Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH
- VIETNAMESE ANH VIỆT
Thiện
Phúc
U
Ubasokukaikyo
(jap): Upasakasila-Sutra (skt)—Kinh Ưu Bà Tắc Giới—The sutra
contains Buddha’s teachings for Sujata, mentioned precepts observed
by a layman. The sutra is also called “Sujuta-Sutra” and was translated
into Chinese by T’an-Wu-Ch’an—Kinh gồm những điều dạy cho
Phật tử tại gia tên Thiện Sanh, nói về những giới luật
nên giữ gìn cho một nam Phật tử tại gia, cũng còn được
gọi là “Thiện Sanh Kinh.” Kinh được Ngài Đàm Vô Sám dịch
ra Hán tự.
Ubbayakkhaya
(p): Exhaustion of both the life span and kamma energy—Mạng Triệt
Nghiệp Dĩ Đồng Thời—See Four causes of death (The Buddha and
His Teachings).
Ubhaya-anubhaya
(skt): Cả hai và không phải cả hai—Bothness and not-bothness.
Ubiquitous
supernatural power: Thần thông—Miracle power or omnipresent power,
especially of a Buddha—Thần thông, đặc biệt là thần lực
của một vị Phật—See Five kinds of supernatural powers and Ten
great
powers of a Buddha.
Ubiquity
(n): Tính phổ cập—Hiện diện khắp mọi nơi.
Uccheda
(skt & p): Ucchindati (p)—Ucchinatti (skt)—Đoạn Diệt—Hoại
diệt—To annihilate—Annihilation—Annihilationism—Cause to cease—To
cut off—Destruction—To extirpate—Extirpation—Eliminate—Eradicate—Get
rid of—Remove—Extinct—To destroy utterly.
1)
When we remove all craving and desire from our mind, suffering will come
to an end: Khi chúng ta đoạn diệt hết lòng tham và dục vọng,
thì sự khổ đau sẽ chấm dứt.
2)
The heterodox teaching which denies the law of cause and effect, i.e. karma:
Giáo thuyết ngoại đạo chối bỏ luật nhơn quả của nghiệp.
Ucchedadarsana
(skt): Annihilation view—Đoạn kiến.
1)
Life-extinction: Đoạn kiến về cuộc đời—The view that death
ends life, in contrast with the view that body and soul are eternal, both
views being heterodox—Quan điểm cho rằng chết là hết, ngược
lại với quan điểm cho rằng thân tâm thường hằng, cả hai
đều là tà kiến.
2)
World-extinction and the end of causation: Đoạn kiến về vũ trụ—Negativism
or nihilism opposed to eternalism; the philosophical school which teaches
that the world is destined to come to a total extinction when the law of
causation works no more—Phủ định hay đoạn diệt luận đối
nghịch với thường hằng luận; trường phái triết học cho
rằng thế giới đi đến một sự đoạn diệt hoàn toàn khi
luật nhân quả không còn vận hành nữa—See Holding to the view
of total annihilation.
Ucchedaditthi
(p): Ucchedadarsana (skt)—Annihilation-illusion or Annihilation-view—Nihilism—Đoạn
Kiến—See Holding to the view of total annihilation.
Uccheda-drsti
(skt): Ucchedaditthi (p)—Đoạn Diệt Kiến—Nihilism—View of extinction—The
standpoint of materialistic determinism. The cutting-off view—Đây là
quan điểm của nhóm theo duy vật quyết định chủ nghĩa. Tin
tưởng rằng sau đời sống là hư vô không còn gì hết—See
Holding to the view of total annihilation.
Ucchedavada
(p & skt): Đoạn Diệt Thuyết—Negativism or Nihilism opposed
to eternalism—Đoạn diệt thuyết đối lại với Thường hằng
thuyết—See Six heterodox teachers.
Ucchusma
(skt): Bất tịnh khiết vương.
1)
The vajra-ruler or Vidyaraja who controls unclean places: Bất tịnh
khiết vương—Uế Tích Kim Cương, còn gọi là Ô Sô Sát Ma
Minh Vương hay Thần Kim Cang Chấp, chúa tể của những nơi
ô uế.
2)
Bất Diệt Kim Cang: A bodhisattva connected with Arya-Acalanatha-Raja
(Bất Động Tôn Minh Vương) who controls unclean demons.
3)
Bất Tịnh Phẫn Nộ: Ô Sô Sắt Ma—Ô Khu Sa Ma—Ô Khu Sắt
Ma—Ô Sô Sa Ma—Ô Sô Sáp Ma—Ô Tố Sa Ma—A Bodhisattva
connected with Arya-acalanatha-raja, who controls unclean demons, one of
the Ming-Wang; he presides over the cesspool and is described both as “unclean”
and as “fire-head;” he is credited with purifying the unclean—Tên
của Minh Vương Hỏa Đầu Bất Tịnh Khiết (Uế Tích Hỏa
Đắc). Người có khả năng chuyển từ bất tịnh sang thanh
tịnh vì thế người ta hay tế vị Minh Vương nầy trong nhà
xí (Kinh Lăng Nghiêm: “Ô Sô sắt Ma đến trước Đức Như
Lai chắp tay dâng lễ đặt dưới đôi chân Đức Phật, rồi
bạch với Phật rằng ‘Tôi thường nhớ tới kiếp xa xưa,
thuở trước tính hay tham muốn, có vị Phật ra đời tên là
Không Vương Như Lai giảng thuyết cho nhiều kẻ dâm nhân biến
lòng dâm tụ thành khối lửa lớn, dạy tôi quán khắp các
khí nóng lạnh của trăm thứ xương cốt, khiến thần quang
ngưng tụ, biến lòng dâm thành lửa trí tuệ. Từ đó chư
Phật đều cho triệu tới, gọi là Hỏa Đầu, vì tôi có hỏa
quang tam muội lực. Khi thành vị A La hán, tôi phát nguyện
rằng khi chư Phật thành đạo tôi sẽ là lực sĩ, đích thân
hàng phục ma quân).
Uchcha:
An ancient kingdom of Harana, northwest India. At the time when Fa-Hsien
pilgrimed to India, from this place it took about three walking days to
travel eastward to the Indus—Một vương quốc cổ tên Harana, nằm
về phía Tây Bắc Ấn Độ. Trong thời ngài Pháp Hiển hành
hương Ấn Độ, từ nơi này phải đi mất 3 ngày đường về
hướng Đông để đến dòng Ấn Hà.
Uda
(jap): Hoàng đế Vũ Đa (Nhật Bản).
Udakacandra
(skt): Thủy Trung Nguyệt—Moon in water. This comparison is used to
illustrate the illusive nature of existence which is beyond all predicates.
The moon in water is not the real one as it is a reflection, but its appearance
there is not to be denied—Trăng trong nước. Sự so sánh nầy được
dùng để minh họa tính chất huyễn ảo của hiện hữu vốn
vượt khỏi mọi điều đã được khẳng định. Mặt trăng
trong nước không phải là mặt trăng thật mà chỉ là
một phản ảnh, nhưng sự xuất hiện của nó ở đây là không
thể phủ nhận được.
Udaka
Ramaputta (p): Một thiền sư nổi tiếng thời Đức Phật, một
trong hai vị thầy của Bồ tát Sĩ Đạt Ta.
Udakhanda
(skt): Chind or Und, on the southern bank of Indus in the Peshawar division
of the Punjab—Còn gọi là Chind hay Und, nằm trên bờ Nam sông
Ấn Hà thuộc phân khu Peshawar trong vùng Punjab.
Udambara
(skt): Ưu Đàm—See Udumbara flower.
Udana
(skt): Ô Chẩm Nam.
1)
Đơn điền—A spot about an inch below the navel where lies the reservoir
of vital principle which can be transmuted unto the Elexir of Immortality—Điểm
khoảng một tất dưới rún, là nơi chứa đựng những nguyên
lý tất yếu, có thể làm biến đổi sự luân lưu của dòng
bất tử.
2)
Udàna (skt): Ưu Đà Na (Tự Thuyết)—Sutra which the Buddha said
without any invitation. Breathing upwards a solemn utterance, or
song of joy, unsolicited or voluntary statements, i.e. by the Buddha, in
contrast with replies to questions—Phật tự thuyết kinh.Vô Vấn
Tự Thuyết, đối lại với Vấn Đáp Thuyết. ** See Twelve divisions
of Mahayana Sutras (canon), and Twelve sutras.
3)
An expression of joy or praise, voluntary address (by the Buddha): Uẩn
Đà Nam—Lành thay! (câu Phật thường hay nói để diễn tả
sự tán thán).
Udayana
(skt): Ô Đà Diển Na—Ưu Điền—Vu Điền—Ưu Đà Diên—Ưu
Đà Diễn Na—Ô Đà Diễn Na Phạt Sai—King of Kausambi and contemporary
of Sakyamuni, who is reputed to have made the first image of the Buddha.
This is the farthest northern part of India—Vua Ưu Điền của xứ
Câu Thiểm Di, người cùng thời với Đức Phật Thích Ca Mâu
Ni. Vua Ưu Điền nổi tiếng về việc tạc tượng Phật đầu
tiên. Đây là vùng đất xa nhất về phía Bắc của Ấn Độ.
Udayibhadda
(461-445 B.C.): King Udayibhadda, son of king Ajatasatru. He enthroned
in 461 B.C. According to the Buddhist legends, he continued to support
the expansion of Buddhism as his father did; however, according to the
Ceylonese Chronicles, there were no reported activities of the expansion
of Buddhism of king Udayibhadda on this island. At his time, the non-Buddhists
would gain the upper hand and a lot of people would revert to Brahmanism.
Also according to the Ceylonese Chronicles, there were some outstanding
monks during Udayibhadda’s time such as Sanavasa and Upagupta—Vua Udayibhadda,
con trai của vua A Xà Thế. Ông lên ngôi năm 461 trước Tây
Lịch. Theo truyền thuyết Phật giáo thì ông tiếp tục hỗ
trợ sự phát triển của Phật giáo; tuy nhiên, theo bộ Biên
Niên Sử của Tích Lan thì ông không có hoạt động nào nhằm
phát triển Phật giáo tại đảo quốc này. Vào thơì đại
của ông, ngoại đạo chiếm ưu thế, và rất nhiều người
trở lại với đạo Bà La Môn. Tuy nhiên, cũng theo Tích Lan
Biên Niên Sử thì dưới triều Udayibhadda, có nhiều vị Tăng
nổi tiếng như Thương Na Hòa Tu và Ưu Ba Cúc Đa.
Udayin
(skt): Ưu Đà Di.
1)
One of the disciplies of the Buddha, to appear as Buddha Samantaprabhasa—Một
trong những đệ tử của Phật, sau nầy thành Phật hiệu là
Phổ Minh Như Lai.
2)
King of Magadha, Ajatasatru’s successor, around 459-443 B.C. He transferred
his capital from Rajagriha to Pataliputra, probably owing to the convenient
communication afforded by the rich river-system of that place. From this
time, the political importance of Rajagriha gradually decreased,
though we have a passing reference in the Puranas that it once more became
the capital of Magadha under Sisunaga (411-393 B.C.). The subsequent kings,
however, again reverted to Pataliputra. But the fact that Asoka erected
at Rajagriha a stupa and a pillar with an elephant-capital shows that the
place was not altogether insignificant in the third century B.C.—Vua
của xứ Ma Kiệt Đà, người nối nghiệp vua A Xà Thế, vào
khoảng 459-443 trước Tây lịch. Ông đã dời đô từ thành
Vương Xá đến Pataliputra, có lẽ vì sự tiện lợi giao thông
do hệ thống sông ngòi của nơi này. Từ lúc đó trở đi,
sự quan trọng về chính trị của thành Vương Xá từ từ
sút giảm, dù sau này thành Vương Xá có một lần nữa trở
thành kinh đô của xứ Ma Kiệt Đà dưới thời Sisunaga (411-393
trước Tây lịch). Các vị vua sau đó lại cũng dời đô trở
về Pataliputra. Nhưng sự kiện vua A Dục dựng trong thành Vương
Xá ngôi tháp và trụ đá chứng tỏ nơi này không phải là
hoàn toàn không còn ý nghĩa vào thế kỷ thứ 3 trước Tây
lịch.
Uddhacca
(p): Trạo cử—Phóng dật.
Uddhacca
kukkucca (p): Trạo hối—Bất an giao động và hối hận. Chướng
ngại thứ tư trong năm chướng ngại—See Fifty-two mental states.
Uddhaccam
(p): Restlessness—Phóng Dật—See Fifty-two mental states.
Uddhata
(p & skt): Bất an hay trạo cử, nguyên nghĩa là giao động—See
Fifty-two mental states.
Udradesa
(skt): Uda, Odra, or Odivisa (skt)—Ô Đồ—According to Hsuan-Tsang
in his Records of the Western Lands, Uda was an ancient country of eastern
India with a busy port called Charitrapura, probably the province of Orissa—Theo
Ngài Huyền Trang trong Tây Phương Du Ký, U Đồ là tên của
một vương quốc cổ, nằm về phía đông Ấn Độ, có hải
cảng bận rộn Triết Lợi Đát La, có lẽ bây giờ là tỉnh
Orissa.
Udraka
(skt): Uddaka (p)—Uất đà la.
Udraka-ramaputra
(skt): Uddaka-ramaputta (p)—Uất Đầu Lam Phất—One of the teachers
under whom prince Siddhartha after leaving the world and before he became
the Buddha, received instructions. Udraka-Ramaputra was also the master
of Kaundinya, Asvajit, Dasabala-Kasyapa, Mahanaman-Kulika, and Bhadrika
before they met Prince Siddhartha—Uất Đầu Lam, một trong các
đạo sư mà thái tử Sĩ Đạt Đa đã đến hỏi đạo sau khi
Ngài xuất gia và trước khi Ngài thành Phật. Uất Đầu Lam
Phất cũng chính là thầy dạy của năm anh em Kiều Trần Như
trước kia.
Udumbara
(skt): Glamorous fig tree—Cây Ưu Đàm—See Udumbara flower.
Udumbara-Blossom-Extra-Excellence-King
Buddha:Ưu Đàm Bát La Hoa Thù Thắng Vương Phật.
Udumbara
flower: Udumbara (skt)—Hoa Ưu đàm ba la—Linh Đoan Hoa—An Udumbara
tree is said usually to bear fruit without flowers. Once in a very long
period of time (about 3,000 years), it is said to bloom; hence, the udumbara
flower is a symbol of the rare appearance of a Buddha. This flower is said
to bloom only once every three thousand years. For this reason, it is often
used as an illustration of how difficult it is to come in contact with
true Buddhist teachings as well as the rarity of encountering a Buddha—Người
ta nói rằng cây Ưu Đàm Ba La có trái mà không có hoa. Thường
thì lâu lâu lắm nó mới nở hoa một lần (khoảng 3000 năm).
Hoa Ưu Đàm nở là biểu tượng cho sự xuất hiện hiếm hoi
của Phật. Người ta nói Hoa Ưu Đàm ba ngàn năm mới nở một
lần. Cũng như gặp được Phật pháp và Phật cũng hiếm như
loại hoa Ưu Đàm nầy.
Udumbara-tree:
Ưu Đàm Ba La thụ—Scientific name is Ficus glomerula. A kind of tree
in North India, which is supposed to produce fruit without flowers; once
in 3,000 years it is said to flower, hence is a symbol of the rare appearance
the Buddha—Tên khoa học là “Ficus glomerula”. Một loại cây
ở miền Bắc Ấn Độ, người ta nói 3.000 năm mới nở hoa
một lần, vì vậy nó là biểu tượng của sự thị hiện
hiếm hoi của Đức Phật.
Udyana
(skt): Xứ Ô Trường—Ô Trượng Na—An ancient kingdom in the
north-west of India, the country along the Subhavastu. This is the farthest
northern part of India. Udyana is in the Swat Valley in the district of
Pakjikora, Bijawar, Swat and Buniz, situated in the north of Peshawar.
According to Fa-Hsien in the Records of Buddhist Kingdom: “All the people
of this place held Buddhism in high esteem, especially Mahayana Buddhism.
Here alone, there are 500 monasteries.” But later, according to Hsuan-Tsang
in the Records of the Western Lands “Its inhabitants speak the language
of India. They wear the same dress and eat the same food as in India. There
were about 140 monasteries with more than 18,000 monks. though monks in
these monasteries are Mahayanists, they could follow the Hinayana rules.
They could recite sutras, but they did not comprehend the deeper meaning
of these sutras.” At this very place, Hsuan-Tsang came across five redactions
of the Vinaya Pitaka, belonging to the five sects, Dharmaguptaka, Mahisasaka,
Kasyapiya, Sarvastivada and Mahasanghika—Đây là vùng đất xa nhất
về phía Bắc của Ấn Độ. Ô Trường nằm trong thung lũng
Swat trong khu vực Pakjikora, Bijawar, Swat và Buniz, tọa lạc về
phía Bắc của Peshawar. Công viên của vua A Dục. Một vương
quốc cổ nằm về phía tây bắc Ấn Độ (nơi dân chúng rất
mộ Phật pháp). Theo ngài Pháp Hiển trong Tây Vực Ký: “Tất
cả mọi người trong xứ này đều tôn trọng Phật giáo, đặc
biệt là Phật giáo Đại Thừa. Chỉ riêng tại đây có 500
ngôi tự viện.” Nhưng về sau này theo ngài Huyền Trang trong
Đại Đường Tây Vực Ký: “Cư dân ở đây nói tiếng Ấn
Độ. Y phục và thực phẩm của họ cũng giống như của Ấn
Độ. Có chừng 140 tự viện với hơn 18.000 Tăng sĩ. Mặc dù
chư Tăng trong các ngôi tự viện này thuộc trường phái Đại
Thừa, họ lại tuân thủ giới luật Tiểu Thừa. Họ có thể
đọc tụng kinh điển nhưng không thấu hiểu thâm nghĩa của
những kinh điển này.” Chính tại nơi này ngài Huyền Trang
đã tìm thấy năm bộ biên soạn Luật Tạng của năm trường
phái gồm những bộ Tứ Phần Luật của Đàm Vô Đức, Ngũ
Bộ Luật hay Sa Di Tắc Bộ Hòa Hê Ngũ Phần Luật, Ấm Quang
Bộ Luật, Nhất Thiết Hữu Bộ Luật, và Luật của Đại
Chúng Bộ.
U-I
(jap): Samskrta (skt)—Presence of becoming—Hữu Vi—Hữu Vi Pháp—See
Samskrita.
Uisang
(625-702): One of the most influential figures of the United Silla period
in Korea (668-918). He traveled to China and studied with the second Hua-Yen
patriarch, Chih-Yen (600-669). He spent twenty years in China, and after
his return to Korea, Hua-Yen became one of the dominant philosophical traditions
in Korean Buddhism, although it disappeared as a distinct scholastic
tradition during the late Koryo period (918-1392)—Một trong những
nhân vật có ảnh hưởng nhất của triều đại Liên Hiệp
Silla ở Triều Tiên (668-918). Ông du hành sang Trung Quốc
và tu tập với nhị tổ tông Hoa Nghiêm thời đó là ngài Trí
Nghiễm (600-669). Ông đã lưu lại Trung Quốc hai mươi năm,
sau đó ông trở về Triều Tiên, Hoa Nghiêm trở thành một
trong những học thuyết có ưu thế trong Phật giáo Triều Tiên,
mặc dù sau đó nó biến mất vào cuối thời Kyryo (918-1392)—See
Hua-Yen Sect.
Uji
(jap): Vùng Vũ Trị (Nhật Bản).
Ujiko
(jap): Thị tử (ân nhân hay người ủng hộ tài chánh).
Ujjayanta
(skt): Hữu Thiện Đa—According to Eitel in the Dictionary of Chinese-English
Buddhist Terms, Ujjanta is a mountain and monastery in Surastra on the
peninsula of Gujerat—Theo Eitel trong Trung Anh Phật Học Từ Điển,
Hữu Thiện Đa (Ujjayanta) là tên một ngọn núi và tự viện
ở Surastra nằm trên bán đảo Gujerat.
Ujjayini
(skt): Ujjain, or Oujein (skt)—Ô Xà Diễn Na—Name of one of
the seven sacred cities of the Hindus. The modern Ujjain is about a mile
south of the ancient city—Một trong bảy thành phố thiêng liêng
của vùng Ấn Hà. Thành phố mới Ujjain bây giờ cách thành
phố cổ khoảng một dậm về hướng nam.
Ulampaputta
(p): Uất đầu lam Phất—See Udraka-Ramaputra.
Ulcerating
orifices: Sang Môn—The nine orifices in the body which discharge—Chín
lổ trong thân thể. **See Nine impure openings in our body.
Ulka
(skt): Thiên cẩu—The heavenly dog—A meteor—A star in Argo.
Ulka-mukha
(skt): Diệm Khẩu—Flaming mouth, a hungry ghost or preta, that
is represented as appearing to Ananda—Tên một loài quỷ đói, miệng
phun lửa đã hiện ra trước mặt ngài A Nan (nói với
ngài A Nan rằng ba ngày nữa ông sẽ mệnh chung và đầu thai
làm quỷ đói trừ phi nào ông bố thí cho trăm nghìn con quỷ
đói mỗi đứa một hạt cơm. A Nan bèn bạch với Phật, nên
nhân đó Phật thuyết kinh Diệm Khẩu Ngạ Quỷ Kinh hay Kinh
Phật Thuyết Cứu Bạt Diệm Khẩu Ngạ Quỷ Đà La Ni).
Ullambana
(skt): Đảo Huyền—Ô Lam Ba Na (Lễ Vu Lan)—Lễ Giải Đảo
Huyền—Lễ Vong Nhân Xá Tội—A Sanskrit term for “Hanging upside
down.” “Hanging down,” “depending,” “support.” It is interpreted
as “To hang upside down,” or “to be in suspense,” referring to
extreme suffering in purgatory. The condition of certain condemned souls,
especially for whom the Ullambana or Lambana festival is held in seventh
month. Festival of the hungry ghosts, celebrated on the fifteenth day of
the seventh month lunar calendar. The origin of this ceremony is to be
found in the story of Maudgalyayana, who thanks to his divine eye saw that
his mother had been reborn as a hungry ghost, and he wanted to save
her. The Buddha told him that only the combined effort of all Buddhist
monks could help her escape her fate. From this tradition, developed the
custom of offering food, clothing, and so on to the clergy on Ullambana.
Nowadays, countries with Buddhist tradition usually celebrate this festival
to honor parents and ancestors. In East Asia Buddhist countries such China,
Japan and Vietnam, people celebrated Festival of the hungry ghosts. On
this day, ceremonies are held in which food, flowers and clothes are respectfully
offered to the monks and nuns. Also together monks and nuns and lay followers,
with a combination of effort, recite Ullambana sutra in order to sooth
the torments of the deceased in the lower realms of existence. This holiday
was first celebrated in 538 BC and is still celebrated today—Từ
Bắc Phạn có nghĩa là “Người chết bị đọa vào địa
ngục và bị treo ngược.” Đảo Huyền hay treo ngược, có
nghĩa là những vong nhân bị treo ngược thật vô cùng khổ
sở trong địa ngục. Muốn cứu họ thoát khỏi cảnh treo ngược
nầy thân quyến phải cúng giải đảo huyền và trai Tăng (để
nhờ thần lực cầu nguyện của nhiều người nhờ đó mà
vong linh được siêu thoát). Lễ cúng cô hồn, được
tổ chức vào tháng bảy âm lịch. Nguyên thủy của lễ Vu
Lan bắt nguồn từ câu chuyện của Ngài Mục Kiền Liên, người
có thiên nhãn thông nên thấy được cảnh vong mẫu phải chịu
đầu thai làm ngạ quỷ, và Ngài muốn cứu mẹ mình. Sau khi
bạch Phật, Đức Phật bảo Ngài là chỉ có năng lực cầu
nguyện của chúng Tăng mới có thể cứu vong mẫu của Ngài.
Từ đó truyền thống dâng cúng thực vật và đồ dùng cho
chúng Tăng vào dịp Vu Lan bắt đầu. Ngày nay, các quốc gia
theo truyền thống Phật giáo còn tổ chức ngày Vu Lan để
vinh danh cha mẹ và tổ tiên nữa. Tại các nước Đông Á như
Tàu, Nhựt, Việt Nam... người ta gọi là Lễ Ma đói. Trong
ngày lễ này, tín đồ có tập quán cúng dường chư Tăng Ni
thức ăn, hoa quả, quần áo, v.v. Phật tử và chư Tăng Ni
cùng hợp sức tụng kinh Vu Lan Bồn nhằm làm giảm nhẹ tội
lỗi của người quá cố trong những điều kiện luân hồi
xấu. Lễ Vu Lan Bồn được tổ chức đầu tiên vào năm 538
và truyền thống nầy vẫn còn được tiếp tục cho đến
ngày nay.
Ullambana
basins: Ullambana (skt)—Ô Lam Bà Noa—Lễ Vu Lan—Vu Lan Bồn—See
Ullambana.
Ullambana
Sutra: Kinh Vu Lan Bồn—The sutra was translated into Chinese by Dharmaraksa—Kinh
được Ngài Trúc Pháp Hộ dịch sang Hán tự—See Ullambana.
Ultimate
(a): Tối thượng—Cuối cùng.
Ultimate
Bliss: Cực Lạc—Name of the Land of Ultimate Bliss, or the Pure Land
of Amitabha in the West. The Sanskrit name for the Land of Ultimate Bliss
is “Sukhavati”. It is also called the Land of Peaceful Nurturing, the
Land of Peace and Bliss, the Land of Infinitely Pure Equanimity, the Land
of Infinite Light, the Land of Infinite Life, the Land of Lotus Treasure,
and a few other names. The basic meaning is that it is utterly peaceful
and secure, and forever removed from all forms of pain, suffering, and
afflictions—Tên một cõi Phật, quốc độ của Đức Phật
A Di Đà, còn gọi là Tây Phương Tịnh Độ. Chữ Phạn cho
thế giới Cực Lạc là “Sukhavati”. Cực Lạc còn những
tên khác như là An Dưỡng Địa, An Lạc Địa, Vô Lượng Thanh
Tịnh Độ, Vô Lượng Quang Minh Độ, Vô Lượng Thọ Phật
Độ, Liên Hoa Tạng Thế Giới, và một vài tên khác nữa.
Nghĩa căn bản của thế giới Cực Lạc là một thế giới
thanh bình và yên ổn nhất, và vĩnh viễn thoát ly khỏi mọi
hình thức của khổ đau phiền não.
Ultimate
Buddha: Real Buddha—Thiên chân Phật.
1)
The Bhutatathata: Chân Như—The real Buddha.
2)
Another name for the Dharmakaya, the source of all life: Tên khác của
Pháp thân Phật.
Ultimate
consequences: Lượng Quả—Conditioned by various external objects,
diferent types of consciousness arise (alabana-pratyaya). The Dharmalaksana
held that the percipient mind is conditioned by existing things, and when
the two are in conjunction the ultimate consequence of any action
may be known—Kết quả cuối cùng mà Pháp Tướng tông cho rằng
cái tâm năng duyên, duyên theo cảnh sở duyên mà biết được.
Ultimate
emptiness: Atyanta-sunyata (skt)—Tất Cánh Không—Không tối hậu—According
to Zen Master D.T. Suzuki in Essays in Zen Buddhism, Book III, in Hsuan-Chuang’s
version of the Mahaprajnaparamita, this is one of the eighteen forms of
emptiness. Atyanta-sunyata emphasizes the idea of all ‘things’ being
absolutely empty. ‘Ultimate’ means ‘absolute.’ The denial
of objective reality to all things is here unconditionally upheld. The
‘emptiness’ means practically the same thing. The room is swept clean
by the aid of a broom; but when the broom is retained it is not absolute
emptiness. Neither the broom, nor the sweeper should be retained in order
to reach the idea of Atyanta-sunyata. As long as there is even on dharma
left, a thing or a person or a thought, there is a point of attachment
from which a world of pluralities, and, therefore, of woes and sorrows,
can be fabricated. Emptiness beyond every possible qualification, beyond
an infinite chain of dependence, this is Nirvana—Theo Thiền Sư D.T.
Suzuki trong Thiền Luận Tập III, trong bản dịch Kinh Bát Nhã
của Ngài Huyền Trang, đây là một trong 18 hình thức của
“Không”. Tất cánh không nhấn mạnh tất cả các pháp đều
không một cách tuyệt đối. “Cứu Cánh” tức tuyệt đối.
Phủ nhận thực tại tính khách quan nơi chư pháp ở đây được
chủ trương một cách đương nhiên, không điều kiện thắc
mắc. “Không của Không,” trên thực tế, cũng chỉ cho một
cái như nhau. Phòng được quét sạch là nhờ chổi, nhưng nếu
còn chổi thì không phải là Không tuyệt đối. Thực vậy,
phải gạt sang một bên cái chổi, cùng với người quét, mới
mong đạt tới ý niệm về “Tất Cánh Không.” Còn giữ lại
dù chỉ một pháp, một vật hay một người, là còn có điểm
chấp để từ đó sản xuất một thế giới của những sai
biệt, rồi kéo theo những ước muốn và đau khổ. Tánh Không
vượt ngoài mọi quyết định tính có thể có, vượt ngoài
chuỗi quan hệ bất tận; đó là Niết Bàn—See Eighteen forms
of emptiness.
Ultimate
end: Uttara (skt)—Cứu cánh.
Ultimate
enlightenment: Tất Cánh Giác—The utmost enlightenment, or bodhi,
that of a Buddha—Còn gọi là vô thượng Bồ Đề hay vô thượng
giác, chỉ có Đức Phật mới chứng được, không ai có thể
đạt được.
Ultimate
Form Heaven: Cõi Trời Sắc Cứu Cánh—Sắc Cứu Cánh Thiên—Trời
Cực Sắc—See Five pure-dwelling heavens in the fourth dhyana (II).
Ultimate
Great Tasks of Great Enlightening Beings: Đại sự rốt ráo của
chư Đại Bồ Tát—According to the Flower Adornment Sutra, Chapter
38, there are ten ultimate great tasks of Great Enlightening Beings. Enlightening
Beings who abide by these can accomplish the ultimate great task of the
knowledge of unexcelled complete perfect enlightenment—Theo Kinh Hoa
Nghiêm, Phẩm 38, chư Đại Bồ Tát có mười đại sự rốt
ráo. Chư Bồ Tát an trụ trong pháp nầy thời được sự rốt
ráo đại trí huệ vô thượng Bồ Đề—See Ten ultimate great
tasks of Great Enlightening Beings.
Ultimate
happiness of Enlightenment: Hạnh phúc tối thượng của sự giác
ngộ.
Ultimate
impurity of the body: Căn bản bất tịnh—See Five types of impurity
of the body.
Ultimate
inertia from which all forms come: Unconditioned dharma—Noumenal source
of all phenomena—Diệt pháp.
Ultimate
meaning: Ý nghĩa tuyệt hảo.
Ultimate
mind of Vairocana: Tâm Vương Như Lai—Vairocana as the ultimate mind,
the attributes being personified as his retinue—Phật Tỳ Lô Giá
Na được xem như Tâm Vương Như Lai, và những phẩm chất của
tâm ấy được nhân cách hóa như đoàn tùy tùng của Ngài.
Ultimate
path: Con đường tối thượng thừa—The ultimate path is the path
to Buddhahood, not Arhatship, not the paths to gods or humans. If one wants
to perform donation with the hope of receiving wealth in a future lifetime
or obtaining happiness, one would not be following the ultimate path. In
the contrary, transferring all merits one has accrued to other sentient
beings so that they, as well as oneself, may achive Buddhahood is the ultimate
path—Con đường đi đến tối thượng thừa là con đường
đi đến Phật quả, chứ không phải A La Hán, mà cũng không
phải là con đường đi đến cõi nhân thiên. Nếu mình muốn
làm việc phước thiện với mong mỏi được giàu có hay hạnh
phúc trong đời sau, mình không đang đi trên con đường tối
thượng. Ngược lại, nếu mình hồi hướng tất cả công
đức cho chúng sanh để họ và mình cùng đắc thành Phật
quả, tức là mình đang đi trên con đường đi đến tối thượng
thừa.
Ultimate
principles: Fundamental principles—Tông cực (nguyên lý căn bản).
Ultimate
purity: Thanh tịnh rốt ráo—According to the Flower Adornment Sutra,
Chapter 33, there are ten kinds of ultimate purity of all Buddhas—Theo
Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 33, có mười điều rốt ráo thanh tịnh
của chư Phật—See Ten kinds of ultimate purity of all Buddhas.
Ultimate
reality: Nhất Thật—The one reality—The bhutatathata—The supreme
fact—Chân lý tối thượng.
Ultimate
reality behind everything: Absolute in everything—Vạn Pháp Nhất
Như—The absolute in everything; the ultimate reality behind everything—Vạn
pháp đều có chung một tánh là “không tánh” (vạn pháp
đều do nhân duyên sanh diệt, chứ không có tự tánh, vì không
có tự tánh nên ta gọi “tánh không” là tánh chung của vạn
hữu).
Ultimate
reliance: A Final trust, i.e. Buddha—Tất Cánh Y (chỉ Đức Phật
là nơi nương tựa cuối cùng của chúng sanh).
Ultimate
source and character of all phenomena: Absolute source and character of
all phenomena—Chân như bản tính của vạn hữu.
Ultimate
tenets of a sect: Tông Trí—The fundamental tenets of a sect, important
elements, or main principle—Giáo điển tối thượng của tông
phái.
Ultimate
truth: Paramattha-saccam (p)—Paramartha-satya (skt)—Absolute Truth—Reality
or ultimate truth—Supreme truth—Chân đế—Chân lý cứu cánh
hay sự thật tối thượng—Tuyệt đãi chân như.
1)
Absolute truth: Supreme truth—Chân lý tuyệt đối—Ultimate truth
means the final nature of reality, which is unconditioned (asamskrta) and
which neither is produced nor ceases. It is equated with emptiness (sunyata)
and truth body (dharma-kaya) and is contrasted with conventional truths
(samvrti-satya), which are produced and ceased by causes and conditions
and impermanence (anitya)—Chân đế có nghĩa là bản chất tối
hậu của thực tại, là vô vi, là không sanh không diệt. Nó
ngang hàng với tánh không và chân thân, và nó trái lại với
tục đế, có sanh có diệt bởi nhân duyên và vô thường.
2)
Bhutatathata or Tathata (skt): Ultimate Truth—Tuyệt đãi chân như—The
absolute Truth, transcending dichotomies, as taught by the Buddhas. The
absolute truth, or the truth of the void, manifest’s illumination but
is always still,’ and this is absolutely inexplicable—Chơn như tuyệt
đối, siêu việt, hay chân không tuyệt đối, đây là những
gì chư Phật đã dạy, tùy duyên mà bất biến.
3)
Ultimate Truth According to the Madhyamika Sastra—Chân đế theo Trung
Quán Luận: Ultimate Truth means the correct dogma or averment of the
enlightened. According to the Madhyamika Sastra, the Buddhas in the past
proclaimed their teachings to the people by means of the twofold truth,
in order to lead people to a right way. The ultimate truth is the realization
that worldly things are non-existent like an illusion or an echo. However,
transcendental truth cannot be attained without resorting to conventional
truth. Conventional truth is only a mean, while transcendental truth is
the end. It was by the higher truth that the Buddha preached that all elements
are of universal relativity or void (sarva-sunyata). For those who are
attached to Realism, the doctrine of non-existence is proclaimed
in the way of the higher truth in order to teach them the nameless and
characterless state—Đệ Nhứt Nghĩa Đế hay chân lý truyệt
đối—Chân đế có nghĩa là thắng nghĩa đế hay sự thật
tối thượng. Trung Luận Quán cho rằng chư Phật trong quá khứ
đã tuyên thuyết những giáo lý của mình cho chúng sanh bằng
phương tiện ‘nhị đế’ nhằm hướng dẫn chúng sanh vào
chánh đạo. Chân đế muốn nói đến sự nhận thức rằng
mọi vật ở thế gian đều không có thực, giống như ảo
ảnh hay một tiếng vang. Tuy nhiên, không thể đạt đến chân
đế nếu không dựa vào tục đế. Tục đế chỉ là
phương tiện, còn chân đế mới là cứu cánh. Chính theo Chân
đế thì Đức Phật giảng rằng tất cả các pháp đều ‘không.’
Với những ai chấp ‘hữu’ thì học thuyết ‘phi hữu’
sẽ được giảng theo phương diện ‘chân đế’ để dạy
họ cảnh giới vô danh vô tướng—See Two Truths (A) (1), and
(F).
Ultimate
truth of selflessness: Vô ngã là chân lý tối thượng—See Ten
theories that independently cause the manifestation of the ideal world
(A).
Ultimate
wisdom: Final wisdom—Knowledge of the ultimate—Tất cánh trí (trí
huệ tối thượng).
Ultimately
Uninterrupted hell: Địa ngục Cực Vô Gián.
Ultra
Meek Sramanas: Nhu Nhuyễn Trung Nhu Nhuyễn Sa Môn—Bậc Thánh giả
của quả A La Hán—See Four titles applied to four grades of sramanas.
Uluka
(skt): Hưu Lưu—Ưu Lưu Ca—Âu Lư Già—Ưu Lũ Khư—Ôn Lộ
Ca—Âu Lâu—Hưu Lưu Tiên Nhân.
1)
An owl: Chim cú mèo (loài chim ban ngày không thấy gì).
2)
A celebrated philosopher, reputed as founder of the Vaisesika philosophy,
said to have lived 800 years before Sakyamuni: Hưu Lưu Tiên Nhân, một
nhà triết học nổi tiếng trước thời Đức Phật Thích Ca
800 năm, người sáng lập ra triết Thắng Luận.
3)
Ưu Lâu Tăng Khư—One of Two devas and the three rsi—See Two devas
and the three rsi.
Ummon-Bunyen
(jap): Yun-Men-Wen-Yen—Vân Môn Văn Yển (864-949)—See Yun-Men-Wen-Yen.
Umpo
(jap): Yun-Feng—Vân Phong (?-956)—See Yun Feng Wen Yueh.
Un
(jap): Skandha (skt)—Aggregates—Uẩn—See Five Aggregations.
Unable
to avoid slandering the teaching: Chưa chắc đã tránh khỏi hủy
báng giáo pháp.
Unachievable:
Unknowable—Unobtainable—Bất khả đắc—That which cannot be known,
no matter how hard one seeks. In Buddhism, an unchanging self-entity cannot
be found in all of existence—Cái mà người ta không thể biết
được dù có cố công tìm kiếm thế mấy. Trong Phật giáo,
một thực thể thường hằng không thể tìm thấy nơi bất
cứ sự hiện hữu nào.
Unacquired
or natural wisdom: Tự tánh trí—See Three kinds of major wisdom.
Unadulterated
mind in all: Innocent mind in all—Original mind in all, which is
independant of birth and death—Buddha-wisdom—Real knowledge free from
illusion—Chân thức.
Unamana
(skt): Ngã Liệt Mạn.
1)
The pride of thinking myself not much inferior to those who far surpass
me, one of the nine kinds of pride: Ngã Liệt Mạn—Sự ngã mạn
cho rằng ta không kém hơn kẻ hơn ta là bao, đây là một trong
cửu mạn. **See Nine forms of pride.
2)
Vaunting one’s inferiority or flase humility. The pride of regarding
self as little inferior to those who far surpass one: Ti mạn—Ti Hạ
Mạn—Khởi tâm kiêu mạn cho rằng người cực kỳ tài giỏi
chỉ hơn mình chút ít thôi—See Seven arrogances.
Unanimity
(n): Đồng tâm hiệp nhứt.
Unanimous:
In chorus—Nhất Trí—Cùng nhau đồng ý.
Unanimously:
Đồng thanh—Đồng loạt—With one voice—In chorus.
Un-Aryan
speech: Phi Thánh ngôn—According to the Sangiti Sutta in the Long Discourses
of the Buddha, there are four un-Ariyan modes of speech—Theo Kinh Phúng
Tụng trong Trường Bộ Kinh, có bốn thứ không phải là lời
nói của các bậc Thánh—See Four un-Ariyan modes of speech.
Unasked:
Not to ask—Volunteered—Vô Vấn (không đợi hỏi mà tự tình
nguyện thuyết pháp).
Unattached:
Vô Trước—Unattached—Free—Not in bondage to anything—Không
chấp trước đối với sự vật hay không vướng mắc vào
bất cứ thứ gì.
Unattainable
(a): Anupalabdha (skt)—Không thể đạt được—There are four
unattainables—Có bốn điều không thể đạt được—See Four
unattainables.
Unavoidable
(a): Không tránh khỏi (có bảy điều không thể tránh khỏi)—See
Seven unavoidables.
Unbaptized
(a): Chưa được làm phép quán đảnh.
Unbearable
(a): Không chịu đựng được—Bất kham—Unendurable.
Unbearable
sufferings: Đau khổ không chịu được.
Unbegottenness
(n): Sự bất thụ sinh (tự mình mà có chứ không do ai sinh
ra)—Externalists believe that there exists a so-called “God of Unbegottenness.”—Ngoại
đạo cho rằng có cái gọi là “vị trời bất thụ sinh”
(Chúa Cha).
Unbelief
(n): Bất tín—Vô tín ngưỡng.
Unbeliever
(n): Người bất tín—Kẻ vô thần.
Unbind
(v): Cởi trói—To loose someone from his bounds.
Unblamable
(a): Blameless—Không thể trách mắng được.
Unblemished:
Thuần khiết.
Unblemished
life: Cuộc sống thuần khiết—Noble life.
Unborn:
Anutpatti or Anutpanna (skt)—Vô Sanh—Unborn—Immortal—Not born—Uncreated—Without
being born or produced—No rebirth—Not to be reborn—Non-appearance—The
state without appearance—Exempt from rebirth—Non-Birth is a term used
to describe the nature of Nirvana. In Mahayana Buddhism, No-Birth means
the ‘extinction’ of the discursive thinking by which we conceive of
things as arising and perishing, forming attachment to them. According
to the Madhyamaka philosophy, non-birth means Nirvana which is beyond birth
and death or not subject to birth and death, or reincarnation—Từ “Vô
Sanh” được dùng để diễn tả tánh của Niết Bàn. Trong
Phật giáo Đại Thừa, Vô Sanh có nghĩa là sự chấm dứt dòng
suy tưởng lan man không mạch lạc, qua đó chúng ta nhận biết
sự biến hiện của vạn hữu, rồi từ đó chạy theo chúng.
Theo triết học Trung Quán, Vô Sanh là chân lý của Niết Bàn
không sanh không diệt, không tái sanh, hay không còn phải luân
hồi sanh tử.
Unborn,
unoriginated birth: Bất sanh bất khởi mà sanh—See Ten kinds of
birth of Great Enlightening Beings.
Unbounded
and unobstructed things that pervade the cosmos of the Buddha: Pháp vô
lượng vô biên cùng khắp pháp giới của chư Phật—According
to the Flower Adornment Sutra, Chapter 33, there are ten things that pervade
the infinite cosmos of the Buddhas—Theo Kinh Pháp Hoa, phẩm 33, có
mười pháp vô lượng vô biên cùng khắp pháp giới của chư
Phật—See Ten things that pervade the infinite cosmos of the Buddhas.
Unbroken
continuity: Niệm Niệm Tương Tục—Continuing instant in unbroken
thought or meditation on a subject—Sự tương tục không ngừng
nghỉ. Sự tương tục của niệm niệm hay thiền quán vào một
vật thể.
Unbroken
eternity: Sambhogakaya (skt)—Bất đoạn thường (báo thân), một
trong ba thứ thường hằng của một vị Phật—One of the three
eternal qualities of a Buddha—See Three eternal qualities in a Buddha.
Uncanonical
(a): Không đúng với giáo điển.
Uncaused:
Vô duyên—Causeless.
Uncaused
compassion: Vô duyên từ.
Uncaused
omniscience of Vairocana: Vajramati or Pratyatmaryajnana (skt)—Kim Cang
trí—Tự Giác Thánh Trí—Kim Cang trí—This term is a combination
of other two terms: pratyatma or self-realization, and aryajnana or jnana
of the sage—Pháp Giới Thể Tánh Trí. Từ nầy gồm hai từ
hợp lại.
1)
The uncaused omniscience of Vairocana: Thánh Trí siêu việt của Phật
Tỳ Lô Giá Na.
2)
The indestructible and enriching diamond wisdom of the Buddha: Trí tuệ
sắc bén và bất hoại như kim cương của Phật.
Unceasing:
Constant—Endless—Everlasting—Perpetual—Without ceasing—Bất
đoạn—Bất tận.
Unceasing
change: Niệm niệm vô thường—No-permanence of Instant after instant,
i.e. the impermanence of all phenomena—Hết thảy các pháp hữu
vi sinh diệt không dừng trụ trong từng sát na.
Unceasing
continuity: Bất đoạn thường.
Unceasing
desire to save: Dục vô diệt—One of the eighteen different characteristics
of a Buddha as compared with Bodhisattvas—Sự mong muốn cứu độ
chúng sanh không ngừng nghỉ, một trong thập bát bất cộng—See
Eighteen distinctive characteristics of Buddhas.
Unceasing
faculties: Bất hưu tức căn—See Ten kinds of faculties of
Great Enlightening Beings.
Unceasing
intonation of a Buddha’s name: Niệm Phật tương tục không ngừng.
Unceasing
invocation of the Buddha: Unceasing remembrance—Bất đoạn niệm
Phật.
Unceasing
light: Bất đoạn quang—The Unceasing light or glory of Amitabha—Ánh
sáng quang minh không ngừng chiếu của Phật A Di Đà.
Unceasing
Light Buddha: Bất Đoạn Quang Như Lai (Amitabha—A Di Đà)—The
Unceasing Light Buddha of Amitabha Buddha. Amitabha Buddha is one of the
twelve shinning Buddhas—Ánh quang minh của Đức Phật, một trong
mười hai quang minh của Đức A Di Đà, vì chiếu sáng mãi không
ngừng nên gọi là Bất Đoạn Quang. Đức Phật A Di Đà là
một trong 12 vị Phật chiếu sáng hào quang.
Unceasing
radiance of the Buddha’s body: Thường quang (ánh sáng không ngừng
của hóa thân Phật).
Unceasing
remembrance: Unceasing invocation of the Buddha—Bất đoạn niệm.
Unceasing
remembrance of the Buddha: Bất đoạn niệm Phật—Niệm Phật
liên tục không ngừng nghỉ—Invocation of the Buddha.
Unceasing
thought: Tương Tục Tâm—Ý nghĩ không gián đoạn—A continuous
mind.
Unceasing
turning of the wheel: Bất Đoạn Luân—Unceasing turning of the wheel,
as in the monastery by relays of prayer and meditation—Bất đoạn
chuyển luân trong các tự viện bằng cách ngày ngày phúng tụng,
cầu nguyện và thiện tập.
Uncertain
(a): Indefinite—Indeterninate—Irresolute—Undecided—Unfixed—Unsettled—Undetermined—Bấp
bênh—Bất định—Không chắc chắn.
Uncertainty
(n): Sự bất trắc—Không xác thực—Emergency.
Uncertainty
Principle: Nguyên tắc bất định.
Unchangeable
(a): Bất biến—Không biến đổi—Không dễ cải biến.
Unchanging:
Constant—Bất biến (không thay đổi).
Uncharitable
(a): Không có lòng quảng đại.
Unchristian
(a): Không theo đạo Thiên Chúa.
Uncivil
(a): Khiếm nhã—Discourteous—Rude—Impolite—Immodest.
Unclean
(a): Asrava (skt)—Hữu Lậu—Bất tịnh—Không sạch—Cankers—Impurity—Mental
intoxicants—Outflow discharge—Unclean—Worldly—See Asrava.
Unclean
almsgiving: Bất tịnh thí—A kind of almsgiving that the donor looks
for reward in this or the next life—Một loại bố thí mà người
cho đi mong tìm kiếm lợi lộc trong kiếp này hay kiếp tới.
Unclean
fingers: Xúc Chỉ—The fourth and fifth fingers of the left hand, which
in Indian custom, are used at stool, the unclean fingers (not to be used
to pick up or to prepare food)—Ngón tay thứ tư và thứ năm (ngón
đeo nhẫn và ngón út), theo phong tục Ấn Độ, là những ngón
dùng để rửa rái sau khi đi vệ sinh, vì vậy hai ngón nầy
được xem như bất tịnh, không được chạm vào thức ăn.
Unclean
flesh: Bất Tịnh Nhục—That of animals and fishes etc, seen being
killed, heard being killed, or suspected being killed—See Three kinds
of unclean flesh to a monk, Five kinds of clean flesh, and Nine kinds of
clean flesh.
1)
According to the Hinayana, unclean flesh means flesh of animals, fishes,
etc., seen being killed, heard being killed, or suspected being killed.
Hinayana forbids these: Trong giáo lý Tiểu Thừa, thịt động vật
mà thấy giết, nghe giết, nghi ngờ con vật bị giết vì mình.
Tiểu Thừa cấm dùng những loại thịt nầy.
2)
In the Mahayana doctrine, all flesh, pure or impure, is prohibited
(Mahayana forbids all flesh): Trong giáo lý Đại Thừa, bất kể
tịnh hay bất tịnh, các loại thịt đều bị cấm.
Unclean
food: Uế Thực.
1)
Contaminated food—Uế Thực—Food that is left over, or used
by the sick. Food that has been kept overnight in a monastic bedroom and
is therefore one of the unclean foods—Thức ăn bất tịnh ô uế
như thức ăn còn thừa lại, hay thức ăn mà người bệnh đã
ăn. Thực phẩm dành cho các vị Tỳ Kheo, để qua một đêm
trong phòng thì gọi là nội túc thực, do đó là một trong
những món ăn bất tịnh, Tỳ Kheo không được ăn.
2)
Food made unclean by being touched, or handled; any food soiled, or unclean:
Đồ ăn bất tịnh vì bị tay chân chạm vào.
Unclean
hindrances: Cấu chướng.
Unclean
parental seed: Chủng tử bất tịnh—Hạt giống chẳng sạch
(nghiệp nhân phiền não là giống bên trong và thể xác cha
mẹ là giống bên ngoài đều bất tịnh)—See Seven kinds of
impurity.
Unclean
preaching: Bất Tịnh Thuyết Pháp—To preach, whether rightly or
wrongly, from an impure motive, i.e. for making a living—Thuyết pháp,
dầu đúng hay dầu sai, với một động lực bất tịnh, chẳng
hạn như thuyết pháp mong để kiếm sống.
Unclean
things: Những điều bất tịnh.
(A)
There are eight impure or unclean things for a monk or a nun; eight things
that monks and nuns are not allowed to possess—Có tám điều bất
tịnh cho chư Tăng Ni; tám thứ mà chư Tăng Ni không được
sở hữu—See Eight impure things.
(B)
Eight things which are unclean to a monk or a nun: Tám Điều Bất Tịnh
Cho Kẻ Xuất Gia.
Uncleanliness
(n): Sự ô uế.
Uncleanness
(n): Bất tịnh—Impurity.
Uncomfortable
(a): Bần thần.
Uncompounded:
Pháp vô lậu—(see Unconditioned Dharmas).
Uncomprehending:
Anavabodha (skt)— Unenlightened—Without spiritual insight—Chưa giác
ngộ—See Ordinary people and Ignorance.
Unconcentrated
mind: Asamahitam-cittam (p)—Tâm không định—The mental state without
concentration or the discomposed conscious state—Trạng thái tâm không
có sự định tỉnh hay trạng thái không an tỉnh của tâm.
Unconditional
(a): Vô điều kiện.
Unconditional
alms: Spiritual or other worldly gifts—Xuất thế gian đàn—Cách
bố thí vô lậu của bậc Thánh nhân Bồ Tát—See Two dana (A).
Unconditioned
(a): Asankhata (p)—Asamskrita (skt)—Vô lậu—The condition in which
they cannot prevail—The unconditioned dharma which produces no afflictions
(no passions and delusions)—Pháp thanh tịnh lìa được phiền
não—See Asamskrta, and Two conditions relating to passions and delusions.
Unconditioned
dharmas: Asankhata dhamma (p)—Diệt Pháp—Pháp vô vi (vô lậu).
1)
Those dharmas which do not arise or cease, and are not transcient, such
as Nirvana, the Dharma body, etc. Unconditioned merits and and virtues
are the causes of liberation from birth and death—Pháp không sanh diệt.
Công đức vô vi là những nhân giải thoát khỏi luân hồi
sanh tử —See Asamskrta dharma.
2)
The unconditioned dharma, the ultimate inertia from which all forms come,
the noumenal source of all phenomenal: Diệt Pháp—Pháp Vô Vi (dùng
để diệt bỏ hết chư tướng. Thân tâm đối với cảnh không
còn cảm động, không ưa, không ghét, không ham, không chán,
không vui, không buồn, không mừng, không giận).
Unconditioned
Empty Space: Akasha (skt)—Hư không vô vi—See Six unconditioned dharmas.
Unconditioned
Extinction attained through selection: Pratisamkhyanirodha (skt)—Trạch
diệt vô vi—See Six unconditioned dharmas.
Unconditioned
Extinction of Feeling: Samjnavedayitanirodha (skt)—Tưởng thọ diệt
vô vi—See Six unconditioned dharmas.
Unconditioned
Extinction Unselected: Apratisamkhyanirodha (skt)—Phi trạch vô vi
diệt pháp—See Six unconditioned dharmas.
Unconditioned
nirvana: Vô Vi Niết Bàn—The realm of the eternal, unconditioned nirvana—Niết
Bàn bất sinh bất diệt, lìa mọi tướng hữu vi.
Unconditioned
True Suchness: Tathata (skt)—Chơn như vô vi—See Six unconditioned
dharmas.
Unconditioned
Unmoving Extinction: Aninjya (skt)—Bất động diệt vô vi—See
Six unconditioned dharmas.
Unconfused
death: Chết cách không sợ sệt—At the end of his life, he dies
unconfused. This is one of the five advantages to one of good morality
and of success in morality—Người giữ giới khi mệnh chung sẽ
chết một cách không sợ sệt, không dao động. Đây là một
trong năm điều lợi ích cho người đủ giới—See Five
advantages to one of good morality.
Unconquerable
(a): Ajita (skt)—Vô Năng Thắng—A Dật Đa—Unconquerable, invincible,
unsurpassable; especially applied to Maitreya—Uy đức rộng lớn
không gì thắng nổi, chỉ Đức Di Lặc Bồ Tát (Từ Thị Bồ
Tát).
Unconquered:
Ajita (skt)—Invincible— Unsurpassed—Unequalled—Unmatched—Vô
địch—Tối thắng—Vô thắng.
Unconscious
(a): Vô ý thức—Vô tâm—Bất tri bất giác—Vô tưởng—Unknowing—Unconscious
means free from attachment to thoughts.
Unconscious
and tainting environment: Vô minh nhiễm duyên—The conditioned bhutatathata
accords with unconscious and tainiting environment to produce all phenomena—Chân
như tùy duyên hòa hợp với vô minh nhiễm duyên để tạo ra
tất cả các hiện tượng.
Unconsciousness
(n): Vô thức.
1)
The unconscious in its Zen sense is, no doubt, the mysterious, the unknown,
and for that reason unscientific or ante-scientific. But this does not
mean that it is beyond the reach of our consciousness and something we
have nothing to do with. In fact it is, on the contrary, the most intimate
thing to us, and it is just because of this intimacy that it is difficult
to take hold of, in the same way as the eye cannot see itself. To become,
therefore, conscious of the unconscious requires a special training the
part of consciousness. Etiologically speaking, consciousness was awakened
from the unconscious sometime in the course of evolution. Nature works
its way unconscious of itself, and the conscious man comes out of it. Consciousness
is a leap, but the leap cannot mean a disconnection in its physical sense.
For consciousness is in constant, uninterrupted communion with the unconscious.
Indeed, without the later the former could not function; it would lose
its basis of operation. This is the reason why Zen declares that the Tao
is “One’s everyday mind.” By Tao, Zen of course means the unconscious,
which works all the time in our consciousness. For example, when hungry,
one eats; when tired, one takes a rest; when sleepy, one sleeps, etc. However,
if this is the unconscious that Zen talks about as something highly mysterious
and of the greatest value in human life as the transforming agent, we cannot
help doubting it. All those “unconscious” deeds have long been relegated
to our instinctive reflexive domain of consciousness in accordance with
the principle of mental moderation—Vô thức theo ý nghĩa của nhà
Thiền, không nghi ngờ gì cả, nó là thứ huyền nhiệm, cái
vô trí, và chính vì thế mà nó có tính không khoa học hay
trước thời có khoa học. Nhưng như thế không có nghĩa là
nó vượt ra ngoài tầm ý thức của chúng ta và là một cái
gì chẳng có liên hệ đến chúng ta. Thật ra, trái lại, nó
là cái thân thiết nhất đối với chúng ta, và chính vì cái
thân thiết này mà chúng ta khó nắm bắt được nó, cũng như
mắt không tự thấy được mắt. Do đó để ý thức được
cái vô thức đòi hỏi một sự tu tập đặc biệt về ý thức.
Nói theo bệnh căn học, thì ý thức được đánh thức khỏi
vô thức một thời gian nào đó ở trong vòng tiến hóa. Thiên
nhiên tiến triển mà không tự ý thức, và con người hữu
thức phát sinh từ nó. Ý thức là một cái nhảy, nhưng cái
nhảy không thể có nghĩa là một sự phân ly trong ý nghĩa
vật lý của nó. Vì ý thức luôn cộng thông và bất đoạn
với vô thức. Thật vậy, không có vô thức, ý thức không
tác động được; nó mất hẳn cái nền tảng tác động.
Đó là lý do tại sao Thiền tuyên bố rằng Đạo là “cái
tâm bình thường.” Với chữ Đạo dĩ nhiên Thiền ngụ ý
vô thức, tác động thường trực trong ý thức của chúng
ta. Chẳng hạn như khi đói thì ăn, khi mệt thì nghỉ ngơi,
khi buồn ngủ thì ngủ, vân vân. Tuy nhiên, nếu đây là cái
vô thức mà Thiền nói đến như một thứ huyền nhiệm và
giá trị nhất trong đời sống con người như là động lực
chuyển hóa, chúng ta không thể nào không hoài nghi. Tất cả
những hành động vô thức kia từ lâu vẫn bị phóng vào phạm
vi bản năng phản xạ của ý thức phù hợp với nguyên tắc
của sự điều hòa về tinh thần.
2)
The terms “conscious” and “unconscious” are used with several different
meanings. In one meaning, which might be called functional, “conscious”
and “unconscious” refer to a subjective state within the individual.
Saying that he is conscious of this or that psychic content means that
he is aware of affects, of desires, of judgments, etc. Unconscious, used
in the same sense, refers to a state of mind in which the person is not
aware of his inner experiences; if he were totally unaware of all experiences,
including sensory ones, he would be precisely like a person who is unconscious.
Saying that the person is conscious of certain affects, etc., means he
is conscious as far as these affects are concerned; saying that certain
affects are unconscious means that he is unconscious as far as these contents
are concerned. We must remember that “unconscious” does not refer to
the absence of any impulse, feeling, desire, fear, etc., but only to the
absence of awareness of these impulses. Quite different from the use of
conscious and unconscious in the functional sense just described is another
use in which one refers to certain localities in the person and to certain
contents connected with these localities. This is usually the case if the
word “the conscious” and “the unconscious” are used. Here “the
conscious” is one part of the personality, with specific contents, and
“the unconscious” is another part of the personality, with other specific
contents—Từ “ý thức” và “vô thức” được dùng với
nhiều nghĩa khác nhau. Trong một ý nghĩa mà chúng ta có thể
nói là có tính cách tác năng, “ý thức” và “vô thức”
ám chỉ một trạng thái chủ thể trong cá nhân. Nói rằng
một người ý thức được nội dung tâm thần này nọ có
nghĩa là người ấy nhận thức được những tình cảm, dục
vọng, phán đoán, vân vân. “Vô thức” dùng theo cùng ý nghĩa,
ám chỉ một tâm trạng mà trong ấy con người không nhận
thức được những kinh nghiệm nội tâm của mình; nếu người
ấy hoàn toàn không nhận thức được tất cả những kinh
nghiệm, kể cả những kinh nghiệm cảm quan, người ấy thiệt
giống như một con người vô thức. Nói rằng con người ý
thức được những tình cảm nào đó, vân vân, có nghĩa là
người ấy ý thức được xét về những tình cảm này; nói
rằng những tình cảm nào đó là vô thức có nghĩa là người
ấy không ý thức được xét về những nội dung này. Chúng
ta phải nhớ rằng “vô thức” không ám chỉ sự khiếm diện
của bất cứ một xung lực, tình cảm, dục vọng, hay sợ
hãi nào, vân vân, mà chỉ ám chỉ sự không nhận thức được
những xung lực này. Khác hẳn với cách sử dụng ý thức
và vô thức theo ý nghĩa tác dụng mà chúng ta vừa diễn tả
là một cách sử dụng khác trong đó chúng ta ám chỉ những
địa điểm nào đó trong con người và những quan hệ với
những địa điểm này. Đây thường là trường hợp nếu
chữ “cái ý thức” và “cái vô thức” được sử dụng.
Ở đây “cái ý thức” là một thành phần của cá tính,
với những nội dung đặc biệt, và “cái vô thức” là một
thành phần khác của cá tính, với những nội dung đặc biệt
khác.
3)
See Mind of non-existence.
Uncontaminated
ignorance: Bất Nhiễm Ô Vô Tri—Vô tri hay không biết không
do nơi ô nhiễm của sự vật, mà do bởi sự không học từ
vô thỉ.
Uncontaminated
samadhi: Bất Nhiễm Trước Chư Pháp Tam Muội.
1)
The samadhi of purity: The samadhi which is uncontaminated by any evil
things—Tam muội không bị nhiễm trước hay tam muội thanh tịnh.
2)
Manjusri in samadhi holding as symbol of it a blue lotus in his left hand:
Đức Văn Thù Sư Lợi trong khi nhập tam muội với biểu tượng
bông sen xanh cầm nơi tay trái.
Uncontainable
or superlative pity: Vô Cái Đại Bi (lòng đại bi rộng lớn không
có gì bao trùm lên được).
1)
Cannot be covered or contained, universal: Không bao trùm hay chứa
đựng được (phổ quát).
2)
A characteristic of the pity of Buddha which includes all beings: Tính
bi mẫn của Đức Phật rộng lớn cùng cực, bao trùm lên tất
cả chúng sanh.
Uncontrollable
emission: Đồ Bất Nam—One of the five kinds of impotent males or
eunuchs—Đồ Bất Nam hay loại thấy người khác dâm là xuất
tinh khí. Một trong năm loại bất nam—See Five kinds of eunuchs.
Unconverted
(a): Không chịu cải đạo.
Uncorrupted:
Liêm khiết—Upright—Honest.
Uncorruptible
(a): Không hư nát.
Uncountable
eons: Asamkhyeyas of eons—Vô lượng kiếp.
Uncreated:
Inactive physically or mentally—Not creating—Not doing—Không có
sáng tạo—Vô vi—Vô Tác—See Asamskrta.
Uncreated
Dharma: Vô Vi Pháp—See Seventy-five dharmas of the Abhidharma Kosa,
and Unconditioned Dharma.
Uncreated
dharmakaya of Vairocana: Bản địa môn (Pháp thân của Đức Tỳ
Lô Giá Na)—The uncreated dharmakaya of Vairocana Buddha is eternal
and the source of all things, all virtues—Pháp thân vô vi của Đức
Phật Tỳ Lô Giá Na là hằng hữu và là cội nguồn của vạn
hữu, của mọi công đức.
Uncut
germs form nothing useful, without an education no child can be of any
use to society: Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất họ
bất tri lý (ngọc mà không mài không giũa cũng hoài ngọc đi,
con người mà không học thì không thể trở thành người thật
sự có lợi ích cho nhân quần xã hội được).
Undecided:
1)
Hesitating: Lừng khừng.
2)
Indeterninate: Indefinite—Irresolute—Unfixed—Unsettled—Undetermined—Uncertain—Bất
định.
Undecided
karma: Bất định nghiệp.
Undecided
and unsettled about the future: One hesitates, vacillates, is undecided,
is unsettled about the future—Đối với vấn đề thuộc về tương
lai nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng—See
Three dharmas (XXV).
Undecided
and unsettled about the past: One hesitates, vacillates, is undecided,
is unsettled about the past—Đối với vấn đề thuộc về quá
khứ nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng—See
Three dharmas (XXV).
Undecided
and unsettled about the present: One hesitates, vacillates, is undecided,
is unsettled about the present—Đối với vấn đề thuộc về
hiện tại nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng—See
Three dharmas (XXV).
Undefiled
(a): Vimala—Không ô uế—Vô cấu—Stainless.
Undefiled
Buddha: Phật Vô Cấu.
Undefiled
endurance: Vô Cấu Nhẫn—The stage of undefiled endurance, the final
stage of bodhisattva—Bồ Tát trong giai đoạn “vô cấu nhẫn”
là giai đoạn chót của Bồ Tát—See Six kinds of enduance.
Undefiled
knowledge: Amala (skt)—Pure consciousness—Thanh tịnh trí—Vô Cấu
Thức—See Amala-vijnana.
Undefiled
senses: Pure eyes, ears, nose, otngue, and body—Tịnh căn (mắt, tai,
mũi, lưỡi, thân).
Undefinable:
Neutral—Trung Tính—Không tốt không xấu—See Three types of
characters.
Undeflected
concentration: Ekagra (skt)—Nhất Tam Muội—Meditation on one
object—Undefeated concentration.
Undeluded
mind: Vô nhiễm tâm.
Undeluded
pure mind: Vô nhiễm thanh tịnh tâm.
Undenominational
(a): Bất phân tông phái—Không lệ thuộc vào giáo phái nào.
Under:
bên dưới.
Under
the auspices of someone: Under the patronage of someone—Dưới sự
bảo trợ của ai.
Undercurrent
forming - condition of being existence: Bhavanga (p & skt)—Tiềm
thức (dòng ý thức sâu thẳm trong ký ức của con người như
hạt giống nằm im trong lòng đất (tàng thức).
Under
the ground: Dưới đất.
Under
the influence of karma the conditions of reincarnation arise: The
conditional causation of the Hinayana, i.e. under the influence of
karma the conditions of reincarnation arise—Dưới ảnh hưởng của
nghiệp, những điều kiện tái sanh khởi lên hay Nghiệp Cảm
Duyên Khởi. Giáo lý duyên khởi của Tiểu Thừa, dưới ảnh
hưởng của nghiệp điều kiện tái sanh nẩy sanh—See Theory
of causation (III) (1) and Four principal uses of conditional causation.
Under
the patronage of someone: Under the auspices of someone—Dưới sự
bảo trợ của ai.
Under
the water: Dưới nước.
Underdevelopment
(n): Sự lạc hậu—Sự kém phát triển—Sự kém mở mang.
Underestimate
(v): Đánh giá thấp.
1)
Look lightly—Coi thường—Đánh giá thấp.
2)
Disregard—Xem Thường—One should never looks lightly upon slight
and small evils, considering them not to be offenses; for after death
retribution in undergone in the most exact detail—Chúng ta không nên
xem thường những việc xấu nhỏ như chẳng có gì vì sau khi
chết quả báo phải trả không thiếu một chi tiết nào.
Undergo
(v): Chịu đựng.
Undergo
changes: Chịu sự biến đổi.
Undergo
difficulties, hardships, or sufferings: Duskara-carya (skt)—Khổ hạnh.
Undergo
the discipline of penitence: Tu sám hối.
Undergo
a punishment: Receive a punishment—Thọ tội.
Undergo
(v) sufferings: Trải qua những cơn trầm thống—Trải qua những
cơn đau khổ.
Undergo
the three-fold training: Tu tập tam học.
Undergraduate
student: Sinh viên chưa tốt nghiệp.
Underhand
(a): Ám muội—Doubtful—Suspicious—Shady—Fishy—Dark.
Under-lying:
Cơ bản.
Under-lying
cause: Nguyên nhân cơ bản.
Underlying
tendency to aversion: Patigha (p)—Resentment—The inherent tendency
to resentment—Sân Tùy Miên—See Seven underlying tendencies.
Underlying
(inherent) tendency to conceit (pride): Conceit—Mạn Tùy Miên—See
Seven underlying tendencies.
Underlying
(inherent) tendency to doubt (uncertainty): Doubt—Nghi Tùy Miên—See
Seven underlying tendencies.
Underlying
tendency to ignorance: Ignorance—Vô Minh Tùy Miên—See Seven underlying
tendencies.
Underlying
tendency to lust for existence (becoming): Bhava-raga (p)—Craving for
becoming—Hữu Tham Tùy Miên—See Seven underlying tendencies.
Underlying
tendency to sensual lust: Kama-raga (p)—Sensous greed—The inherent
tendency to greed for sense desire—Dục Ái Tùy Miên—See Seven underlying
tendencies.
Underlying
tendency to views: Wrong views—The inherent tendency to false view—Kiến
Tùy Miên—See Seven underlying tendencies.
Under-lying
truth of all things: Chân lý cơ bản của vạn hữu—Under-lying
truth of all things is Buddha; immanent reason; Buddhahood or the underdeveloped
Buddha in all beings. This is the Buddhahood in the T’ien-T’ai Perfect
or Final doctrine of essential universal Budhahood, or one of the six stages
of Bodhisattva developments (the undeveloped Buddha in all beings)—Chân
lý cơ bản của vạn hữu là Phật, là Phật quả hay là vị
Phật chưa được phát triển trong chúng sanh mọi loài. Đây
là một trong Lục Tức Phật của tông Thiên Thai, Phật ở
ngôi Lý Tức hay chỉ vào Đức Phật đã sẳn có đủ Phật
tính thiên nhiên mà không cần giải hành gì cả (ngay kẻ phàm
phu xấu xa, nhưng nói về lý tính thì so với Phật chẳng phải
là hai)—See Six stages of Bodhisattva developments.
Understand
(v): Hiểu
Understand
and carry into practice the wisdom: Giải hành phát tâm—See Three
vows of the awakening of faith.
Understand
clearly: Anna (p)—Ajna or Ajnati (skt)—Liễu giải—Liễu Ngộ.
1)
To apprehend, or perceive clearly: Hiễu rõ.
2)
Thorough enlightenment: Clear apprehension—Clear knowledge or understanding—Perfect
knowledge—Complete enlightenment—Sự hiểu rõ.
Understand
and do: Interpretation and conduct—Giải hạnh.
Understand
the future, re-examine the past: Muốn biết tương lai thì hãy xem
quá khứ (dục tri vị lai, tiên sát dĩ vãng). Đây là cốt
lõi của luật nhân quả—This is the core of the law of cause and
effect.
Understand
one another: Ăn ý.
Understands
the minds of other beings: Tha tâm thông—One understands the minds
of other beings, of other persons, having encompassed them with one’s
own mind. He understands the mind of other beings, of other persons, having
encompassed them with his own mind. He understands a mind affected by lust
as affected by lust and a mind unaffected by lust; he understands a mind
affected by hate as affected by hate and a mind unaffected by hate as unaffected
by hate; he understands a mind affected by delusion as affected by delusion
and a mind unaffected by delusion as unaffected by delusion; he understands
a contracted mind as contracted and a distracted mind as distracted mind;
he understands an exalted mind as exalted and an unexalted mind as unexalted;
he understands a surpased mind as surpassed and an unsurpassed as unsurpassed;
he understands a concentrated mind as concentrated and an unconcentrated
mind as unconcentrated; he understands a liberated mind as liberated and
an unliberated mind as unliberated—Với tâm của vị ấy, vị ấy
biết tâm của các chúng sanh, các loại người; tâm có tham,
biết tâm có tham; tâm không tham, biết tâm không tham; tâm có
sân, biết tâm có sân; tâ
