Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
Ng
Nga:
Cao:
High.
Đói:
Hungry.
Đòi
hỏi: Demanding.
Con
ngài của tằm: A moth.
Con
ngỗng: Hamsa (skt)—A goose.
Nga
Mi Sơn: Núi Nga Mi là một trong bốn ngọn núi nổi tiếng ở
phía tây huyện Nga Mi, thuộc tỉnh Tứ Xuyên. Hai núi đối
nhau như mày ngài (Tam Nga gồm Đại Nga, Trung Nga, Tiểu Nga,
chu vi khoảng 1000 dậm, gồm trên 40 thạch động lớn nhỏ)—O-Mei-Shan,
or Mount Omi, one of the four famous peaks in China, in Omi district,
Szech-Wan province. Two of its peaks are said to be like a moth’s eyebrows.
Nga
Mi Tự: See Quang Tướng Tự.
Nga
Thú Đăng Hỏa: Con người chạy theo dục vọng như những con
thiêu thân phóng mình vào ánh đèn vậy—Like a moth flying into
the lamp, is man after his pleasures.
Nga
Vương: Raja-hamsa (skt).
Nga
vương được so sánh với Đức Phật, trong 32 tướng tốt
của Phật là tay chân mạn võng tướng hay có tướng lưới
đan (giữa các ngón chân và tay của Đức Phật có màng lưới
đan liền giống như chân của loài ngỗng: The king-goose, leader
of the flight, i.e. Buddha, one of whose thirty-two marks is webbed hands
and feet.
Tướng
đi uy nghi của Đức Phật giống như loài ngỗng: The walk of
a Buddha is dignified like that of the goose.
Nga
Vương Biệt Nhũ: Trong một hợp chất nước và sữa, thì vua
của loài ngỗng có thể chỉ uống chất sữa, còn bỏ nước
lại, dùng hình ảnh nầy đề ví với vị Bồ Tát chỉ thấm
nhuần chơn lý Phật và bỏ đi những thứ tạp nhạp khác—A
king-goose is reputed to be able to absorb the milk from a mixture of milk
and water, leaving the water behind, so with a bodhisattva and truth.
Nga
Vương Nhãn: Dùng hình ảnh vua của loài ngỗng biết phân biệt
sữa và nước, để ví với học giả có Pháp Nhãn biết chọn
lựa sáng suốt—The eye of the king-goose, distinguishing milk from
water, used for the eye of the truth-discerner.
Ngà
Ngà Say: To be slightly drunk
Ngaû:
To incline—To lean.
Ngả
Mình: To lie down.
Ngã:
Atta (p)—Atman (skt)—Ego—I—Me—Self—Myself.
Tôi—Của
tôi—Cái của tôi—Cá nhân—Chủ tể của thân so với vị
vua trị vì trong một xứ—I, My, Mine—Personality—The master
of the body, compared to the ruler of the country.
Ngoại
đạo cho rằng ngã là thân ta, còn đạo Phật thì cho rằng
Giả Ngã là sự hòa hợp của ngũ uẩn, chứ không có thực
thể (vô thường, và vô ngã)—The erroneous ideas of a permanent
self continued in reincarnation is the sources of all ilusion. Bụ the
Nirvana sutra definitely asserts a permanent ego in the transcendental
world, above the range of reincarnation; and the trend of Mahayana
supports such permanence. Ego composed of the five skandhas and hence not
a permanent entity. It is used for Atman, the self, personality. Buddhism
take as a fundamental dogma, i.e. impermanence, no permanent ego, only
a temporal or functional ego. The erroneous ida of a permanent self continued
in reincarnation is the souce of all illusion.
Ngã
Ái: Yêu cái ta, yêu hay chấp vào thực ngã, khởi lên với
thức thứ tám—Self-love; the love of or attachment to the ego, arising
with the eighth vijnana.
Ngã
Ba La Mật: Ngã Ba La Mật là một trong thứ được nói đến
trong kinh Niết Bàn, là cái ngã siêu việt và tự tại là thường,
lạc, ngã, tịnh—The ego paramita in the four based on the Nirvana
sutra in which transcendental ego is sovereign, i.e. has a real and permanent
nature; the four are permanence, joy, personality, and purity.
Ngã
(Nhân) Chấp: Atma-graha (skt)—Chấp vào khái niệm của một
cái ngã thật—Chấp vào Thường ngã—Chấp vào cái ngã thường
hằng chứ không phải là sự phối hợp của năm uẩn sanh
bởi nhân duyên—Holding to the concept of the reality of the
ego—Permanent personality—The atman—Soul—Self—This holding is
an illusion—The clinging to the idea of self—The false tenet of a soul,
or ego, or permanent individual, that the individual is real, the ego an
independent unit and not a mere combination of the five skandhas produced
by cause and effect disintegrating.
Ngã
Đẳng Mạn: Manatimana (skt)—Ngã mạn cho rằng ta bằng những
kẻ hơn ta, đây là một trong chín loại ngã mạn—The pride
of thinking oneself equal to those who surpass us, one of the nine kinds
of pride.
Ngã
Điên Đảo: Phiền não vì cho rằng ngã là có thực—One of
the four inverted or upside-down ideas, the illusion that the ego is real—The
illusion that the ego has real existence.
**
For more information, please see Tứ Điên
Đảo.
Ngã
Đức: Sức mạnh hay đức của ngã được định nghĩa như
là tự tại, khắc phục và giải thoát—Power or virtue of the
ego, the ego being defined as sovereign, master, free.
Ngã
Hữu: Ảo tưởng cho rằng cái ngã là có thật—The ilusion
that the ego has real existence.
Ngã
Không: The non-reality of the atman, the soul, the person.
Ngã
Không: Chúng Sanh Không—The emptiness of a self or egolessness—Nhân
Không—Chúng sanh tuy hết thảy đều có cái tâm thân do ngũ
uẩn hòa hợp giả tạm mà thành, nhưng không có cái thực
thể thường nhất của mình, nên gọi là ngã không—Illusion
of the concept of the reality of the ego, man being composed of elements
and disintegrated when these are dissolved—See Vô Ngã.
Ngã
Không Chân Như: Giáo thuyết Tiểu Thừa về “Ngã Không Chân
Như.” Kỳ thật không có cái thực ngã—The Hinayana doctrine
of impersonality in the absolute, that in truth there is no ego; this position
abrogates moral responsibility.
Ngã
Kiến: Thân Kiến—Tà kiến cho rằng thân tứ đại do ngũ
uẩn hợp thành mà cho là thực, là thường trụ cố định—False
view that every man has a permanent lord within—Wrong view on the existence
of a permanent ego—The erroneous doctrine that the ego or self composed
of the temporary five skandhas, is a reality and permanent.
Ngã
Liệt Mạn: Unamana (skt)—Sự ngã mạn cho rằng ta không kém
hơn kẻ hơn ta là bao, đây là một trong cửu mạn—The pride
of thinking myself not much inferior to those who far surpass me, one of
the nine kinds of pride.
**
For more information, please see Cửu Mạn.
Ngã
Lòng: To lose courage—To lose heart—Discouraged—Disheartened.
Ngã
Mạn: Asmimana (p)—Abhimana or atma-mada (skt).
Sự
kiêu hãnh của tự ngã: Self-superiority—Self-sufficiency—Pride
of self.
Cậy
vào cái ta mà khinh mạn hay kiêu ngạo người khác: Exalting
self and depreciating others—Self-intoxication or pride of self.
Tính
tự cao tự đại của cái ta: Ego-conceit—Egotism.
Ngã
Mạn Cống Cao: Pride—The pride of thinking oneself is superior to
equals—Exalting self and depreciating others—Egotism or overweening
pride.
Ngã
Mặn: See Khai Tố.
Ngã
Ngã Sở: Tôi và cái của tôi (thân ta và các sự vật ngoài
thân ta nhưng thuộc về ta)—I and mine—The self and its possession.
Ngã
Ngu: Sự ngu si của cái ngã, hay sự chấp chặt vào ảo tưởng
của một thực ngã—Ego ignorance, holding to the illusion of the
reality of the ego.
Ngã
Ngũ: Concluded—Settled.
Ngã
Ngữ Thủ: Ngôn ngữ của kẻ mê chấp đủ loại ngã kiến,
gọi là ngã ngữ thủ, là một trong tứ thủ—The attachment
to doctrines or statements about the ego, one of the four kinds of attchment.
**
For more information, please see Tứ Thủ.
Ngã
Nhân Tứ Tướng: Bốn tướng ngã nhân—Four ejects of the ego
in the Diamond sutra (Kinh Kim Cang):
Ngã
tướng: The appearance of ego—Nơi ngũ uẩn mà ảo chấp là có
thực ngã nên sanh lòng khinh khi người nghèo, kẻ ngu—The illusion
that in the five skandhas there is a real ego; thus creating the idea of
looking down on the poor, stupid and deluded.
Nhân
tướng: Human appearance—Chấp cái ngã là người khác hay đạo
khác—The ego of a man or that this ego is a man and different from beings
of the other paths—Man is different from other organisms.
Chúng
sanh tướng: Living beings appearance—Chấp ngã đưa vào ngũ uẩn
mà sanh—The ego of all beings, that all beings have an ego born of the
five skandhas—All the living are produced by the skandhas.
Thọ
giả tướng: The appearance of longevity—Chấp thọ mệnh một
thời của cái ngã, từ đó sanh ra chấp trước vào tướng
sự và ao ước phúc lợi—Life is limited to the organism—The
ego has age, i.e. a determined or fated period of existence, thus creating
the idea of attaching all appearances and desiring for welfare and profit.
Ngã
Pháp: Ngã và pháp—The self or ego and things.
Ngã
Pháp Câu Hữu Tông: Độc Tử Bộ—Ngã Pháp Câu Hữu Tông
là một tông phái Tiểu Thừa cho rằng ngã và pháp đều có
thật—The school that regards the ego and things as real, the Vatsiputriya
school.
Ngã
Quỷ: See Ngạ Quỷ.
Ngã
Si: Ego-infactuation, confused by the belief in the reality of the ego.
Ngã
Sở: Attaniya or Atmaniya (p)—Atmiya (skt)—Cái thuộc về của
tôi hay cái do ta sở hữu—Mine—Belonging to oneself.
Ngã
Sở, Ngã Sở Hữu, Ngã Sở Sự:
Ngã
Sở: Cái ta có—Mine.
Ngã
Sỡ Hữu: Personal—Subjective.
Ngã
Sở Sự: Personal conditions, possessions, or anything related to the
self.
Ngã
Sở Kiến: Tà kiến cho rằng sự vật thuộc về ta, vì sự
vật chỉ là giả hợp chứ không có thật—The incorrect view
that anything is really mine, for all things are but temporal combinations.
Ngã
Sở Tâm: Tâm nghĩ rằng nó là chủ của vạn hữu—The mind
that thinks it is owner of things.
Ngã
Sự:
Thân
tôi: My body.
Chính
tôi: Myself.
Công
việc của tôi: My affairs.
Ngã
Thắng Mạn: Adhimana (skt)—Ngã mạn cho rằng ta hơn những kẻ
ngang hàng với ta—The pride of thinking onself superior to equals,
one of the nine kinds of pride.
**
For more information, please see Cửu Mạn.
Ngã
Thất: “Ngã” chính là nhà chứa đựng những khổ đau phiền
não—The ego as the abode of all suffering.
Ngã
Thức: Atman-vijnana (skt)—I-consciousness.
Ngã
Tướng: Egoism—Ý niệm cho rằng có thực ngã hay bất cứ
ai tin rằng có thực ngã—The concept of the ego as real or anyone
who believes in a real ego.
**
For more information, please see Ngã Nhân
Tứ Tướng.
Ngã
Tưởng: Tưởng nghĩ đến tự ngã vì cho rằng tự ngã là
có thực—Thought of self—The thought that the ego has reality.
Ngã
Xuống: To collapse
Ngạ:
Đói—Hungry—Famished—Starving.
Ngạ
Quỷ: Pretas (skt)—Tiếng Phạn âm là Tiết Lệ Đa, dịch là
quỷ đói. Ngạ quỷ là một trong ba đường ác. Ngạ quỷ
là loại quỷ miệng như cây kim nhỏ, đến độ không thể
ăn uống. Ngạ quỷ có nhiều loại và tùy theo quả báo mà
thọ khổ khác nhau. Người có chút phúc đức thì chịu khổ
ít, người khác ít phúc đức hơn thì không được ăn uống
lại phải chịu cực hình liên tục; có kẻ được làm chúa
ngục cho Diêm Vương, lại có kẻ phải lang thang trong chốn
nhân gian, nhứt là lúc về đêm. Theo Tỳ Kheo Khantipalo trong
Đạo Phật Được Giải Thích, ngạ là luôn luôn cảm nhận
những khát ái không bao giờ thỏa mãn, và trong nấc thang tâm
thức, ngạ quỷ là loài chúng sanh ở dưới con người. Chúng
sanh đi về cảnh giới ngạ quỷ do bởi lòng tham. Hãy nghĩ
đến những người cứ bám chặt vào tiền tài, vào những
sở hữu vật chất. Những người hà tiện, những người
thích thú trong sự thủ đắc các thứ nhiều hơn, tốt hơn,
lớn hơn so với người khác; những người như thế đang triển
khai các yếu tố tâm thức mà nếu họ chấp chặt vào đó
thì chúng sẽ dẫn họ thác sanh vào loài ngạ quỷ—Hungry
spirits, one of the three lower destinies. They are also called needle-mouth
ghosts, with mouths so small that they cannot satisfy their hunger or thirst.
They are of varied classes, and are in differing degrees and kinds of suffering,
some wealthy and light torment, others possessing nothing and in perpetual
torment; some are jailers and executioners of Yama in the hells, others
wander to and fro amongst men, especially at night. According to Bikkhu
Khantipalo, “Hungry” means experiencing constantly unsatisfied
cravings, and preta is a kind of being which is below man in the spiritual
scale. With greed, sentient beings some to the state of pretas. Think of
peopl whose attachments to money and material possessions are very strong.
The misers of this world are those who rejoice in having more, better and
bigger things than other people.Such people are developing factors of mind
which if they persist in them, will lead them to uprise among these hungry
ghosts.
Ngạ
Quỷ Ái: Một trong hai loại ái, hạng phàm phu ái trước ngũ
dục như sự ham muốn của loài quỷ đói—Desire as eager as
that of a hungry ghost, one of the two kinds of love.
**
For more information, please see Nhị Ái.
Ngạ
Quỷ Đạo: Con đường của ngạ quỷ hay của những kẻ có
nghiệp nhân ngạ quỷ, một trong lục đạo (địa ngục, ngạ
quỷ, súc sanh, a tu la, nhân và thiên)—The destiny of the hungry
ghosts, one of the six paths.
Ngạ
Quỷ Giới: Thế giới của loài ngạ quỷ, một trong thập
giới—The realm of hungry ghosts, one of the ten realms or states of
existence.
Ngạ
Quỷ Thành: Thành trì của loài ngạ quỷ—The city or region
of the hungry ghosts—See Ngạ Quỷ Giới.
Ngạ
Quỷ Thú: See Ngạ Quỷ Đạo.
Ngạc
Ngư: Cá sấu—An alligator.
Ngạc
Nhiên: To be surprised (astonished).
Ngách:
Back street.
Ngạch:
Bỗng
nhiên: Suddenly.
Cái
trán: The forehead.
Con
số cố định: A fixed number.
Ngạch
Cửa: Threshold of door.
Ngạch
Thượng Châu: Hạt châu kim cương trên trán, ý nói mọi người
đều có Phật tánh—The pearl on the forehead, e.g. the Buddha-nature
in every one.
Ngại:
Chướng
ngại: Hindrance—A stumbling-block.
Lo
ngại: Hesitant—Worried.
Ngại
Ngùng: To hesitate.
Ngán:
To be sick of (disgusted).
Ngàn:
Một
ngàn: Thousand.
Núi
rừng: Mountains and forests.
Ngạn:
Bờ
sông: Kula (skt)—River bank—Shore.
Hoàn
thành: Accomplished.
Ngạn
Đạt Phược: Còn gọi là Càn Thát Bà—See Gandharva in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Ngạn
Đầu: Bờ biển khổ—The shore of the ocean of suffering.
Ngạn
Ngữ: Proverb.
Ngạn
Thọ: Cây mọc bên bờ sông, nói về sự sống không chắc
chắn—A tree on a river’s brink, life’s uncertainty.
Ngạn
Tông: Sư Ngạn Tông, người gốc miền bắc Trung Quốc. Ông
là một dịch giả và cũng là một nhà trước tác nổi tiếng
vào khoảng 557-610 sau Tây Lịch—Yen-T’sung, a famous monk, native
of Northern China, a translator and writer, about 557-610 A.D.
Ngạn
Tung: Ngạn Tung là một vị Tăng đời nhà Đường, ông là
một dịch giả và cũng là một nhà trước tác, nhưng không
rõ vào khoảng thời gian nào—Yen-Ts’ung, a T’ang monk, translator
and writer, date unknown.
Ngang
Bướng: Stubborn.
Ngang
Hàng: Equal—To be on the same rank (class).
Ngang
Nhiên: Proudly—Haughty.
Ngang
Tàng: Unsubmissive.
Ngang
Trái: Obstacles.
Ngạnh:
Ương ngạnh—Hard—Obstinate.
Ngạnh
Nhu: Hard and soft.
Ngao
Du: To travel.
Ngao
Ngán: Disgusted—Discouraged—Disappointed.
Ngạo
Nghễ: Disdainful—Scornful.
Ngay:
Straight—Direct.
Ngay
Lập Tức: Immediately—At once.
Ngay
Sau Khi: Soon after.
Ngay
Thật: Sincere—Honest—Candid.
Ngày
Cúng Cô Hồn: All Soul’s Day.
Ngày
Lành: Lucky day.
Ngày
Phật Thích Ca Xuất Gia: Ngày Đức Phật Thích Ca xuất gia là
ngày mồng tám tháng hai âm lịch—Sakyamuni Buddha’s Leaving
Home Day, the 8th day of the second month Lunar calendar.
Ngày
Xấu: Unlucky day.
Ngày
Xưa: Formerly.
Ngắm
Nhìn: To behold.
Ngăn
Cản: See Ngăn ngừa.
Ngăn
Nắp: Well-ordered.
Ngăn
Ngừa: To prevent.
Ngắn:
Short.
Ngắt:
Ngắt
(cắt): To pick—To pluck.
Ngắt
đứt: To interrupt.
Chán
ngắt: Tiresome—Wearisome.
Ngặt:
Strict—severe—Stern—Dangerous—Difficult.
Ngặt
Vì: Unfortunately.
Ngâm:
To chant—To mutter—To hum.
Ngâm
Phúng: Ngâm Vịnh—To intone—To repeat.
Ngâm
Vịnh: See Ngâm Phúng.
Ngẫm
Nghĩ: To reflect—To meditate—To think.
Ngậm
Câm: To hold one’s tongue—To be silent.
Ngậm
Đắng Nuốt Cay: To endure hardships
Ngậm
Hờn: To keep (habour) a resentment.
Ngậm
Miệng: To shut (close) one’s mouth.
Ngậm
Ngùi: To have compassion—To pity.
Ngậm
Oan: To bear injustice in silence.
Ngậm
Vành: To be grateful forever.
Ngân:
Rupya (skt).
Bạc—Silver.
Tiền
bạc: Money.
Ngân
Sắc: Màu bạc—Silver-colour.
Ngần
Ngại: To hesitate.
Ngẩng
Đầu: To hold up (raise) one’s head.
Ngất
Đi: To be unconscious.
Ngật:
Ăn—To
eat.
Chấm
dứt: To finish—To end—To stop.
Ngật
Khí La: Khakkhara (skt)—Cây gậy của vị sư trụ trì—A beggar’s
staff—An abbot’s staff.
Ngật
Tố: Ăn chay—To eat vegetarian food.
Ngẫu:
Ngẫu
nhiên: Suddenly.
See
Ngẫu Tượng.
Ngẫu
Ngộ: Sudden meeting.
Ngẫu
Nhiên: Suddenly—Unexpectedly.
Ngẫu
Tượng: An idol—An image.
Ngầy
Ngật: To feel sick.
Ngoại
Điển: Giáo điển thế gian—Ordinary scriptures—Non-Buddhist
scriptures. .
Ngoại
Giáo: Non-Buddhist cults, in contrast with Buddhism.
Ngoại
Phàm: See Phàm Phu (2) (b).
Nghe:
To hear.
Nghe
Bóng Nghe Gió: To hear vague rumours.
Nghe
Đồn: To hear a rumour.
Nghe
Được: Hearable.
Nghe
Lén: To listen secretly.
Nghe
Lóm: To overhear.
Nghe
Lời: To obey.
Nghe
Mang Máng: To hear vaguely.
Nghe
Ngóng: To keep one’s ears open.
Nghe
Pháp: Listen to the Dharma—If we listen to the Dharma teaching but don’t
practice it, we are like a spoon in a pot of soup. Every day, the spoon
is in the pot but it never knows the taste of the soup—Nếu chúng ta
chỉ nghe Pháp mà không thực hành Pháp, chúng ta cũng như cái
muỗng trong nồi canh. Hằng ngày, cái muỗng ở trong nồi canh,
nhưng nó không bao giờ biết được vị của canh. Vì thế
cho nên chúng ta phải quán sát và hành thiền mỗi ngày.
Nghe
Phong Phanh: To hear vaguely.
Nghe
Tin: To hear the news.
Nghe
Văng Vẳng: To hear vaguely in the distance.
Nghẽn:
Obstructed—Blocked.
Nghẹn:
Chocked.
Nhgẹn
Ngào: To be chocked by tears.
Nghèo:
Poor.
Nghèo
Đói: Poor—Poverty.
Nghèo
Khó: See Nghèo Đói.
Nghèo
Khổ: Wretched—Needy.
Nghèo
Nàn: Needy.
Nghèo
Tiền: Poor in money.
Nghèo
Tín Ngưỡng (Phật pháp): Poverty of the religion.
Nghẹt:
Blocked—Choked.
Nghề
Hèn Mọn: Ignoble trades—Những nghề mà một Phật tử nên
tránh, bao gồm nghề xẻ thịt, săn bắn, câu cá, đánh trận,
làm vũ khí, bán chất độc, thuốc và rượu làm hại người—Trades
which a Buddhist should avoid, includes butchery, hunting, fishing, warfare,
weapon makers, dealers of poisons, drugs and drinks which cause stupefaction
and intoxication.
Nghề
Lương Thiện: Honest profession.
Nghênh:
Nghênh tiếp—To go to meet.
Nghênh
Tiếp: Được Đức Phật A Di Đà nghênh tiếp về Tây Phương
Cực Lạc—To receive—To be received by Amitabha into his Paradise.
Nghêu
Ngao: To sing to oneself.
Nghi:
Nghi
lễ: Ceremony.
Nghi
ngờ: Vicikitsa (skt)—Doubtful.
Uy
nghi: Manner—Mode—Style.
Nghi
Cái: Tánh hay nghi hoặc che lấp mất tâm thức, khiến không
thấy được chân lý, không thực hành được thiện nghiệp,
đây là một trong năm triền cái—The overhanging cover of doubt,
which prevents sentient beings from seeing and practicing good deeds, one
of the five covers or mental and moral hindrances.
**
For more information, please see Ngũ
Triền Cái.
Nghi
Chấp: The holding to doubt.
Nghi
Hoặc: Doubtful—Suspicious—Uncertain—Doubt and delusion.
Nghi
Hoặc Thô Thiển: Gross doubt.
Nghi
Hoặc Vi Tế: Subtle doubt.
Nghi
Hối: To repent of doubt.
Nghi
Kết: Do nghi ngờ lý chân đế, gây vô số vọng nghiệp, nên
bị trói buộc vào tam giới không thoát ra được—The bondage
of doubt.
Nghi
Kiến: Sự nghi ngờ chân lý Phật pháp gọi là nghi kiến, một
trong thập tà kiến—Doubtful views—Doubtfully to view, one of the
ten wrong views.
**
For more information, please see Thập Tà
Kiến in Vietnamese-English Section.
Nghi
Kỵ: To suspect—To distrust.
Nghi
Lễ: Rites—Rituals
Nghi
Nan: To doubt—To suspect.
Nghi
Ngại: To worry—To suspect—To doubt.
Nghi
Nghĩa: Ambiguity.
Nghi
Ngờ: To doubt—To suspect.
Nghi
Ngút: To emit thick smoke.
Nghi
Sử: Bị nghi hoặc sai khiến mà lưu chuyển trong tam giới—The
messenger, tempter, or lictor, of doubt.
Nghi
Tâm: Cái tâm luôn nghi hoặc—Suspicious or dublious mind—A doubting
heart.
Nghi
Thành Thai Cung: Vùng biên địa quốc độ của Đức Phật A
Di Đà có một tòa cung điện gọi là “Nghi Thành Thai Cung,”
nơi trú ngụ của những người đã vãng sanh mà trong lòng
còn nghi ngờ Đức A Di Đà. Họ sẽ ở đây 500 năm mà không
nghe thấy Tam Bảo—The palace womb for doubters outside Amitabha’s
heaven, or those who call on him but are in doubt of him (where all doubters
of Amitabha) are confined for 500 years until fit to enjoy his paradise
(born into the Pure Land).
Nghi
Thích: Cái gai hay chướng ngại của nghi hoặc—The thorn of
doubt.
Nghi
Thức: Mode—Style—Manner.
Nghi
Tình Và Đại Ngộ: Inquiring spirit and great enlightenment.
Theo
Thiền sư D.T. Suzuki trong Thiền Luận, Tập II, Cao Phong là người
chủ trương tu tập công án như vầy: “Công án tôi thường
đặt cho các môn nhân là ‘vạn pháp qui Nhất, Nhất qui hà
xứ?’ Tôi khuyên họ hãy tham cứu câu nầy. Tham cứu câu
ấy tức là đánh thức một mối nghi tình lớn đối với
ý nghĩa cứu cánh của công án. Vạn pháp thiên sai vạn biệt
được qui về Một, nhưng rồi Một trở về đâu? Tôi bảo
họ, hãy đem hết sức mạnh bình sinh mà đeo mỗi mối nghi
tình nầy, đừng lúc nào xao lãng. Dù đi, đứng, nằm, ngồi,
hay làm các công việc, đừng để thời giờ luống trôi qua.
Rồi ra cái Một trở về đâu? Hãy cố mà đi tìm một câu
trả lời chính xác cho câu hỏi nầy. Đừng buông trôi mình
trong cái vô sự; đừng luyện tập tưởng tượng phiêu du,
mà hãy cố thực hiện cho được cái trạng thái toàn nhất
viên mãn bằng cách đẩy nghi tình lướt tới, bền bỉ và
không hở. Rồi các ngươi sẽ thấy mình như một kẻ bịnh
ngặt, chẳng còn muốn ăn uống gì nữa. Lại như một thằng
khờ, không hiểu cái gì ra cái gì hết. Khi công phu đến đây,
giờ là lúc tâm hoa của các ngươi bừng nở.”—According
to Zen master D.T. Suzuki in the Essays in Buddhism, Book II, Zen master
Kao-Feng-Yuan-Miao talked about the koans as follows: “The koan I ordinarily
give to my pupils is ‘All things return to One; where does the One return?’
I make them search after this. To search after it means to awaken a great
inquiring spirit for the ultimate meaning of the koan. The multitudiness
of things is reducible to the One, but where does the One finally return?
I say to them: ‘Make this inquiry with all the strength that lies
in your personality, giving yourself no time to relax in this effort. In
whatever physical position you are, and in whatever business you are employed,
never pass your time idly. Where does the One finally return? Try to get
a definite answer to this query. Do not give yourself up to a state of
doing nothing; do not exercise your fantastic imagination, but try to bring
about a state of identification by pressing your spirit of inquiry forward,
steadily and uninterruptedly. You will be then like a person who is critically
ill, having no appetite for what you eat or drink. Again you will be like
an idiot, with no knowledge of what is what. When your searching spirit
comes to this stage, the time has come for your mental flower to burst
out.”
Thiền
Sư Cổ Âm Tịnh Cầm, vào khoảng cuối thế kỷ thứ 15, đã
nói rõ về nghi tình và đại ngộ như sau: “Công phu có thể
được thực hành tốt đẹp nhất là ở nơi không có tiếng
động và tạp loạn: hãy dứt bỏ tất cả những điều kiện
quấy nhiễu, hãy dừng lại suy tư và nghĩ tưởng, để hết
tâm chí vào việc tiến hành công án, đừng bao giờ buông
thả nó ra khỏi trung tâm của ‘thức,’ dù khi đi, đứng,
nằm hay ngồi. Đừng bao giờ quan tâm đến việc mình đang
ở trong cảnh ngộ nào, dù khi vừa lòng hay trái ý, mà luôn
luôn hãy cố giữ lấy công án trong lòng, phản quang tự chiếu,
và tự hỏi ai là kẻ đang theo đuổi công án chẳng biết
mệt thế, và tự hỏi như vậy không ngớt. Cứ tiến hành
như thế, hết sức là hăng hái, nghi chính kẻ đang nghi, chắc
chắn sẽ đến lúc không còn nghi vào đâu được nữa, tuồng
như các người đã đi đến chính tận nguồn của dòng suối
và thấy mình đang bị những ngọn núi vây hãm chung quanh.
Đây là lúc gốc cây cùng sắn bìm chằng chịt gẫy đổ,
tức là khi sự phân biệt chủ khách hoàn toàn bị xáo trộn,
khi kẻ bị nghi và cái bị nghi hòa hợp thành một khối duy
nhất. Một khi thức tỉnh từ sự hợp nhất nầy, thì cái
ngộ lớn sẽ hiện đến—Zen master Ku-Yin-Ching-Ch’in, late
in the fifteenth century, has this saying regarding the inquiring spirit
and great enlightenment: “Searching and contriving (kung-fu) may best
be practised where noise and confusion do not reach; cut yourself off from
all disturbing conditions; put a stop to speculation and imagination; and
apply yourself wholeheartedly to the task of holding on to your koan, never
letting it go off the center of consciousness, whether you are sitting
or lying, walking or standing still. Never mind in what condition you are
placed, whether pleasing or disagreeable, but try all the time to keep
the koan in mind, and reflect within yourself who it is that is pursuing
the koan so untiringly and asking you this question so unremittingly. As
you thus go on, intensely in earnest, inquiring after the inquirer himself,
the time will most assuredly come to you when it is absolutely impossible
for you to go on with your inquiry, as if you had come to the very fountain
of a stream and were blocked by the mountains all around. This is the time
when the tree together with the entwining wistaria breaks down, that is,
when the distinction of subject and object is utterly obliterated, when
the inquiring and the inquired are fused into one perfect identity. Awakening
from this identification, there takes place a great enlightenment that
brings peace to all your inquiries and searchings.
Hòa
Thượng Thiên Kỳ Thụy đã có lời khuyên về ‘nghi tình
và đại ngộ’ như sau: “Hãy gột sạch tâm khỏi tất cả
những khôn ngoan lừa lọc của thế gian, hãy dứt ra khỏi
mình những tham sân do ngã chấp, và đừng để những mối
suy nghĩ nhị biên (phân hai) quấy phá, để cho tâm thức
được lau chùi sạch sẽ. Khi đã thanh lọc được như vậy
rồi, hãy đề khởi công án trước tâm ‘Vạn pháp qui Nhất,
Nhất qui hà xứ?’ Hãy nghiền ngẫm vấn đề nầy từ thủy
chí chung, hoặc bằng nhiều nghi vấn, hoặc đơn độc một
suy nghĩ, hoặc chỉ nghiền ngẫm cái Một ở nơi đâu. Bất
cứ bằng cách nào, cứ để cho hết thảy đầu mối của
các câu hỏi ghi đậm trên ý thức của các người, khiến
cho nó trở thành cái độc nhất là cái đích chú tâm. Nếu
các người để phân biệt lý luận xen vào chuỗi dây liên
tục bền bỉ của những nghi tình, kết quả sẽ làm sụp
đổ hết cả công trình tu tập. Một khi các người chẳng
được công án trước tâm, chẳng có cơ duyên nào để chứng
ngộ hết. Lúc đó sự tu tập thiền quán của các người
chẳng khác khác nào nấu cát mà muốn thành cơm. Cái cốt
yếu bậc nhất là khơi dậy cái đại nghi và gắng thấy cho
được cái Một qui về đâu. Lúc nghi tình được giữ linh
hoạt liên tục, khiến cho những giải đãi, hôn trầm, tán
loạn không còn cơ hội móng khởi; không cầu tìm kiếm ráo
riết, rốt rồi thời cơ cũng sẽ đến, đây là lúc tâm hoàn
toàn nhập định. Thế là dù đi hay đứng, dù nằm hay ngồi
mà không phải để ý hẳn vào những việc đang làm ấy, cũng
không hay biết mình đang ở đâu, đông hay tây, nam hay bắc;
quên luôn cả lục tình; ngày đêm như nhau cả. Nhưng đây
chỉ là mới nửa đường của ngộ, chứ chưa phải là ngộ
hoàn toàn. Các người cần phải nỗ lực kỳ cùng và quyết
liệt để xuyên qua đây, một trạng thái siêu thoát nơi
đó hư không sẽ bị đập vỡ thành từng mảnh và vạn hữu
đều được qui về cái bình đẳng toàn diện. Đấy lại
như mặt trời ló dạng khỏi mây mù, thì các pháp thế gian
hay xuất thế gian đều hiện ra rõ rệt.”—Most Venerable T’ien-Ch’i-Shui’s
advice to students of Zen as follows: “Have your mind thoroughly washed
off of all cunning and crookedness, sever yourselves from greed and anger
which rise from egotism, and let no dualistic thoughts disturb you any
longer that your consciousness is wiped perfectly clean. When this purgation
is effected, hold up your koan before the mind ‘All things are resolvable
into the One, and when is this One resolved? Where is it really ultimately
resolved? Inquire into this problem from beginning to end, several as so
many queries, or undividedly as one piece of thought, or simply inquire
into the whereabouts of the One. In any event, let the whole string of
questions be distinctly impressed upon your consciousness so as to make
in the exclusive object of attention. If you allow any idle thought to
enter into the one solid uninterruptible chain of inquiries, the outcome
will ruin the whole exercise. When you have no koan to be held before your
minds, there will be no occasion for you to realize a state of enlightenment.
To seek enlightenment without a koan is like boiling sands which will never
yield nourishing rice. The first essential thing is to awaken a great
spirit of inquiry and strive to see where the One finally resolves itself.
When this spirit is kept constantly alive so that no chance is given to
languor or heaviness or otioseness to assert itself, the time will come
to you without your specially seeking it when the mind attains a state
of perfect concentration. That is to say, when you are sitting, you are
not conscious of the fact; so with your walking or lying or standing, you
are not all conscious of what you are doing; nor are you aware of your
whereabouts, east or west, south or north; you forget that you are in possession
of the six senses; the day is like the night, the vise-versa. But this
is still midway to enlightenment, and not enlightenment itself. You will
have yet to make another final and decided effort to break through this,
a state of ecsatcy, when the vacuity of space will be smashed to pieces
and all things reduced to perfectevenness. It is again like the sun revealing
itself from behind the clouds, when things worldly and super-worldly present
themselves in perfect objectivity.”
Thật
vậy, chúng ta không đề khởi công án hiện tiền, mà phải
đặt nó vào trong tâm bằng tất cả sức mạnh của nghi tình.
Một khi công án được chi trì bởi một tinh thần như thế,
thì theo Thiền Sư Đại Huệ, nó giống như một ngọn lửa
cháy lớn đốt cháy tất cả những con sâu hý luận đang xăm
tới. Và cũng chính vì vậy mà tất cả các Thiền sư đều
đồng ý rằng ‘Trong sự tham Thiền, điều trọng yếu nhất
là giữ vững nghi tình; nghi tình càng mạnh, ngộ càng lớn.
Quả thực chẳng bao giờ có ngộ nếu không có nghi— In fact,
we can’t just hold up a koan before the mind, we must make it occupy
the very center of attention by the sheer strength of an inquiring spirit.
When a koan is cultivated with such a spirit, according to Zen master Ta-Hui,
it is like a great consuming fire which burns up every insect of idle speculation
that approaches it. Therefore, it is almost a common sense saying among
Zen masters to declare that , ‘In the mastery of Zen the most important
thing is to keep up a spirit of inquiry; the stronger the spirit the greater
will be the enlightenment that follows; there is, indeed, no enlightenment
when there is no spirit of inquiry.
Nghi
Vấn: A doubtful question.
Nghỉ:
To rest.
Nghĩ:
Suy
nghĩ: To think.
Toan
liệu: To estimate—To compare—To Guess—To adjudge—To decide—To
Intend.
Nghĩ
Đến Phúc Lợi Của Tha Nhân: To think of the welfare of others.
Nghĩ
Lại: To think over.
Nghĩ
Ngợi: To think—To meditate—To ponder.
Nghĩ
Thầm: To think inwardly.
Nghĩ
Tội: To judge a case.
Nghĩ
Tưởng: Ideations.
Nghị
Lực: Energy.
Nghị
Quyết: Resolution.
Nghĩa:
Con
kiến: Ant.
Đỡ
đầu: Foster (father, mother, brother, sister, son, daughter, etc).
Đúng:
Right—Proper—Righteous—Loyal.
Nghĩa
lý: Artha (skt)—Meaning—Significance.
Nghĩa
Bóng: Figurative sense (meaning).
Nghĩa
Cử: Good deed.
Nghĩa
Dũng: Loyal abd courageous.
Nghĩa
Đà La Ni: Năng lực tổng trì không để mất chân thực nghĩa
của Như Lai, đây là hạnh tu của Bồ Tát là giữ được
tất cả những gì mà các ngài nghe—Truth dharani, the power of
bodhisattvas to retain all truth they hears.
Nghĩa
Đen: Literal sense of a word.
Nghĩa
Hẹp: Narrow meaning (sense).
Nghĩa
Hiệp: Chivalrous—Knightly.
Nghĩa
Hoài Thiên Y: See Nghĩa Hoài Thiền Sư.
Nghĩa
Hoài Thiền Sư: Zen master Yi-Huai-T’ien-Yi—Thiền sư Nghĩa Hoài
Thiên Y sanh năm 993, quê ở Lạc Thanh, tỉnh Triết Giang, con
nhà chài lưới. Sau khi xuất gia, sư là đệ tử của Thiền
Sư Tuyết Đậu—Zen master Yi-Huai-T’ien-Yi was born in 993 in Luo-Qing,
Zhe-Jiang Province. He was the son of a fisherman. After leaving home he
became a disciple of Zen Master Xue-T'ou.
Trong
lần gặp gỡ đầu tiên, Tuyết Đậu hỏi: “Ngươi tên gì?”
Sư thưa: “Tên Nghĩa Hoài.” Tuyêt Đậu hỏi: “Sao chẳng
đặt Hoài Nghĩa?” Sư thưa: “Đương thời đến được.”
Tuyết Đậu lại hỏi: “Ai vì ngươi đặt tên?” Sư thưa:
“Thọ giới đến giờ đã mười năm.” Tuyết Đậu hỏi:
“Ngươi đi hành khất đã rách bao nhiêu đôi giày?” Sư thưa:
“Hòa Thượng chớ lừa người tốt.” Tuyết Đậu nói: “Ta
không xét tội lỗi, ngươi cũng không xét tội lỗi, ấy là
sao?” Sư không đáp được. Tuyết Đậu đánh, bảo: “Kẻ
rỗng nói suông, đi đi!” Sư vào thất, Tuyết Đậu bảo:
“Thế ấy chẳng được, chẳng thế ấy cũng chẳng được.”
Sư suy nghĩ. Tuyết Đậu lại đánh đuổi ra. Như thế đến
bốn lần—At their first encounter, Xue-Tou said: “What is your name?”
Yi-Huai-T’ian-Yi said: “Yi-Huai.” Chong-Xian said: “Why isn’t
it Huai-Yi?” (Reversing the order of the two characters of this name
creates the Chinese word ‘doubt’). Yi-Huai said: “The name was given
to me.” Chong-Xian asked: “Who gave you this naem?” Yi-Huai said:
“I received it at my ordination nearly ten years ago.” Chong-Xian asked:
“How many pairs of sandals have you worn out since you set out traveling?”
Yi-Huai said: “The master shouldn’ deceive people!” Chong-Xian said:
“I haven’ said anything improper. What do you mean?” Yi-Huai remained
silent. Chong-Xian then hit him and said: “Strip off the silence and
there’s a fraud! Get out!” Later when Yi-Huai was in Chong-Xian’s
room for an interview, Chong-Xian said: “Practicing like this you won’t
attain it. Not practicing like this you won’t attain it. This way or
not this way, neither way will attain it.” Yi-Huai began to speak out
Chong-Xian drove him out of the room with blows.
Hôm
sau khi sư nhơn gánh nước, đòn gánh gẫy làm rơi cặp thùng.
Sư đại ngộ, làm bài kệ:
“Nhất
nhị tam tứ ngũ lục thất
Vạn
nhẫn phong đầu độc túc lập
Ly
long hàm hạ đoạt minh châu
Nhất
ngôn khám phá Duy Ma Cật.”
(Một
hai ba bốn năm sáu bảy
Chót
núi muôn nhẫn một chơn đứng
Dưới
hàm Ly Long đoạt minh châu
Một
lời đủ phá Duy Ma Cật).
The
next day, while Yi-Huai fetched water from the well and carried it with
a shoulder pole back to the temple, the people suddenly broke. As the bucket
crashed to the ground Yi-Huai was suddenly enlightened. He then composed
the following verse that Xue-Tou greatly praise:
“One,
two, three, four, five, six, seven,
Alone
atop the 80,000-foot peak,
Anatching
the pearl from the jaws of the black dragon,
A single
exposes Vimalakirti.
Sư
thượng đường dạy chúng: “Phàm là Tông Sư (Thầy trong
Thiền tông) phải đọa trâu của kẻ đi cày, cướp thức
ăn của người đói, gặp nghèo thì sang, gặp sang thì nghèo,
đuổi trâu của người đi cày khiến cho lúa mạ tốt tươi.
Cướp thức ăn của người đói khiến họ hằng dứt đói
khát. Gặp nghèo thì sang nắm đất thành vàng, gặp sang thì
nghèo biến vàng thành đất. Lão Tăng cũng chẳng đuổi trâu
của người cày, cũng chẳng cướp thức ăn của người đói.
Sao gọi là trâu của người cày, ta nào cần dùng. Thức ăn
của người đói, ta nào muốn ăn. Ta cũng chẳng biến vàng
thành đất. Sao vậy? Vì vàng là vàng, đất là đất, ngọc
là ngọc, đá là đá. Tăng là Tăng, tục là tục. Trời đất
xưa nay, nhật nguyệt xưa nay, núi sông xưa nay, con người xưa
nay. Tuy nhiên như thế, đập nát cái cổng mê sẽ gặp Đức
Đạt Ma—Yi-Huai entered the hall and addressed the monks, saying: “A
distinguished teacher of our sect said: “You must drive away the ox from
the plowman, grab away the starving man’s food, regard the mean as noble,
and regard the noble as mean. If you drive the ox away, then the plowman’
crop will be abundant. If you snatch away the food, then you will forever
end the starving man’s hunger and thirst. Taking the mean as noble, a
handful of dirt becomes gold. Taking the noble as mean, you change gold
into dirt.’ But as for me, I don’t drive away the plowman’s food.
Why is that? Moreover, I don’t turn a handful of dirt into gold, or gold
into dirt. And why is this? Because gold is gold; dirt is dirt; jade is
jade; stone is stone; a monk is a monk; and a layperson is layperson. Since
antiquity there have existed heaven and earth, sun and moon, mountains
and rivers, people and their relationships. This being so, how many of
the deluded can break through the San Mountain Pass and meet Bodhidharma?”
Nghĩa
Keo Sơn: Close friendship.
Nghĩa
Khí: Sense of justice.
Nghĩa
Kinh: The meaning of the sutras.
Nghĩa
Lệ:
Ý
nghĩa và luật lệ: Meaning and rules, or method.
Tên
tắt của chỉ quán: An abbreviation for “Samatha and Vipasyana”—See
Chỉ Quán.
Nghĩa
Lý: Sense—Meaning.
Nghĩa
Môn: Cổng vào Chánh Nghĩa, hay những trường phái giảng giải
chân thực nghĩa của Như Lai—The gate of righteousness; the schools,
or sects of the meaning or truth of Buddhism.
Nghĩa
Sâu Rộng: A deep and wide meaning—Liberal sense.
Nghĩa
Sĩ: Righteous man.
Nghĩa
Sớ: Meaning and comments on or explanations.
Nghĩa
Thanh Thiền Sư: Đầu Tử—Zen Master Yi-Qing-T’ou-Tzi—Thiền
sư Nghĩa Thanh Đầu Tử sanh năm 1032, là Pháp tử của trường
phái Tào Động, nhưng không phải là đệ tử trực tiếp của
Thiền Sư Đại Dương—Zen master Yi-Qing-T’ou-Tzi was born in
1032, was the Xao-T’ong Zen school Dharma heir, but not the direct student
of T’a-Yang.
Sư
xuất gia năm lên bảy tuổi tại chùa Diệu Tướng. Thoạt
tiên sư học Luận Bách Pháp của Tông Duy Thức. Về sau sư
nghe kinh Hoa Nghiêm, đến câu “Tức tâm tự tánh,” sư liền
phát tỉnh, nói: “Pháp lìa văn tự đâu có thể giảng ư?”
Sư bèn cất bước du phương qua các thiền hội—He left home
at the age of seven to live at Miao-Xiang Temple. Initially, he studied
the “Hundred Dharmas Doctrine” of the Consciousness-Only school of
Buddhism. Later, he undertook the practices of the Hua-Yen school, but
upon reading the words “Mind is self-nature,” he had an insight, saying:
“Dharma is not found in the written word, and how can one speak of it?”
He then went traveling to find and study under a Zen teacher.
Thiền
Sư Viên Giám ở hội Thánh Nham, một đêm nằm mộng thấy
có nuôi con chim ưng sắc xanh, tỉnh giấc ông cho là một điềm
lành. Đến sáng ngày ấy, sư liền đi đến . Sư lễ ra mắt,
Giám nhận cho ở và dạy khán câu “Ngoại đạo hỏi Phật:
‘Chẳng hỏi có lời, chẳng hỏi không lời.’” Sư khán
câu nầy trải qua ba năm, một hôm Giám hỏi: “Ngươi ghi được
thoại đầu chăng, thử nêu ra xem?” Sư nghĩ đáp lại, bị
Giám bụm miệng. Bỗng nhiên sư khai ngộ, bèn đảnh lễ. Giám
bảo: “Ngươi diệu ngộ huyền cơ chăng?” Sư thưa: “Nếu
có cũng phải mửa bỏ.” Lúc đó, thị giả ở bên cạnh
nói: “Hoa Nghiêm Thanh ngày nay như bệnh được ra mồ hôi.”
Sư ngó lại, bảo: “Ngậm lấy miệng chó, nếu nói lăng xăng,
Ta buồn nôn.” Sau đó ba năm, Giám đem tông chỉ của
tông Tào Động chỉ dạy, sư đều diệu khế. Giám trao
giày, y của Đại Dương Huyền và dặn dò: “Ngươi thay ta
nối dòng tông Tào Động, không nên ở đây lâu phải khéo
hộ trì.” Sau đó Giám nói kệ:
“Tu
Di lập Thái Hư
Nhật
nguyệt phụ nhi chuyển
Quần
phong tiệm ỷ tha
Bạch
vân phương y cải biến
Thiếu
Lâm phong khởi tùng
Tào
Khê động liêm quyện
Kim
Phụng túc long sào
Thần
đài khởi xa tiển.”
(Tu Di dựng trong không,
Nhật nguyệt cạnh mà chuyển
Nhiều đảnh đều nương y
Mây trắng mới biến đổi
Thiếu Lâm gió tòng tay
Động Tào Khê cuốn sáo
Phụng vàng đậu ổ rồng
Nhà rêu đậu xe nghiền).
At
that time, Zen master Yuan-Jian was staying at Sacred Peak. One night
he saw a blue eagle in a dream and took it as an omen. The next morning,
T’ou-Tzi arrived and Yuan-Jian received him ceremoniously. Now
because a non-Buddhist once asked the Buddha: “I don’t ask about that
which may be spoken of, and I don’t ask about what may not be spoken
of… After three years Yuan-Jian asked T’ou-Tzi: “Let’s see if you
remember your ‘hua-t’ou.’ T’ou-Tzi began to answer when Yuan-Jian
suddenly covered T’ou-Tzi’s mouth with his hand. T’ou-Tzi the experienced
enlightenment. He bowed. Yuan-Jian said: “Have you awakened to the mysterious
function?” T’ou-Tzi said: “Were it like that I’d have to spit it
out.” At that time an attendant standing to one side said: “Today Qing
Hua-Yan (T’ou-Tzi) is sweating as if he were ill!” T’ou-Tzi turned
to him and said: “Don’t speak insolently! If you do so again I’ll
vomit!” After three more years, Yuan-Jian revealed to T’ou-Tzi the
essential doctrine passed down from T’ong-Shan and T’ou-Tzi grasped
it entirely. Yuan-Jian presented T’ou-Tzi with T’a-Yang’s portrait,
sandals, and robe. He then instructed him to carry on the method of this
school in my behalf, so that it will not end here. Well and befittingly
sustain and preserve it.” Yuan-Jian then wrote a verse and presented
to T’ou-Tzi:
“Mt.
Sumeru stands in the greta void.
It
supports the spinning sun and moon.
Upon
its countless peaks do rest,
The
white clouds there transformed.
The
Shao-Lin wind sows a forest.
The
Cao-T’ong screen rolled up.
A golden
phoenix lives in a dragon’s nest.
Imperial
moss is crushed by a wagon.
Sư
đến Viên Thông không thưa hỏi gì, chỉ ăn cơm xong rồi ngủ.
Tri sự thấy thế, bạch với Viên Thông: “Trong Tăng đường
có vị Tăng cả ngày lo ngủ, xin thực hành theo qui chế.”
Viên Thông bảo: “Khoan! Đợi ta xét qua.” Viên Thông cầm
gậy đi vào Tăng đường, thấy sư đang nằm ngủ, Viên Thông
gõ vào giường, quở: “Trong đây tôi không có cơm dư cho
Thượng Tọa ăn xong rồi ngủ.” Sư thưa: “Hòa Thượng dạy
tôi làm gì?” Viên Thông bảo: “Sao chẳng tham thiền?” Sư
thưa: “Món ăn ngon không cần đối với người bụng no.”
Viên Thông bảo: “Tại sao có nhiều người không chấp nhận
Thượng Tọa?” Sư thưa: “Đợi họ chấp nhận để làm
gì? Viên Thông hỏi: “Thượng Tọa đã gặp ai rồi đến
đây?” Sư thưa: “Phù Sơn.” Viên Thông bảo: “Lạ! Được
cái gì mà lười biếng.” Viên Thông bèn nắm tay, hai người
cười rồi trở về phương trượng.”—When T’ou-tzi-Yi-Qing
arrived at Yuan-Tong’s place, rather than going for an interview with
that teacher at the appointed time, he remained sleeping in the monk’s
hall. The head monk reported this to Yuan-Tong, saying: “There is a monk
who’s sleeping in the hall during the day. I’ll go deal with it according
to the rules.” Yuan-Tong asked: “Whi is it?” The head monk said:
“The monk Qing.” Yuan-Tong said: “Leave it be. I’ll go find about
it.” Yuan-Tong then took his staff and went into the monk’s hall. There
he found T’ou-Tzi-Yi-Qing in a deep sleep. Hitting the sleeping platform
with his staff, he scolded him: “I don’t offer any ‘leisure rice’
here for monks so that they can go to sleep.” T’ou-Tzi-Yi-Qing woke
up and asked: “How would the master prefer that I practice?” Yuan-Tong
said: “Why don’t you try practicing Zen?” Yi-Qing said: “Fancy
food doesn’t interest someone who’s sated.” Yuan-Tong said: “But
I don’t think you’ve gotten there yet.” Yi-Qing said: “What point
would there be in waiting until you believe it?” Yuan-Tong said: “Who
have you been studying with?” Yi-Qing said: “Fu-Shan.” Yuan-Tong
said: “No wonder you’re so obstinate!” They then held each other’s
hands, laughed, and went to talk in Yuan-Tong’s room. From this incident
Yi-Qing’s reputation spread widely.
Ban
đầu Sư trụ trì tại Bạch Vân. Sau sư dời đến Đầu Tử.
Sư thượng đường dạy chúng: “Nếu luận việc nầy như
loan phụng bay giữa hư không chẳng để dấu vết, như con
linh dương mọc sừng ai tìm được dấu chơn, rồng vàng chẳng
giữ đầm lạnh, thỏ ngọc đâu gá bóng cóc. Nếu lập chủ
khách thì phải ngoài cõi Oai Âm lay đầu, hỏi đáp nói bày
vẫn còn ở giữa đường. Nếu đứng tròng chẳng nhọc thấy
nhau—T’ou-Tzi-Yi-Qing first taught on White Cloud Temple in Jian-Chou.
He later moved to the Sheng-Yin Monastery in Shu-Chou (located on Mt. Qian)
Zen master Yi-Qing entered the hall and addressed the monks, saying: “To
speak of this affair is like a phoenix soaring into the heavens, not leaving
a trace behind. It’s like a ram whose horns are entangled in a tree,
and thus does not touch the ground. Where will you find any tracks? A golden
dragon in not concealed in a cold swamp. A jade rabbit nests in the moonlight.
In order to establish the guest and host, you must stick your head out
beyond the noisy world. If you answer my questions properly, you’re singing
at the edge of the mysterious road. But in that case, you’re still only
halfway there. If you’re still staring in miscomprehension, don’t belabor
what you see!”
Năm
1083, lúc gần thị tịch, sư có làm bài kệ:
“Lưỡng
xứ trụ trì
Vô
khả trợ đạo
Trân
trọng chư nhơn
Bất
tu tầm thảo.”
(Trụ trì hai nơi, không thể giúp đạo
Trân trọng các ngươi, Chẳng cần tìm
thảo)—When Yi-Qing was near death, he
composed a poem:
“As the abbot of two temples,
I couldn’t assist the Buddha way.
My parting message to you all,
Don’t go seeking after something.”
Nghĩa
Thú: Con đường chánh đạo—The path of truth, the right direction,
or objective.
Nghĩa
Thuật: See Nghĩa Vệ.
Nghĩa
Tịnh: Ngài Nghĩa Tịnh Tam Tạng Pháp Sư (635-713), một vị
sư nổi tiếng thời Đường. Khi ngài được mười tuổi thì
Huyền Trang trở về Trung Hoa, nhưng ngài đã tự chuẩn bị
cho mình một cuộc sống tu sĩ Phật Giáo. Ngài gia nhập giáo
đoàn năm 14 tuổi. Tuy đã nuôi ý định đi Ấn Độ từ năm
652, nhưng mãi đến khi 37 tuổi ngài mới thực hành được
ý định. Năm 671 ngài mới có thể bắt đầu dong buồm đi
Ấn Độ, trải qua hơn 25 năm, đi qua hơn 30 quốc gia; tuy nhiên,
ngài dùng rất nhiều thì giờ tại tu viện Na Lan Đà. Năm
695, ngài trở về Lạc Dương, Trung Quốc, được tiếp
đón nồng hậu và đầy vinh dự (người ta nói Thiên Hậu
đã ra tận cửa Thượng Đông để đón ngài). Ngài mang về
hơn 400 bộ kinh. Đầu tiên ngài hợp tác với Thực Xoa
Nan Đà (người nước Vu Điền) dịch Kinh Hoa Nghiêm. Sau
đó ngài còn dịch rất nhiều bộ kinh khác gồm 56 bộ kinh
với 230 quyển. Các cuộc hành trình của ngài không có sự
đa dạng và chủ đích khoa học như của ngài Huyền Trang,
nhưng lại quan tâm nhiều đến con người. Trong chuyến đi
năm 671, ngài đã ở lại tám tháng tại Sumatra, sáu tháng tại
Srivijaya, một quốc gia vùng biển đang phát triển, nay là Palembang,
và hai tháng tại Mã Lai. Ngài lên bộ tại Tamralipti vào năm
673 và từ đó đi đến Ma Kiệt Đà (Magadha), thánh địa hàng
đầu, rồi đến chiêm bái Bodh-Gaya cùng các thánh địa khác.
Ngài lưu lại viện đại học Na Lan Đà mười năm, nghe bài
giảng của các bậc thầy về giáo pháp và thu thập kinh sách.
Ngài rời Ấn Độ cũng bằng ngã Tamralipta, sống bốn năm
tại Srivijaya, trau dồi Phạn ngữ để sau nầy dịch kinh sách.
Vào năm 689, ngài trở lại Trung Quốc. Ngài đã để lại những
ký sự quý báu về “Tây Vực Cầu Pháp Cao Tăng” (Hồi Ký
về Các Tu Sĩ Xuất Chúng Đi Tìm Chánh Pháp ở Phương Tây),
được Chavannes dịch sang Pháp ngữ. “Ghi Nhận Về Đạo Phật
Tại Ấn Độ và Quần Đảo Mã Lai,” được J. Takakusu dịch
sang Anh. Sách cho chúng ta một ý niệm khá rõ về sự sốt
sắng tận tụy của những người hành hương mà số lượng
đông hơn ta tưởng, về tinh thần chấp nhận hiểm nguy của
họ. Thật vậy, đây là một chuỗi dài buồn thảm về các
câu chuyện đầy những biến cố lâm ly, cả trên bộ lẫn
dưới
biển. Nghĩa Tịnh đã ngậm ngùi nói: “Tuy có thành công nhưng
con đường đầy những gian nan. Vùng Thánh địa thật quá
xa vời và bao la. Trong số đông những người toan tính, có
mấy người đạt được kết quả thật sự, có mấy người
hoàn thành được nhiệm vụ của mình. Những sa mạc mênh
mông đầy sỏi đá của vùng đất Voi (Ấn Độ), những dòng
sông lớn chói chang ánh mặt trời dội sức nóng thiêu đốt,
hoặc những vực sâu, những đợt sóng cao ngất. Khi đi trên
bộ một mình bên kia Thiết Môn giữa Samarquand và Bactria, người
ta lạc vào giữa hàng ngàn ngọn núi, dễ rơi xuống đáy vực
từ những vách đá dựng đứng; khi đi thuyền đơn độc bên
kia trụ đồng (phía nam Tonkin) thì phải băng qua vô số vùng
châu thổ và có thể bị thiệt mạng. Vì thế cho nên trong
số năm chục người ra đi thì số sống sót trở về chỉ
đếm trên đầu ngón tay.” Theo Nghĩa Tịnh, nhiều tu sĩ Cao
Ly, băng qua vùng Trung Á, hay đi đường biển, rất nhiều trong
số họ đã chết tại Ấn Độ, chứ không bao giờ được
nhìn thấy lại xứ sở của mình. Ngài thị tịch năm 79 tuổi—I-Ching,
635-713 A.D., the famous monk during the T’ang dynasty, who was only
about ten years old when Hsuan-Tsang returned to China, but he had already
prepared himself for the life of a Buddhist monk. He was admitted to the
Order when he was fourteen. Though he formed the idea of travelling to
India in 652, but he did not carry it out till he was thirty-seven years
old. In 671, he set out by the sea route for India, where he remained for
over twenty years, travelling over 30 countries; however, he spent half
this period in the Nalanda monastery. He returned to China (Lo-Yang) in
695, was received with much honour, brought back some four hundred works,
translated with Siksananda the Avatamsaka Sutra, later translated many
other works (56 sutras comprised of 230 books) and left valuable
account of his travels and life in India. His itineraries lack the variety
and scientific interest of those of Hsuan-Tsang, but they are full of human
interest. On his outward voyage in 671, he spent eight months in Sumatra,
six at Srivijaya, a rising maritime State, now Palembang, and two months
in Malaysia in the neighborhood. He landed at Tamralipti in 673 and thence
went to Magadha, the holy land and worshipped at Bodh-Gaya and other sacred
spots. He spent ten years at Nalanda, hearing the teaching from different
masters, and collecting holy books. In 685, he left India, again by way
of Tamralipti. He spent four years in Srivijaya to learn more Sanskrit
in order to translate sacred works later on. In 689, he returned to China
to fetch collaborators for his work and after went back to stay at Srivijaya
for another five years. He finally returned to China in 695. One of I-Ch’ing’s
works, A Record of the Buddhist Religion as practised in India and the
Malay Archipelago, has been translated into English by a Japanese scholar,
J. Takakusu. More interesting in some ways are his Memoirs on the Eminent
Monks who went in Search of the Law in the Western Countries, which translated
into French by Chavannes. This gives us a fair idea of the earnestness
and devotion of the pilgrims whose numbers were large than we are apt to
imagine and of the spirit with which they braved the dangers of their enterprises.
It is, in fact, a melancholy succession of tales, full of pathetic incidents
both on land and sea. I-Ch’ing remarks wistfully: “However, triumphal,
the path was strewn with difficulties; the Holy Places were far away and
vast. Of dozen who brought forth leaves and flowers, and of several who
made an attempt, there was scarcely one who bore any fruit or produced
any real results, and few who competed their task. The reason for this
was the immensity of the stony deserts of the Land of the Elephant (India),
the great rivers and the briliance of the sun which pours forth its burning
heat, or else the towering waves heaved up by the giant fish, the abysses,
and the waters that rise and swell as high as the heavens. When marching
solitary, beyond the Iron Gates between Samarquand and Bactria, one wandered
amongst the ten thousand mountains, and fell into the bottom of precipices;
when sailing alone beyond the Columns of Coper (south of Tontkin), one
crossed the thousand deltas over fifty in number, while those who survive
were only a handful of men." According to I-Ch’ing, several Korean monks
had gone to India, the majority across Central Asia, some by the sea route;
of them, I-Ch’ing says: “They died in India, and never saw their country
again. He died at age 79.
Nghĩa
Tồn Tuyết Phong Thiền Sư: Zen Master Xue-Feng-Yi-Cun—Thiền sư
Nghĩa Tồn Tuyết Phong sanh năm 822 tại Tuyền Châu (bây giờ
thuộc tỉnh Phúc Kiến). Năm mười hai tuổi sư đến ở chùa
và xuất gia năm 17 tuổi—Zen Master Xue-Feng-Yin-Cun was born in
822 in Quan-Chou (now Fu-Jian Province). He left home to stay at Yu-Jian
temple and became a monk at the age of seventeen.
Tại
Động Sơn, sư làm trưởng ban trai phạn (Phạn Đầu) đang
đãi gạo. Khâm Sơn hỏi: “Đãi cát bỏ gạo hay đãi gạo
bỏ cát?” Sư đáp: “Gạo cát đồng thời bỏ.” Khâm Sơn
hỏi: “Như vậy đại chúng lấy gì ăn?” Sư bèn lật úp
thau đãi gạo. Khâm Sơn nói: “Cứ theo nhơn duyên nầy, huynh
hợp ở Đức Sơn.”—Xue-Feng served as a rice cook at T’ong-Shan.
One day as he was straining the rice, T’ong-Shan asked him: “Do you
strain the rice out from the sand, or do you strain the sand out from the
rice?” Xue-Feng said: “Sand and rice are both strained out at once.”
T’ong-Shan said: “In that case, what will the monks eat?” Xue-Feng
then tipped over the rice pot. T’ong-Shan said: “Go! Your affinity
accords with Te-Shan!”
Sư
đến tạm biệt Động Sơn, Động Sơn hỏi: “Ngươi đi đâu?”
Sư thưa: “Đi về trong đảnh núi.” Động Sơn hỏi: “Đương
thời từ đường nào ra?” Sư thưa: “Từ đường vượn
bay đảnh núi ra.” Động Sơn hỏi: “Nay quay lại đường
nào đi?” Sư thưa: “Từ đường vượn bay đảnh núi đi.”
Động Sơn bảo: “Có người chẳng từ đường vượn bay
đảnh núi đi, ngươi biết chăng?” Sư thưa: “Chẳng biết.”
Động Sơn hỏi: “Tại sao chẳng biết?” Sư thưa: “Y không
mặt mày.” Động Sơn bảo: “Ngươi đã chẳng biết, sao
biết không mặt mày?” Sư không đáp được—When Xue-Feng
left Tong-Shan, Tong-Shan asked him: “Where are you going?” Xue-Feng
said: “I’m returning to Ling-Zhong. Tong-Shan said: “When you left
Ling-Zhong to come here, what road did you take?” Xue-Feng said: “I
took the road through the Flying Ape Mountain.” Tong-Shan asked:
“And what road are you taking to go back there?” Xue-Feng said: “I’m
returning through the Flying Ape Mountains as well.” Tong-Shan said:
“There’s someone who doesn’t take the road through Flying Ape Mountains.
Do you know him?” Xue-Feng said: “I don’t know him.” Tong-Shan
said: “Why don’t you know him?” Xue-Feng said: “Because he doesn’t
have a face.” Tong-Shan said: “If you don’t know him, how do you
know he doesn’t have a face?” Xue-Feng was silent.
Sư
cùng Nham Đầu đi đến Ngao Sơn ở Lễ Châu gặp tuyết xuống
quá nhiều nên dừng lại. Nham Đầu mỗi ngày cứ ngủ, sư
một bề ngồi thiền. Một hôm, sư gọi Nham Đầu: “Sư huynh!
Sư huynh! Hãy dậy.” Nham Đầu hỏi: “Làm cái gì?” Sư nói:
“Đời nay chẳng giải quyết xong, lão Văn Thúy đi hành khất
đến nơi chốn, bị y chê cười, từ ngày đến đây sao chỉ
lo ngủ?” Nham Đầu nạt: “Ngủ đi! Mỗi ngày ngồi trên
giường giống như thổ địa, ngày sau bọn ma quỷ nam nữ
vẫn còn.” Sư chỉ trong ngực nói: “Tôi trong ấy còn chưa
ổn, không dám tự dối.” Nham Đầu nói: “Tôi bảo ông sau
nầy lên chót núi cất thảo am xiển dương đại giáo, sẽ
nói câu ấy.” Sư thưa: “Tôi thật còn chưa ổn.” Nham Đầu
bảo: “Nếu ông thật như thế, cứ chỗ thấy của ông mỗi
mỗi thông qua, chỗ phải tôi sẽ chứng minh cho ông, chỗ chẳng
phải tôi sẽ vì ông đuổi dẹp.” Sư thưa: “Khi tôi mới
đến Diêm Quan, thấy thượng đường nói nghĩa sắc không,
liền được chỗ vào.” Nham Đầu nói: “Từ đây đến ba
mươi năm rất kỵ không nên nói đến.” Sư thưa: “Tôi thấy
bài kệ của Động Sơn qua sông ‘Thiết kỵ tùng tha mít,
điều điều giữ ngã sơ, cừ kim chánh thị ngã, ngã kim bất
thị cừ.’” Nham Đầu nói: “Nếu cùng ấy tự cứu cũng
chưa tột.” Sau sư hỏi Đức Sơn ‘Việc trong tông thừa
từ trước con có phần chăng?’ Đức Sơn đánh một gậy
hỏi: ‘Nói cái gì?’ Tôi khi đó giống như thùng lủng đáy.”
Nham Đầu nạt: “Ông chẳng nghe nói “Từ cửa vào chẳng
phải của báu trong nhà.” Sư thưa: “Về sau làm thế nào
mới phải?” Nham Đầu bảo: “Về sau, nếu muốn xiển dương
Đại Giáo, mỗi mỗi từ trong hông ngực mình lưu xuất, sau
nầy cùng ta che trời che đất đi!” Sư nhơn câu ấy đại
ngộ liền đảnh lễ, đứng dậy kêu luôn: Sư huynh! Ngày nay
mới là thành đạo ở Ngao Sơn.” At that moment it was like
the botom falling out of a bucket of water.”—When Xue-Feng was traveling
with Yan-T’ou on Tortoise Mountain in Li-Chou Province, they were temporarily
stuck in an inn during a snowstorm. Each day Yan-T’ou spent the entire
day sleeping. Xue-Feng spent each day sitting in Zen meditation. One day,
Xue-Feng called out: “Elder Brother! Elder Brother! Get up!” Yan-T’ou
said: “What is it?” Xue-Feng said: “Don’t be idle. Monks on pilgrimage
have profound knowledge as their companion. This companion must accompany
us at all times. But here today, all you are doing is sleeping.” Yan-T’ou
yelled back: “Just eat your fill and sleep! Sitting there in meditation
all the time is like being some day figure in a villager’s hut. In the
future you’ll just spook the men and women of the village.” Xue-Feng
pointed to his own chest and said: “I feel unease here. I don’t dare
cheat myself by not practicing diligently.” Yan-T’ou said: “I
always say that some day you’ll build a cottage on a lonely mountain
peak and expound a great teaching. Yet you still talk like this!” Xue-Feng
said: “I’m truly anxious.” Yan-T’ou said: “If that’s really
so, then reveal your understanding, and where it is correct I’ll confirm
it for you. Where it’s incorrect I’ll root it out.” Xue-Feng said:
“When I first went to Yan-Kuan’s place, I heard him expound on emptiness
and form. At that time I found an entrance.” Yan-T’ou said: “And
then I saw Tong-Shan’s poem that said: ‘Avoid seeking elsewhere, for
that’s far from the Self, now I travel alone, everywhere I meet it, now
it’s exactly me, now I’m not it.” Yan-T’ou said: “If that’s
so, you’ll never save yourself.” Xue-Feng said: “Later I asked De-Shan:
‘Can a student understand the essence of the ancient teachings?’ He
struck me and said: ‘What did you say?’ At that moment it was like
the bottom falling out of a bucket of water.” Yan-T’ou said: “Haven’t
you heard it said that ‘what comes in through the front gate isn’t
the family’s jewels?” Xue-Feng said: “Then, in the future, what should
I do?” Yan-T’ou said: “In the future, if you want to expound a great
teaching, then it must flow forth from your own breast. In the future your
teaching and mine will cover heaven and earth.” When Xue-Feng heard this
he experienced unsurpassed enlightenment. He then bowed and said: “Elder
Brother, at last today on Tortoise Mountain I’ve attained the Way!”
Một
vị Tăng hỏi: “Hòa Thượng thấy Đức Sơn được cái gì
liền thôi?” Sư đáp: “Ta đi tay không, về tay không.”—After
Xue-Feng asumed the abbacy at Snow Peak, a monk asked him: “When the
Master was at Te-Shan’s place, what was it you attained and allowed you
to stop looking further?” Xue-Feng said: “I went with empty hands and
returned with empty hands.”
Sư
hỏi vị Tăng mới đến: “Vừa rời chỗ nào đến?” Vị
Tăng thưa: “”Phú Thuyền đến.” Sư hỏi: “Biển sanh tử
chưa qua, vì sao lại phú thuyền (úp thuyền)?” Vị Tăng không
đáp được, bèn trở về thuật lại cho Phú Thuyền. Phú Thuyền
bảo: “Sao không nói y không sanh tử.” Vị Tăng trở lại
nói lời nầy. Sư bảo: “Đây không phải lời của ông. Vị
Tăng thưa: “Phú Thuyền nói thế ấy.” Sư bảo: “Ta có
20 gậy gởi cho Phú Thuyền, còn ta tự ăn 20 gậy, chẳng can
hệ gì đến Xà Lê.”—Xue-Feng asked a monk: “Where have you
come from?” The monk said: “From Zen master Fu-Chuan’s place.”
Xue-Feng said: “You haven’t crossed the sea of life and death yet.
So why have you overturned the boat?" ”he monk was speechless. He later
returned and told Zen master Fu-Chuan about this. Fu-Chuan said: "W“y
didn't you say ‘It is not subject to life and death’?” The monk returned
to Xue-Feng and repeated this phrase. Xue-Feng said: “This isn’t something
you said yourself.” The monk said: “Zen master Fu-Chuan said this.”
Xue-Feng said: : Isend twenty blows to Fu-Chuan and give twenty blows to
myself as well for interfering your own affairs.”
Một
hôm, sư ở trong nhà Tăng dóng cửa trước cửa sau xong nổi
lửa đốt, lại kêu: “Cứu lửa! Cứu lửa! Huyền Sa đem
một thanh củi từ cửa sổ ném vào trong. Sư bèn mở cửa—One
day, Xue-Feng went into the monk’s hall and started a fire. The he closed
and locked the front and back doors and yelled “Fire! Fire!” Xuan-Sha
took a piece of firewood and threw it in through the window. Xue-Feng then
opened the door.
Sư
thượng đường dạy chúng: “Núi Nam có một con rắn mũi
to, hết thảy các ông đều phải khéo xem.” Trường Khánh
bước ra thưa: “Hôm nay trong nhà này có người tán thân mất
mạng.” Vân Môn lấy cây gậy ném trước sư rồi ra bộ sợ.
Có người đem việc nầy thuật lại Huyền Sa. Huyền Sa nói:
“Phải là Huynh Lăng mới được. Tuy nhiên như thế, nếu
ta thì chẳng vậy.” Vị Tăng hỏi: “Hòa Thượng làm thế
nào?” Huyền Sa nói: “Dùng núi Nam làm gì?”—Zen master Xue-Feng
entered the hall and addressed the monks, saying: “South Mountain has
a turtle-nosed snake. All of you here must take a good look at it.” Chang-Qing
came forward and said: “Today in the hall there and many who are losing
their bodies and lives.” Yun-Men then threw a staff onto the ground in
front of Xue-Feng and affected a pose of being frightened. A monk told
Xuan-Sha about this and Xuan-Sha said: “Granted that Chang-Qing understands,
still I don’t agree.” The monk said: “What do you say, Master?”
Xuan-Sha said: “Why do you need South Mountain?”
Sư
thị tịch năm 908, được vua ban hiệu “Đại Sư Chơn Giác”—He
died in 908. After his death he received the posthumous title “Great
Teacher True Awakening.”
Nghĩa
Tướng: Nghĩa lý và tướng trạng—Meaning and form, truth and
its aspect.
Nghĩa
Vệ: Thuật để cứu đàn kiến (tại một nơi ngập nước,
đàn kiến bị nước cuốn trôi, có người lấy cành cây bắc
ngang qua cho chúng bò lên)—The duty and mode of saving lives of ants.
Nghĩa
Vô Ngại: Hiểu biết thông đạt và giảng giải nghĩa lý chư
pháp một cách trôi chảy không trở ngại, một trong tứ vô
ngại của chư Bồ Tát—Unonstructed knowledge of the meaning, or
the truth; complete knowledge, one of the four unobstructed eloquences
of Bodhisattvas.
**
For more information, please see Tứ Vô
Ngại.
Nghĩa
Ý: Meaning and aim.
Nghịch:
Vama (skt)—Chống lại hay đối nghịch lại—To go against—Opposite—Contrary—Resist—In
the opposite direction.
Nghịch
Báng: Chống báng lại—To resist and abuse.
Nghịch
Cảnh: Adverse circumstances—Adversity.
Nghịch
Dụ: Phép dẫn dụ đi ngược lại từ quả trở về nhân,
từ ngọn về gốc, thí dụ như biển có nguồn là sông to,
sông to có nguồn là sông nhỏ, sông nhỏ có nguồn là suối,
vân vân—Argument by illustration from effect to cause, e.g. the source
of the ocean is the river, of the river the streams, of the small rivers
the streams, etc.
Nghịch
Duyên: Bất thuận duyên, đối lại với thuận duyên; thiện
với Phật quả là thuận duyên, ác là nghịch duyên (thuận
với đường lối đạo Phật là thuận duyên, ngược với
đường lối đạo Phật là nghịch duyên)—Resisting accessory
cause, in contrast with the accordant cause (thuận duyên); as goodness
is the accordant cause so evil is the resisting cause of the Buddha way.
Nghịch
Đức: Contrary to virtue.
Nghịch
Hóa: Khả năng của chư Phật và chư Bồ Tát, giáo hóa những
kẻ theo tà giáo hay những người đối địch với mình—The
ability of the Buddhas and bodhisattvas to
