Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
Me
Mé:
Border—Edge.
Mẹ:
See Mẫu (2).
Mẹ
Con: See Mẫu Tử.
Méc:
To tell stories (tales).
Men:
1)
Ferment (of wine).
2)
Enamel (of teeth).
3)
Varnish (earthenware).
4)
To come near—To approach—To go along.
Men
Theo: See Men (4).
Men
Xứ: See Men (3).
Méo:
Out of shape—Distorted—Deformed.
Mét
Chằng: Pale as death.
Mê:
Maya (skt)—Mê muội—Deluded—Misleading ideas—Confuse—Delusion—Illusion.
Mê
Đảo: Làm mê mờ và điên đảo—Deluded—Confused—To delude
and upset.
Mê
Giới: World of delusion—Any world of illusion.
Mê
Hoặc: Hư Vọng—Mê hoặc hay hư vọng là bị lừa dối hoàn
toàn. Mê hoặc còn ám chỉ một niềm tin vào một điều gì
đó trái với thực tại. Mặt khác, mê hoặc gợi ý rằng
điều được thấy có thực tại khách quan nhưng bị giải
thích lầm hay thấy sai. Theo Phật Giáo, mê hoặc là vô minh,
là không biết chân tánh của vạn hữu hay ý nghĩa thật sự
của sự hiện hữu. Chúng ta bị các giác quan của mình (kể
cả lý trí và tư tưởng phân biệt) làm cho lầm lạc đến
khi nào chúng còn khiến chúng ta chấp nhận thế giới hiện
tượng như là toàn thể thực tại, trong khi thật ra nó chỉ
là một khía cạnh giới hạn và phù du của thực tại, và
tác động tựa hồ như là ở bên ngoài đối với chúng ta,
trong khi nó chính là phản ảnh của chính chúng ta. Điều nầy
không có nghĩa là thế giới tương đối không có thực thể
gì cả. Khi các vị thầy nói rằng tất cả mọi hiện tượng
đều là hư vọng, các thầy muốn nói rằng so với tâm, thì
thế giới do giác quan nhận biết chỉ là một khía cạnh giới
hạn và phiến diện của chân lý, cũng giống như là mộng
ảo mà thôi—Deluded and confused—To charm—To entice—To enchant—To
be deluded is to be totally deceived—Deceived in regard to reality—Delusion
also implies a belief in something that is contrary to reality. Illusion,
on the other hand, suggests that what is seen has objective reality
but is misinterpreted or seen falsely. In Buddhism, delusion is ignorance,
an unawareness of the true nature of things or of the real meaning of existence.
We are deluded or led astray by our senses (which include the intellect
and its discriminating thoughts) insofar as they cause us to accept the
phenomenal world as the whole of reality when in fact it is but a limited
and ephemeral aspect of reality, and to act as though the world is external
to us when in truth it is but a reflection of ourselves. This does not
say all phenomena are illusory, they mean that compared with Mind itself
the world apprehended by the senses is such a partial and limited aspect
of truth that it is dreamlike.
**
For more information, please see Vô Minh.
Mê
Hồn: Bewitched.
Mê
Lý: Bị mê muội trong nguyên lý hay mê muội về lý “không”—Deluded
theory—Deluded in regard to fundamental principle, i.e. ignorant of reality.
Mê
Ma Giác Phật: Delusion is demon, enlightenment is Buddha.
Mê
Mải: To be absorbed in.
Mê
Man:
1)
To be in a coma.
2)
Indefinite—Vague.
Mê
Một: Mê muội và chìm đắm trong dục vọng—Delusion and sunk
in the passions.
Mê
Muội: Stupid.
Mê
Ngạn: Bờ mê tối—The shore of delusion.
Mê
Ngộ: Illusion and enlightenment.
Mê
Ngộ Bất Nhị: Mê và ngộ trên căn bản không sai khác. Chúng
chỉ là một tánh—Delusions and enlightenment (delusion and awareness)
are fundamentally the same. They are of the one Buddha-nature—See Bất
Nhị.
Mê
Ngộ Nhân Quả: Nhân và quả của mê và ngộ. Nói theo Tứ
Diệu Đế thì nhân của mê vọng là tập đế, quả của nó
là khổ đế. Nhân của chứng ngộ là đạo đế, quả của
nó là diệt đế—The the four axioms, that of “accumulation”
is caused by illusion, with suffering as effect; that of “the way”
is caused by enlightenment, with extinction of suffering.
Mê
Ngộ Nhất Như: Mê ngộ chỉ là những khía cạnh của chân
lý, chứ không phải khác nhau, như nước với băng đều cùng
một thể (ở thể lỏng là nước, ở thể đặc là băng)—Delusion
and enlightenment are aspects of the one reality, as water and ice are
the same substance.
Mê
Nhân Chú: Bùa chú làm mê hoặc người khác—Incantations to
delude or confuse others.
Mê
Sảng: Delirium.
Mê
Sinh: Tất cả những chúng sanh mê muội—All deluded beings.
Mê
Sự: Delusive phenomena or affairs—Deluded in regard to phenomena.
Mê
Tâm: A deluded mind.
Mê
Tân: Cảnh giới mê muội (ba cõi sáu đường)—Deluded realms—The
ford of delusion, i.e. mortality—See Lục Đạo, and Tam Giới in
Vietnamese-English Section.
Mê
Tín Dị Đoan: Đây là lối mê tín như thờ đầu cọp, đầu
trâu, hay thờ thần rắn rít, bình vôi ông táo, xin xâm, bói
quẻ, vân vân. Đạo Phật là đạo của trí tuệ, thế nên,
đạo Phật không bao giờ chấp nhận mê tín dị đoan; tuy nhiên,
những tín ngưỡng và nghi lễ mê tín đã được đưa vào
nhằm tô son điểm phấn cho tôn giáo để lôi kéo quần chúng,
nhưng một lúc sau thì những dây leo được trồng để trang
hoàng lăng tẫm đã leo phủ cả lăng tẫm, và kết quả là
giáo lý tôn giáo bị gạt ra nhường chỗ cho những nghi thức
mê tín—Superstition—This is a belief or rite unreasoningly upheld
by faith such as venerating the head of tiger, and buffalo, the snake and
centipede deities, the Lares, consulting fortunteller, reading the horoscope,
etc. Buddhism means wisdom, therefore, Buddhism never accept superstitions;
however, superstitious beliefs and rituals are adopted to decorate a religion
in order to attract the multitude. But after some time, the creeper which
is planted to decorate the shrine outgrows and outshines the shrine, with
the result that religious tenets are relegated to be the background and
superstitious beliefs and rituals become predominent .
Mê
Tín Tà Đạo: To have improper belief.
Mê
Tử: Mê tử là kẻ có tiền trong tay mà vẫn chết đói, giống
như chúng sanh có Phật tánh mà không biết dùng đến (theo
Kim Cang Tam Muội Kinh)—The deluded son who held a gold coin in his
hand while starving in poverty, such is the man with Buddha-nature, but
fails to use it.
Mê
Vọng: Tối tăm trong việc phân biệt sự và lý thì gọi là
mê, hư dối chẳng thực thì gọi là vọng—Deluded and misled;
deluding and false.
Mễ:
See Mễ Cốc.
Mễ
Cốc: Cereals.
Mễ
Đầu: Người giữ tiệm—Keeper of the stores.
Mễ
Lệ Da: Maireya (skt)—Một loại thức uống ngọt, nhưng có
thể làm cho người ta say, vì được rút ra từ bông Lythrum
fructicosum—A kind of intoxicating drink, extracted from the blossoms
of Lythrum fructicosum with sugar.
Mếch
Lòng: To displease someone—To hurt someone’s feelings.
Mềm:
Soft.
Mềm
Dẻo: Flexible.
Mềm
Lòng: To be moved.
Mềm
Mỏng: Flexible.
Mến:
To be fond of—To love—To cherrish.
Mến
Phục: To love and admire.
Mênh
Mông: Vast—Immense.
Mệnh:
1)
Sanh mạng: Jivita (skt)—Life—Length of life.
2)
Số mạng: Fate.
3)
Mệnh lệnh: Decree.
Mệnh
Bảo: Sự quý báu của cuộc sống (sống để tu tập giải
thoát)—The precious posession of life.
Mệnh
Căn: Theo Tiểu Thừa giáo thì căn bản của cuộc sống hay
sự tái sanh là phi sắc phi tâm, mà là do nghiệp của quá khứ
sinh ra, Đại Thừa chấp nhận cái nầy mượn tên là mệnh
căn, chứ không phải là thực thể riêng có bổn mệnh—A
root or basis for life or reincarnation, the nexus of Hinayana between
two life-periods, accepted by Mahayana as nominal but not real.
Mệnh
Chung: Lúc chết hay lúc gần chết—Life’s end or nearing the
end of life.
Mệnh
Đạo Sa Môn: Vị Sa Môn lấy giới luật, thiền định và trí
huệ làm cuộc sống cuộc tu, như Ngài A Nan đã làm—A sramana
who makes the commandments, meditation and knowledge his very life, as
Ananda did.
Mệnh
Độc: Mệnh trược, một trong ngũ trược—Turbidity or decay
of the vital principle, reducing the length of life, one of the five turbidities.
**
For more information, please see Ngũ
Trược.
Mệnh
Giả: Một trong 16 tà kiến cho rằng thọ mệnh của cái ta
là có thực—The living being; the one possessing life; life, one of
the sixteen wrong views believing that life is real.
Mệnh
Mệnh Điểu: Jivajiva (skt)—See Cộng Mệnh Điểu.
Mệnh
Nan: Những khó khăn trở ngại trong cuộc sống—Life’s hardships;
the distress of living.
Mệnh
Phạm: Mệnh nạn và phạm nạn hay tai nạn liên quan đến sự
mất còn của tính mệnh (mệnh nạn) và tai nạn liên quan đến
việc kiên trì hay không kiên trì tu hành phạm hạnh (phạm
nạn)—Mệnh Phạm là tai nạn hay trở ngại cho tính mệnh
và sự tu trì phạm hạnh của bản thân mình—Life and honour,
i.e. perils to life and perils to noble character.
Mệnh
Quang: The light of a life, i.e. soon gone.
Mệnh
Quang Điểu: Jivajivaka or Jivamjiva (skt)—Sinh Sinh Điểu—Cộng
Mệnh Điểu—Loài lưỡng thủ điểu hót rất hay—A bird with
two heads, asweet songster—See Cộng Mệnh Điểu.
Mệnh
Thằng: Sợi dây sinh mệnh luôn bị gậm nhấm bởi chuột vô
thường ngày và đêm—The rope of life, always gnawed by the two
rats, i.e. night and day.
Mệt
Đừ: To be exhausted—Tired to death—Tired out—Dead tired.
Mệt
Lả: See Mệt Đừ.
Mệt
Mỏi: Tired.
Mệt
Nhoài: See Mệt Đừ.
Mếu:
To twist the face.
