asked: “What is Yong-Ming’s wondrous mystery?” Yan-Shou said: “Add
more incense.” The monk said: “Thank you, master, for your instruction.”
Yan-Shou said: “So you’ve satisfied and don’t want to delve deeper?”
The monk bowed. Yan-Shou said: “Listen to this verse”
“If
you desire to know Yong-Ming’s mystery,
Before
the gate is the lake’s surface.
The
sun illuminates all life.
The
wind arises and waves come up.”
·
Vào tháng mười hai năm 975, sư nhuốm bệnh, hai ngày sau sư
nói lời giã biệt cùng Tăng chúng, rồi ngồi kiết già thị
tịch. Tháp của sư được đặt trên núi Đại Bi—During the
twelfth month of 975, Yong-Ming became ill. Two days later he bade the
monks farewell. Sitting cross-legged in an upright position, he passed
away. His stupa was placed on “Great Compassion” Mountain.
Vĩnh
Nghiêm: Tên một ngôi chùa nổi tiếng nằm trong quận ba, thành
phố Sài Gòn, Nam Việt Nam. Chùa được kiến lập năm 1964.
Sân thượng chùa dài 10 mét, bên trái có tháp Quan Âm bảy
tầng, bên phải có tháp chuông xây cao trên sân thượng. Quả
đại hồng chung do Giáo Hội Phật Giáo Nhật Bổn hiến cúng.
Bái điện là một tòa nguy nga, dài 35 mét, rộng 22 mét, cao
15 mét. Những công trình chạm khắc gỗ ở chùa Vĩnh Nghiêm
bao gồm bao lam tứ linh, Long, Lân, Quy, Phụng, bao lam cửu long,
tượng các vị La Hán, đặc biệt là những bức phù điêu
trên bàn hương án, chạm trổ các ngôi chùa danh tiếng trong
nước và các nước Á Châu. Điện thờ Phật được trang
trí tôn nghiêm. Chính giữa thờ Đức Phật Thích Ca, hai bên
thờ hai vị Bồ Tát Phổ Hiền và Văn Thù. Trong Chánh điện,
có sáu tượng La Hán, gồm các vị: Khuyến Học La Hán, Thuyết
Pháp Văn Pháp La Hán, Đạo Sơn Địa Ngục Tiếp Hóa La Hán,
Cúng Dường Bố Thí La Hán 1, Cúng Dường Bố Thí La Hán 2,
Đại Hàn Địa Ngục Tiếp Hóa La Hán. Mỗi tượng ngang
1,10 mét, cao 1,90 mét; đế ngang 1,43 mét, cao 47 phân. Hai bên
tượng có quỷ đội đèn cúng Phật. Bên trái sân thượng
là tháp thờ Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, trên một diện tích
200 mét vuông. Tháp bảy tầng, cao 35 thước. Tháp hình vuông,
mỗi cạnh của tầng chót là 7 mét. Hai bên cửa ra vào có
hai pho tượng Kim Cang đắp nổi. Trên tầng thứ bảy của
tháp có đắp nổi 25 tượng Thất Phật và chư Tổ, mỗi tượng
có khung vuông, mỗi cạnh là 1,05 mét—Name of a famous pagoda
located in the third district, Saigon City, South Vietnam. It was built
in 1964 and completed in 1971. The upper floor court is 10 meters long.
On the left of the pagoda stands the stupa of Avalokitesvara Bodhisattva
with seven storeys. On the right, there is a bell tower built emerging
from the court. The great bell was donated by the Japanese Buddhist Sangha.
The Holy Shrine is a magnificient building, 22 meters wide, 35 meters long,
and 15 meters high. The wooden carvings conserved at Vĩnh Nghiêm Pagoda
include carved drafts of the four sacred animals, the dragon, the unicorn,
the tortoise, and the phoenix, those of nine dragons, the statues of the
Eighteen Arahats, etc. Especially noticeable are the bas-reliefs on the
altars illustrating famous pagodas in home and Asian countries. The Buddha
Shrine is decorated solemnly. The statue of Sakyamuni Buddha is worshipped
between those of Samantabhadra Bodhisattva and Manjusri Bodhisattva. In
the Main Hall, there are six sets of Arahats: the Arahats admonishing to
study Dharma, preaching and listening to Dharma, saving the beings in Mount
Sword Hell, giving alms, saving beings in extremely cold hell. Each statue
is 1.10 meters long, 1.90 meters high. The base is 1.43 meters and 0.47
meter high. On both sides of the statues are two devils with lamps
on their heads for worshipping the Buddha. On the left side of the upper
court stands the statue of Avalokitesvara Stupa in an area of 200 square
meters. It is a seven-storey stupa, 35 meters high. It is shaped in square,
each side of the first storey is 7 meters long. On both sides of the door
stand two statues of bas-relief-carved Vajradeva. On the seventh storey
of the stupa, there are bas-reliefs of twenty-five Holy statues, i.e. seven
Buddhas and Patriarchs. Each of the statue is bounded in a square frame,
each side is 1.05 meters wide.
Vĩnh
Phúc: Eternal happiness
Vĩnh
Quyết: To separate forever.
Vĩnh
Sinh:
1)
Cuộc sống vĩnh viển nơi cõi Tây Phương Cực Lạc của Đức
Phật A Di Đà: Enternal life or perpetual life in the Pure Land of the
Amitabha Buddha.
2)
Bất Tử: Immortality.
3)
Niết Bàn: Nirvana (không sanh không diệt—not being born, not reborn,
therefore not dying).
Vĩnh
Tồn: To exist forever.
Vĩnh
Tràng: Tên một ngôi chùa cổ nổi tiếng tọa lạc trong xã
Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, Nam Việt Nam. Chùa có từ đầu
thế kỷ thứ 19 do ông Bùi Công Đạt xây dựng. Đến năm
1849, Hòa Thượng Huệ Đăng, nguyên ở chùa Giác Lâm Gia Định,
xuống trụ trì, đứng ra xây dựng ngôi đại tự với tên
Vĩnh Tràng. Đến năm 1907, Hòa Thượng Chánh Hậu đã cho trùng
tu và tôn tạo lại. Mặt tiền chánh điện và nhà Tổ được
xây dựng lại và trang trí theo kiều mới, vừa theo kiến trúc
cả đông lẫn tây. Trong chánh điện, có nhiều pho tượng
và rui mè được chạm trổ công phu. Đặc biệt là bộ thập
bát La Hán là những tác phẩm chạm khắc trên gỗ độc đáo
của các nhà điêu khắc miền Nam vào tiền bán thế kỷ 20.
Bộ thập bát La Hán do Hòa Thượng Chánh Hậu người Minh Hương
đúc năm 1907. Tượng bằng danh mộc, mỗi tượng cao 8 tấc,
bề ngang khoảng 58 phân, được đặt hai bên chánh điện.
Mỗi vị tay cầm bửu bối tượng trưng cho các giác quan mà
theo đạo Phật gọi là lục căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân,
ý)—Name of a famous ancient pagoda located in Mỹ Phong village, Mỹ
Tho City, South Vietnam. The pagoda was built by Mr. Bùi Công Đạt
in the early nineteenth century. In 1849, it was rebuilt to become a great
one with its new name Vĩnh Tràng Tự by Most Venerable Huệ Đăng,
Head of the pagoda. In 1907, it was restored and solemnly decorated by
Most Venerable Chánh Hậu. The facade of the Main Hall and the Patriarch
Hall were also rebuilt and decorated in a new style, that is, the Eastern
architecture combined with the Western one. In the Main Hall stand a lot
of painstakingly carved statues and drafts. Distinguished from them is
a set of Eighteen Arahats which are skillfully engraved wooden masterpieces
created by the artists from South Vietnam in the early twentieth century.
This set of eighteen Arahats cast in 1907 by Most Venerable Chánh Hậu
from Minh Hương, the statues are made of precious wood. Each of which
is 0.80 meter high, 0.58 meter wide and placed on both sides of the Main
Hall. Each image with its own magic wand is a symbol of the six senses
known as the Six Internal Sense Fields in Buddhism (eyes, ears, tongues,
nose, body, and mind).
Vĩnh
Viễn: Eternal—Everlasting—Endless—Perpetual.
Vít
Xuống: To pull down.
Víu:
1)
Vướng víu—To attach (cling) to.
2)
Vá víu—To patch.
Vo:
1)
To wash rice.
2)
To roll (trun—Tuck) up (one’s sleeves).
3)
To roll into a ball (vo tròn).
Vò:
To crush in one’s hand.
Vò
Võ: To be lonely.
Vò
Xé: To crumple up and to tear into piece.
Voû:
1)
Skin—Bark---Peel—husk (rice).
2)
Appearance (people).
Võ
Phu: Brutal man.
Võ
Vẽ: To know imperfectly.
Vóc:
Statture—Height.
Vọc:
To play with—To amuse oneself with—To dabble.
Vói:
To stretch (reach) out.
Vòi
Vọi: Very high—Sky-high.
Vòm
Trời: The arch of the heavens.
Vong:
Mithya (skt)—False—Untrue—Erroneous—Gone—Lost—Dead.
Vong
Ân: Ungrateful—Unthankful—Thankless—To show ingratitude.
Vong
Bản: To forget one’s origin.
Vong
Giả: Người chết—The dead.
Vong
Hồn: The soul of the dead—Wandering soul.
Vong
Khước: To forget.
Vong
Ký: See Vong Khước.
Vong
Linh: The spirit of the dead person.
Vong
Mạng: To risk (venture) one’s life.
Vong
Nhân: The dead.
Vong
Niên:
1)
A long time ago (friends).
2)
To forget one’s age.
Vòng:
Circle.
Vòng
Hào Quang: Halo.
Vòng
Lẩn Quẩn: Vicious circle.
Vòng
Luân Hồi Sanh Tử: Samsara (skt)—Circle of birth and death—Circle
of misery—Circle of suffering.
Vòng
Ngã Chấp: The cycle of ego-attachment.
Vòng
Trôn Ốc: Spiral.
Võng:
1)
Cái lưới: Jala (skt)—A net—A web.
2)
Kinh Phạm Võng: The Brahmajala Sutra—See Kinh Phạm Võng in Vietnamese-English
Section.
3)
Cái võng: Hammock.
Võng
Cực: Boundless—Endless.
Võng
Lọng: Hammock and parasol.
Võng
Mục: Mắt lưới—The “eyes” or meshes of a net.
Võng
Ngữ: Nonsense.
Vọng:
1)
Hy vọng: Hope—To expect.
2)
Không thật: Vitatha (p & skt)—Untrue—False—Unreal—Futile—Vain.
3)
Nhìn về: To look at, or for.
4)
Tiếng vọng: To sound-To echo.
5)
Vọng ngữ: Lying—See Nói Dối, and Nói Lời Đâm Thọc.
Vọng
Cảnh Giới: Vọng tâm xuất hiện nên mới có cảnh hư vọng
(vọng cảnh nầy chính là mọi hiện tượng, mọi sự vật
trên thế gian nầy)—False environment—The unreal world.
Vọng
Cáo: To accuse falsely.
Vọng
Chấp: Quan niệm chấp trước hay cố giữ lấy không lìa bỏ
hư vọng—False tenets—Holding on to false views.
Vọng
Chứng: False witness.
Vọng
Duyên: Duyên là những sự vật trong và ngoài có quan hệ với
thân ta, tất cả những cái đó đều là hư vọng cả. Chính
những thứ đó là đầu mối tạo ra những tư tưởng sai lầm—The
unreality of one’s environment—The causes of erroneous ideas.
Vọng
Kế Tự Tính: Prabhedanayalakshana or Parikalpita (skt)—Sự tưởng
tượng—Imagination—Khía cạnh của sự đặc thù sinh khởi
từ sự tưởng tượng sai lầm—The aspect of individuation arising
from false imagination—See Tam Tự Tính Tướng (1).
Vọng
Kiến: Sự hư vọng phân biệt không đúng với sự thật, cho
những thứ hư giả là thực—False views of reality—Taking the
seeming as real.
Vọng
Ngã: Illusory ego, in contrast with the real or nirvana ego (chân ngã).
Vọng
Ngã Chấp: The wrong ego-attachment.
Vọng
Ngôn: Vọng thuyết—False words or talk—Lies.
Vọng
Ngữ: Vitatha-vac or Vitatha-vadin (skt).
·
Lời nói giả dối để phỉ báng, khoe khoang hay lừa dối người
khác—False (nonsense or transgression) speaking—lying (either slander,
false boasting, or deception).
·
Theo Kinh Pháp Cú, câu 306, Đức Phật dạy—According to the Dharmapada
Sutra, verse 306, the Buddha taught: “Thường nói lời vọng ngữ
thì sa đọa; có làm mà nói không, người tạo hai nghiệp ấy,
chết cũng đọa địa ngục—The speaker of untruth goes down; also
he who denies what he has done, both sinned against truth. After death
they go together to hells.”
Vọng
Nhiễm: Vọng Phong—Truyền đi những gì (tư tưởng) không
có thật hay không đúng—The spread of lies, or false ideas.
Vọng
Niệm: Vitathavitakka (p)—False or misleading thoughts—Transient thoughts—Khi
vọng tưởng khởi mà chúng ta bất chấp được thì tự nhiên
chúng sẽ biến mất—If we are able to disregard when false thoughts
arise, they will naturally vanish.
Vọng
Pháp: Bhranti—Going astray, eror.
Vọng
Phong: See Vọng Nhiễm.
Vọng
Sắc: To admire someone’s beauty.
Vọng
Tâm: Vọng tâm gây nên sự phức tạp và phiền não trên đời
nầy—The unenlightened mind or heart of all men—The illusion (deluded,
wrong, false, or misleading)-mind, which results in complexity and confusion
in this world.
Vọng
Thuyết: False words.
Vọng
Thức: Deluded consciousness.
Vọng
Tộc: Honourable family.
Vọng
Trần: Muôn vật trên đời nầy vốn hư vọng và nhiễm cấu—The
unreal or unclean world.
Vọng
Tưởng: Vitathavitakka (p)—Chấp giữ mọi phân biệt sai lầm—False
(erroneous) thinking—Erroneous thought—False notions—False ideas—False
thoughts—The mental processes of living beings on greed, hatred and stupidity.
Vọng
Tưởng Vi Tế: Subtle delusive thoughts.
Vọng
Vân: Clouds of falsity (delusion).
Vọp
Bẻ: To cramp.
Vơ
Vét: To sweep off.
Vơù:
1)
To seize—To snatch—To grab.
2)
Stocking—Sock.
Vớ
Trật: To fail to catch.
Vớ
Vẩn: Stupid—Foolish.
Vờ:
To pretend—To act—To simulate—To feign.
Vờ
Vĩnh: See Vờ.
Vỡ:
To break—To be broken.
Vỡ
Chuyện: To become known.
Vỡ
Lở: To be disclosed—To leak out.
Vỡ
Nợ: To go bankrupt.
Vỡ
Tan: Broken into pieces—To be burst.
Vỡ
Tung: To burst.
Vơï:
Wife.
Vợ
Con: Wife and children.
Vơi:
Not empty but not full.
Với:
1)
With.
2)
To reach for.
Với
Lại: Moreover.
Với
Nhau: Together.
Vời:
1)
To summon (invite).
2)
Far-away—Distant (vời vợi).
Vớt:
1)
To pull someone or something out of the water.
2)
To give a candidate a chance to pass an exam.
Vớt
Vát: To recuperate.
Vô:
1)
Tiếng Phạn “A”: Sanskrit letter “A.”
2)
Không—Phi—Bất—Phủ—Not—No—None.
3)
Phủ định sự tồn tại của sự vật: Non-exixtence—Nothingness—Inexist—Nihility—Do
not have—Be without.
4)
Đối lại với “Hữu”: Opposite of “Existence.”
5)
To go (come--step) into—To enter.
Vô
Ái: Không luyến ái—Without love, or craving or attachment.
Vô
Ảnh Tượng: Nirabhasa (skt)—Không cần ảnh tượng hay hình
tướng bên ngoài—Without image or shadow—Without semblance or appearance.
Vô
Ân: Thankless—Ungrateful.
Vô
Bản: To forget one’s origin.
Vô
Bất: Hai cái phủ định làm thành một cái khẳng định—A
double negative, making a positive.
Vô
Biên: Ananta (skt)—Không bờ bến như không gian—Endless—Boundless—Limitless—Infinite,
e.g. space.
Vô
Biên Pháp Giới: Pháp giới rộng lớn không có biên giới,
mà hết thảy các pháp đều tồn tại trong đó; chư pháp vô
tận nên pháp giới vô biên—The infinite world of things; the realm
of things infinite in number; the infinite universe behind all phenomena.
Vô
Biên Thân: Thân Phật không thể đo lường được: người
Bà La Môn càng đo thì thân càng cao, cuối cùng vị Bà La Môn
ném thước, thước ấy bén rễ và mọc thành một cánh rừng—The
immeasurable body of the Buddha: the more the Brahman measured it, the
higher it grew, so he threw away his measuring rod, which struck root and
became a forest.
Vô
Biên Thế Giới: Thế giới vô biên trong không gian vô tận—The
infinite world, i.e. space; infinite worlds; the numberless worlds
in infinite space.
Vô
Biểu: Avijnapti (skt)—Không biểu thị ra ngoài—Unconscious,
latent, not expressed, subjective.
Vô
Biểu Giới: Khi thọ giới, thân khẩu ý của người thọ giới
không biểu thị tướng thọ giới ra ngoài, mà trong thân nảy
sinh ra vô biểu giới giúp ngăn ngừa điều sai trái. Giới
nầy vĩnh viễn tương tục trong thân để bảo hộ thân khẩu
ý tránh điều quấy ác—The inward invisible power received with
the comandments during ordination.
Vô
Biểu Nghiệp: Vô Tác Nghiệp—Nghiệp không biểu hiện của
thân, khẩu, ý, đối lại với nghiệp biểu hiện—The unmanifested
activities of the body, mouth, and mind; or invisible power conferred at
ordination; in contrast with the manifested activities.
Vô
Biểu Sắc: Vô Tác Sắc—Theo quan điểm của Đại Chúng Bộ,
vô biểu sắc là sắc thể không biểu hiện ra ngoài, nhưng
có công năng phòng ngừa sự sai trái và tội ác—According
to the Sarvastivadin view, this invisible power can resist evil.
Vô
Bổ: Useless.
Vô
Cái:
1)
Không bao trùm hay chứa đựng được (phổ quát): Cannot be covered
or contained, universal.
2)
Tính bi mẫn của Đức Phật rộng lớn cùng cực, bao trùm
lên tất cả chúng sanh: A characteristic of the pity of Buddha which
includes all beings.
Vô
Cái Đại Bi: Lòng đại bi rộng lớn không có gì bao trùm lên
được—Uncontainable, or superlative, pity.
**
For more information, please see Vô Cái (2).
Vô
Cảm Giác: insensible.
Vô
Căn: Không có nam hay nữ căn—Without root—Without organ—Without
the organ of sex.
Vô
Căn Cứ: Unfounded—Baseless—Groundless—Without foundation or reason.
Vô
Căn Tín: Nhờ Phật lưc mà phát được tín căn trong tâm—Faith
produced not of oneself but by Buddha in the heart.
Vô
Cấu: Vimala or Amala (skt)—Không bị cấu nhiễm (dơ—bất tịnh)—Undefiled—Stainless.
Vô
Cấu Địa:
1)
Địa thứ hai trong Bồ Tát Địa: The stage of undefilement, the
second stage of a bodhisattva—See Thập Địa Phật Thừa.
2)
Bồ Tát Đẳng Giác Địa: Giai đoạn cuối cùng trong Bồ Tát
Địa—The final stage before attaining Buddhahood.
Vô
Cấu Nhẫn: Bồ Tát trong giai đoạn “vô cấu nhẫn” là giai
đoạn chót của Bồ Tát—The stage of undefiled endurance—The
final stage of bodhisattva.
Vô
Cấu Thức: Amala (skt).
(A)
Vô Cấu Thức hay A Mạt La là tên khác của A Lại Da Thức
(thức nầy là chỗ dựa của các pháp vô lậu, mà chỉ Như
Lai mới có được)—Undefiled or pure knowing or knowledge, another
name for Alaya-vijnana—See A Lại da Thức.
(B)
Theo Nhiếp Luận Tông (tiền thân của Pháp Tướng Tông), Vô
Cấu Thức hay Tịnh Thức chỉ có nơi sự giác ngộ viên mãn
của Phật. Vô Cấu Thức có thể tẩy sạch phần ô nhiễm
của tạng thức và khai triển thế lực trí tuệ của nó.
Thế giới của tưởng tượng và thế giới hỗ tương liên
hệ được đưa đến chân lý chân thật, tức viên thành thực
tánh. Sau khi đạt đến đó, chủng tử tạng, tức là thức,
sẽ biến mất và cuối cùng đưa đến trạng thái nơi mà
chủ thể và đối tượng không còn phân biệt. Đây là “Vô
Phân Biệt Trí.” Trạng thái tối hậu là vô trụ Niết Bàn,
nghĩa là sự thành tựu tự do hoàn toàn, không còn bị ràng
buộc ở nơi nào nữa—According to the Samparigraha School (the
forerunner of the Dahrmalaksana School), the taintless consciousness is
only flashed out from the Buddha’s Perfect Enlightenment. This pure ideation
can purify the tainted portion of the ideation-store and further develop
its power of understanding. The world of imagination and the world of interdependence
will be brought to the real truth (parinispanna). This having been attained,
the seed-store, as consciousness, will disappear altogether and ultimately
will reach the state where there is no distinction between subject and
object. The knowledge so gained has no discrimination (avikalpa-jnana).
This ultimate state is the Nirvana of No Abode (apratisthita-nirvana),
that is to say, the attainment of perfect freedom, not being bound to one
place.
Vô
Cấu Y: Tên gọi chung cho y áo cà sa (không dính bụi phiền
não)—The stainless garment, the monastic robe of purity.
Vô
Chủng Tính: Một trong năm tính mà tông Pháp Tướng thành lập,
không có thiện chủng vô lậu rốt ráo là không thoát ly được
luân hồi sanh tử—The nature without the seed of goodness and so
unable to escape from the stream of transmigration, one of the five germ-natures
or roots of Bodhisattva development established by the Dharmalaksana Sect.
**
For more information, please see Ngũ Chủng Tính.
Vô
Chủng Xiển Đề: Nhất Xiển Đề không có chủng tánh Phật
(mãi mãi không thể thành Phật)—An icchanti, or evil person without
the Buddha-seed of goodness.
**
For more information, please see Nhất Xiển Đề.
Vô
Cớ: See Vô Cố.
Vô
Cố: Causeless—Without reason (cause).
Vô
Công Dụng: Không cố gắng dụng công—Without effort.
Vô
Công Dụng Đức: Không cần đến phước đức hay công đức—Without
merit or virtue.
Vô
Công Dụng Trí: Tâm không nhờ cái công gia dụng hay phước
đức công đức, mà tự nhiên khế hợp với trí chân tính
(Bồ Tát từ đệ bát địa trở lên)—A mind with neither effort,
nor merit or virtue.
Vô
Cùng: Boundless—Infinite—Endless.
Vô
Cùng Tận: Infinite.
Vô
Cực: Không có giới hạn—Limitless—Infinite—Endless—Boundless.
Vô
Cực Chi Thể: Thân thể của chúng sanh nơi Cực Lạc Tịnh
Độ hay trạng thái nơi thân tâm đạt ngộ lý Niết Bàn vô
cực—The limitless bodies of those in the Pure Land; the state of one
who has attained nirvana.
Vô
Danh: Unnamed—Nameless—Anonymous.
Vô
Dụng: Useless.
Vô
Duyên: Không có quan hệ ràng buộc, không có sự vin theo của
tâm thức—Causeless—Uncaused—Without immediate causal connection—independent.
Vô
Duyên Tam Muội: Anilambha (skt)—Diêt Tận Định—Thiền định
diệt hết tất cả tâm thức mà xa lìa sở duyên—Unpropped
samadhi in which all mental functions cease to connect with environment
and cease to function.
Vô
Duyên Thừa: Thừa theo vô duyên tâm mà thực hành đạo bồ
đề, ngoài tâm ra không có một pháp nào khác từ bên ngoài—The
vehicle or method, of the subjective mind, by which all existence is seen
as mental and not external.
Vô
Dư: Asesa (skt)—Không tàn dư hay không còn sót lại thứ gì
(sự tột bậc của sự lý)—Without remainder—No remnant—Final—Nothing
for reincarnation to lay hold of.
Vô
Dư Niết Bàn: Anupadisesa-nibbana (p)—Anupadhisesa (skt).
·
Niết bàn sau cùng không còn thứ gì sót lại cho kiếp luân
hồi sanh tử, nơi mà tất cả những quả đều chấm dứt,
hay sự hiện hữu của mạng căn đã hoàn toàn bị dập tắt—Final
nirvana without remainder of reincarnation where all the effects (quả)
are ended—The nirvana state in which exists no remainder of the karma
of suffering, or the full extinction of the groups of existence.
·
Niết Bàn của A La Hán nơi thân tâm đều đoạn diệt: The
nirvana of arhat extinction of body and mind.
·
Niết Bàn không còn lại tụ hay uẩn. Nó là sự diệt tận
toàn diện những điều kiện của hữu cũng như phiền não.
Có thể gọi nó là vô dư của hữu. Đấy là Niết Bàn hay
“Giải Thoát Viên Mãn,” là sự nhập diệt của Đức Phật
Thích Ca Mâu Ni: The Nirvana without the upadhi remnant. It is the total
extinction of the conditions of being as well as of passion. One may call
it the annihilation of being. This is Nirvana of Perfect Freedom, or the
passing away of Sakyamuni Buddha.
Vô
Dư Thọ Ký: Lời thọ ký sau cùng của Đức Phật về những
đệ tử của Ngài sau nầy sẽ thành Phật, đối lại với
hữu dư thọ ký (khi Phật nói sau nầy ngươi sẽ được vị
Phật nào đó thọ ký cho)—A detailed (complete or final) Prediction
of the Buddha on his disciples’ awakening and enlightenment, as contrasted
with partial prediction.
Vô
Đao Đại Tặc: Giặc cướp không đao, dùng để ví với hạng
Tỳ Kheo không có đạo đức, cướp đoạt đạo đức của
người khác hay chỉ làm ra vẻ đạo đức giả—A bandit without
a sword, e.g. a virtueless monk robbing others of their virtue.
Vô
Đảo: Chánh kiến lìa khỏi tất cả mọi điên đảo, không
cho hình tướng là thật, không cho vô thường là thường (ngược
lại phàm phu thì hiểu biết điên đảo cả sự lẫn lý, cho
khổ làm vui, cho vô thường là thường)—Not upside-down, seeing
things right side up, or correctly, i.e. correct views of truth and things,
e.g. not regarding the seeming as real, the temporal as eternal, etc.
Vô
Đạo: Inhuman.
Vô
Đạo Đức: Immoral.
Vô
Đẳng: Asama (skt).
1)
Không ai bằng: So với các loài sinh vật khác không một loài
nào sánh bằng—Unequal—The one without equal.
2)
Tôn hiệu của Phật: Trí tuệ của Như Lai, trong tất cả các
pháp không gì so sánh nổi, cũng không gì vượt được—An
honoured title of the Buddha.
Vô
Đẳng Đẳng: Asamasama (skt).
1)
Cái không gì sánh nổi, lại không gì sánh ngang bằng: Equality
without equal—The unequalled state of equilibrium—Of rank unequalled,
or equal with the unequalled.
2)
Tôn hiệu của chư Phật và đạo Phật (Phật không ai sánh
bằng, đạo Phật siêu tuyệt không đạo nào sánh bằng): Buddha
and Buddhism are without equal.
Vô
Đẳng Đẳng Thừa: Tên gọi chung của Đại Thừa, ý nói không
một thừa nào có thể sánh kịp—The unequalled vehicle, Mahayana—See
Đại Thừa.
Vô
Đẳng Giác: Sự giác ngộ của chư Phật là không gì sánh
kịp—The unequalled enlightenment possessed by Buddhas.
Vô
Đẳng Thừa: Mahayana—The Unequalled Vehicle—See Đại Thừa.
Vô
Định: Undetermined—Indefinite—Indeterminate.
Vô
Độ: Immoderate—Excessive (eating and drinking).
Vô
Động: Aksobha (skt).
1)
Unmoved—Imperturbable—Unagitated—Serene—Calm.
2)
Từ được dùng để chỉ sự không thay đổi như cánh sao
Bắc Đẩu, sự vô úy, và lãnh đạm trước cám dỗ hay dục
vọng—The term is used for the unvarying or unchanging, for the pole-star,
for fearlessness, for indifference to passion or temptation.
Vô
Động Phật: Aksobhya (skt)—Bất Động Minh Vương—Bất Động
Phật—Vô Động Tôn—Đức A Súc Bệ Phật của thế giới
Diệu Hỷ, ngự trị nơi Đông Độ. Ngài là một trong năm
vị Phật Thiền Định hay Siêu Việt. Ngài luôn tỉnh lặng,
thanh khiết và vô tham dục. Theo Kinh Pháp Hoa thì ngài là con
trai trưởng trong 16 người con của Phật Đại Thông Trí Thắng.
Đặc tính chính yếu của ngài là hàng phục dục vọng—The
Imperturbed (Unperturbed or motionless) Buddha who is always calm, serene
and absence of passion. He is one of the Five Dhyani-Buddhas, and generally
reigns over the east, his kingdom being Abhirati, realm of mystic pleasure.
In the Lotus Sutra he is named as the first of the sixteen sons of Mahabhijnabhibhu.
One of his principal characteristics is that of subduing the passions.
**
For more information, please see Ngũ Phật, Ngũ Phật Ngũ Đại,
Ngũ Phật Ngũ Sắc, Ngũ Phật Ngũ Sinh Bồ Tát, Ngũ Kim Cang,
Ngũ Phẫn Nộ.
Vô
Động Tôn: Acalaceta.
Vô
Gia Cư: Homeless.
Vô
Gia Đình: Without a family.
Vô
Giá: Inestimable—Invaluable—Priceless.
Vô
Già: Bao dung không ngăn ngại. Ân huệ, lòng bi mẫn và lòng
thương yêu chúng sanh của Phật—Unconcealing, unconfined; illimitable.
Buddha-grace, Buddha-mercy, Buddha-love.
**
For more information, please see Vô Cái.
Vô
Già Đại Hội: Panca-varsika-parisad (skt)—Cứ năm năm thì chư
Tăng Ni họp đại hội một lần để chia xẻ kinh nghiệm tu
hành, và cùng nhau phát lồ sám hối (tục có từ thời Lương
Võ Đế)—The quinquennial assembly, for having all things in common,
and for confession, penance, and remission.
Vô
Gián: Avici (skt)—Liên tục hay không có sự gián cách về thời
gian hay không gian—Without interruption—Uninterrupted—Without intermission—Unseparated.
Vô
Gián Duyên: Thứ Đệ Duyên—Connected ir consequent causes—Continuous
conditional or accessory cause.
Vô
Gián Địa Ngục: Avici (skt)—Địa ngục cuối cùng trong tám
địa ngục nóng, trong đó tội nhân phải chịu hình phạt
đau đớn khổ sở chết đi sống lại không ngừng nghỉ (nơi
dành cho những người phạm phải ngũ nghịch)—The Avici hell—Incessant
Hell—Hell Without Respite—The last of the eight hot hells, in
which punishment, pain, form, birth, death continue without intermission.
**
For more information, please see Địa Ngục (A) (a) (8).
Vô
Gián Nghiệp: Anantarya (skt). Vô gián nghiệp hay hình phạt không
ngừng nghỉ dành cho kẻ phạm phải năm tội ngũ nghịch—The
unintermitted karma or unintermitted punishment in the Avici hells for
any of the five unpardonable sins (năm tội ngũ nghịch)—See Ngũ
Nghịch.
Vô
Giáo Dục: Uneducated—Ill-bred.
Vô
Hại: Harmless.
Vô
Hạn Định: Indefinitely.
Vô
Hạn Định Nghiệp: Infinitely effective karma—See Nghiệp Vô Hạn
Định.
Vô
Hậu: Heirless.
Vô
Hậu Sinh Tử: Không còn sinh tử—Bồ tát không còn chịu luân
hồi sanh tử nữa—No more birth and death—The bodhisattva who will
not again be subject to the wheel of transmigration.
Vô
Hiệu: Inefficacious—Ineffectual—Ineffective.
Vô
Học: Asaiksa (skt)
1)
Không có học thức: Illiterate—Uneducated.
2)
Không cần phải học nữa. Khi đạt tới giai đoạn nầy, hành
giả không cần phải học hay cố gắng thành tựu theo tôn
giáo. Đây là giai đoạn của bậc A La Hán, giai đoạn thứ
tư trong Thanh Văn Thừa, ba giai đoạn trước là hữu học—Asaika—No
longer learning—Beyond study—Beyond learning stage refers to the stage
of Arhatship in which no more learning or striving for religious achievement
is needed (when one reaches this stage)—The state of arhatship, the fourth
of the sravaka stages; the preceding three stages requiring study; there
are nine grades of arhats who have completed their course of learning—See
Bất học, and Tứ Thánh Quả (4).
Vô
Học Đạo: Con đường của bậc A La Hán, đặc biệt khi hành
giả đã đạt được chân lý và thoát khỏi những ảo tưởng,
không còn gì nữa để học. Đây là giai đoạn cuối cùng
trong Tứ Thánh---The way of the Arhat, especially his attainment to
complete truth and freedom from all illusions, with nothing more to learn—The
fourth and last stage in the Four Saints, which is beyond the need of further
teaching or study.
Vô
Học Quả: Quả vị A La Hán hay quả vị cuối cùng trong Tứ
Thánh Quả—The last (fourth) stage of the sravaka stages, the state
of arhatship.
**
For more information, please see Tứ Thánh
Quả (4).
Vô
Học Thúy Vi Thiền Sư: Zen Master Wu-Xue-Shui-Wei—Thiền Sư Vô
Học Thúy Vi là đệ tử của Thiền Sư Đơn Hà—Zen Master
Wu-Xue-Shui-Wei was a disciple of Zen master T’an-Xia.
·
Trong buổi gặp gỡ đầu tiên với Thiền Sư Đơn Hà, sư hỏi:
“Thế nào là thấy chư Phật?” Đơn Hà quở: “Thật tự
đáng thương, cần thiết cầm khăn lau làm gì?” Sư lùi ba
bước. Đơn Hà bảo: “Lầm!” Sư tiến tới ba bước. Đơn
Hà lại bảo: “Lầm! Lầm!” Sư giở một chân lên, xoay thân
một vòng, đi ra. Đơn Hà bảo: “Được tức được, cô phụ
chư Phật khác.” Sư do đây lãnh hội ý chỉ, về trụ núi
Thúy Vi tại Chung Nam Sơn— Shui-Wei asked T’an-He: “What is the
teaching of all Buddhas?” T’an-He exclaimed: “Fortunately, life is
fundamentally wonderful. Why do you need to take up a cleaning cloth and
broom?” Wu-Xue retreated three steps. T’an-He said: “Wrong.” Wu-Xue
again came forward. T’an-He said: “Wrong! Wrong!” Wu-Xue then lifted
one foot into the air, spun in a circle and went out. T’an-He said: “Such
an answer! It’s turning one’s back on all the Buddhas.” Upon hearing
these words, Wu-Xue attained great enlightenment.
·
Thiền sư Đại Đồng đến hỏi sư: “Không biết Nhị Tổ
mới thấy Tổ Đạt Ma có sở đắc gì?” Sư bảo: “Nay ngươi
thấy ta lại có sở đắc gì?” Đại Đồng đốn ngộ huyền
chỉ—When Wu-Xue was abbot of a temple, T’ou-Tzi Yi-Qing said to him:
“I’m not clear about what resulted when the Second Patriarch first
saw Bodhidharma.” Zen master Wu-Xue said: “Right now you can see mee.
What is the result?” At that moment T’ou-Tzi suddenly awakened to the
profound mystery.
·
Một hôm, sư đi trong pháp đường, Đại Đồng tiến đến
trước lễ, thưa: “Mật chỉ từ Ấn Độ qua, Hòa Thượng
dạy người thế nào?” Sư dừng bước một chút. Đại Đồng
lại thưa: “Xin thầy chỉ dạy.” Sư bảo: “Lại cần cái
bầu nước nhỏ thứ hai sao?” Đại Đồng tạ lễ lui ra.
Sư bảo: “Chớ lấp gốc.” Đại Đồng thưa: “Thời tiết
đến, gốc mầm tự sanh.”—One day, Zen master Shui-Wei was walking
in the Dharma hall. T’ou-Tzi walked up in front of him, bowed to him
and said: “The essential meaning of the First Patriarch coming from the
west, how does the master demonstrate this to people?” The master stopped
walking and stood there. T’ou-Tzi said: “Please demonstrate it, Master.”
Shui-Wei said: “Do you want another adle full of polluted water?” T’ou-Tzi
then bowed in thanks. Shui-Wei said: “Don’t make matters worse.”
T’ou-Tzi said: “It’s the season when seeds grow everywhere.”
·
Nhơn sư cúng dường La Hán, có vị Tăng hỏi: “Đơn Hà đốt
tượng Phật gỗ, Hòa Thượng vì sao cúng dường La Hán?”
Sư bảo: “Đốt cũng chẳng đốt đến, cúng dường cũng
một bề cúng dường.” Tăng lại hỏi: “Cúng dường La Hán
có đến chăng?” Sư bảo: “Ngươi mỗi ngày có ăn cơm chăng?”
Tăng không đáp được. Sư bảo: “Chẳng có bao nhiêu người
khôn.”—When Shui-Wei was making offerings to the sacred images, a
monk asked: “Zen master T’an-He burn a wooden Buddha. Why then, Master,
do you make offerings to the wooden statues?” Shui-Wei said: “Because
they won’t burn. But if you want to make them an offering they’ll let
you do so.” The monk asked: “If you make an offering to the sacred
figures will they come or not?” Shui-Wei said: “Aren’t you able to
eat every day?” The monk didn’t answer. Shui-Wei said: “There aren’t
many clever ones.”
Vô
Hồn: Inanimate.
Vô
Hữu: Vô và hữu—Non-existent and existent.
Vô
Ích: Unavailing—Unprofitable—Useless—Without avail—Of no avail.
Vô
Kế: Without means.
Vô
Kể: Unnumbered—Countless.
Vô
Khứ Vô Lai: Không đi không đến, chỉ pháp thân của Đức
Như Lai vắng lặng thường trụ (theo Kinh Kim Cang thì Như Lai
là không từ đâu tới và không đi đâu; theo Khởi Tín Luận
thì Như Lai không sinh không diệt, bốn tướng không làm nó
di động, không đi không đến, ba đời không làm nó thay đổi)—Neither
going nor coming—Eternal like the dharmakaya.
Vô
Kiến: Holding to the view of entire unreality.
Vô
Kiến Đỉnh Tướng: Một trong ba mươi hai tướng hảo, trên
đầu Đức Phật có khối thịt hình búi tóc. Trong tướng
nầy có cái đỉnh điểm mà trời người không thể thấy
được—One of the thirty-two good marks, the usnisa, or lump, on Buddha’s
head, called “the invisible mark on the head,” because it was supposed
to contain an invisible sign; perhaps because it was covered.
**
For more information, please see Tam Thập
Nhị Hảo Tướng Của Phật.
Vô
Ký: Avyakrta (skt)
1)
Không thể ghi nhận là thiện hay bất thiện: Unrecordable (either
good or bad).
2)
Trung tính: Neutral—Neither good
nor bad. Things that are innocent or
cannot be classified under moral
categories.
Vô
Kỷ Luật: Undisciplined.
Vô
Lậu: Anasrava (skt)
1)
Không dột: No leakage—Without leakage—No drip.
2)
Không phiền não—Vượt ngoài dòng dục vọng và những khổ
sở của luân hồi sanh tử. Tránh khỏi tam đồ ác đạo. Phước
đức và công đức vô điều kiện là những nhân tố chính
đưa đến giải thoát—No drip—No leak—No leakage—Outside the
passion stream—Passionless—A state without emotional distress—Unconditioned—Outside
the stream of transmigratory suffering—Away from the down flow into lower
forms of rebirth—Liberation—Nirvana—Unconditioned merits and virtues
are the main causes of liberation from birth and death.
3)
Trạng thái như thị của sự vật: The state in which things are
as they are.
Vô
Lậu Căn: Cái căn bản của vô lậu trí—Faultlessness—Roots
which produce pure knowledge.
Vô
Lậu Đạo: Con đường giải thoát khổ đau của luân hồi
sanh tử. Thanh Tịnh Đạo hay con đường giải thoát khỏi dục
vọng, như tu hành giới, định, tuệ, và đế thứ tư trong
tứ đế hay diệt đế—The enlightened way of escape from the miseries
of transmigration—The way of purity, or deliverance from the passions,
i.e. morality, meditation and wisdom; the fourth of the four dogmas cessation,
or annihilation of suffering.
Vô
Lậu Giải Thoát Môn: Nirvana.
Vô
Lậu Nghiệp: Karma of Hinayana nirvana.
Vô
Lậu Huệ: Jnanam-anasrava (skt)—Trí huệ thanh tịnh, không bị
ô nhiễm vì vị kỷ—Passionless or pure wisdom (knowledge or enlightenment),
which is free from the taint of egotism.
Vô
Lậu Môn: Asravaksaya-jnana (skt)—Lậu Tận Thông—Entry into spiritual
knowledge which is free from all faults.
**
For more information, please see Lục
Thông (6).
Vô
Lậu Nhân: Tu theo giới định tuệ của vô lậu thanh tịnh
để chứng nhập quả vị Niết Bàn—Passionless purity as a cause
for attaining nirvana.
Vô
Lậu Pháp: Phép thanh tịnh xa lìa mọi phiền não cấu nhiễm
để vượt thoát khỏi dục vọng và luân hồi sanh tử—The
way of purity or escape from the passions and lower transmigration.
Vô
Lậu Pháp Tính: Pháp tính thanh tịnh vô dục—The pure, passionless
dharma-nature.
Vô
Lậu Quả: Quả đức nhờ vô lậu đạo mà đắc được hay
kết quả đi theo những việc thanh tịnh, thiền định và trí
tuệ, giúp chúng sanh thoát khỏi dục vọng và tái sanh—The
result of following the way of immorality (purity), concentration (meditation)
and wisdom which helps sentient beings from the passion and from lower
incarnation.
Vô
Lậu Thiện Căn: Uncondittioned good roots.
Vô
Lậu Thực Tướng: Reality as passionless or pure.
Vô
Lậu Tối Hậu Thân: Thân không còn dục vọng—The final pure
or passionless body.
Vô
Lậu Trí: See Vô Lậu Huệ.
Vô
Lậu Tuệ: See Vô Lậu Huệ.
Vô
Lễ: Impolite.
Vô
Liêm Sĩ: Shameless.
Vô
Lợi: See Vô Ích.
Vô
Luân: Immoral.
Vô
Luận: Regardless of—Without distinction.
Vô
Lương Tâm: To have no conscience.
Vô
Lượng: Apramana (skt)—Rất nhiều, không đong đếm hay đo lường
được. Có bốn thứ vô lượng của vị Bồ Tát là Từ, Bi,
Hỷ, Xả—Unlimited—Immeasurable—Measureless—Boundless—Infinite—Countless.
There are four infinite characteristics of a Bodhisattva: kindness, pity,
joy, and self-sacrifice.
Vô
Lượng Chư Thiên: Numberless Great Multitudes gods from all heavens.
Vô
Lượng Giác: Vô Lượng Giác là tên hiệu của Đức Phật
A Di Đà—Infinite enlightenment, name of Amitabha—See A Di Đà.
Vô
Lượng Huệ: Infinite wisdom (of the Buddha).
Vô
Lượng Kiếp: Asamkhyeyas of eons—Uncountable eons.
Vô
Lượng Luân Hồi: Innumerable reincarnations.
Vô
Lượng Nghĩa:
1)
Nghĩa lý vô lượng vô số: Infinite meaning—Innumerable meanings—Meaning
of infinity.
2)
Tất cả các pháp. Các pháp là vô lượng, mọi cái đều đầy
đủ ý nghĩa: The meaning of all things.
Vô
Lượng Nghĩa kinh: Scriptures of measureless meaning (universalistic
or the infinite)—See Phương Quảng.
Vô
Lượng Nghĩa Xứ Tam Muội: Phật nhập vào định nầy trước
khi Ngài nói kinh Vô Lượng Nghĩa (Pháp Hoa)—The Anatanirdesapratisthana
samadhi—Into which the Buddha is represented as entering before preaching
the doctrine of infinity (the Lotus Sutra).
Vô
Lượng Nghiệp: Boundless karma.
Vô
Lượng Quang: Apramanabha (skt)—Tên gọi khác của Phật A Di
Đà—Infinite (Immeasurable) Light or splendor, another name for Amitabha
Buddha.
**
For more information, please see A Di Đà, and Vô Lượng Thọ.
Vô
Lượng Quang Minh: Amitabha Buddha—See A Di Đà.
Vô
Lượng Quang Minh Độ: Cõi Vô Lượng Quang Minh Độ của Đức
Phật A Di Đà—Amitabha’s Land of Infinite Light.
Vô
Lượng Quang Phật: Amitabha (skt)—The Buddha of Infinite Light—The
Buddha of light that is immeasurable, boundless, irresistible, incomparable,
pure, joy, wisdom, unceasing, surpassing thought, ineffable, Surpassing
sun and moon.
**
For more information, please see A Di Đà.
Vô
Lượng Quang Thiên: Trời Vô Lượng Quang Thiên trong cõi trời
Phạm Phụ thứ năm—The heaven of boundless light, the fifth of the
Brahmalokas.
**
For more information, please see Thiên (B) (5).
Vô
Lượng Thanh Tịnh: Infinite purity.
Vô
Lượng Thanh Tịnh Phật: The Buddha of boundless purity—Amitabha
Buddha—See A Di Đà.
Vô
Lượng Thọ: Boundless, infinite Life—Chúng ta đã biết Vô Lượng
Quang hay Vô Lượng Thọ là một vị Phật được lý tưởng
hóa từ Đức Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni. Nếu Phật A Di
Đà chỉ thuần là lý tưởng trên nguyên tắc, đơn giản đó
là “Vô Lượng,” Vô Lượng như thế sẽ là một với Chân
Như. Xét theo không gian sẽ là Vô Lượng Quang; nếu xét về
thời gian thì là Vô Lượng Thọ—As we have seen that the Amitabha
or Amitayus, or Infinite Light and Infinite Life, is a Buddha realized
from the istorical Buddha Sakyamuni. If the Buddha is purely idealized
he wil be simply the Infinite in principle. The Infinite will then be identical
with Thusness. The Infinite, if depicted in reference to space, will be
the Infinite Light, and if depicted in reference to time, the Ithenite
Life.
Vô
Lượng Thọ Kinh: The Sukha-vativyuha sutras—Amitayus Sutras—See
Kinh A Di Đà.
Vô
Lượng Thọ Như Lai: See A Di Đà.
Vô
Lượng Thọ Phật: Vô Lượng Thọ Như Lai—Vô Lượng Thọ
Vương—The Buddha of Infinite Life—Amitabha Buddha—See A Di Đà,
and Vô Lượng Thọ.
**
For more information, please see A Di Đà.
Vô
Lượng Thọ Vương: See A Di Đà.
Vô
Lượng Tịnh Thiên: Apramanasubha (skt)—Cõi trời thứ hai trong
ba cõi trời thiền định sắc giới—Boundless purity, the second
of the heaven in the third dhyana heavens of form.
Vô
Lượng Tôn: The Infinite Honored One—Amitabha Buddha—See A Di Đà.
Vô
Lượng Trăm Ngàn Muôn Ức Chúng Sanh: Countless hundreds of thousands
of millions of living beings.
Vô
Lượng Tuệ: Từ ngữ ám chỉ Đức Phật—Infinite wisdom, a
term applied to a Buddha.
Vô
Lượng Vô Biên A Tăng Kỳ Kiếp: Measureless limitless asankhyeya
kalpas.
Vô
Lượng Ý: Anantamati (skt)—Boundless mind, intention, will or meaning.
Vô
Lý: Unreasonable—Irrational—Absurd.
Vô
Minh: Avijja (p)—Avidya (skt).
(I)
Nghĩa của Vô Minh—The meanings of Avidya:
1)
Si: Ignorance—Stupidity—Delusion.
2)
Không giác ngộ: Unenlightened—Unilluminated.
3)
Mắt xích thứ nhất hay mắt xích cuối cùng trong Thập Nhị
Nhân Duyên: The first or last of the twelve nidanas.
4)
Cái tâm ám độn, không chiếu rọi được rõ ràng sự lý
của các pháp: Illusion or darkness without illumination, the ignorance
which mistakes seeming for being, or illusory phenomena for realities.
5)
Vô minh, si mê hay không giác ngộ, một trong ba ngọn lửa cần
phải dập tắt trước khi bước chân vào Niết bàn. Đây là
trạng thái sai lầm của tâm làm khởi dậy sự tin tưởng
về bản ngã—Ignorance—Stupidity—Delusion—Unenlightened—Unenlightened
condition—Non-perception—Unillumined—One of the three fires which
must be allowed to die out before Nirvana is attained—The erroneous state
of mind which arises from belief in self.
(II)
Phân loại vô minh—Categories of Avidya:
(A)
Theo Khởi Tín Luận có hai loại Vô Minh—According to the Awakening
of Faith, there are two kinds of avidya:
1)
Căn bản vô minh: Vô thủy vô minh—The radical, fundamental, original
darkness or ignorance considered as a primal condition.
2)
Mạt Chi Vô Minh: “branch” and “twig” conditions, considered
as phenomenal.
**
For more information, please see Avidya in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section,
and Mê Hoặc.
(III)
Những lời Phật dạy về “Vô Minh” trong Kinh Pháp Cú—The
Buddha’s teachings on “Avidya” in the Dharmapada Sutra:
1)
Người ngu suốt đời gần gũi người trí vẫn chẳng hiểu
gì Chánh pháp, ví như cái muỗng múc canh luôn mà chẳng bao
giờ biết được mùi vị của canh—If a fool associates with
a wise man even all his life, he will understand the Dharma as litle as
a spoon tastes the flavour of soup (Dharmapada 64).
2)
Kẻ phàm phu không giác ngộ nên đi chung với cừu địch một
đường. Cũng thế, những người tạo ác nghiệp nhất định
phải cùng ác nghiệp đi đến khổ báo—A fool with little wit,
goes through life with the very self as his own greatest enemy. In the
same manner, evil doers do evil deeds, the fruit of which is bitter
(Dharmapada 66).
3)
Khi ác nghiệp chưa thành thục, người ngu tưởng như đường
mật, nhưng khi ác nghiệp đã thành thục, họ nhứt định
phải chịu khổ đắng cay—As long as the evil deed done does not
bear fruit, the fool thinks it is as sweet as honey; but when it
ripens, then he comes to grief (Dharmapada 69).
4)
Từ tháng này qua tháng khác, với món ăn bằng đầu ngọn
cỏ Cô-sa (cỏ thơm), người ngu có thể lấy để nuôi sống,
nhưng việc làm ấy không có giá trị bằng một phần mười
sáu của người tư duy Chánh pháp—Let a fool, month after month,
eats only as much food as can be picked up on the tip of a kusa blade;
but he is not worth a sixteenth part of them who have comprehended the
truth (Dharmapada 70).
5)
Kẻ ngu xuẫn thường hay muốn danh tiếng mà mình không xứng:
chỗ ngồi cao trong Tăng chúng, oai quyền trong Tăng lữ, danh
vọng giữa các gia tộc khác—The fool always desire for an undue
reputation or undeserved honour, precedence among the monks, authority
in the monasteries, honour among other families (Dharmapada 73).
Vô
Minh Căn Bản: Vô thủy vô minh—The radical, fundamental, original
darkness or ignorance.
Vô
Minh Cương: The snare (lưới) of ignorance.
Vô
Minh Hoặc: Một trong tam hoặc, những nghi hoặc ảo tưởng
khởi sanh bởi căn bản vô minh làm che đậy sự thật—The
illusion arising from primal ignorance which covers and hinders the truth,
one of the three illusions.
**
For more information, please see Tam Hoặc.
Vô
Minh Kết: Hệ phược của vô minh trói buộc chúng sanh trong
vòng sanh tử—The bond of ignorance which binds to transmigration.
Vô
Minh Kiến: Tà kiến sanh ra bởi vô minh—Ignorant perception of
phenomena which produces all kinds of illusion—Views produced by ignorance.
Vô
Minh Lậu: Một trong tam lậu hoặc. Vô minh lậu có thể khiến
chúng sanh rơi vào vòng sống chết, không thể ra khỏi—The
stream of unenlightenment which carries one along into reincarnation, one
of the three taints.
Vô
Minh Lưu: Vô minh là nguyên nhân đưa đến luân lưu trong luân
hồi sanh tử—Unenlightenment, or ignorance, the cause of the stream
of transmigration.
Vô
Minh Nghiệp Ái: Ajnanakarmatrsna (skt)—Vô minh, nghiệp và ái
dục là ba lực chính gây ra tái sanh—Ignorance, karma, and desire
are the three main forces that causes reincarnation.
Vô
Minh Pháp Tính Nhất Thể: Vô minh và pháp tính đồng một thể
như băng với nước, băng vô minh là nước của các tính—Avidya
and the Bhutatathata are of the same nature, as are ice and water; the
ice of avidya is the water of all things, the source out of which all enlightenment
has come.
Vô
Minh Phụ: Vô minh như cha, tham ái như mẹ sản sanh ra cái “ngã”—Ignorance
as father and desire as mother produce the ego.
Vô
Minh Sanh Ra Tham Dục: Ignorance produces desires
Vô
Minh Sử: Một trong 10 sử. Vô minh có thể sai sử con người
lưu chuyển trong luân hồi sanh tử—One of the ten lictors, messengers,
or misleaders, i.e. of ignorance, who drives beings into the chain of transmigration.
Vô
Minh Tạng: Kho chứa vô minh, từ đó sản sanh ra mọi thứ khổ
đau phiền não—The storehouse of ignorance, from which issues all
illusion and misery.
Vô
Minh Trụ Địa: Địa thứ năm trong năm trụ địa vô minh—The
state of ignorance, the fifth of the five stages of ignorance.
Vô
Môn Quan: Vô Môn Quan, một trong những tập sách thiền nổi
tiếng nhứt của Thiền tông, do thiền sư Huệ Khai (1183-1260)
soạn. Vô Môn Quan đơn giản hơn Bích Nham Lục vì nó chỉ
có bốn mươi tám công án và là tác phẩm do một người biên
soạn—Wu-Men-Kuan, one of the most famous Zen book of the Zen sect,
compiled by Zen master Hui-K’ai (1183-1260). Wu-Men-Kuan is a simpler
book than the preceding one (Pi-Yen-Lu), for it containts only forty-eight
cases and is one man’s work—See Huệ Khai.
Vô
Môn Tông: Thiền Tông hay tên gọi khác của Phật Tông (Phật
nói tâm là đệ nhất, tâm là tông, vô môn là pháp môn)—The
unsectarian, Ch’an or meditative sect, so called because it claimed to
derive its authority directly from the mind of Buddha.
Vô
Một: See Vô Bất.
Vô
Một Thức: Alaya-vijnana (skt)—Tên khác của A Lại Da Thức
(tất cả các chủng tử không bị mất mát nên gọi là Vô
Một)—Another name for Alaya-vijnana—See A Lại Da Thức.
Vô
Não: Free from trouble
Vô
Năng: Không có năng lực—Unable—Without power—Incapable.
Vô
Năng Thắng: Ajita—A Dật Đa—Uy đức rộng lớn không gì
thắng nổi, chỉ Đức Di Lặc Bồ Tát (Từ Thị Bồ Tát)—Unconquerable,
invincible, unsurpassable; especially applied to Maitreya.
**
For more information, please see Ajita in
Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Vô
Ngã: Anatma or Nairatmyam (skt)—Egolessness, no-self, not self, non-ego,
or the emptiness of a self—Thuyết Vô Ngã có hai đặc tánh chính
là pháp vô ngã và nhân vô ngã—The doctrine of no-self has two
main characteristics: selflessness of things (dharma-nairatmya) and selflessness
of person (pudgalanairatmya)—See Pháp Vô Ngã, and Nhân Vô Ngã.
a)
Thuyết tất định chỉ cho lý thuyết có sự quyết định
của ‘định mệnh,’ hay Thiên mệnh, hay thượng đế. Phật
giáo chủ trương sự vắng mặt của một bản ngã thường
hằng bất biến. Theo Kinh Duy Ma Cật, vô ngã có nghĩa là sự
hiểu biết chơn chánh rằng thân gồm ngũ uẩn chứ không có
cái gọi là “bản ngã trường tồn.” Tứ đại chỉ hiện
hữu bởi những duyên hợp. Không có vật chất trường tồn
bất biến trong thân nầy. Khi tứ đại hết duyên tan rã thì
thân nầy lập tức biến mất. Vì vật chất do tứ đại cấu
thành, trống rỗng, không có thực chất, nên con người do
ngũ uẩn kết hợp, cũng không có tự ngã vĩnh cữu. Con người
thay đổi từng giây từng phút. Theo giáo lý Tiểu Thừa thì
“Vô Ngã” chỉ áp dụng cho loài người, nhưng trong Phật
giáo Đại Thừa thì vạn hữu đều vô ngã—Not-self, No-self,
Egolessness, Non-Personality, Non-self, or Non-ego—Determinism means
the theory of being determined by fate, nature, or god. Buddhism believes
in the absence of a permanent, unchaging self or soul—Non-existence of
a permanent self. According to the Vimalakirti Sutra, the body consists
of the five elements or skandhas, which together represent body and mind,
and there is no such so-called “self.” Elements exist only by means
of union of conditions. There is no eternal and unchangeable substance
in them. When these come apart, so-called “body” immediately disappears.
Since the form which is created by the four elements is empty and without
self, then the human body, created by the unification of the five skandhas,
must also be empty and without self. Human body is in a transforming process
from second to second. In Theravada, no-self is only applied to the person;
in the Mahayana, all things are regarded as without essence.
b)
Theo Giáo Sư Junjiro Takakusu trong Cương Yếu Triết Học Phật
giáo, Đức Phật xem thế giới nầy là thế giới của khổ
đau, và Ngài đã dạy những phương pháp đối trị nó. Vậy
cái gì đã làm thế giới nầy trở thành khổ đau? Lý do đầu
tiên như Đức Phật đã dạy, là các pháp đều vô ngã, nghĩa
là vạn vật, hữu tình hay vô tình, tất cả đều không có
cái mà chúng ta có thể gọi là bản ngã hay thực thể. Chúng
ta thử khảo sát con người. Một người không thể xem tinh
thần hay hồn của y là một thực ngã. Y hiện hữu nhưng không
thể nào nắm được cái thực thể của y, không thể tìm
thấy được tinh thần của y, bởi vì sự hiện hữu của
con người không gì ngoài cái ‘hiện hữu tùy thuộc vào một
chuỗi nhân duyên.’ Mọi vật hiện hữu đều là vì nhân
duyên, và nó sẽ tan biến khi những tác dụng của chuỗi nhân
duyên ấy chấm dứt: According to Prof. Junjiro Takakusu in The Essentials
of Buddhist Philosophy, the Buddha regarded this world as a world of hardship,
and taught the ways to cope with it. Then what are the reasons which make
it a world of hardship? The first reason, as given by the Buddha is that
all things are selfless or egoless, which means that no things, men, animals
and inanimate objects , both living and not living, have what we may call
their original self or real being. Let us consider man. A man does not
have a core or a soul which he can consider to be his true self.
A man exists, but he cannot grasp his real being, he cannot discover his
own core, because the existence of a man is nothing but an “existence
depending on a series of causations.” Everything that exists is there
because of causations; it will disappear when the effects of the causation
cease.
c)
Những làn sóng trên mặt nước quả là hiện hữu, nhưng có
thể gọi mỗi làn sóng đều có tự ngã hay không? Sóng chỉ
hiện hữu khi có gió lay động. Mỗi làn sóng đều có riêng
đặc tính tùy theo sự phối hợp của những nhân duyên, cường
độ của gió và những chuyển động, phương hướng của
gió, vân vân. Nhưng khi những tác dụng của những nhân duyên
đó chấm dứt, sóng sẽ không còn nữa. Cũng vậy, không thể
nào có cái ngã biệt lập với nhân duyên được: The waves
on the water’s surface certainly exist, but can it be said that a wave
has its own self? Waves exist only while there is wind or current. Each
wave has its own characteristics according to the combination of causations,
the intensity of the winds and currents and their directions, etc. But
when the effects of the causations cease, the waves are no more. Similarly,
there cannot be a self which stands independent of causations.
d)
Khi con người còn là một hiện hữu tùy thuộc một chuỗi
nhân duyên thì , nếu y cố gắng trì giữ lấy chính mình và
nhìn mọi vật quanh mình từ quan điểm độc tôn ngã là một
điều thật vô lý. Mọi người phải từ bỏ cái ngã của
mình, cố gắng giúp đỡ kẻ khác và phải nhận hức cái
hiện hữu cộng đồng, vì không thể nào con người hoàn toàn
hiện hữu độc lập được: As long as a man is an existent depending
on a series of causations, it is unreasonable for him to try to hold on
to himself and to regard all things around him from the self-centered point
of view. All men ought to deny their own selves and endeavor to help each
other and to look for co-existence, because no man can ever be truly independent.
e)
Nếu mọi vật đều hiện hữu tùy thuộc vào một chuỗi những
nhân duyên thì cái hiện hữu đó cũng chỉ là tùy thuộc điều
kiện mà thôi; không có một vật chất nào trong vũ trụ nầy
có thể trường tồn hay tự tại. Do đó Đức Phật dạy rằng
vô ngã là yếu tính của vạn vật, và từ đó, đưa đến
một lý thuyết nữa là vạn vật đều vô thường, là điều
không thể tránh: If all things owe their existence to a series of causations,
their existence is a conditional one; there is no one thing in the universe
that is permanent or independent. Therefore, the Buddha’s theory that
selflessness is the nature of all things inevitably leads to the next theory
that all things are impermanent (anitya).
f)
Hầu hết mọi người đều dốc hết năng lực vào việc gìn
giữ sự hiện hữu của mình và những tư hữu của họ. Nhưng
thực ra, không thể nào tìm được trung tâm hiện hữu của
nó, cũng không thể nào giữ nó đời đời được. Không vật
nào là không biến chuyển, ngay cả trong một sát na. Không
những nó bất ổn trong tương quan với không gian, mà nó cũng
bất ổn trong tương quan với thời gian nữa. Nếu ta có thể
tìm được một thế giới không có không gian và thời gian,
thế giới đó mới thật là thế giới tự do chân thật, tức
là Niết Bàn: Men in general seem to be giving all of their energy to
preserving their own existence and their possessions. But in truth it is
impossible to discover the core of their own existence, nor is it possible
to preserve it forever. Even for one moment nothing can stay unchanged.
Not only is it insecure in relation to space but it is also insecure in
relation to time. If it were possible to discover a world which is spaceless
and timeless, that would be a world of true freedom, i.e., Nirvana.
g)
Nếu như những nhà vật lý hiện đại xác nhận, không gian
là một trong những số lượng biến đổi và thời gian là
tương đối thì thế giới của không gian thời gian nầy là
cái ngục tù mà chúng ta không thể nào thoát ra được, tức
là chúng ta đã bị trói buộc trong vòng nhân quả rồi vậy:
If, as the modern physicists assert, space is curved and time is relative,
this world of space and time is our enclosed abode from which there is
no escape; we are tied down in the cycles of cause and effect.
h)
Khi nào con người chưa tìm được cái thế giới không bị
hạn cuộc bởi thời gian và không gian, con người vẫn phải
là một tạo vật khổ đau. Xác nhận rằng con người có thể
đạt được cảnh giới đó, cảnh giới không bị hạn cuộc
bởi thời gian và không gian là sứ mệnh của Phật Giáo: As
long as men cannot discover a world which is not limited by time and space,
men must be creatures of suffering. To assert that such a state, unlimited
in time and space, is attainable by man is the message of Buddhism.
i)
Lẽ dĩ nhiên không có gì có thể được xem như là không gian
vô hạn và thời gian vô cùng. Ngay cả vật lý học ngày nay
cũng nhìn nhận cái vô tận của thời gian và không gian. Tuy
nhiên, Đức Phật đã xướng thuyết về lý tưởng Niết Bàn
hay tịch diệt, theo nguyên tắc vô thường và vô ngã. Niết
Bàn có nghĩa là hủy diệt sinh tử, hủy diệt thế giới dục
vọng, hủy diệt những điều kiện thời gian và không gian.
Sau hết, Niết Bàn có nghĩa là cảnh giới của giải thoát
viên mãn. Vô ngã hay không có sự bất biến, vô thường hay
không có sự trường tồn là trạng huống thật sự của sự
hiện hữu của chúng ta. Niết Bàn theo nghĩa tiêu cực là hủy
diệt, nhưng theo nghĩa tích cực là tròn đầy, là lý tưởng
của chúng ta, ấy là sự giải thoát trọn vẹn: Of course, there
is no such thing as a limitless time. Even modern physical science does
not recognize infinity in time and space. However, the Buddha brought forward
his ideal, Nirvana (extinction), following his theories of selflessness
and impermanence. Nirvana means extinction of life and death, extinction
of worldly desire, and extinction of space and time conditions. This, in
the last analysis, means unfolding a world of perfect freedom. Selflessness
(no substance) and impermanence (no duration) are the real state of our
existence; Nirvana (negatively extinction; positively perfection) is our
ideal, that is, perfect freedom, quiescence.
Vô
Ngại: Apratihata (skt).
1)
Tự tại thông suốt, không trở ngại—Unhindered—Undoubted—Without
doubt—Without obstacle—Resistless—Without resistance.
2)
Tự tại qua lại không trở ngại: Permeating everywhere.
3)
Tự tại thông dung thành ra một thể, như ánh đèn giao thoa
hòa vào nhau: All pervasive, dynamic omnipresence which enters everywhere
without hindrance light the light of a candle.
**
For more information, please see Tứ Vô
Ngại.
Vô
Ngại Đạo (Vô Gián Đạo) The way of removing all obstacles, delusions
or intervention—The open or unhindered way.
Vô
Ngại Nhân:
1)
Bậc không còn bị chướng ngại: The unhindered one.
2)
Vị Phật mở cửa Niết bàn: The Buddha who unbarred the way to
nirvana, which releases from all limitations.
3)
Bậc siêu phàm đã chứng ngộ chân lý niết bàn: the omnipresent
one; the one who realizes nirvana-truth.
Vô
Ngại Quang: Ánh sáng của Đức Phật A Di Đà, không bị che
khuất bởi núi sông, sương mốc bên ngoài, cũng không bị
che khuất bên trong bởi tham sân si mạn nghi tà kiến—The all
pervasive light or glory of Amitabha Buddha.
Vô
Ngại Quang Như Lai: Một danh hiệu khác của Đức Phật A Di
Đà—Another title for Amitabha Buddha—See A Di Đà.
Vô
Ngại Trí: Trí thông đạt của Đức Phật—The omniscience of
the Buddha.
Vô
Nghề Nghiệp: Without profession.
Vô
Nghi: Không nghi ngờ—Undoubted—Without doubt.
Vô
Nghĩa:
1)
Insignificance—Meaningless.
2)
Ungrateful.
Vô
Ngôn: Không lời hay im lặng—Without words—Silent—Speechless.
Vô
Ngôn Thông: Thiền Sư Vô Ngôn Thông (?-826)—Zen Master Vô Ngôn
Thông (?-826)—Sư là một trong những thiền sư người Trung
Hoa, nhưng nổi tiếng tại Việt Nam vào cuối thế kỷ
thứ tám. Sư là sơ tổ của phái thiền Vô Ngôn Thông ở Việt
Nam. Trước khi đến Việt Nam, có người khuyên sư nên đến
tìm gặp Mã Tổ, nhưng khi đến nơi thì Mã Tổ đã viên tịch.
Sư tìm gặp Bách Trượng Hoài Hải xin làm đệ tử. Sau sư
về trụ trì chùa Hòa An. Sau đó sư sang Việt Nam vào khoảng
năm 820, trụ tại chùa Kiến Sơ, làng Phù Đổng, tỉnh Bắc
Ninh. Tại đây sư diện bích suốt mấy năm mà không ai hay
biết, duy chỉ có Thiền sư Cảm Thành, vị trụ trì của chùa
Kiến Sơ biết được nên rất cảm phục và tôn thờ làm
Thầy. Trước khi thị tịch, ngài gọi Cảm Thành lại căn
dặn: “Xưa Đức Phật xuất hiện vì một đại sự nhân
duyên là khai thị cho chúng sanh ngộ nhập tri kiến Phật. Trước
khi nhập Niết Bàn, Ngài đã đem Chánh Pháp Nhãn truyền trao
lại cho một trong những đại đệ tử của ngài là Tôn giả
Ma Ha Ca Diếp. Tổ tổ truyền nhau từ đời nầy sang đời
khác. Đến Tổ Đạt Ma từ Ấn Độ sang Trung Hoa truyền tâm
ấn cho Tổ Huệ Khả, rồi Tổ Huệ Khả truyền cho Tổ Tăng
Xán, Tổ Tăng Xán truyền cho Tổ Đạo Tín, Tổ Đạo Tín truyền
cho Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn, rồi Lục Tổ Huệ Năng, Tổ Nam Nhạc
Hoài Nhượng, Mã Tổ, Bách Trượng. Tổ Bách Trượng đã truyền
tâm ấn cho ta. Nay ông phải vì đời sau mà hoằng dương Chánh
Pháp cho thế hệ nối tiếp.” Sư thị tịch năm 826 sau Tây
Lịch—He was one of the most outstanding Chinese monks; however, he
was famous in Vietnam in the end of the eightth century. He was the founder
of the Vô Ngôn Thông Zen Sect in Vietnam. Before going to Vietnam, someone
recommended him to go to see Ma-Tsu; however, when he arrived at Ma-Tsu’s
Temple, Ma-Tsu already passed away. He came to see Pai-Chang and insisted
to be his disciple. Sometime later, he moved to stay at Hòa An temple
in Kuang-Chou. In 820, he came to Vietnam and stayed at Kien So Temple.
There he sat in meditation with face to a wall for several years, but nobody
knew his practice except Cảm Thành, the abbot of Kiến Sơ Temple.
Cảm Thành respected and honored him to be his master. Before passing
away, he called Cảm Thành to his side and advised: “For the sake of
a great cause, the Buddha appeared, for the changing beings from illusion
into enlightenment. Before entering into Nirvana, he transmitted the right
Dharma eye treasury (something that contains and preserves the right experience
of reality) to one of his great disciples, Maha-Kasyapa. Patriarchs continued
to transmit generation after generation. When Patriarch Bodhidharma came
to China from India, he transmitted the Mind-seal to Hui-K’o, from Hui-K’o
to Seng-Ts’an, from Seng-Ts’an to T’ao-Hsin, from T’ao-Hsin to
Hung-Jung, from Hung-Jung to Hui-Neng, from Hui-Neng to Nan-Yueh-Huai-Jang,
from Nan-Yueh-Huai-Jang to Ma-Tsu, from Ma-Tsu to Pai-Chang. I received
the mind-seal from Pai-Chang, and now I just want to transmit it to you.
Please keep expanding the Correct Dharma to the next generation.” Zen
Master Vô Ngôn Thông passed away in 826 AD.
Vô
Ngôn Thuyết Đạo: Lối thuyết đạo không lời của Thông
Giáo; trường phái dạy rằng nói về chư pháp tức là nói
về không, quán về sự tướng các pháp tức là quán không—The
way, or teaching, without speech; the school which teaches that speaking
of things is speaking of nothing, or the non-existent; the acquisition
of truth through contemplation without the aid of words.
Vô
Ngôn Trí: Avacana-jnanam (skt)—Nonverbal knowledge—See Bất Động
Trí.
Vô
Nguyện: Wishlessness.
Vô
Nhân: Without cause—Without reason—Causeless.
Vô
Nhân Đạo: Brutal—Cruel---Inhuman.
Vô
Nhất: Not one.
Vô
Nhị Vô Tam: Theo Kinh Pháp Hoa, đạo Phật chẳng phải Nhị
thừa, cũng chẳng Tam thừa, mà chỉ Nhất Thừa (trong mười
phương cõi Phật; chỉ có pháp nhất thừa, không có hai cũng
không có ba, trừ Phật thuyết phương tiện)—According to the
Lotus Sutra, Buddhism is neither two nor three, but only one Vehicle.
Vô
Nhiễm Tâm: Undeluded mind.
Vô
Nhiễm Thanh Tịnh Tâm: Undeluded pure mind.
Vô
Nhiệt: Anavatapta (skt)—Không có sức nóng—Heatless—No heat.
Vô
Nhiệt Thiên: Anavatapta (skt)—Tầng trời thứ hai của Ngũ Tịnh
Cư Thiên trong Tứ Thiền Thiên, cõi trời vô phiền vô não—Anavatapta
or Atapta heaven, without heat or affliction, the second of the five pure-dwelling
heavens, in the fourth dhyana heaven.
**
For more information, please see Ngũ Tịnh
Cư Thiên (2).
Vô
Nhiệt Trì: Manasarovara or Manasa-saro-vara (skt)—A Nậu Đạt Trì
hay hồ lạnh quanh năm. Người ta nói hồ nầy nằm về phía
nam núi Gandha-madana, là nguồn của bốn con sông Hằng Hà, Ấn
Hà, sông Tarim và sông Oxus—Excellent manasa lake, the lake without
heat, cold lake, or lake of No Heat. It is said to lie south
of the Gandha-madana mountains, and is erroneously reputed as the source
of the four rivers Ganges, Indus, Sita (Tarim River), and Oxus.
Vô
Niệm: Acinta (skt)—Thoughtlessness.
1)
Không có vọng niệm: No thought—Without a thought—Without recollection—Absence
of false ideas or thoughts; apart from thought.
2)
Chánh Niệm: Correct ideas or thoughts.
Vô
Ơn: Thankless—Ungrateful.
Vô
Pháp: Vô Pháp hay tánh không của vạn hữu. Vô pháp có nghĩa
là sự hiểu biết chơn chánh về tánh không của ngũ uẩn,
không phải vì chúng là ngũ uẩn, mà vì bản chất thật của
vạn pháp là không. Theo Bát Nhã Tâm Kinh, “Ngài Quán Tự Tại
Bồ Tát quán ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách.”
Theo Phật giáo Tiểu Thừa, ngã là sự kết hợp của ngũ uẩn
hay nhiều vật chất hợp lại mà thành, nên không thật (đây
là cái không tương đối). Theo Phật giáo Đại Thừa, vạn
hữu giai không, từ bản chất đã là không (đây là cái không
tuyệt đối)—No-Dharma or the emptiness of all phenomena. No-Dharma
means true understanding that the five skandhas are empty, not only because
they are aggregates, but by their very nature. According to the Heart Sutra,
“the Avalokitesvara Bodhisattva illuminated the five skandhas and saw
that they were empty. Thus he overcame all ills and sufferings.” In Theravada,
the self is a composite, or an aggregate of many other elements,
and is therefore empty or relative emptiness. In Mahayana Buddhism, al
phenomena including the self are empty in their very nature or absolute
emptiness.
Vô
Phân Biệt: Nirvikalpa (skt)—Không phân biệt—Non-discriminating.
Vô
Phân Biệt Hành: Nirvikalpacara (skt)—Những hành động vô phân
biệt—Deeds of non-discrimination.
Vô
Phân Biệt Pháp: Avikalpa (skt)—Non-discriminating dharma—Cái lý
thực tướng của chư pháp là không thể trình bày được
bằng lời nói, ngôn ngữ hay bằng suy nghĩ (ngôn ngữ đạo
đoạn, tâm hành tận diệt)—The absolute dharma underlying all
particular dharmas, which cannot be described by words or thoughts; the
absolute as contrasted with the relative.
Vô
Phân Biệt Tâm: Nirvikalpa-jnana (skt).
(A)
Nghĩa của Vô Phân Biệt Tâm—The meaning of Non-discriminating
mind: Tâm thức xa lìa vứt bỏ cái ý thức phân biệt (đạt
đến trí tuệ bình đẳng chân thực)—A mind which is free
from particularization, especially from affection and feelings—Passionless.
(B)
Loại của Vô Phân Biệt Tâm—Categories of Non-discriminating mind:
1)
Vô Phân Biệt Tâm Vô Lậu hay Chân Như: Vô phân biệt trí,
tức cái trí thể hội chân như—Unconditioned or absolute non-discriminating
mind, or the mind free from particularization (memory, reason, self-consciousness)
as in the bhutatathata.
2)
Vô Phân Biệt Tâm Hữu Lậu: Tâm hiện lượng tư tính của
cảnh bao gồm trí nhớ do suy nghĩ, lý luận và tự thức—Conditioned
as in dhyana. Particularization includes memory, reason, self-consciousness.
Vô
Phân Biệt Trí: Avikalpajnana or Nirvikalpajnana (skt)—Non-discriminative
wisdom—Cái trí vô lậu không phân biệt. Trạng thái mà chủ
thể và đối tượng không còn phân biệt—The unconditioned
or passionless mind, or non-discriminative wisdom (knowledge), or the knowledge
gained has no discrimination. The state where there is no distinction between
subject and object—See Vô Phân Biệt Tâm (B) (1).
Vô
Phân Biệt Xuất Thế Gian Trí: Nirvikalpalokottarajnanam (skt)—Cái
trí xuất thế gian vô phân biệt—Non-discriminative transcendental
knowledge.
Vô
Phép: Discourteous—Uncivilized—Rude—Impolite.
Vô
Phi: See Vô Bất.
Vô
Phiền:
1)
Không còn phiền não: Free from trouble.
2)
Vô Phiền Thiên: Cõi trời Phạm Phụ thứ 13 thuộc Tứ Thiền
Thiên—The thirteenth Brahmaloka, the fifth region of the fourth dhyana—See
Tứ Thiền Thiên.
Vô
Phúc: Unhappy—Unfortunate.
Vô
Phương:
1)
No place—No where—Unlimited to place or method—Buddha’s power.
2)
To be at the end of one’s resources—Without resource.
3)
Phật Lực: Buddha’s power which is unlimited to place or method.
Vô
Quá: Sinless—Have no sin.
Vô
Quả: Effectless—Have no effect.
Vô
Quang: Unilluminating.
Vô
Quang Phật: Vị Phật không phát quang, không đem ánh sáng pháp
để chiếu rọi nơi nơi được (Thanh Văn Duyên Giác hay Bích
Chi Phật)—An Unilluminating Buddha—A Useless Buddha who gives out
no light.
Vô
Sanh: Anutpatti or Anutpanna (skt)—Unborn—Immortal—Not born—Uncreated—Without
being born or produced—No rebirth—Not to be reborn—Non-appearance—The
state without appearance—Exempt from rebirth.
1)
Từ “Vô Sanh” được dùng để diễn tả tánh của Niết
Bàn. Trong Phật giáo Đại Thừa, Vô Sanh có nghĩa là sự chấm
dứt dòng suy tưởng lan man không mạch lạc, qua đó chúng ta
nhận biết sự biến hiện của vạn hữu, rồi từ đó chạy
theo chúng—Non-Birth is a term used to describe the nature of Nirvana.
In Mahayana Buddhism, No-Birth means the ‘extinction’ of the discursive
thinking by which we conceive of things as arising and perishing, forming
attachment to them.
2)
Theo triết học Trung Quán, Vô Sanh là chân lý của Niết Bàn
không sanh không diệt, không tái sanh, hay không còn phải luân
hồi sanh tử—According to the Madhyamaka philosophy, non-birth means
Nirvana which is beyond birth and death or not subject to birth and death,
or reincarnation.
Vô
Sanh Bảo Quốc: Thiên đàng bất tử của Phật A Di Đà—The
precious country beyond birth-and-death—The immortal paradise of Amitabha.
Vô
Sanh Chi Sanh: Sanh của vô sanh, như Đức Phật hóa thân thị
hiện nơi cõi Ta Bà—A life that is without birth, an immortal
life, a nirmanakaya, or transformation appearance of a Buddha in the world.
Vô
Sanh Diệt: There is no appearance and disappearance—Without appearance
and disappearance.
Vô
Sanh Hối: Thiền quán tưởng lẽ vô sanh, dứt các phiền não,
tránh được những tư tưởng sai trái cũng như ảo tưởng
và màn vô minh che lấp Trung đạo—To meditate to prevent wrong
thoughts and delusions that hinder the truth.
Vô
Sinh Khởi: Anabhinirvritti (skt)—Not rising.
Vô
Sanh Môn: Giáo thuyết chân lý vượt trên sanh tử tạo tác,
như chân như; bất tử môn—The doctrine of reality as beyond birth
or creation, i.e. that of the bhutatathata; the gate or school of immortality.
Vô
Sanh Nhẫn: An trụ ở cái lý không sanh không diệt mà không
động, tức là trạng thái mà trong đó không còn sự can thiệp
nào nữa—The patient rest in belief in immortality, or no rebirth,
the state in which interference do not arise.
**
For more information, please see Vô Sanh Pháp Nhẫn in Vietnamese-English
Section.
Vô
Sanh Pháp: Luật không còn sanh tử, hay lý chân như và thể
của Niết Bàn—The law of no rebirth, or immortality, as the fundamental
law of the bhutatathata and the embodiment of nirvana.
Vô
Sanh Pháp Nhẫn:
Anutpattikadharmakshanti
(skt)—Nhẫn đạt được qua hiểu biết rằng tất cả mọi
hiện tượng đều không sanh. Sự hiểu biết về tánh
không và vô sanh của chư Bồ Tát, những vị đã đạt được
Bát Địa hay Bất Thối Địa—Realization of the Dharma of non-appearance.
Calm rest, as a Bodhisattva, in the assurance of no rebirth—Tolerance
of non-birth (Insight into the non-arising of dharmas—Insight into the
non-origination of dharmas—Insight into the non-substantial nature of
all phenomenal existence). Tolerance that comes from the knowledge that
all phenomena are unborn—Insight into emptiness, the non-origination
or birthlessness of things or beings realized by Bodhisattvas who have
attained the eight stages to Buddhahood. When a bodhisattva realized this
insight, he has attained the stage of non-retrogression.
**
For more information, please see Bất khởi
pháp nhẫn in Vietnamese-English Section.
Vô
Sanh Sám: See Vô Sanh Hối.
Vô
Sanh Tạng: Kinh điển luận về chân như như Trung Luận—The
scriptures which deal with the absolute, e.g. the Madhyamika-sastra.
Vô
Sanh Tâm: The mind of no rebirth.
Vô
Sanh Tế: The uncreate, or absolute; the region of the eternal.
Vô
Sanh Thân: Pháp thân hằng hữu—The Dharmakaya, the immortal one.
Vô
Sanh Trí: Nirvana wisdom—See Thập Trí (A) (10).
Vô
Sanh Vô Diệt: No birth no death.
Vô
Sắc: Arupa (skt)—Formless—Without form of holding on to the illusion
of contemplation.
Vô
Sắc Định: Arupya (skt)—Có bốn đẳng chí hay sự tập hợp
của tâm trí thuộc cõi vô sắc—There are four mental collectednesses
or samapattis belonging to the World of No-Form (arupaloka)—See Tứ
Không Xứ.
Vô
Sắc Giới: Arupadhatu or Arupaloka (skt).
(A)
Nghĩa của Vô Sắc Giới—The meanings of Arupaloka: Trên cõi sắc
giới, nơi chỉ có tinh thần thanh tịnh, nơi không còn thân
thể, không còn cung điện, không còn vật chất. Cõi trời
vô sắc kéo dài không hạn định trong tứ không xứ. Cõi nầy
không có vật chất của sắc pháp, mà chỉ còn thức tâm trụ
nơi thiền định thâm diệu—The realm of formlessness—Being above
the realm of form—Realm beyond form—The formless realm of pure spirit,
where there are no bodies, places, things. Its extent is undefinable in
the four empty regions (Tứ không xứ)—The heavens without form, immaterial,
consisting only of mind in contemplation.
(B)
Cõi Vô Sắc Giới—The boundaries of Arupaloka: See Tứ Không Xứ.
Vô
Sắc Hành: Arupyacarin (skt)—Formless deeds—Những hành động
vô hình sắc. Nghĩa chính xác của thuật ngữ nầy thật khó
biết. Có lẽ nó nhằm ám chỉ đời sống ở cõi vô sắc,
hay nó đồng nghĩa với vô công dụng hạnh—The exact meaning
of this term is difficult to know. It may refer to the life in the world
of no-form, or it is rrgarded as synonymous with “Anabhogacarya.”
Vô
Sắc Hữu: Existence in the formless or immaterial realm—See Tam Hữu
(B) (3).
Vô
Sắc Tham: Ham muốn trong cõi vô sắc giới, hay sự chấp vào
vọng tưởng trong thiền quán—The desire in the world without form
of holding on to the illusion of contemplation.
Vô
Sỉ: Shameless.
Vô
Sỉ Đại Trùng: Một sinh vật to lớn mà không có răng, như
cọp không răng (chỉ là vô dụng mà thôi)—A toothless great
creature, i.e. a toothless tiger.
Vô
Song: Peerless—Matchless.
Vô
Sở: Không có thứ gì—Nothing—Nowhere.
Vô
Sở Bất Năng: Không có gì là không làm được, chỉ Đức
Phật—Nothing he cannot do, omnipotent, the Buddha.
Vô
Sở Bất Trí: Không có nơi nào là không đến được, chỉ
Đức Phật—Nowhere he does not reach.
Vô
Sở Đắc: Khi thể hội được chân lý vô tướng, thì trong
lòng không có gì chấp trước—Nothing obtainable, the immaterial
universal reality behind all phenomena.
Vô
Sở Hữu: Avidyamana (skt)—Tên khác của “Không”—Non-existing—Nothing
existing—The immaterial.
Vô
Sở Hữu Vọng TưởngTịch Diệt Pháp: Vikalpaviviktadharma (skt)—Cái
chân lý vô tưởng và tách khỏi phân biệt—Truth which is imageless
and detached from discrimination.
Vô
Sở Hữu Xứ: Xứ thứ ba của Tứ Không Xứ—The state of nothing
or non-existence—The third region in the realm of formlessness.
**
For more information, please see Tứ Không Xứ (3).
Vô
Sở Hữu Xứ Định: Akincanayatana (skt)—Thiền định đi vào
cõi vô sở hữu xứ—The contemplation of the state of nothingness,
or the immaterial, in which ecstasy gives place to serenity.
Vô
Sở Quán: Quán về sự thật phi vật chất đằng sau mọi hiện
tượng—The contemplation of the immaterial reality behind all phenomena.
Vô
Sở Trụ: Apratisthita (skt)—Không trụ vào đâu—Non-abiding—No
means of staying.
Vô
Sở Trước:
1)
Không bị trói buộc: Not bound by any tie, i.e. free from all influence
of the passion-nature.
2)
Một danh hiệu của Đức Phật: An epithet of Buddha.
Vô
Số: Asamkhyeya (skt)—Numberless—Innumerable—Numberless—Countless—Exceedingly
numerous.
Vô
Số Chúng Sanh: Countless sentient beings.
Vô
Sư Giả: Svayambhuva (skt)—Bậc tự hiện hữu, một trong những
danh hiệu của Đức Phật—Self-existing one, one of the epithets
of the Buddha.
Vô
Sư Trí: Giác ngộ tự đạt, không thầy chỉ dạy. Đây là
trí huệ Phật—Self-attained enlightenment—Wisdom attained without
a teacher—Buddha’s wisdom.
Vô
Tác: Asamskrta (skt)—Vô Vi hay sự tạo tác không có nhân duyên—Pháp
không nhờ hành động của thân khẩu ý—Not doing—Passive—Inactive,
physically or mentally—Non-causative—Not creating—Uncreated—Not
being produced—Not becoming.
**For
more information, please see Asamskrta in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Vô
Tác Giới: Vô Biểu Giới—Thể của ba nghiệp (thân khẩu
ý) không biểu hiện mà chỉ dựa vào nhân duyên lúc tác giới
nên không thấy không nghe—The tangible, invisible moral law that
influences the ordinand when he receives visible ordination; i.e. the internal
spiritual moral law and its influence; the visible grace of which the visible
ordination is a sign.
Vô
Tài: Incapable.
Vô
Tàm: Ahrika (skt)—Không thấy xấu hổ khi làm
