Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
Na
Na
A Lại Da Mạn Đà La: Nalaya-mandala (skt)—Không phải là A Lại
Da Mạn Đà La, hay là Bồ Đề Đạo Tràng, không phải là nơi
cố định—The non-alaya mandala, or the bodhi site or seat, which
is without fixed place, independent of place, and entirely pure.
Na
Da: Naya (skt).
1)
Chính yếu: Leading.
2)
Phương thức: Method.
3)
Chánh Lý: Đạo lý chân chính—Right principle.
4)
Thừa: Yana (skt)—Con đường tu đạo mà hành giả noi theo,
từ một niệm thiện cho tới khi thành Phật—Conveyance—Mode
of progress.
5)
Đạo: Way—Method.
Na
Do Tha: Navuta (skt)—Na Du Đa—Na Do Đa—Na Thuật—Tên số đếm,
tương đương với 100.000, 1.000.000 hay 10 triệu—A numeral, 100,000,
or one million, or ten million.
Na
Đề:
1)
Nadi (skt)—Sông—Thác—River—Torrent.
2)
Punyopaya (skt)—Bố Như Na Đề, một vị Tăng nổi tiếng miền
Trung Ấn—A noted monk of central India.
Na
Đề Ca Diếp: Nadikasyapa (skt)—Nại Địa (Đề) Ca Diếp Ba—Em
trai của Đại Ca Diếp, sau thành Phật Phổ Minh Như Lai—Brother
of Mahakasyapa, to become Samantaprabhasa Buddha.
Na
Già: Naga (skt).
1)
Một loại rắn: A kind of snake.
2)
Một chủng tộc thờ rắn: A race of serpent-worshippers.
3)
Rồng: Như loài rồng tiêu biểu cho loài bò sát mạnh nhất;
nó có thể biến hiện, tăng giảm, dài ngắn tùy ý. Nó có
thể bay trên trời, lội dưới nước hay đi vào trong đất.
Vào mùa xuân nó bay lượn trên trời, mùa đông lại chui vào
đất—As dragon it represents the chief of the scaly reptiles; it can
disappear or manifest, increase or decrease, lengthen or shrink at will.
It can mount in the sky and in water, and enter the earth. In spring it
mounts in the sky and in winter enters the earth.
·
Rồng được xem như hữu ích, vì mang lại mưa: Dragons are regarded
as beneficent, bringing the rains.
·
Thiên Long Hộ Pháp: Guarding the heavens.
·
Chúng ẩn dưới vực sâu để kiểm soát sông hồ: They control
rivers and lakes, and hibernate in the deep.
·
Long và Đại Long là danh hiệu của Phật: Naga and Mahagana are
titles of a Buddha.
·
Long và Đại Long cũng là danh hiệu của những bậc đã thoát
vòng sanh tử, vì lực thoát vòng tham dục và trói buộc trần
thế của các ngài bay vút như rồng bay lên trời: Naga and Mahanaga
are titles of those freed from reincarnation, because of his powers, or
because like the dragon he soared above earthly desires and ties.
4)
Tượng: Elephant.
Na
Già Át Thích Thụ Na: Nagarjuna (skt)—See Long Thọ
Na
Già Định: Thiền định Na Già, khiến người thành “thọ
long” hay rồng trường thọ ở nơi chỗ sâu, để sau nầy
được gặp Đức Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật—The naga meditation,
which enables one to become a dragon, hibernate in the deep, prolonged
one’s life and meet Maitreya.
Na
Ná: Similar—Analogous.
Na
La: Nata (skt)—Người nhảy múa hay diễn viên—A dancer or actor.
Na
La Diên: Narayana (skt)—Na La Dã Nã—Tiêu biểu với ba mặt,
màu vàng, tay phải cầm bánh xe, cưỡi chim Ca Lâu La—Narayana
is represented with three faces, of greenish-yellow colour, right hand
with a wheel, riding a garuda bird.
1)
Tên vị lực sĩ ở Thượng Thiên là tổ phụ của chúng sanh:
Son of Nara or the original man, patronymic of the personified Purusha
or first living being, author of the Purusha Hymn.
a)
Nara (skt): Người—Man.
b)
Yana (skt): Sinh bản hay gốc của sự sống—The original life.
2)
Tên khác của Phạm Thiên Vương, Tỳ Nữu Thiên: He is also identified
with Brahma, Visnu, or Krsna, interpreted by the originator of human life.
a)
Kiên Cố: Firm and stable.
b)
Lực Sĩ hay Thiên Giới Lực Sĩ: Hero of divine power.
c)
Kim Cang: Vajra (skt)—Mạnh mẽ—Manly and strong.
Na
La Diên Thiên: Narayana-deva (skt)—Trời Na La Diên.
Na
La Diên Thiên Hậu: Narayana-deva-sakti (skt)—Phu nhơn của Na La
Diên Thiên hay năng lực của nữ giới được chỉ bày trong
nhóm Thai Tạng Pháp Giới—Sakti or female energy is shown in the
Garbhadhatu group.
Na
La Đà: Naradhara (skt)—Nhân Trì Hoa—Một loại hoa thơm—A
flower carried about for its scent.
Na
La Ma Na (Nạp): Naramanava (skt)—Thiếu niên Bà La Môn—A young
Brahman, a descendant of Manu.
Na
La Na Lý: Nara-nari (skt)—Sự hợp nhất của hai phái nam nữ—Union
of the male and female natures.
Na
La Tu Ma: Name of Jnatr.
Na
Lạc Ca: Naraka (skt)—Địa ngục—Hell.
1)
Người làm ác bị hành hạ: The sufferer.
2)
Những cõi thấp: The lower regions.
Na
Lan Đà: Các cơ sở tu viện lừng danh tại Na Lan Đà trong thành
Vương Xá có tầm quan trọng rất lớn trong lịch sử Phật
giáo thời gian sau nầy. Lịch sử của các kiến trúc tại
đây có thể bắt đầu từ đời vua A Dục (Asoka). Theo
Eitel trong Trung Anh Phật Học Từ Điển, Na Lan Đà là ngôi
chùa nổi tiếng, nơi mà ngài Huyền Trang từng tòng học, trường
khoảng 7 dặm về phía bắc thành Vương Xá của xứ Ma Kiệt
Đà,miền bắc Ấn Độ, được vua Thước Ca La A Dật Đa (Sakraditya)
xây dựng sau khi Phật nhập diệt. Bây giờ là Baragong. Na Lan
Đà được xem như là một trung tâm nghiên cứu Phật giáo,
đặc biệt là về triết lý Trung Quán. Na Lan Đà cực thịnh
vào khoảng từ thế kỷ thứ 5 đến thế kỷ thứ 12. Sau đó
Na Lan Đà được các vua cuối triều Gupta mở mang rộng lớn.
Kỳ thật Na Lan Đà là một trường Đại Học Phật Giáo,
nơi những cao Tăng tòng học tu để mở mang kiến thức về
Phật giáo. Các di tích của tu viện Na Lan Đà trải ra
trên một vùng rộng lớn. Các công trình xây dựng được
thấy hôm nay chỉ là một phần của cơ ngơi đồ sộ và là
dấu tích của các tu viện, đền, tháp. Các công trình kiến
trúc chạy theo hướng bắc nam, các tu viện nằm bên sườn
đông, còn các đền tháp nằm bên sườn tây. Qua phế tích,
chúng ta thấy những tu viện được xây nhiều tầng và ngay
trong những đổ nát ngày nay, chúng vẫn còn gợi lên cho chúng
ta sự hoài niệm về một quá khứ đường bệ và vinh quang.
Trong viện bảo tàng hiện còn trưng bày nhiều tác phẩm điêu
khắc cùng các cổ vật khác tìm được trong các cuộc khai
quật. Ngoài ra, còn nhiều di sản khác như các lá đồng, các
bia ký bằng đá, chữ khắc trên gạch và các con dấu bằng
đất nung. Trong số các con dấu, chúng ta có con dấu thuộc
cộng đồng tu sĩ khả kính của Đại Tu Viện. Những chứng
liệu cho thấy Phật giáo hành trì tại Na Lan Đà cùng các
tu viện đương thời tại Bengal và Bihar không phải là Phật
giáo Tiểu Thừa đơn thuần, cũng không phải Đại Thừa thời
khởi thủy, mà nó thâm nhiễm các tư tưởng Bà La Môn và
Mật tông. Huyền Trang, một cao Tăng Trung Quốc, đã du hành
sang Ấn Độ vào thế kỷ thứ bảy, đã kể lại về sự
đồ sộ và phồn thịnh của Na Lan Đà. Theo ông thì tu viện
nầy đã có lần có đến 10.000 vị sư Đại Thừa đến tu
tập tại đây. Ông đã nói rất rõ về các giới điều và
sự hành trì của chư Tăng tại đây. Ông còn nhắc đến vua
Harsa và các vị tiền nhiệm như những nhà bảo trợ đắc
lực cho tu viện nầy. Nghĩa Tịnh, một nhà hành hương khác
của Trung Hoa, cũng đã để lại cho chúng ta một bản mô tả
cuộc sống của các tu sĩ tại Nalanda, tu viện nầy được
duy trì bằng số tiền thu được từ 200 ngôi làng được
các đời vua ban cấp cho tu viện. Vào thời ấy, Na Lan Đà
nổi tiếng trong thế giới Phật giáo vì có những giáo sư
tài giỏi, uyên bác và những tên tuổi như Giới Hiền (Silabhadra),
Tịch Hộ (Santaraksita), A Để Sa (Atisa), hay Dipankara, những
ngôi sao sáng đã gợi lên hình ảnh cao trọng của tu viện
trong suốt thời kỳ phồn thịnh của nó—The famous monastic
establishments at Nalanda, near Rajgir, were of extreme importance in the
history of latter day Buddhism. The history of the monastic establishments
can be traced back to the days of Asoka. According to Eitel in The Dictionary
of Chinese-English Buddhist Terms, Nalanda is a famous monastery which
was located 7 miles north of Rajarha in Maghada, northern India, built
by the King Sakraditya after the Buddha’s nirvana. Now Baragong. As a
center of Buddhist study, particularly of Madhyamika philosophy. It prospered
from the fifth through the twelfth centuries. Thereafter, the monastery
was enlarged by the kings of the late Gupta period. The Nalanda Monastery
was in reality a Buddhist university, where many learned monks came to
further their study of Buddhism. The ruins of Nalanda extend over a large
area. The structures exposed to view represent only a part of the extensive
establishment and consist of monastic sites, stupa sites, and temple sites.
Lengthwise they extend from north to south, the monasteries on the eastern
flank, and stupas and temples on the west. Through the ruins, we
can see the evidence that these monasteries were storeyed structures; and
even in their ruins, they still convey a memory of their imposing and glorious
past. In the museum are deposited numerous sculptures and other antiquities
recovered during the excavations. Besides, there are a lot of epigraphic
materials, including copper-plate and stone inscriptions, and inscriptions
on bricks, and terracotta seals. Among the seals, we have the official
seal belonging to the community of venerable monks of the great monastery.
Through these materials, we can see that the Buddhism that was practised
at Nalanda and other contemporary institutions in Bengal and Bihar was
neither the simple Hinayana, nor Mahayana of the early days. It was strongly
influenced by the Brahmanism and Tantrism. Hsuan-Tsang, a famous
Chinese monk, who traveled to India in the seventh century, wrote of the
imposing structure and prosperity of this monastery. According to Hsuan-Tsang,
at one time, there were more than 10,000 Mahayana Buddhist monks stayed
there to study. He stated very clearly about their rules and practices.
He also mentioned Harsa and several of his predecessors as beneficent patrons
of this institution. I-Ching, another Chinese traveller, had also left
us a picture of the life led by Nalanda monks. According to I-Ching, Nalanda
was maintained by 200 villages which donated by different kings. Nalanda
was known throughout the Buddhist world of that time for its learned and
versatile teachers, and the names of Acarya Silabhadra, Santaraksita, and
Atisa or Dipankara, were shining stars among a galaxy of many others,
conjure up a vision of the supreme eminence of the Nalanda Mahavihara throughout
its prosperous history.
Na
Lan Đà Tự: See Na Lan Đà.
Na
Lạt Già: Naraca (skt).
1)
Mũi tên: An arrow.
2)
Vật nhọn: A pointed implement.
Na
Liên Đề Lê Da Xá: Narendrayasas (skt).
1)
Tôn xưng: Venerable.
2)
Tên vị Tỳ Kheo Na Liên Da Xá, người nước Ô Trành, miền
Tây Bắc Ấn, vào thế kỷ thứ sáu, từng dịch khoảng 80
quyển Kinh Luận—A monk of Udyana, northwest India, sixth century,
translated the Candra-garbha, Surya-garbha, and other sutras.
Na
Lợi Kế La:
1)
Narikela or Narikera (skt)—Trái dừa hay cây dừa—The coco-nut.
2)
Đảo Na Lợi Kế La: Narikeladvipa (skt)—Theo Eitel trong Trung Anh
Phật Học Từ Điển, đây là một hòn đảo nằm cách phía
nam Tích Lan vài ngàn dặm, trú xứ của những người lùn với
chiều cao khoảng ba bộ Anh, có mình người mỏ chim, chỉ ăn
dừa mà thôi—According to Eitel in The Dictionary of Chinese-English
Buddhist Terms, this is described as “an island several thousand miles
south of Ceylon, inhabited by dwarfs 3 feet high, who have human bodies
with beaks like birds, and live upon coco-nuts.
Na
Luật: See Aniruddha in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Na
Ma: Naman (skt)—Tên—A name.
Na
Mô: Namah (skt)—Quy-y.
Na
Tiên Tỳ Kheo: Bhiksu Nagasena—Tỳ Kheo Na Tiên—Một vị Tăng
nổi tiếng người Ấn vào thế kỷ thứ hai trước Tây Lịch.
Theo Na Tiên Tỳ Kheo Kinh (hay Di Lan Đà Vấn Kinh), Na Tiên
sanh ra trong một gia đình Bà La Môn, tại Kajangala, một thành
phố nhiều người biết đến bên cạnh dãy Hy Mã Lạp Sơn.
Cha ông là một người Bà La Môn tên Sonutttara. Khi Na Tiên đã
học hành thông thạo ba kinh Vệ Đà, lich sử cũng như các
môn khác thì ông nghiên cứu Phật giáo và xuất gia theo đạo
Phật. Thoạt tiên ông học với trưởng lão Rohana, kế tiếp
với trưởng lão Assagutta ở Vattaniya. Sau đó ông được gửi
đến thành Hoa Thị, nay là Patna để nghiên cứu về giáo lý
của đạo Phật. Sau đó ông gặp vua Milinda tại tu viện Sankheyya
ở Sagala. Ông là một luận sư rất nổi tiếng. Chính ông
đã biện luận với vua Hy Lạp là Di Lan Đà và độ cho vị
vua nầy trở thành Phật tử. Đây là cuộc tranh luận nổi
tiếng và được biết như là một điển hình về những cuộc
gặp gỡ sớm nhất giữa nền văn minh Hy Lạp và Phật giáo.
Theo Giáo Sư Bapat trong Hai Ngàn Năm Trăm Năm Phật Giáo thì
các tài liệu Pali còn lưu lại cho thấy cuốn Di Lan Đà Vấn
Đạo có lẽ được đại trưởng lão Na Tiên biên soạn, được
xem là cuốn sách đáng tin cậy—Nagasena, a famous Indian monk
of the second century B.C. According to the Milidapanha Sutra (The Questions
of King Milinda), he was born to a Brahman family, in a city called Kajangala,
a well-known town near the Himalayas, on the eastern border of the Middle
country, and his father was a Brahmin called Sonuttara. When Nagasena was
well-versed in the study of the three Vedas, history and other subjects,
he studied the Buddha's doctrine and entered the Buddhist Order.
First, he studied the Buddha’s doctrine with the Elder Rohana. Later
he studied under the Elder Assagutta of Vattaniya. Afterwards he was sent
to Pataliputra, now Patna where he made a special study of the Buddha’s
doctrine. Then he stayed at Sankheyya monastery, where he met king Milinda.
He debated on various subjects with the Greek King Menander, who ruled
in northern India and is said to have been converted by Nagasena. This
debate is famous as an example of the earliest encounters between Greek
civilization and Buddhism. According to Prof. Bapat in The Twenty-Five
Hundred Years Of Buddhism, after the Pali scriptures, the Questions of
King Milinda (Milinda-panha) supposed to have been compiled by Mahathera
Nagasena, is considered almost as authoritative a text—See Di Lan Đà
Vấn Đạo.
Na
Tra: Nata (skt)—Thái tử con trai của Tỳ Sa Môn Thiên Vương,
một Quỷ Vương hùng tráng, ba mặt, tám tay—A powerful demon
king, said to be the eldest son of Vaisravana, and represented with three
faces, eight arms.
Na
Yết La Hát La: Nagarahara or Nagara (skt)—Theo Eitel trong Trung Anh
Phật Học Từ Điển, đây là tên của một vương quốc cổ,
nằm trên bờ nam sông Cabool, khoảng 30 dặm về phía Tây của
Jellalabad—According to The Dictionary of Chinese-English Buddhist Terms,
this is the name of an ancient kingdom on the southern bank of the Cabool
River, about 30 miles west of Jellalabad.
Nã:
1)
Giựt lấy: To take—To lay hold of.
2)
Loài quỷ chuyên làm người ghê sợ: Damara (skt)—Demons that
affright sentient beings.
Nai
Lưng: To toil—To work hard.
Nài:
To insist.
Nài
Nỉ: To beg—To request earnestly.
Nại:
1)
Đè xuống: To press down.
2)
Nhẫn nại—To endure—To bear.
3)
Quả na: berries or musk.
4)
Quả xoài: Amra (skt)—A mango.
Nại
Địa Ca Diếp Ba: Nadi-Kasyapa (skt)—Còn gọi là Na Đề, em ruột
của ngài Ma Ha Ca Diếp, sau nầy sẽ thành Phật hiệu là Phổ
Minh Như Lai—A brother of Maha-Kasyapa, to be reborn as Buddha Samanta-Prabhasa.
Nại
Hà: Con sông trong địa ngục mà mọi chúng sanh (linh hồn) phải
vượt qua không thể tránh được—The inevitable river in purgatory
to be crossed by all souls.
Nại
Hà Cầu (Kiều): Chiếc cầu trong địa ngục, mọi tội nhân
đều phải qua và rơi xuống—The bridge in one of the hells, from
which certain sinners always fall.
Nại
Lạc Ca: Naraka (skt).
1)
Địa ngục: Hell—The hells.
2)
Nơi chịu khổ: The place of torment.
Nại
Lợi: Niraya (skt)—Địa ngục—Hell.
Nại
Mạt Đà: Narmada (skt)—Con sông mà bây giờ có tên là Nerbudda—The
modern Nerbudda river.
Nại
Nữ: Amradarika or Amrapali (skt)—Người đàn bà sanh ra trên cây
xoài, người đã hiến “Nại Uyển” cho Đức Phật—A woman
who is said to have been born on a mango tree, and to have given the Plum-garden
to the Buddha.
Nại
Oán Hại Nhẫn: Sự nhẫn nhục trước những oán hận và gây
tổn hại cho chính mình—The patience which endures enmity and injury.
Nam:
1)
Daksina (skt)—Phía nam—South.
2)
Người nam: Male.
Nam
Ai: Name of a sad piece of music.
Nam
Bộ: Jambudvipa (skt)—See Nam Thiệm Bộ Châu.
Nam
Căn: Bộ phận sinh dục nam—The male organ.
Nam
Châu: Jambudvipa (skt)—See Nam Thiệm Bộ Châu.
Nam
Cư Sĩ: Laymen
Nam
Diêm Phù Đề: Jambudvipa (skt)—See Nam Thiệm Bộ Châu.
Nam
Dương Huệ Trung: Nan-Yang Hui-Ch’ung 675-775—Nam Dương Huệ
Trung là tên của một nhà sư có ảnh hưởng rất lớn với
các sư nhà Đường vào khoảng những năm 761 đến 775 sau Tây
Lịch. Nam Dương là môn đồ của Lục Tổ Huệ Năng. Người
ta kể rằng, đến năm 16 tuổi, Nam Dương không hề nói một
lời nào, cũng như không bao giờ băng qua chiếc cầu trước
nhà. Một hôm, có một thiền sư vừa qua cầu trước ngõ,
ông vội vàng bước qua cầu để gặp thầy và xin được
làm đệ tử. Thấy được tài năng của chàng thiếu niên,
thầy bèn phái chàng đến gặp Lục Tổ Huệ Năng. Lục Tổ
tiên đoán Huệ Trung sẽ là một vị Phật độc nhất trên
thế giới, nên nhận làm đệ tử và kế thừa Pháp của Ngài—Nan-Yang,
a noted monk who had influence with the T’ang emperors from 761 to 775
A.D. Nan-Yang Hui-Ch’ung, an early Chinese Ch’an master, a disciple
and Dharma successor of Hui-Neng. It is said that he did not speak a single
word till the age of sixteen and would never cross the bridge in front
of his parents’ house. One day a Ch’an master was approaching the house,
he ran over the bridge to the master and requested him to accept him as
a disciple. The master, who recognized the boy’s great potential, sent
him to the monastery of Hui-Neng. Hui-Neng told him that he would be a
“Buddha standing alone in the world,” accepted him as a student and
later confirmed him as his Dharma successor.
**
For more information, please see Huệ
Trung Thiền Sư.
Nam
Đốn Bắc Tiệm: Thiền của hai tông nam và bắc ở trung Quốc—Southern
immediate, Northern gradual.
**
For more information, please see Nam
Tông and Nam Năng Bắc Tú.
Nam
Hải Ma La Da Sơn: Malayagiri (skt)—Núi Ma La Da phía nam Ấn Độ—The
Malaya mountains in Malabar answering to the western Ghats; a district
in the south of India (a mountain in Ceylon).
Nam
Hành: Daksinayana (skt).
1)
Mặt trời trịch về phương nam, cứ sáu tháng là nó di chuyển
từ bắc xuống nam một lần: The course or declination of the sun
to the south; the half- year in which it moves from north to south.
2)
Khoảng thời gian sáu tháng: A period of six months.
Nam
Kha: Empty dream.
Nam
La: Malava (skt)—Nam La là một vương quốc ở miền Trung Ấn
Độ, tổng hành dinh của tà phái ngoại đạo, bây giờ là
Malwa, đối lại với Bắc La ở Gujarat—Southern Lara, an ancient
kingdom in central India; headquarters of heretical sects, in the present
Malwa, in contrast with northern Valabhi in Gujarat.
Nam
Mô: Namo or Namah (skt)—Nam Mầu—Na Mô—Nạp Mô—Na Mầu—Nam
Mang—Nạp Mặc—Nẵng Mồ (chúng sanh hướng về Phật,
quy-y tín thuận).
1)
Quy Mạng—Homage—To submit oneself to—To make obeisance.
2)
Kỉnh Lễ: To pay homage to—To bow to—An expression of submission
to command—Complete commitment—Reverence—Devotion.
3)
Cứu Độ: Trust for salvation.
Nam
Mô A Di Đà Phật: Namah Amitabha or Namo Amitayuse-Buddha (skt)—Nam
Mô A Di Đà Phật, là quy mệnh đối với Đức Phật A Di Đà
hay chúng sanh một lòng quy ngưỡng nơi lời nguyện cứu độ
của Đức Phật A Di Đà mà niệm hồng danh của Ngài, tức
là mở cửa đi vào cõi Tịnh Độ—Namah Amitabha, the formula
of faith of the Pure Land sect, representing the believing heart of all
beings and Amitabha’s power and will to save; repeated in the hour of
death it opens the entrance to the Pure Land.
Nam
Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật: Namo Sakya Muni Buddha—Namo Fundamental
(Original) Teacher Sakyamuni Buddha—Homage to our Teacher Sakyamuni Buddha—Con
xin quy mạng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
Nam
Mô Chư Tổ Bồ Tát: Namo Descending line of Patriarchs Bodhisattvas.
Nam
Mô Cực Lạc quốc A Di Đà Phật: Namo The Land of Ultimate Bliss
Amitabha Buddha.
Nam
Mô Cực Lạc Thế Giới A Di Đà Phật: Namo Amitabha Buddha of
the Land of Ultimate Bliss.
Nam
Mô Diệu Pháp Liên Hoa: Nama! Wonderful-Law Lotus-Flower!—Câu trí
niệm của Tông Pháp Hoa bên Nhật—The recitation of the Nichiren
Sect.
**
For more information, please see Bổn Tích
Nhị Môn.
Nam
Mô Dược Sư Hội Thượng Phật Bồ Tát: Namo Medicine Master
Assembly of Buddhas and Bodhisattvas.
Nam
Mô Dược Sư Lưu Ly Quang Phật: Namo Quelling Disasters Lengthening
Life Medicine Master.
Nam
Mô Đại Bi Quan Thế Âm Bồ Tát: Namo Kuan Shi Yin Great Compassion
Bodhisattva—Namo Great Compassionate Bodhisattva Avalokitesvara—Namo
Kuan Shi-Yin Bodhisattva of great Compassion.
Nam
Mô Đại Thánh Khẩn Na La Vương Bồ Tát: Namo Great Holy Kinnara
King Bodhisattva.
Nam
Mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát: Namo Universal Worthy Great Conduct
Bodhisattva (Namo Samantabhadra Bodhisattva of great conduct).
Nam
Mô Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát: Namo Earth Treasury
King Vow Bodhisattva—Namo Great Vows Earth Store Bodhisattva (Namo Earth
Store King Bodhisattva of great vows).
Nam
Mô Đại Thế Chí Bồ Tát: Namo Great Strength Bodhisattva—Namo
Bodhisattva Mahasthama—Namo Bodhisattva who has attained great strength.
Nam
Mô Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát: Namo Manjusri Great Wisdom
Bodhisattva (Bodhisattva of great wisdom).
Nam
Mô Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật: Namo Maitreya Honored
Future Buddha (Namo the Honoured Buddha Maitreya, Soon to be born in the
world).
Nam
Mô Già Lam Thánh Chúng Bồ Tát: Namo Holy Assembly of Temple-Guarding
Bodhisattvas.
Nam
Mô Hộ Pháp Chư Thiên Bồ Tát: Namo All Heavenly Dharma-Protecting
Bodhisattvas.
Nam
Mô Hộ Pháp Thiên Long Bồ Tát: Namo All Dharma Guardian Deva Bodhisattvas.
Nam
Mô Hộ Pháp Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát: Namo Vajrapani Bodhisattvas,
Dharma Protector and Honoured Deva (God).
Nam
Mô Hương Vân Cái Bồ Tát Ma Ha Tát: Homage to the Enlightened Being,
Cloud Canopy of Fragrance Bodhisattva, Mahasattva.
Nam
Mô Kim Cang Tạng Bồ Tát: Namo Vaira Treasury Bodhisattvas.
Nam
Mô Lăng Nghiêm Hội Thượng Phật Bồ Tát: Namo Shurangama Assembly
of Buddhas and Bodhisattvas.
Nam
Mô Lịch Đại Tổ Sư Bồ Tát: Namo Generations of Patriarchs, Bodhisattvas.
Nam
Mô Liên Trì Hải Hội Phật Bồ Tát: Namo Sea Vast Lotus Pool Assembly
of Buddhas and Bodhisatvas—Homage to the Lotus Pool Assembly of Buddhas
and Bodhisattvas as vast as the sea.
Nam
Mô Phạm Võng Giáo Chủ Tỳ Lô Xá Na Phật: Namo (Homage) Lord
of Brahma Net, Vairocana Buddha.
Nam
Mô Phật: Quy mệnh đối với Phật, với Tam Bảo, với Phật
A Di Đà—Namo Buddha; I devoted myself entirely to the Buddha, or Triratna,
or Amitabha.
Nam
Mô Phật Đảnh Thủ Lăng Nghiêm: Namo Supreme Shurangama of the
Buddha’s Summit.
Nam
Mô Quan Thế Âm Bồ Tát: Namo Kuan Shi Yin Bodhisattva.
Nam
Mô Sư: Master of Namah, i.e. Buddhist or Taoist priests and sorcerers.
Nam
Mô Tam Bảo: See Nam Mô Phật.
Nam
Mô Tây Phương Cực Lạc thế giới Đại Từ Đại Bi A Di Đà
Phật: Namo Great Merciful and Compassionate Buddha Amitabha of the Western
Land of Ultimate Bliss.
Nam
Mô Thanh Lương Địa Bồ Tát Ma Ha Tát: Homage to the Bodhisattva,
Mahasattva of the Clear Cool Ground.
Nam
Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát: Namo Pure Assembly of Bodhisattvas
as Vast as the Oceans—Namo Great Pure Sea-Vast Assembly of Bodhisattvas.
Nam
Mô Thập Phương Tam Thế Nhứt Thiết Chư Phật: Namo all Buddhas
of the Ten Directions (Quarters) and three times (Namo all Buddhas everywhere
throughout all realms of time).
Nam
Mô Thích Ca Mâu Ni Phật: Namo Sakyamuni Buddha.
Nam
Mô Thường Trụ Thập Phương Pháp: Namo Permanently dwelling Ten
Directions Dharmas—Namo Eternally Abiding (Everlasting) Dharma of the
ten directions.
Nam
Mô Thường Trụ Thập Phương Phật: Namo Eternally Dwelling Ten
Directions Buddhas—Namo Eternally Abiding (Everlasting) Buddhas of the
ten directions.
Nam
Mô Thường Trụ Thập Phương Tăng: Namo Eternally Dwelling (abiding)
of the Ten Directions of Sanghas—Namo Eternally Abiding (Everlasting)
Sangha of the ten directions.
Nam
Mô Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Phật: Namo Medicine Master Buddha
who dispels calamities and lengthens life.
Nam
Mô Tịnh Nhãn Bồ Tát Ma Ha Tát: Namo Universal Eye Bodhisattva,
Mahasattva.
Nam
Mô Trời: Namo Heaven—Từ nầy thường được dân miền quê
Việt Nam dùng để cầu nguyện—This term is usually used to pray
by the Vietnamese countryside people.
Nam
Mô Vu Lan Hội Thượng Phật Bồ Tát: Namo Homage To The Ullambana
Assembly of Buddhas and Bodhisattvas
Nam
Năng Bắc Tú: Nam tông được xem như tông đốn ngộ của Lục
Tổ Huệ Năng, bắc tông được xem như tông tiệm ngộ của
đại sư Thần Tú—Huệ Năng của Nam Tông, Thần Tú của Bắc
Tông)—The southern of the Sixth Patriarch Hui-Neng came to be considered
the orthodox Intuitional school or the immediate method, the northern of
the great monk Shen-Hsiu came to be considered as the gradual medthod.
**
For more information, please see Nam
Tông and Nam Đốn Bắc Tiệm.
Nam
Nhạc Hoài Nhượng Thiền Sư: Nan-Yueh-Huai-Jang, sanh năm 677 sau
Tây Lịch tại Kim Châu, ông là một thiền sư xuất sắc đời
nhà Đường, đại đệ tử của Lục Tổ Huệ Năng, và cũng
là thầy của Mã Tổ. Nam Nhạc xuất gia năm 15 tuổi với luật
Sư Hoàng Cảnh. Sau khi thọ giới cụ túc, sư học hết Tạng
Luật, nhưng sư không thỏa mãn nên du phương tìm đến một
vị thầy tên là Huệ An ở núi Tung Sơn. Dù sư có tiến bộ,
nhưng Hòa Thượng Huệ An bảo sư nên đến Tào Khê tham vấn
Lục Tổ Huệ Năng—Nan-Yueh was born in 677 A.D. in Jing-Chou, one
of the famous Zen masters during the T’ang dynasty. He was the great
disciple of the Sixth Patriarch. He left home at the age of fifteen to
study under a Vinaya master named Hung-Jing. After his ordination, he studied
the Vinayapitaka, but he became dissatisfied, and then traveled to see
a teacher named Hui-An on Mount Tsung. Although Nan-Yueh made some spiritual
progress with Hui-An, he soon continued on to Tsao-Xi to studied with the
Sixth Patriarch Hui-Neng.
·
Sư đến Tào Khê tham vấn Lục Tổ Huệ Năng. Tổ hỏi: “Ở
đâu đến?” Sư thưa: “Ở Tung Sơn đến.” Tổ hỏi: “Vật
gì đến?” Sư thưa: “Nói in tuồng một vật tức không trúng.”
Tổ hỏi: “Lại có thể tu chứng chăng?” Sư thưa: “Tu chứng
tức chẳng không, nhiễm ô tức chẳng được.” Tổ nói:
“Chính cái không nhiễm ô nầy là chỗ hộ niệm của chư
Phật, người đã như thế, ta cũng như thế. Tổ Bát Nhã Đa
La ở Tây Thiên có lời sấm rằng: ‘Dưới chân ngươi sẽ
xuất hiện NHẤT MÃ CÂU (con ngựa tơ) đạp chết người trong
thiên hạ. Ứng tại tâm ngươi chẳng cần nói sớm.’” Sư
hoát nhiên khế hội. Từ đây sư ở hầu hạ Tổ ngót mười
lăm năm—Nan-Yueh came to Tsao-Xi to study with Hui-Neng. Hui-Neng said
to Nan-Yueh: “Where did you come from?” Nan-Yueh said: “From Mount
Song.” Hui-Neng said: “What is it that thus come?” Nan-Yueh couldn’t
answer. After eight years, Nan-Yueh suddenly attained enlightenment. He
informed the Sixth Patriarch of this, saying: “I have an understanding.”
The Sixth Patriarch said: “What is it?” Nan-Yueh said: “To say it’s
a thing misses the mark.” The Sixth Patriarch said: “Then can it be
made evident or not?” Nan-Yueh said: “I don’t say it can’t be made
evident, but it can’t be defiled.” The Sixth Patriarch said: “Just
this that is undefiled is what is upheld and sustained all Buddhas. You
are thus. I am also thus. “Prajnadhara has foretold that from beneath
your feet will come a horse which will trample to death everyone
in the world. Bear this in mind but don’t soon repeat it.” Nan-Yueh
suddenly experienced Great Enlightenment. He then served the Sixth Patriarch
for fifteen years.
·
Có vị Sa Môn ở huyện Truyền Pháp hiệu Đạo Nhất, hằng
ngày ngồi thiền. Sư biết đó là pháp khí (người hữu ích
trong Phật pháp) bèn đi đến hỏi: “Đại đức ngồi thiền
để làm gì?” Đạo Nhất thưa: “Để làm Phật.” Sau đó
sư lấy một cục gạch đến trên hòn đá ở trước am Đạo
Nhất ngồi mài. Đạo Nhất thấy lạ hỏi: “Thầy mài gạch
để làm gì?” Sư đáp: “Mài để làm gương.” Đạo Nhất
nói: “Mài gạch đâu có thể thành gương được?” Sư hỏi
lại: “Ngồi thiền đâu có thể thành Phật được?” Đạo
Nhất hỏi: “Vậy làm thế nào mới phải?” Sư nói: “Như
trâu kéo xe, nếu xe không đi, thì đánh xe là phải hay đánh
trâu là phải?” Đạo Nhất lặng thinh, sư nói tiếp: “Ngươi
học ngồi thiền hay học ngồi Phật? Nếu học ngồi thiền,
thiền không phải ngồi nằm. Nếu học ngồi Phật, Phật không
có tướng nhất định, đối pháp không trụ, chẳng nên thủ
xả. Ngươi nếu ngồi Phật, tức là giết Phật, nếu chấp
tướng ngồi, chẳng đạt ý kia.” Đạo Nhất nghe sư chỉ
dạy như uống đề hồ, lễ bái hỏi: “Dụng tâm thế nào
mới hợp với vô tướng tam muội?” Sư bảo: “Ngươi học
pháp môn tâm địa như gieo giống, ta nói pháp yếu như mưa
móc, nếu duyên ngươi hợp sẽ thấy đạo nầy.” Đạo Nhất
lại hỏi: “Đạo không phải sắc tướng làm sao thấy được?”
Sư nói: “Con mắt pháp tâm địa hay thấy được đạo. Vô
tướng tam muội cũng lại như vậy.” Đạo Nhất hỏi: “Có
thành hoại chăng?” Sư nói: “Nếu lấy cái thành hoại
tụ tán, thiện ác mà thấy đạo, là không thể thấy đạo.
Nghe ta nói kệ:
Tâm địa hàm chư chủng,
(Đất tâm chứa các giống)
Ngộ trạch tức giai manh
(Gặp ướt liền nẩy mầm)
Tam muội hoa vô tướng
(Hoa tam muội không tướng)
Hà hoại phục hà thành?
(Nào hoại lại nào thành?) .
Nhờ những lời nầy mà Đạo Nhất khai ngộ
tâm ý siêu nhiên—During the Kai-Yuan
era of the T’ang dynasty (713-741) there
was
a novice monk called Ma-Tsu T’ao-Yi who constantly practice Zen meditation
upon Mount Heng. Nan-Yueh knew that T’ao-Yi was a great vessel
for the Dharma, and once walked up to him and said: “ What does your
Worthiness intend to do by sitting in meditation?” Ma-Tsu said: “I
intend to become a Buddha.” Nan-Yueh then picked up a piece of tile from
the ground and began grinding on a rock. T’ao-Yi then asked: “What
are you trying to make by grinding that?” Nan-Yueh said: “I’m grinding
it to make a mirror.” T’ao-Yi said: “How can you make a irror by
grinding a tile on a rock?” Nan-Yueh said: “If you can’t make a mirror
by grinding a tile on a rock, how can you become a Buddha by sitting in
meditation?” T’ao-Yi said: “What is the correct way?” Nan-Yueh
said: “It can be compared to an ox pulling a cart. If the cart doesn’t
move, do you strike the cart or strike the ox?” T’ao-Yi didn’t answer.
Nan-Yueh then said: “Are you sitting in order to practice Zen, or are
you sitting to be a Buddha? If you’re sitting to practice Zen, then know
that Zen is not found in sitting or lying down. If you’re sitting to
become a Buddha, then know that Buddha has no fixed form. With respect
to the constantly changing world, you should neither grasp it nor reject
it. If you sit to become a Buddha, you kill Buddha. If you grasp sitting
form then you have not yet reached the meaning.” When T’ao-Yi heard
this instruction it was as though he had drunk sweet nectar. He bowed and
asked: “How can one cultivate mind to be in accord with formless samadhi?”
Nan-Yueh said: “You’re studying the Dharma gate of mind-ground, and
this activity is like planting seeds there. The essential Dharma of which
I speak may be likened to the rain that falls upon the seeded ground. In
this same manner your auspicious karmic conditions will allow you to perceive
the Way.” T’ao-Yi then asked: “The Way is without color or
form. How can one perceive it?” Nan-Yueh said: “The Dharma eye of mind-ground
can perceive the true way. The formless samadhi is likewise perceived.”
T’ao-Yi then asked: “Does it have good and bad, or not?” Nan-Yueh
said: “If the Way is seen in the aggregation and disintegration of good
and bad, then it is not the way. Listen to this verse:
“The mind-ground fully sown,
When moisture comes, all seeds sprout
The formless flower of samadhi,
How can it be bad or good?”
At
these words T’ao-Yi experienced great enlightenment and unsurpassed realization.
·
Đệ tử nhập thất gồm có sáu người, sư ấn khả rằng:
“Sáu người các ngươi đồng chứng thân ta, mỗi người
khế hội một phần—Six disciples entered Nan-Yueh-Huai-Rang’s
room to received transmission. He commended each of them, saying: “Six
of you represent my body, each in accord with one part of it.”
1.
Người được chân mày ta, giỏi về uy nghi là Thường Hạo—Chang-Hao
inherits my eyebrows and their dignified appearance.
2.
Người được mắt ta giỏi về ngó liếc là Trí Đạt—Zhi-T’a
inherits my eyes and their stern glare.
3.
Người được tai ta giỏi về nghe lý là Thản Nhiên—T’an-Ran
inherits my ears and their ability to hear true principle.
4.
Người được mũi ta giỏi về biết mùi là Thần Chiếu—Shen-Zhao
inherits my nose and its ability to perceive smelling.
5.
Người được lưỡi ta giỏi về đàm luận là Nghiêm Tuấn—Yuan-Xuan
inherits my tongue and its ability to articulate speaking.
6.
Người được tâm ta giỏi về xưa nay là Đạo Nhất—T’ao-Yi
inherits my mind and its knowledge of past and present.
·
Sư lại bảo: “Tất cả các pháp đều từ tâm sanh, tâm không
chỗ sanh, pháp không thể trụ. Nếu đạt tâm địa, việc
làm không ngại, không phải thượng căn thì dè dặt chớ nói
(nhất thiết chư pháp giai tùng tâm sanh, tâm vô sở sanh, pháp
vô sở trụ. Nhược đạt tâm địa sở tác vô ngại, phi ngộ
thượng căn nghi thận từ tai)—Nan-Yueh also said: “All dharmas
are born of mind. Mind is unborn. Dharmas are nonabiding. When one reaches
the mind-ground, one’s actions are unobstructed. Be careful using this
teaching with those not of superior understanding.
·
Có vị Đại đức đến hỏi sư: “Như gương đúc tượng,
sau khi tượng thành không biết cái sáng của gương đi về
chỗ nào?” Sư bảo: “Như Đại đức tướng mạo lúc trẻ
thơ hiện thời ở đâu?” Đại đức lại hỏi: “Tại sao
sau khi thành tượng không chiếu soi?” Sư bảo: “Tuy không
chiếu soi, nhưng đối y một điểm cũng chẳng được.”—A
great worthy one asked Nan-Yueh: “If an image is reflected in a mirror,
where does the light of the image go when it’s no longer observed?”
Nan-Yueh said: “It’s similar to remembering when Your Worthiness was
a child. Where has your childlike appearance gone now? The worthy one asked:
“But afterward, why does the image not remain?” Nan-Yueh said: “Although
it is no longer reflected, it can be reproved even slightly.”
·
Sau Đạo Nhất đi giáo hóa ở Giang Tây, sư hỏi chúng: “Đạo
Nhất vì chúng thuyết pháp chăng?” Chúng thưa: “Đã vì chúng
thuyết pháp.” Sư hỏi: “Sao không thấy người đem tin tức
về?”Chúng lặng thinh. Sư bèn sai một vị Tăng đi thăm. Trước
khi hỏi: ‘Làm cái gì?’ Y trả lời, nhớ ghi những lời
ấy đem về đây.” Vị Tăng đi thăm, làm đúng như lời sư
đã dặn. Khi trở về vị Tăng thưa: “Đạo Nhất nói: ‘Từ
loạn Hồ sau ba mươi năm, chưa từng thiếu tương muối.”
Sư nghe xong gật đầu—Once after T’ao-Yi left Nan-Yueh and was
teaching in Jiang-Hsi, Nan-Yueh addressed the monks, saying: “Is T’ao-Yi
teaching for the benefit of beings or not?” Some monks in the congregation
replied: “He’s been teaching for the benefit of beings.” Nan-Yueh
said: “I’ve never heard any specific news about this.” The
congregation couldn’t offer any news on this. Nan-Yueh dispatched a monk
to Ma-Tsu’s place, instructing him: “Wait until he enters the hall
to speak, and then ask him: ‘What’s going on?’ Take note of his answer
and then bring it back to tell it to me.” The monk then carried out Nan-Yueh’s
instructions. He returned and said: “Master Ma-Tsu said: ‘In the thirty
years since the barbarian uprising I’ve never lacked salt or sauce.’”
Nan-Yueh approved this answer.
·
Sư thị tịch vào năm 744 sau Tây Lịch—He died in 744 A.D.
Nam
Nhân: A man.
Nam
Nữ: Male and female.
Nam
Phong: South wind.
Nam
Phổ Đà: Tên một ngôi chùa nổi tiếng trong quận sáu, thành
phố Sài Gòn, Nam Việt Nam. Chùa được xây dựng vào năm 1953
và đã trải qua bốn đời trụ trì. Chùa kiến lập ba ngôi
điện thờ của Phật Thích Ca, Bồ Tát Quán Thế Âm, và Bồ
tát Địa Tạng. Nam Phổ Đà là ngôi chùa nổi tiếng của
người Trung Hoa bên tỉnh Phúc Kiến, thuộc dòng Thiền Phổ
Đà Tây Sơn. Chánh điện tôn trí thờ Tam Bảo với tượng
Phật bằng đá, tượng gỗ Tây Thiên Tam Thánh, hai bên có
tượng Già Lam, Hộ Pháp. Mặt sau thờ Tổ Bồ Đề Đạt Ma—Name
of a famous pagoda, located in the sixth district, Saigon City, South Vietnam.
The pagoda was built in 1953 and headed by four successive elders. It was
constructed with three Holy Shrines worshipping Sakyamuni Buddha, Avalokitesvara
Bodhisattva, and Yama of Hell. Nam Phổ Đà is a famous Chinese pagoda
from Fu-Chian province belonging to the Buddhist sect of Tsi-Shan Ch’an
Tzih. In the the Main Hall stand stone statues of the Three Jewels and
the wooden statues of the Three Noble Ones of the West Heaven are worshipped.
On both sides of the statues stand those of Buddhist Bonze, Dharma Guardian.
Patriarch Bodhidharma is worshipped in the Back Hall.
Nam
Phù: Jambudvipa (skt)—See Nam Thiệm Bộ Châu.
Nam
Phương: Phương nam—Southern quarter.
Nam
Phương Phật Giáo: Nam Phương Phật Giáo đối lại với Bắc
Phương Phật Giáo (từ đời vua A Dục trở về sau, Phật giáo
truyền từ vùng nam Ấn Độ như Tích Lan, Miến Điện, Thái
Lan)—Southern Buddhism, in contrast with Northern Buddhism (Mahayana—Bắc
phương Phật giáo).
Nam
Phương Vô Cấu Thế Gới: Theo Kinh Pháp Hoa thì Nam Phương Vô
Cấu Thế Giới là thế giới mà nàng Long Nữ đã thành Phật—According
to the Lotus Sutra, the Southern Pure Land is a land to which the dragon-maid
went on attaining Buddhahood.
Nam
Sơn: Ngài Đạo Tuyên đời nhà Đường là vị tổ của tông
Tứ Phần Luật, trụ trì tại chùa trong núi Chung Nam, nên chùa
được gọi là Nam Sơn—Southern hill, name of a monastery which
gave its name to T’ao-Hsuan of the T’ang dynasty, founder of the Vynaya
school.
**
For more information, please see Đạo
Tuyên.
Nam
Tạng:
1)
Tạng Kinh Pali của miền Nam Ấn (ở các xứ Tích Lan, Miến
Điện, Thái Lan)—The Southern collection or Edition of Buddhist Canon
from Ceylon, Burma, and Thailand.
2)
Nam Tạng Kinh của Trung Quốc, ấn bản tại Nam Kinh đời nhà
Minh (1368-1398)—The Southern Collection, or edition, of the Chinese
Buddhist Canon, published at Nanking under the ming dynasty (1368-1398).
Nam
Thanh Nữ Tú: Handsome man and woman.
Nam
Tháp Quang Dũng Thiền Sư: Zen Master Nan-Ta-Kuang-Yong—See Quang
Dũng Thiền Sư.
Nam
Thiệm Bộ Châu: Jambudvipa (skt)—Nam Châu—Nam Bộ—Nam Diêm
Phù Đề—Nam Phù—Nam Thiệm Bộ Châu, một trong tứ đại
châu, tọa lạc phía nam núi Tu Di, bao gồm thế giới được
biết đến bởi người Ấn Độ thời cổ sơ. Theo Eitel trong
Trung Anh Phật Hoc Từ Điển, Nam Thiệm Bộ Châu bao gồm những
vùng quanh hồ Anavatapta và núi Tuyết (tức là cõi chúng ta
đang ở, trung tâm châu nầy có cây diêm phù. Chính ở cõi
nầy, Đức Phật đã thị hiện, và ở cõi nầy có nhiều
nhà tu hành hơn hết)—The Southern Continent, one of the four continents,
that situated south of Mount Meru, comprising the world known to the early
Indian. According to Eitel in The Dictionary of Chinese-English Buddhist
Terms, Jambudvipa includes the following countries around the Anavatapta
lake and the Himalayas:
1)
Bắc—North: Hung Mông Thổ—Huns-Mongolians-Turks.
2)
Đông—East: Trung Quốc-Đại Hàn-Nhật—China-Korea-Japan.
3)
Nam—South:
a)
Bắc Ấn—Northern India: Hai mươi bảy vương quốc—Twenty-seven
kingdoms.
b)
Đông Ấn—Eastern India: Mười vương quốc—Ten kingdoms.
c)
Nam Ấn—Southern India: Mười lăm vương quốc—Fifteen kingdoms.
d)
Trung Ấn—Central India: Ba mươi vương quốc—Thirty kingdoms.
e)
Tây Ấn—Western Indian: Ba mươi bốn vương quốc—Thirty-four
kingdoms.
Nam
Thiên Nhất Trụ: Tên của một ngôi chùa nổi tiếng nằm trong
quận Thủ Đức, thành phố Sài Gòn, Nam Việt Nam. Chùa được
Hòa Thượng Trí Dũng kiến lập vào năm 1959, được làm theo
kiểu chùa Một Cột ở Hà Nội. Chánh điện được xây cất
rất công phu. Các pho tượng Phật, các bàn hương án, bao lam,
và phù điêu là những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Chùa
có bản kinh Phật bằng lá bối do Thủ Tướng Ấn Độ tặng
năm 1964—Name of a famous pagoda located in Thủ Đức district, Saigon
City, South Vietnam. It was built in 1959 by Most venerable Trí Dũng.
Its general structure follows the design of One-Pillar Pagoda in Hà Nội.
The Main Hall was constructed skillfully. The Buddha statues, altars, carved
drafts, bas-reliefs, etc. are magnificient masterpieces. The pagoda has
conserved a sutra copied on palm leaves, a gift from Indian Prime Minister
in 1964.
Nam
Thiên Trúc: Nam Ấn Độ—Southern India.
Nam
Tông: Nam Tông, hay trường phái Đạt Ma chia làm hai phái bắc
nam, bắc Thần Tú, nam Huệ Năng, vào khoảng năm 700 sau Tây
Lịch—The Southern sect, or Bodhidharma school, divided into northern
and southern, the northern under Shen-Hsiu, the southern under Hui-Neng,
around 700 A.D.
Nam
Trung Tam Giáo: Tam giáo của Đức Thích Ca Mâu Ni đã được
Dương Tử thuyết giảng—The three modes of Sakyamuni’s teaching
as expounded by the teachers south of Yang-Tze:
1)
Tiệm Giáo: Tiệm giáo đưa hành giả từng bước vào niết
bàn—The gradual method, leading the disciples step by step to nirvana.
2)
Đốn Giáo: Đốn Giáo được Phật Thích Ca dùng để giảng
dạy cho hàng Bồ Tát—The immediate method, by which he instructed
the bodhisatvas, revealing the whole truth.
3)
Bất Định Giáo: Bất định giáo ứng dụng cho từng cá nhân
riêng lẻ—The undetermined method, by which the teaching is adapted
to each individual or group.
Nam
Tuyền: Nam Tuyền, đệ tử của ngài Mã Tổ—Nan-Ch’uan, a
monk of the T’ang dynasty around 800, a disciple of Ma-Tzu.
**
For more information, please see Nam
Tuyền Phổ Nguyện Thiền Sư.
Nam
Tuyền Phổ Nguyện Thiền Sư: Nan-Ch’uan-Pu-Yuan 749-835—Thiền
sư Nam Tuyền Phổ Nguyện sanh năm 749, là đệ tử của Mã
Tổ và là thầy của Triệu Châu. Nam Tuyền là một trong những
thiền sư lớn của Trung Quốc vào thời nhà Đường. Nam Tuyền
đã nghiên cứu sâu xa triết học Phật giáo, đặc biệt là
triết thuyết của các phái Pháp Tướng, Hoa Nghiêm và Tam Luận
của Trung Quốc. Khi ông đến học với Mã Tổ Đạo Nhất,
ông đạt được đại giác thâm sâu—Zen master Nan-Ch’uan-Pu-Yuan
was born in 749 A.D., was a disciple of Ma Tsu (Mã Tổ) and a teacher
of Zhao-Chou. Nan-Ch’uan, one of the great Chinese Zen masters of the
T’ang dynasty. Nan-Ch’uan already had a period of intensive study of
Buddhist philosophy behind him, including the teachings of the Fa-Hsiang,
Hua-Yen, and San-Lun doctrines of Chinese Buddhism. When he came to Ma-Tsu,
under whose guidance he realized profound enlightenment.
·
Trong cuộc gặp gỡ đầu tiên với Mã Tổ, người ta nói sư
đã đạt được Du hý tam muội (chánh định ngao du tự tại)—At
his first meeting with Ma-Tsu, he is said to have “instantly forgot the
net of delusions and delighted in samadhi.”
·
Một hôm, sư bưng cháo cho chúng Tăng, Mã Tổ hỏi: “Trong
thùng thông là cái gì?” Sư thưa: “Ông già nên ngậm miệng,
nói năng làm gì?”—One day, Nan-Ch’uan was serving rice gruel
to the monks from a bucket, Ma-Tsu asked: “What’s in the bucket?”
Nan-Ch’uan said: “The old monk should close his mouth and say this!”
·
Năm 795, sau khi được Mã Tổ truyền pháp, sư đến núi Nam
Tuyền cất am, lấy tên ngọn núi nầy làm tên mình, và ở
mãi hơn ba mươi năm chưa từng xuống núi. Niên hiệu Thái
Hòa năm 827. Liêm sứ thành Tuyền Châu là Lục Công Tuyên nghe
đạo phong của sư bèn cùng Giám quân, và nhiều thiền sư
khác trong vùng đồng đến thỉnh sư xuống núi, với tư cách
đệ tử thỉnh thầy. Từ đây, sư mở rộng đạo huyền,
số người tham học không khi nào dưới vài trăm—In 795, after
gaining transmission from Ma-Tsu, Nan-Ch’uan built a solitary hut on
Mount Nan-Ch’uan in Chi-Chou, from which his naem is derived, and
remained there for more than thirty years practicing Zen. In 827, a high-ranking
official named Lu-Kung and some Zen monks persuaded and invited Nan-Ch’uan
to descend from the mountain and honoured him by becoming his student.
Due to this event, Nan-Ch’uan’s reputation spread widely and
students numbering in hundreds came to study under him.
·
Sư dạy chúng: “Mã Tổ ở Giang Tây nói ‘Tức tâm tức Phật,’
Vương lão sư chẳng nói thế ấy, mà nói ‘Chẳng phải tâm,
chẳng phải Phật, chẳng phải vật,’ nói thế có lỗi chăng?”
Triệu Châu lễ bái lui ra—Once, Zen master Nan-Ch’uan said: “Ma-Tsu
of Jiang-Xi said: ‘Mind is Buddha.’ But old teacher Wang doesn’t
talk that way. It’s not mind, it’s not Buddha, it’s not a thing.
Is there any error in speaking thus?” Zhao-Chou bowed and went out.
·
Nhà Đông nhà Tây tranh nhau hai con mèo, sư trông thấy liền
bảo chúng: “Nói được là cứu con mèo, nói không được
thì chém nó.” Chúng Tăng đều ngơ ngác không nói được.
Sư liền chém con mèo. Triệu Châu ở ngoài đi vào. Sư dùng
câu nói trước hỏi. Triệu Châu liền cỡi giày để trên
đầu đi ra. Sư bảo: “Giá khi nảy có ngươi ở đây, đã
cứu được con mèo.”—The monks of the eastern and western halls
were arguing about a cat. Nan-Ch’uan picked it up and said to the monks:
“Say the appropriate word and you’ll save the cat. If you don’t say
the appropriate word then it gets cut in two!” The monks were silent.
Nan-Ch’uan cut the cat in two. Later, Zhao-Chou returned from outside
the temple and Nan-Ch’uan told him what had happened. Zhao-Chou then
removed his sandals, placed them on his head and went out. Nan-Ch’uan
said: “If you had been there, the cat would have been saved.”
·
Sư thượng đường dạy chúng: “Phật Nhiên Đăng nói: ‘Nếu
tâm tướng khởi nghĩ sanh ra các pháp là hư giả chẳng thật.’
Vì cớ sao? Vì tâm còn không có, lấy gì sanh ra các pháp, ví
như bóng phân biệt hư không, như người lấy tiếng để trong
rương, cũng như thổi lưới mà muốn được đầy hơi. Cho
nên lão túc bảo: ‘Chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, chẳng
phải vật.’ Nói thế là dạy các huynh đệ chỗ đi vững
chắc. Nói: ‘Bồ Tát Thập Địa trụ chánh định Thủ Lăng
Nghiêm được pháp tạng bí mật của chư Phật, tự nhiên
được tất cả thiền định giải thoát thần thông diệu
dụng, đến tất cả thế giới khắp hiện sắc thân, hoặc
thị hiện thành Phật chuyển bánh xe Đại Pháp, vào Niết
Bàn, khiến vô lượng vào một lỗ chơn lông, nói một câu
trải vô lượng kiếp cũng không hết nghĩa, giáo hóa vô lượng
ngàn ức chúng sanh được vô sanh pháp nhẫn, còn gọi là sở
tri ngu vi tế. Sở tri ngu cùng đạo trái nhau. Rất khó! Rất
khó! Trân trọng.”—Zen Master Nan-Ch’uan-Pu-Yuan entered the hall
and addressed the monks, saying: “Dipamkara Buddha said: ‘The arising
in mind of a single thought gives birth to the myriad things.’ ‘Why
is it that phenomenal existence is empty? If there is nothing within mind,
then how does one explain how the myriad things arise? Isn’t it as if
shadowy forms differentiate emptiness? This question is like someone grasping
sound and placing it in a box, or blowing into a net to fill the air. Therefore
some old worthy said: ‘It’s not mind. It’s not Buddha. It’s not
a thing.’ Thus we just teach you brethren to go on a journey. It’s
said that Bodhisattvas who have passed through the ten stages of development
and attained the Surangama Samadhi and the profound Dharma store-house
of all Buddhas naturally realize the pervasive wondrous liberation of Zen
samadhi. Throughout all worlds the form-body is revealed, and the highest
awakening is manifested. The great Wheel of Dharma is turned, nirvana is
entered, and limitless space can be placed in the hole on the point of
a feather. ‘Although a single phrase of scripture is recited for endless
eons, its meaning is never exhausted. It’s teaching transports countless
billions of beings to the attainment of the unborn and enduring Dharma.
And that which is called knowledge or ignorance, even in the very smallest
amount, is completely contrary to the Way. So difficult! So difficult!.
Take care!"
·
Một trong những công án gây ấn tượng mạnh nhất về Nam
Tuyền được ghi trong thí dụ 40 Bích Nham Lục. Đại sư Lục
Hoàn nói với Nam Tuyền trong cuộc trò chuyện. Lục Hoàn hỏi,
“Triệu Pháp sư nói ‘Trời đất cùng ta đồng gốc, vạn
vật cùng ta một thể,’ thật là kỳ quái! Nam Tuyền chỉ
một bông hoa trong vườn rồi nói với Đại Sư, “Thời nhân
thấy gốc hoa nầy giống như cơn mộng.”—One of the most impressive
koans with Nan-Ch’uan is example 40 of the Pi-Yen-Lu. Lu-Huan Tai-Fu
said to Nan-Ch’uan in the course of their conversation, “Chao the Dharma
teacher said, ‘Heaven and Earth and I have the same root; the ten thousand
things and I are one body.’ Absolutely wonderful! Nan-Ch’uan, pointing
to a blossom in the garden said, “The man of our times sees this blossoming
bush like someone who is dreaming.”
·
Nam Tuyền còn nổi tiếng về những châm ngôn sinh động và
những thuật ngữ trái nghịch được ông dùng để đào tạo
đệ tử. Có lúc ông tuyên bố có vẻ đi ngược lại với
thầy Mã Tổ của mình như: “Ý thức không phải là Phật;
nhận thức không phải là đường đi (Vô Môn Quan 34)—Nan-Ch’uan
was famous for his vivid expressions and paradoxical pronouncements in
the course of Zen training, come a number of much-cited Zen sayings. Thus,
in apparent contradiction of his master Ma-Tsu, such as “Consciousness
is not Buddha, knowledge is not the way.” (Wu-Men-Kuan 34).
·
Một thí dụ nổi tiếng khác trong Vô Môn Quan 27 cũng được
biết tới, “Con đường không phải là tinh thần, không
phải là Phật, cũng không phải là sự vật.”—Another equally
well known is example 27 of the Wu-Men-Kuan: “The way is not mind, it
is not Buddha, it is not things.”
·
Nam Tuyền có 17 người kế vị Pháp, trong đó Triệu Châu Tùng
Thẩm và Trường Sa Cảnh Sầm là hai đệ tử lớn—Nan-Ch’uan
had seventeen dharma successors, among them Chao-Chou-Tsung-Shen and Ch’ang-Sha-Ching-Tsen
were two most prominent disciples.
·
Nam Tuyền được nhắc tới trong các thí dụ 14, 19, 27 và 34
của Vô Môn Quan, cũng như trong các thí dụ 28, 31, 40, 63, 64
và 69 của Bích Nham Lục—Nan-Ch’uan appears in examples 14, 19,
27, and 34 of the Wu-Men-Kuan, and in examples 28, 31, 40, 63, 64 and 69
of the Pi-Yen-Lu.
·
Những châm ngôn thuyết giảng của Nam Tuyền được thu thập
vào Trịnh Châu Nam Tuyền Phổ Nguyện Thiền Sư Quang Lục—Nan-Ch’uan’s
comments and instructions are recorded in the Ch’ing-Chou-Nan-Ch’uan-Pu-Yuan-Ch’an-Shih
Kuang-Lu or Great Collection of the Words of the Ch'’n Master Nan-Chuan-Pu-Yuan
from Ch’ing-Chou.
·
Sư thị tịch năm 834—He died in 834.
Nan:
Khó khăn—Difficult—Hard.
Nan
Đà: Nanda (skt).
1)
Hoan Hỷ: Happiness—Pleasure—Joy—Felicity.
2)
Mục Ngưu Nan Đà là tên của một vị Tỳ Kheo, nhân hỏi Phật
về 11 công việc thả trâu mà biết hết thảy mọi trí tuệ
của Phật: Name of a disciple, Cowherd Nanda, who enlightened after
asking the Buddha about the 11 methods of taking care of a cowherd.
3)
Thiện Hoan Hỷ Nan Đà là một vị A La Hán đệ tử của Phật,
khác với ngài A Nan Đà. Ông là một trong những đại đệ
tử của Đức Phật, con vua Tịnh Phạn và bà dì cũng là di
mẫu của Phật là bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề. Khi sanh ra ông có
một dáng dấp vui vẻ nên được đặt tên là Thiện Hoan Hỷ.
Lúc Đức Phật xuất gia thì ông thế ngôi Thái Tử của Ngài
để sau nầy nối ngôi vua Tịnh Phạn. Ngay lúc ông sắp cưới
nàng Sundari xinh đẹp và lên ngôi vua, thì Đức Phật Thích
Ca Mâu Ni trở về thành Ca Tỳ La Vệ lần đầu tiên kể từ
ngày Ngài đắc đạo. Nan Đà gặp Phật và xuất gia gia nhập
giáo đoàn. Lúc đầu ông bị vướng víu bởi những nghi nan
vọng tưởng, nhưng dưới sự hướng dẫn của Phật chẳng
bao lâu sau ông đắc quả A La Hán. Ngài Nan Đà cũng có dáng
dấp giống y như Phật, chỉ thấp hơn Phật chừng ba tấc;
ngài cũng có ba mươi hai tướng hảo của Phật, dù không toàn
hảo. Vì thế khi ngài mặc áo vàng, rất nhiều khi người
ta tưởng lầm ngài là Phật; cho nên Đức Phật bảo ngài
nên mặc áo đen cho mọi người phân biệt được với Phật:
Sundarananda, an arhat, different from Ananda. He was one of the Buddha’s
great disciplies and younger half brother, the son of Shuddhodana and Sakyamuni’s
maternal aunt Mahaprajapati. He had a graceful figure and was known as
Sundarananda or Beautiful Nanda. After Sakyamuni remounced the secular
world, Nanda took his place as heir to King Shuddhodana. Just as he was
about to marry the beautiful Sundari, Sakyamuni Buddha returned to Kapilavastu
for the first time following his Awakening, and Nanda was persuaded to
join the Buddhist Order. It is said that he was for some time tormented
by doubts and second thoughts, under Sakyamuni Buddha’s guidance, he
was eventually able to fully dedicate himself to Buddhist practice
and attained the state of arhat. Nanda was only three inches shorter than
Buddha and had all thirty-two outstanding traits of the Buddha, though
not as perfect. Thus, when he wore his golden ropes, many times Buddhists
mistakenly assumed he was Buddha; therefore, the Buddha had him wear a
black rope so everyone could distinguish Buddha and Nanda.
4)
Một vị khác nữa cũng tên Nan Đà, người bán sữa, đã cúng
dường sữa lên Đức Phật: Another Nanda, a milkman, who gave Sakyamuni
milk.
5)
Một người đàn bà nghèo cũ
