Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH
- VIETNAMESE ANH VIỆT
Thiện
Phúc
E
E (jap):
Knowing—Huệ.
Each
cut thrice to pay homage to the Triratna: Nhất Đao Tam Lễ—Mỗi
một nhát dao chạm trổ hình tượng Phật đều phải lễ bái
Tam Bảo.
Each
of us: Mỗi chúng ta.
Each
writing thrice to pay homage to the Triratna: Nhất Tự Tam Lễ—In
writing Buddhist scriptures, at each writing thrice to pay homage to the
Triratna—Mỗi chữ viết về Phật pháp đều phải lễ bái
Tam Bảo.
Eager
desire for the multitudinousness of forms and appearances: Quá ham muốn
cái phức tính của các hình sắc và tướng trạng—See Four
causes that cause the eye-sense to be awakened.
Eagle
wood: Aguru or Tagara (skt)—Aloes wood—Fragrant shrub—Sandal incense—Trầm
hương.
Ear
(n): Srotrendriya (skt)—Nhĩ căn—Tai—See Nine impure openings in
our body, and Twenty two roots.
1)
This is one of the six senses on which one relies or from which knowledge
is received—Đây là một trong sáu giác quan hay sáu chỗ để
nhận biết—See Six senses on which one relies.
2)
According to The Flower Adornment Sutra, Chapter 38, there are ten kinds
of ear of Great Enlightening Beings. Enlightening beings accomplish
these will attain the supreme ear of great wisdom of Buddhas—Theo Kinh
Hoa Nghiêm, Phẩm 38, chư đại Bồ Tát có mười tai. Chư Bồ
Tát thành tựu pháp nầy thời được đại trí huệ nhĩ vô
thượng của các Đức Như Lai—See Ten kinds of ear of Great Enlightening
Beings.
3)
Srotra (skt): Nhĩ—See Seventy-five dharmas of the Abhidharma Kosa.
Ear
avoiding melodious sound: Tai đừng nghe tiếng du dương—See Six
robbers.
Ear
consciousness: Srotravijnana (skt)—Auditory consciousness—Ear-discernemtn—Ear
perception—Hearing consciousness—See Srotravijnana.
Ear-contact:
Nhĩ Xúc—According to the Sangiti Sutta in the Long Discourses of the
Buddha, this is one of the six groups of contacts—Theo Kinh Phúng Tụng
trong Trường Bộ Kinh, đây là một trong sáu xúc thân—See
Six groups of contacts.
Ear
of deliverance: Giải Thoát Nhĩ—The ear for hearing the truth which
leads to nirvana (the ear freed, hearing the truth is the entrance to nirvana)—Tai
chỉ còn nghe chân lý dẫn tới Niết bàn.
Ear
entrance: Nhĩ Nhập—See Six entrances.
Ears
and eyes: Nhĩ Mục.
Ear
is in union with the sound heard: Tai phải hòa hợp với âm thanh
nghe, một trong sáu sự hòa hợp giữa sáu căn với sáu trần—One
of the six unions of the six sense organs with the six objects of the senses—See
Six unions of the six sense organs.
Earlier
cause: Cause generated from earlier life—Earlier root—Tiền căn.
Earlier
conditions: Predestined affinity—Tiền duyên.
Early
morning consultation: Tảo Tham—The early morning assembly—Buổi
tham vấn vào sáng sớm.
Early
Ordinations: Những người thọ cụ túc giới đầu tiên—Moggallana
and Sariputta were two very important early converts who became Buddha’s
chief disciples. Formerly they were the disciples of another religious
guru Sanjaya, but had not attained much spiritually under their teacher.
They both were very wise and learned Brahmans. Sariputta was the first
to learn of the Buddha and his noble path from one of the disciples of
the Buddha. Therefore, he went to the Buddha seeking the refuge and was
duly ordained. He was deeply impressed by the teachings and supernatural
powers of the Buddha. Sariputta then went to Moggallana and told him of
his conversion to Buddhism. They not only became the Buddha’s disciples
but also brought with them over 200 followers. Later, Sariputta came to
be highly respected in the Order for his wisdom, while Moggallana became
famous for his supernatural powers. Right after His Enlightenment, the
Buddha went to Rajagriha, the capital of Magadha. There Bimbisara was the
king. Bimbisara came to receive the Blessed One, accompanied by a number
of courtiers, wise men, brahmans and a large number of eminent citizens.
The Buddha taught them the Noble Eightfold Path, and they all became his
lay followers. Bimbisara was highly pleased with the teachings of the Sakyamuni
and waited in person on the Buddha and his monks at alms meal. As a token
of his gratitude to the Buddha, His Dharma and Sangha, he donated the famous
Venuvana or the Bamboo Grove, lying on the outskirts of the city, to the
community of monks. A rich merchant then erected dwelling units there and
thus the first proper Buddhist monastery came into existence. The Buddha
was a great walker and a wanderer. During the last forty-five years of
his life, he traveled covering the whole of the north-eastern India on
foot. He covered 20 to 30 kilometers of distance a day. In his wandering,
he came across all sorts of people, from kings, noblemen, rich merchants
to farmers, ascetics, Brahmans, low caste people, students and others and
taught them the Ultimate Truth. His teachings were simple and practical
which appealed both to reason and emotions. He did not believe in the superiority
based on caste and social status and preached equality. Many of his chief
disciples were low caste people. Upali was a barber, Sumita a scavenger,
Svapaka a dog-eater, Svati a fisherman, and Nanda a cowherd. Actually,
his monks and lay followers belonged to all castes in the society. He vehemently
refuted the claims of caste and opposed the brahmans, who were arrogant
and ignorant and befooled the masses in the name of religion. He condemned
them for their rituals and animal sacrifices for he knew and preached that
“by birth one is neither Brahman nor Sudra. Only one’s words and behavior
determine whether one is solder or a craftsman or a priest—Mục Kiền
Liên và Xá Lợi Phất là những đại đệ tử đầu tiên của
Đức Phật. Trước kia họ là đệ tử của giáo phái Sanjaya,
nhưng không đạt được giác ngộ tâm linh. Họ là những bậc
Bà la môn thông thái. Trước tiên Xá lợi Phất nghe nói về
Đức Phật và con đường thánh thiện của Ngài từ các vị
đệ tử Phật. Vì vậy, ông bèn tìm đến quy-y và thọ giới
với Đức Phật. Ông vô cùng cảm phục trước những giáo
pháp và sức mạnh siêu nhiên của Đức Phật. Đoạn Xá Lợi
Phất tìm gặp Mục Kiền Liên và báo cho ông ta biết về sự
quy y với Phật giáo của mình. Sau đó chẳng những họ trở
thành đệ tử Phật mà họ còn mang theo với mình 200 đệ
tử khác. Về sau này, Xá Lợi Phất rất được kính trọng
trong Tăng đoàn vì trí tuệ của ngài, trong khi Mục Kiền Liên
nổi tiếng với thần thông. Ngay sau khi thành đạo, Đức Phật
đã đi đến thành Vương Xá, thủ đô của xứ Ma Kiệt Đà.
Tại đây Ngài đã gặp lại vua Tần Bà Sa La. Vua và một số
quần thần, một số nhà thông thái cũng như những công dân
ưu tú của xứ Ma Kiệt Đà đã đến gặp Phật. Đức Phật
dạy họ về Bát Thánh Đạo và sau đó họ đã quy-y và trở
thành đệ tử của Ngài. Vua Tần Bà Sa La rất hài lòng về
giáo pháp của Đức Phật và ông đã phục vụ Đức Phật
và chư Tăng trong suốt buổi thọ trai. Để tỏ lòng biết
ơn đến Đức Phật, giáo Pháp của Ngài và Tăng đoàn, nhà
vua đã cúng dường cho Tăng đoàn ngôi tịnh xá Trúc Lâm, nằm
ở ngoại thành Vương Xá. Một người thương gia giàu có trong
thành sau đó đã xây dựng lên tại khu Trúc Lâm ngôi tịnh
xá đầu tiên cho giáo đoàn. Trong suốt 45 năm còn lại trong
cuộc đời Đức Phật, Ngài đã chu du bằng đôi chân của
chính mình khắp miền Đông Bắc Ấn Độ. Mỗi ngày Ngài đi
bộ từ 20 đến 30 cây số. Trong khi chu du hoằng hóa như vậy,
Ngài gặp nhiều hạng người, từ vua quan, người cao thượng,
thương nhân giàu có, đến nông dân, những nhà ẩn tu, Bà
La Môn, những người thuộc giai cấp thấp, học sinh và nhiều
hạng người khác, và Ngài đã dạy cho họ về Chân Lý Tối
Thượng. Giáo pháp của Ngài đơn giản và thực tiển về
cả hai mặt lý luận và tình cảm. Ngài không tin nơi sự siêu
việt của giai cấp trong xã hội và Ngài giảng dạy về sự
bình đẳng của mọi người. Rất nhiều đại đệ tử của
Ngài là những người thuộc giai cấp thấp. Ưu Ba Li là một
người thợ hớt tóc, Sumita là một phu quét đường, Svapaka
là một kẻ ăn thịt chó, Svati là một ngư phủ, và Nan Đà
là một người chăn bò. Kỳ thật, chư Tăng và đệ tử tại
gia của Đức Phật thuộc tất cả mọi giai tầng trong xã
hội. Ngài kịch liệt bác bỏ giai cấp và chống lại giai
cấp Bà La Môn, những kẻ kiêu ngạo và ngu si và lừa phỉnh
quần chúng dưới danh nghĩa tôn giáo. Ngài lên án họ đã
đem nghi lễ cúng tế bằng cách hy sinh súc vật vì Ngài
biết và ngài thuyết giảng rằng: “Sanh ra không ai là Phạm
Thiên hay Thủ đà la. Chỉ có lời nói và cách hành xử quyết
định người ấy là quân nhân, thợ thủ công hay giáo sĩ
mà thôi.
Early
stage of enlightement: Initial stage of enlightement—Brought
about through the external or influence of teaching—Thủy giác—See
Three kinds of enlightenments (B).
Earn
a livelihood by astrology (looking up in the sky to talk about stars):
Ngưỡng Khẩu Thực—Làm nghề chiêm tinh hay ngước lên trời
xem tinh tú, mặt trời, mặt trăng, xem gió mưa sấm sét—See
Four improper ways of obtaining a living on the part of a monk.
Earn
a livelihood by bending down: To cultivate the land, collect herbs etc,
one of the four heterodox means of living for a monk—Hạ khẩu thực.
Earn
a livelihood by doing work with his hands: Hạ Khẩu Thực—Trồng
trọt, làm vườn, chế thuốc hay làm việc bằng tay chân để
kiếm sống—See Four improper ways of obtaining a living on the
part of a monk.
Earn
a livelihod by flattery (rich people or powerful people): Phương Khẩu
Thực—Luồn cúi nịnh bợ (những nhà quyền thế giàu có
để được họ ban cho ân huệ)—See Four improper ways of obtaining
a living on the part of a monk.
Earn
a livelihood by magic, spells, or by fortune-telling: Duy Khẩu Thực—Dùng
chú thuật, bói toán lành dữ để kiếm cơm áo—See Four improper
ways of obtaining a living on the part of a monk.
Earn
(v) one’s living: Cầu thực.
Earns
one’s living (livelihood) by the wrong ways: Hạ Khẩu Thực—Tăng
Ni kiếm sống bằng những cách sai lầm—A monk earns his living
(livelihood) by bending down to cultivate the land. One of the four heterodox
means of living of a monk—Một vị sư kiếm sống bằng cách cày
cấy hay những phương pháp tà vạy khác. Một trong bốn cách
sống tà mệnh của người xuất gia.
1)
A monk or nun earns his or her living by bending down to cultivate the
land: Tăng Ni làm việc kiếm sống.
2)
Colect herbs for a living; however, collecting herbs to save human lives
is in compliance with the Compassion which the Buddha had taught: Bốc
thuốc kiếm sống; tuy nhiên nếu bốc thuốc vì nhân đạo
cứu người là đúng với lòng bi mẫn Phật dạy.
3)
Another wrong way of earning a living is to look up and telling or guessing
as in astrology: Xem thiên văn—Một lối sống tà mạng khác
là xem thiên văn.
4)
Fortune-telling: Nghênh Khẩu Thực (bói quẻ).
Earnest
(a): Đứng đắn, Tinh cần.
Earnest
doers: Người hành đạo tinh cần—Four grades of earnest doers,
who follow the bodhisattva discipline and attain to the following—Bốn
loại hành nhân—See Four grades of earnest doers.
Earnest
words: Lời tha thiết.
Earnestly
trying: Viriyam (p)—Virya (skt)—Tinh Tấn—Tinh cần—Diligence—Earnestly
trying—Effort—Enthusiastic—Exertion—Fortitude—Perseverence—Unchecked
progress—Virility—Vigor—Zeal.
Earnestness
(n): Sự tinh cần.
Earth
(n): Đất—See Nine elements or nine substances (A).
(I)
An overview of “Earth”—Tổng quan về “Đất”:
1)
Bhumi (skt): Đất—Externalits believe that in the beginning, a so-called
God created the heaven and the earth—Ngoại đạo tin rằng khởi
nguyên cái gọi là Thượng đế đã tạo dựng nên trời và
đất.
2)
Prithin (skt)—Pathavi (p)—Địa Đại (Kiên)— Earth—Solid matter—Prithin
means the element of extension, the substratum of matter. Without it objects
have no form, nor can they occupy space. The qualities of hardness and
softness are two conditions of this element. After death, these parts will
decay and deteriorate to become soil. For this reason, they belong to the
Great Soil—Đất (tóc, răng, móng, da, thịt, xương, thận, tim,
gan, bụng, lá lách, phổi, bao tử, ruột, phẩn, và những chất
cứng khác). Địa Đại là thành phần vật chất mở rộng
hay thể nền của vật chất. Không có nó vật thể không có
hình tướng và không thể choán khoảng không. Tính chất cứng
và mềm là hai điều kiện của thành phần nầy. Sau khi chúng
ta chết đi rồi thì những thứ nầy lần lượt tan rã ra thành
cát bụi, nên nó thuộc về Địa Đại—See Four great elements.
3)
Earth is considered as one of the four poisonous snakes in a basket which
imply the four elements in a body (of which a man is formed)—Đất được
coi như là một trong bốn con rắn độc trong giỏ ám chỉ tứ
đại trong thân thể (tạo nên thân thể con người)—See Four
poisonous snakes.
(II)
Ten aspect of “Earth”—Mười đặt tính của “Đất”:
1)
It is wide and extensive: Rộng lớn và trải dài.
2)
It support all living beings: Nuôi dưỡng chúng sanh mọi loài.
3)
It is impartial: Đất không thiên vị một ai.
4)
It receives the great rain: Nhận đại vũ (mưa lớn).
5)
It produces grasses and trees: Sản sanh cây cỏ.
6)
It holds all planted seeds: Giữ tất cả những hạt được vun
trồng.
7)
It holds many treasures: Giữ nhiều bảo vật.
8)
It produces medicinal herbs: Sản sanh dược thảo.
9)
It is not moved by the blowing wind: Không bị gió cuốn đi.
10)
It does not tremble at the lion’s roar: Không bị rung chuyển bởi
tiếng sư tử hống.
Earth-deva
in the Garbhadhatu group: Địa Thiên Cấu.
Earth-devi:
Prthivi (skt)—Earth spirit—Địa thần—Land Deities—Địa Thiên—The
earth-deva, one of the four with thunderbolts in the Vajradhatu group—Một
trong bốn vị Chấp kim cang thần trong Kim Cang giới.
Earth-dust:
Địa Trần—Atoms of the earth element—Dust of the earth.
Earth
furnace: Square in shape—Địa Lô, lò đất hình vuông—See Four
furnaces.
Earth-goddess:
Kiên Lao Địa Thần—Deity, or spirit—Còn gọi là Kiên Lao Địa
Thiên, hay Kiên Lao Địa Kỳ, tên của vị Nữ Thần Đại Địa,
tức là đất vững bền và Thần kiên cố.
Earth-immortals:
Địa tiên—Địa Hành Tiên—Genii, one of the classes of rsis;
i.e. bhudeva or Brahman—See Five kinds of immortals.
Earth
Mother: Địa Mẫu.
Earth-prison:
Naraka (skt)—Hell or hells—Địa Ngục—See Hells.
Earthquakes:
Chấn động của đất—Địa Động—The earth shaken, one of
the signs of Buddha-power. There are six earthquakes or earth-shakings
of which there are three categories. Earthquake is also one of the six
auspicious indications—Động đất, một trong những dấu hiệu
của Phật lực. Có sáu thứ chấn động của đất. Động
đất cũng là một trong sáu điềm lành (lục thoại)—See Six
earthquakes, and Six auspicious indications.
Earth’s
resources: Tài nguyên của trái đất.
Earth-rsi:
Cavern genie—Địa tiên—Subterranean—Earth-immortals—Earth genii—Land
Fairies.
Earth
shaken: One of the signs of Buddha-power—Địa động thụy.
Earth-shakings:
Chấn động của đất—The six earthquakes or earth-shakings of
which there are three categories—Sáu thứ chấn động của đất—See
Earthquakes and Six earthquakes.
Earth
spirit: Thần Đất (địa thần).
Earth
Store Bodhisattva: Ksitigarbha (skt)—Địa Tạng Bồ Tát—See Ksitigarbha.
Earth
Store Bodhisattva’s image: Hình tượng vẽ của Bồ Tát Địa
Tạng.
Earth-Store
Bodhisattva’s original vows: Địa Tạng Bổn Nguyện—See Ksitigarbha
(III).
Earth
Store Sutra: Kinh Địa Tạng—See Ksitigarbhapranidhana-Sutra.
Earth-traveling
immortal: Địa hành tiên—See Ten kinds of Immortals (1).
Earth-Treasury
Bodhisattva: Ksitigarbha (skt): Kshigarbha—Earth-store Bodhisattva—Earth-Treasury
Bodhisattva—Earth-Womb Bodhisattva—Địa Tạng Vương Bồ Tát—See
Ksitigarbha.
Earth
trembles, light shines everywhere: Lúc Phật vào cửa thành thời
đại địa chấn động, quang minh chiếu khắp—See Ten kinds
of Buddha-work in all worlds in all times of the Buddhas (B) (7).
Earth-Wisdom
(Wealth) Youth: Địa Trì (Tài) Huệ Đồng Tử—The youth who controls
earthly possessions, the fourth on left of the messengers of Majusri in
the Garbhadhatu group—Đồng tử kiểm soát tài sản trần thế,
vị sứ giả thứ tư bên trái của Ngài Văn Thù trên Pháp
Giới.
Earth-wheel:
Địa Luân—One of the five circles, i.e. space, wind, water,
earth and above them fire; the five wheels or umbrellas shown on the top
of certain stupas or pagodas—Một trong ngũ luân (năm vòng tròn);
ngũ luân thường được đặt trên đỉnh các tháp hay chùa.
Earth-Womb
Bodhisattva: Ksitigarbha (skt): Kshigarbha—Earth-store Bodhisattva—Earth-Treasury
Bodhisattva—Địa Tạng Vương Bồ Tát—See Ksitigarbha.
Earthern
vessel-Golden vessel: Ngõa Khí Kim Khí.
1)
An Earthern Vessel: Ngõa Khí—Implies the Sravaka Method—Một cái
bình bằng sành, ám chỉ Phương Pháp Thanh Văn.
2)
A golden vessel: Kim Khí—Implies the Bodhisattva-Method—Một cái
bình bằng kim khí, ám chỉ Phương Pháp Bồ Tát.
Earthly
(a): Prthag-jana (skt)—Puthujjana (p)—Phàm phu (thuộc về trần
tục)—Common—Ordinary—Profane—Vulgar—Worldly.
Earthly
body of the Buddha: Sambhogakaya (skt)—Sinh thân—See Two forms of
body (C).
Earthly
city: Cõi trần.
Earthly
deliverance to Arahatship: Active deliverance to Arahatship—Hữu vi
giải thoát—See Two kinds of deliverance (A).
Earthly
knowledge: Common knowledge, ordinary knowledge or worldly knowledge—Phàm
thức.
Earthly
and Moral bodies: Sinh thân và Pháp thân—See Two forms of body (C).
Earthly
pollution: Common dust—Tục trần.
Earthly
wisdom: Thế gian trí—Ordinary wisdom or normal worldly knowledge or
ideas—Phàm trí chấp trước hết thảy hữu vô của chư pháp—See
Three kinds of wisdom (B).
Ease
(n): Thoải mái—To be at ease—Ấm no.
Ease
of body and joy at heart: Sikha (skt)—Happy—Peace and happiness—Well
being—Comfort—An lạc (thân an tâm lạc).
Ease
of body and mind: Tranquility of body and mind—Thanh tịnh thân tâm—See
Seven Bodhyangas.
Easily
seen are others’ faults; hard indeed to see one’s own faults: The Buddha
taught that we should not evade self-responsibility for our own actions
by blaming them on circumstances or unluckiness—Thấy lỗi người
thì dễ, còn thấy lỗi mình thì thật là khó vô cùng.
East:
Purva (skt)—Phía Đông—See Ten directions.
East
continent: Videha or Purvavideha (skt)—Thắng Thần Châu—The continent
east of Sumeru Mountain—Đông Thắng Thần châu.
East
guardian deva: Vô Úy Kết Hộ—One of the four great guardian devas
of the four quarters—Một trong Tứ Đại Hộ Pháp—See Four great
guardian devas of the four quarters.
Eastern
Buddhism: Phật giáo Đông phương.
Eastern
continent: Purva-Videha (skt)— Đông Thắng Thần Châu—The eastern
of the four great continents of a world, east of Mount Meru, semicircular
in shape. The continent conquering spirits, semi-lunar in shape; its people
having faces of similar shape—Đông Thắng Thần Châu, còn gọi
là Bổ La Phược Vĩ Nễ Hạ, Phất Bà Đề, hay Phất Vu Đại,
một trong bốn đại châu, châu nầy ở trong biển Hàm Hải,
về phía đông núi Tu Di, hình bán nguyệt. Lục địa chế ngự
ma quỷ, có hình bán nguyệt, dân trên đó cũng có khuôn mặt
hình bán nguyệt (chu vi của cõi nầy là 21.000 do tuần, dân
trong cõi nầy có thân hình tốt đẹp hơn hết, và sống thọ
đến 600 tuổi)—See Four Saha Continents.
Eastern
esoteric sect: Đông Mật—The eastern esoteric or Shingon Sect of Japan,
in contrast with the T’ien-T’ai esoteric sect—Mật giáo tại Nhật
Bản, đối lại với Mật giáo của tông Thiên Thai (Đông Mật
cho rằng Đức Đại Nhật và Thích Ca là khác thể, còn Tây
Mật cho rằng Đức Đại Nhật và Thích Ca là đồng thể).
Eastern
Heaven King: Trì Quốc Thiên Vương—Dhrtarastra (skt)—Dhatarattha
(p)—Deva who rules over the Gandhabbas and keeps his kingdom (white color)—The
celestial musicians—Đông thiên vương (Đa La Tra) cai quản Càn
Thát Bà (những vị trời nhạc sư)—See Four Heavenly (Guardian)
Kings.
Eastern
land: China—Đông độ.
Eastern
Roman Empire: Đại Tần—Another name for old Syria Empire—Tên gọi
khác của nước Syria thời cổ, đế quốc La Mã ở phương
đông.
Eastern
Sacred Mountain: One of the famous mountain in Shan-Tung province, China—Thái
Sơn hay Đông Sơn, một trong những ngọn núi nổi tiếng trong
tỉnh Sơn Đông thuộc Trung Quốc.
Easy
(a): Dễ dàng.
Easy-going:
Dễ dãi.
Easy
life: An nhàn.
Easy
Path of Practice: Con Đường Dễ—The Pure Land method which
relies on both self-power and other-power, the power and assistance of
the Buddhas or Bodhisattvas—The Pure Land Dharma Door—Recitation of
Amitabha Buddha’s name—Pháp môn Tịnh Độ dựa vào cả tự
lực lẫn tha lực từ chư Phật và chư Bồ Tát.
Easy
to say: Dễ nói—Buddhist precepts are easy to say, but difficult to
do.
Easy
to see the fault of others: Thấy lỗi người thì dễ.
(I)
An overview of “Easy to see the fault of others”—Tổng quan về
“Thấy lỗi người dễ”: Easy seen are others’ faults; hard
indeed to see one’s own faults. The Buddha taught that we should not
evade self-responsibility for our own actions by blaming them on circumstances
or unluckiness. Usually when a man is forced to see his own weakness, he
avoids it and instead gives it to self-deceit. He will search his brain
for an excuse, even the lamest one will do, to justify his actions. He
may succeed in doing this. Sometimes he succeeds so well in trying to fool
others, he even manages to fool himself with the very ghost created by
his mind. However, you may fool some of the people for some of the time,
but not all the people all the time. According to the Buddha, the fool
who does not admit he is a fool is a real fool. And the fool who admits
he is a fool is wise to that extent. If you have made a mistake, then admit
it. You need courage, of course admission of your own mistake is not pleasant.
You also need wisdom to see your own faults. Sincere Buddhists should not
think that you have been unlucky, or you have been a victim of fate. Face
your shortcomings. You must realize that your mind has created the conditions
which gave rise to the miseries and difficulties you are experiencing.
This is the only way that can help lead you to a happy life—Thấy lỗi
người thì dễ, thấy lỗi mình khó. Đức Phật daỵ chúng
ta không nên tránh né trách nhiệm của chính mình bằng cách
đỗ thừa cho người khác về những hoàn cảnh không may hay
những điều sui rủi. Thông thường con người khi phải đương
đầu với những khuyết điểm của mình, họ thường dối
mình và tránh né nhận sự lỗi lầm đó. Họ sẽ tìm đủ
mọi cách để bào chữa, ngay cả sử dụng phương cách tệ
hại nhất để biện minh cho việc làm của họ. Họ có thể
thành công trong việc bào chữa này. Đôi khi họ đạt được
kết quả bằng cách cố gắng lừa gạt người khác, ngay cả
việc tự dối mình với những ý tưởng xấu xa nảy sinh trong
tâm trí. Tuy nhiên, bạn có thể lừa đảo vài người trong
một đôi lúc, chứ bạn không thể lúc nào cũng lừa đảo
được mọi người. Theo Đức Phật: “Kẻ thực sự xấu
ác, khi họ gây tạo tội lỗi mà không tự biết. Và người
làm ác nhưng biết sám hối tội lỗi của mính là người
có trí tuệ vậy.” Nếu bạn phạm lỗi, bạn nên chấp
nhận điều ấy. Dĩ nhiên bạn cần có can đảm để thấy
được sự sai quấy của chính mình. Phật tử thuần thành
đừng bao giờ nghĩ rằng mình không may, bất hạnh, hay mình
là nạn nhân của vận số. Bạn nên ý thức rằng tâm của
bạn tạo nên những nguyên nhân gây nên mọi khổ đau phiền
não cho chính bạn. Chỉ có như vậy bạn mới đi đến đời
sống hạnh phúc thật sự được.
(II)The
Buddha’s teachings on “Easy to see the faults of others, but it is
difficult to perceive our own faults”—Đức Phật dạy về “Thấy
lỗi người dễ, thấy lỗi mình khó”:
1)
It is easy to see the faults of others, but it is difficult to perceive
our own faults. A man winnows his neighbor’s faults like chaff, but hides
his own, as a dishonest gambler conceals a losing dice (Dharmapada 252):
Thấy lỗi người thì dễ, thấy lỗi mình mới khó. Lỗi người
ta cố phanh tìm như tìm thóc trong gạo, còn lỗi mình ta cố
che dấu như kẻ cờ gian bạc lận thu dấu quân bài.
2)
He who sees others’ faults, is easy to get irritable and increases afflictions.
If we abandon such a habit, afflictions will also be gone (Dharmapda 253):
Nếu thấy lỗi người thì tâm ta dễ sinh nóng giận mà phiền
não tăng thêm, nếu bỏ đi thì phiền não cũng xa lánh.
3)
Those who perceive wrong as wrong and what is right as right, such men,
embracing right views and go to the blissful state (Dharmapada 319): Lỗi
biết rằng lỗi, không lỗi biết rằng không lỗi, giữ tâm
chánh kiến ấy, đường lành thấy chẳng xa.
Easy
success: Dễ thành công—In the Ten Non-seekings, the Buddha taught:
“We should not wish that our plans and activities meet with easy success,
for we will then be inclined to thoughts of contempt and disrespect. This
leads to the transgression of pride and conceit, thinking ourselves to
be filled with virtues and talent.”—Trong Mười Điều Tâm Niệm,
Đức Phật dạy: “Việc làm thì đừng mong dễ thành, vì
việc dễ thành thì lòng hay khinh thường kiêu ngạo.”—See
Ten Non-Seeking Practices.
Easy
way of salvation: Dị hành đạo—The way of recitation or invocation
of Amitabha—Con đường dễ bằng cách niệm hồng danh Phật
A Di Đà—See Two ways (B).
Eat
apart from the Sangha and eat in one’s own room: Không ăn cùng đại
chúng và ăn trong phòng riêng của mình—A Bhiksu or Bhiksuni who
eats apart from the Sangha and eats in his or her own room, except when
he or she is sick or is unable to eat with the Sangha due to Sangha services,
commits an Expression of Regret Offence—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo
Ni nào không ăn chung với đại chúng mà ăn riêng trong phòng,
trừ khi vị ấy bệnh hay vì công việc do giáo hội sai đi,
là phạm giới Ba Dật Đề, phải phát lồ sám hối—See Ninety
Pacittiya offences which require confession and repentance and See Pacittiya
(II).
Eat
at dawn: Chư thiên ăn vào buổi sáng—The devas eat at dawn—See
Four times for food.
Eat
and drink without moderation: Ăn uống không điều độ—A Bhiksu
or Bhiksuni who, out of greed, eats and drinks without moderation, commits
an Expression of Regret Offence—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni nào
vì tham ăn mà ăn uống không điều độ là phạm giới Ba Dật
Đề, phải phát lồ sám hối—See Ninety Pacittiya offences which
require confession and repentance, and Pacittiya (II).
Eat
in the evening: Súc sanh ăn vào buổi chiều—Animals eat in the
evening—See Four times for food.
Eat
at night: Quỷ ma ăn vào buổi tối—Demons and ghosts eat at night—See
Four times for food.
Eat
a non-vegetarian meal: Ăn mặn—A Bhiksu or Bhiksuni who eats a non-vegetarian
meal, even though he or she excuses himself or herself by saying that he
or she lacks nutrition, commits an Expression of Regret Offence—Vị
Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo nào ăn mặn, dù lấy cớ là thiếu dinh
dưỡng, vẫn phạm giới Ba Dật Đề, phải phát lồ sám hối—See
Ninety Pacittiya offences which require confession and repentance, and
Pacittiya (II).
Eat
at noon: Chư Phật ăn đúng ngọ—All Buddhas eat at noon—See Four
times for food.
Eat
only breakfast and the main noon meal: Chỉ ăn sáng và bữa ngọ
là chính—See Twelve kinds of ascetic practices (dhuta).
Eat
only food begged: Chỉ ăn đồ khất thực—See Twelve kinds of ascetic
practices (dhuta).
Eat
out of hours: Ăn không đúng giờ (phi thời thực).
Eat
with limited amount: Tiết Lượng Thực—See Twelve kinds of ascetic
practices (dhuta).
Eat
the pollen of flowers: Ăn phấn hoa.
Eat
uncooked food: Ăn thức ăn chưa được nấu chín—See Nine kinds
of irregular death.
Eat
what is difficult for the stomach to digest: Ăn không tiêu được—See
Nine kinds of irregular death.
Eat
what is not allowed to: Không nên ăn mà cứ ăn—See Nine kinds of
irregular death.
Eat
what is not suitable for the stomach: Chẳng ăn quen mà cứ ăn—See
Nine kinds of irregular death.
Eat
together: Cùng ăn—See Three togethers.
Eat
too much: Ăn quá lượng—See Nine kinds of irregular death.
Eating:
Ăn—The fine manner of eating—Uy nghi lúc ăn:
1)
A Bhiksu or Bhiksuni should not choose only the best tasting food for himself
or herself—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni không nên lựa thức ăn
ngon.
2)
A Bhiksu or Bhiksuni, while eating, should not chew and swallow his or
her food in a rush, but should chew each mouthful slowly about thirty times
before swallowing—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni, lúc ăn, không nên
vừa nhai vừa nuốt một cách vội vã, nên nhai chậm rãi khoảng
30 lần trước khi nuốt.
3)
A Bhiksu or Bhiksuni should not talk during a meal—Vị Tỳ Kheo
hay Tỳ Kheo ni không nên nói chuyện trong lúc ăn.
4)
A Bhiksu or Bhiksuni should not chew and drink soup loudly—Vị Tỳ
Kheo hay Tỳ Kheo Ni không nên nhai hoặc húp lớn tiếng.
5)
A Bhiksu or Bhiksuni should not lick the food from his or her plate with
his or her tongue and should not open his or her mouth wide-open when putting
food into it—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni không nên lấy lưỡi
liếm đồ ăn trong dĩa and không nên hả miệng quá to khi đưa
thức ăn vào miệng.
6)
A Bhiksu or Bhiksuni, in a formal meal, should not put down his or her
empty bowl when those who have been ordained longer than him or her are
still eating—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni, trong buổi ăn với
chúng, không nên đặt chén xuống khi những người cao lạp
hạ (cao tuổi đạo) hơn vẫn còn đang ăn.
7)
A Bhiksu or Bhiksuni should not leave leftover food when he or she is finished
eating—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni không nên bỏ thừa thức
ăn.
8)
A Bhiksu or Bhiksuni should not stand up in the middle of a meal, nor stand
up as soon as she has finished eating, before the sound of the bell—Vị
Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni không nên đứng dậy giữa bữa ăn,
hoặc ăn xong rồi đứng dậy trước khi có tiếng chuông.
9)
A Bhiksu or Bhiksuni should eat lightly in the evening so that he or she
feels light in body and avoids wasting time cooking—Vị Tỳ Kheo hay
Tỳ Kheo Ni nên ăn nhẹ vào buổi chiều cho thân thể nhẹ nhàng
và không tốn thì giờ nấu nướng.
Eating
and drinking: Ăn uống.
Eating
animal meat: Ăn thịt động vật—According to Zen Master Suzuki
in Studies in The Lankavatara Sutra, there are eight reasons for not eating
animal food as recounted in The Lankavatara Sutra—Theo Thiền Sư D.T.
Suzuki trong Nghiên Cứu Kinh Lăng Già, có tám lý do không nên
ăn thịt được nêu ra trong Kinh Lăng Già—See Eight reasons for
not eating animal food.
Eating
meat will be alienated by the devas: Ăn thịt sẽ bị chư Thiên ghét
bỏ—If a Bodhisattva eats meat, he cannot attain the end he wishes;
for he will be alienated by the Devas, the heavenly beings who are
his spiritual sympathizers and protectors—Nếu vị Bồ Tát
mà ăn thịt thì vị ấy sẽ không thể nào đạt được cứu
cánh mình muốn, vì vị ấy sẽ bị chư Thiên, những vị ái
mộ và bảo hộ, ghét bỏ—See Eight reasons for not eating animal
food.
Eating
meat will cause terror among animals: Ăn thịt gây kinh hãi cho thú
vật—If sentient beings see an Enlightening Being eating meat and causing
terror among animals, their hearts will naturally turn away from him and
from the teaching he professes. They will then loose faith in Buddhism—Nếu
chúng sanh thấy một vị Bồ Tát ăn thịt và gây kinh hãi cho
thú vật, thì tâm của họ tự nhiên sẽ tránh xa vị ấy và
cũng tránh xa giáo lý mà vị ấy đang thuyết giảng. Kế đó
họ sẽ mất niềm tin về Phật giáo—See Eight reasons for not
eating animal food.
Eating
at night: Night time is the time the demons feed—Quỷ thực thời
(ban đêm là giờ ăn của quỷ).
Echigo
(jap): Vùng Việt Hậu (Nhật Bản).
Echizen
(jap): Vùng Việt Tiền (Nhật Bản).
Echo
(n): Dư âm.
Echo
arises due to mountains, valley, and sound, and has no form, cannot be
seen: Âm thanh của Đức Như Lai ví như tiếng vang do hang núi
và âm thanh mà phát ra không có hình trạng, chẳng ngó thấy
được—See Four characteristics of Buddha’s voice.
Eclipse
of sun and moon: Emblematic of pride, one of the four films or things that
becloud—Nhật Thực hay Nguyệt Thực, biểu tượng của ngã
mạn cống cao, một trong bốn màn che phủ—See Four films or
things that becloud.
Economical
(a): Cần kiệm—Thrifty.
Ecstasy
(n): Kích thích—Khích động.
Ecstatic
trance of Sakyamuni: Samadhi of the precious place, the samadhi by which
the Buddha dispensed His powers and riches to all beings—Bảo xa tam
muội.
Edict
(n): Chiếu chỉ—Chỉ dụ.
Edification
(n): Sự khai đạo.
Edify
sentient beings in the realm of life: Action in the realm of life, to freely
edify sentient beings, one of the ten kinds of action of Great Enlightening
Beings. Enlightening Beings who abide by these can achieve the action of
Buddhas that has no coming or going—Hạnh thọ sanh tất cả xứ,
vì tự tại giáo hóa chúng sanh—See Ten kinds of practice of great
enlightening beings (II).
Edo
(jap): Thời đại Giang Hộ (Nhật Bản).
Educate
(v): Giáo dục—To bring up—To rear.
Educate
oneself: Học lấy.
Educate
someone: Giáo dục ai—To teach someone or to provide someone with an
education.
Educated:
Người có học thức.
Education
only consists in rediscovering one’s own mind, which has been lost: Học
cốt để tìm lại cái tâm đã mất chứ không cốt chi khác
(Học vấn chi đạo vô tha, cầu kỳ phóng tâm nhi dĩ hỉ).
Educational
activities: Hoạt động giáo dục.
Educational
conference: Hội Nghị Giáo Dục.
Eduction
(n): Sự rút ra—Sự suy đoán.
Effect
(n): Quả—Consequence—Influence—There are three consequences associated
with the causes for a child to be born into a certain family—Có ba quả
báo và bốn nhân khiến cho đứa trẻ sanh vào một gia đình
nào đó.
(A)
See Three consequences associated with the causes for a child to be reborn
into a certain family.
(B)
Pancaphala (skt)—Năm quả—The five fruits or effects—See Five fruits
or effects.
Effect
of action: Hữu Vi Quả—The result of action—Hậu quả của hành
động.
Effect
different from the cause: Vipakahetu (skt)—Dị thục nhân hay quả
mang lại khác với nhân—Differential fruition, i.e. the effect different
from the cause, as the hells are from evil deeds. This is the law of retribution,
or fruition. This is one of the six causes of all conditioned things. Every
phenomenon depends upon the union of the primary cause and conditional
or environmental cause. There are six kinds—Dị thục nhân hay quả
mang lại khác với nhân. Đây là luật báo ứng hay kết quả.
Đây là một trong sáu nhân sanh ra các pháp hữu vi. Pháp hữu
vi sanh ra đều do sự hòa hợp của nhân và duyên—See Six chief
causes in the Theory of Causal Relation.
Effect
is independent of cause: Vô Nhân Hữu Quả—Creation without a cause,
or spontaneous generation—Chấp muôn vật không nhân, tự nhiên
mà có (không có nhân mà có quả)—See Four erroneous tenets
(A).
Effective
(a): Efficacious—Efficient—Có hiệu quả.
Effective
causes: Karanahetu (skt)—Năng tác nhân—The reason that makes the
existence of anyhing possible. There are two kinds of effective causes:
empowering cause and non-resistant cause. This is one of the six causes
of all conditioned things. Every phenomenon depends upon the union of the
primary cause and conditional or environmental cause—Năng tác nhân
hay lý do hiện hữu của mọi sự vật có thể có. Năng tác
nhân có hai loại: dữ lực nhân và bất chướng nhân. Đây
là một trong sáu nhân sanh ra các pháp hữu vi. Pháp hữu vi
sanh ra đều do sự hòa hợp của nhân và duyên—See Six chief
causes in the Theory of Causal Relation.
Effective
drug: Linh dược.
Effective
or meritorious gates to Amitabha’s Pure Land: There are five effective
or meritorious gates to Amitabha’s Pure Land—Công đức phải thành
tựu để được vãng sanh về cõi Tịnh Độ của Đức Phật
A Di Đà. Có năm loại công đức phải thành tựu để được
vãng sanh về cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà—See Five
meritorious gates of Amitabha’s Pure Land.
Effectiveness
(n): Sự công hiệu.
Efficacy
(n): Hiệu lực—Công hiệu.
Effort
(n): Viriya (p)—Vayama (p)—Virya (skt)—Tinh tấn—Nỗ lực (sự
siêng năng hay năng lực của sự siêng năng).
(I)
An overview of “Effort”—Tổng quan về “Tinh tấn”: Effort
in Buddhism implies mental energy and not physical strength. The latter
is dominant in animals whereas mental energy is so in man, who must stir
up and develop this mental factor in order to check evil and cultivate
healthy thoughts. Sincere Buddhists should never give up hope or cease
to make an effort, for even as a Bodhisattva, the Buddha never ceased to
strive courageously. He was a typical example of energy. According to the
Buddhavamsa, as an aspirant for Buddhahood, the Buddha was inspired by
the words of his predecessors: “Be full of zealous effort. Advance!”
In His endeavor to gain final enlightenment, the Buddha spared no effort.
With determined persistence, he advanced towards his goal, his enlightenment,
caring nothing for life—Tinh tấn trong Phật giáo hàm ý sức mạnh
tinh thần hay nghị lực chứ không phải là sức mạnh thể
chất. Sức mạnh thể chất trội hơn ở các loài vật, trong
khi nghị lực tinh thần chỉ có ở con người, dĩ nhiên là
những người có thể khơi dậy và phát triển yếu tố tinh
thần nầy để chặn đứng những tư duy ác và trau dồi những
tư duy trong sáng và thiện lành. Người con Phật không bao giờ
quên tinh tấn, vì bản thân Đức Phật khi còn là một vị
Bồ Tát cũng không bao giờ ngừng tinh tấn. Ngài chính là hình
ảnh của một con người đầy nghị lực. Theo Phật Sử (Buddhavamsa),
Ngài là một người có khát vọng tầm cầu Phật quả, Ngài
được khích lệ bởi những lời nhắn nhủ của các bậc
tiền nhân: “Hãy tự mình nỗ lực đừng chùn bước! Hãy
tiến tới.” Và chính Ngài đã không tiếc một nỗ lực nào
trong cố gắng của mình để đạt đến sự giác ngộ cuối
cùng. Với sự kiên trì dũng mãnh, Ngài đã tiến đến mục
tiêu của mình là giác ngộ bất chấp cả mạng sống của
mình.
(II)
Categories of “Effort”—Phân loại “Tinh tấn”:
1)
According to the Maha-Paramita-Sastra, there are two kinds of virya—Theo
Đại Trí Độ Luận, có hai loại tinh tấn—See Two kinds of
virya.
2)
See Four efforts.
3)
Viryabala (skt): One of the five moral powers, the power of unfailing progress;
or the power of zeal which leads to overcoming all obstacles: Một trong
ngũ lực, lực giúp chúng ta luôn tiến mà không thối chuyển,
hay là nghị lực giúp chúng ta vượt qua mọi trở ngại—See
Five powers.
4)
Viryendriya (skt)—Tấn căn—See Twenty two roots.
Effort
to abandon: Tinh tấn đoạn trừ.
1)
Effort in Buddhism implies mental energy and not physical strength. What
is the effort to abandon? Effort to abandon means the effort or the will
to abandon the evil, unwholesome thoughts that have already arisen. Here
the practitioner does not admit sense desire that have arisen, but abandons,
discards and repels them, makes an end of them. The practitioner should
do the same with regard to thoughts of ill-will and of harm that have arisen—Tinh
tấn trong Phật giáo hàm ý sức mạnh tinh thần hay nghị lực
chứ không phải là sức mạnh thể chất. Thế nào là tinh
tấn đoạn trừ? Tinh tấn đoạn trừ là tinh tấn đoạn trừ
các tư bất thiện đã sanh khởi. Ở đây hành giả không chấp
nhận những tư duy tham dục đã khởi sanh, mà từ bỏ, đoạn
trừ và khước từ những tham dục ấy, chấm dứt nó và khiến
cho nó không còn hiện hữu. Đối với các tư duy sân hận
và não haị đã khởi lên cũng vậy.
2)
Here a monk who does not assent to a thought of lust, of hatred, of cruelty,
makes them disappear. This monk is said to have the effort of abandoning—Ở
đây vị Tỳ Kheo không nhẫn chịu dục tầm, sân tầm, và
hại tầm đã khởi lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu diệt, không
cho hiện hữu. Vị Tỳ Kheo ấy được gọi là vị đã có
được Đoạn Trừ Tinh Cần—See Four efforts.
Effort
of abandoning: Đoạn Trừ Tinh Cần—See Effort to abandon, and Four
efforts.
Effort
to consolidate, increase, and not deteriorate virtues already arisen: Endeavor
to perform more good deeds—Tinh tấn tiếp tục phát triển những
điều thiện lành đã phát sanh.
1)
Effort to consolidate, increase, and not deteriorate virtues already arisen,
one of the four right efforts. Effort to consolidate, increase, and not
deteriorate virtues already arisen. Developing goodness that has already
arisen (develop existing good), or to increase merit when it was already
produced, or to encourage the growth and continuance of good deeds that
have already started—Một trong tứ chánh cần. Điều thiện đã
sanh, phải tinh cần khiến cho ngày càng phát triển.
2)
Developing goodness that has already arisen (develop existing good). To
increase merit when it was already produced. To encourage the growth and
continuance of good deeds that have already started. Here a monk rouses
his will, makes an effort, stirs up energy, exerts his mind and strives
to maintain wholesome mental states that have arisen, not to let them fade
away, to bring them to greater growth, to the full perfection of development—Tinh
tấn tiếp tục phát triển những điều thiện lành đã phát
sanh. Điều thiện đã sanh, phải tinh cần khiến cho ngày càng
phát triển. Ở đây vị Tỳ Kheo khởi lên ý muốn, cố gắng,
tinh tấn, sách tâm, trì tâm với mục đích khiến cho các thiện
pháp đã sanh có thể được tăng trưởng, được quảng đại
viên mãn—See Four right efforts.
Effort
to cultivate from the four good roots to the three studies: Gia Hạnh
Đạo—Discipline or effort to cultivate from the four good roots to
the three studies (morality, meditation and wisdom). This stage associated
with the stage of a Srota-apanna—Ra sức thực hành tam học vị,
tam hiền, tứ thiện căn đến tam tu giới định tuệ. Giai
đoạn nầy liên hệ tới Thánh quả dự lưu Tu Đà Hườn—See
Four modes of progress.
Effort
to develop: Tinh tấn tu tập—Effort in Buddhism implies mental energy
and not physical strength. What is the effort to develop? Effort to develop
means to put forth the effort or the will to produce and develop wholesome
thoughts that have not yet arisen. Here a practitioner develops the Factors
of Enlightenment based on seclusion, on dispassion, on cessation that ends
in deliverance, namely: Mindfulness, Investigation of the Dhamma, Energy,
Rapturous Joy, Calm, Concentration and Equanimity—Tinh tấn trong Phật
giáo hàm ý sức mạnh tinh thần hay nghị lực chứ không phải
là sức mạnh thể chất. Thế nào là tinh tấn tu tập? Tinh
tấn tu tập là tinh tấn tu tập với mục đích tạo ra và
phát triển những tư duy thiện chưa sanh khởi lên. Ở đây
hành giả tu tập thất giác chi, y cứ viễn ly, y cứ ly tham,
y cứ đoạn diệt đưa đến giải thoát, đó là Niệm giác
chi, Trạch pháp giác chi, Tinh tấn giác chi, Hỷ giác chi, Khinh
an giác chi, Định giác chi, và Xả giác chi.
Effort
to develop unarisen good: Tinh tấn phát triển điều thiện chưa
sanh—See Effort to develop.
Effort
of development: Tu Tập Tinh Cần—Here a monk develops the enlightenment-factor
of mindfulness, based on solitude, detachment, extinction, leading to maturity
of surrender (vosagga-parinamim); he develops the enlightenment factor
of investigation of states, of energy, of delight, of tranquility, of concentration,
of equanimity, based on solitude, detachment, extinction, leading to maturity
of surrender. He is said to have the effort of development—Ở
đây vị Tỳ Kheo tu tập niệm giác chi, pháp nầy y xả ly,
y ly dục, y đoạn diệt, thành thục trong đoạn trừ, tu tập
trạch pháp giác chi, tu tập tinh tấn giác chi, tu tập hỷ giác
chi, tu tập khinh an giác chi, tu tập định giác chi, tu tập
xả giác chi, pháp nầy y ly xả, y ly dục, y đoạn diệt, thành
thục trong đoạn trừ. Vị Tỳ Kheo nầy được gọi là đã
có được Tu Tập Tinh Cần—See Effort to develop, and Four efforts.
Effort
to eliminate sins already arisen: Tinh tấn dứt trừ những điều
ác đã phát sanh—Endeavor to eliminate already-formed evil. Putting
an end to existing evil. To abandon demerit when it arises. To remove any
evil as soon as it starts. Here a monk rouses his will, makes an effort,
stirs up energy, exerts his mind and strives to overcome evil unwholesome
mental states that have arisen—Điều dữ đã sanh, phải tinh cần
dứt trừ đi. Ở đây vị Tỳ Kheo khởi lên ý muốn, cố gắng,
tinh tấn, sách tâm, trì tâm với mục đích khiến cho các ác
pháp đã sanh được diệt trừ—See Four right efforts.
Effort
not to initiate sins not yet arisen: Tinh tấn ngăn ngừa những điều
ác chưa phát sanh—Endeavor to prevent evil from forming. Preventing
evil that hasn’t arisen from arising (to prevent any evil from starting
or arising). To prevent demerit from arising. Here a monk rouses his will,
makes an effort, stirs up energy, exerts his mind and strives to prevent
the arising of unarisen evil unwholesome mental states—Điều dữ chưa
sanh, phải tinh cần làm cho đừng sanh. Ở đây vị Tỳ Kheo
khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm với
mục đích khiến cho các ác pháp từ trước chưa sanh không
cho sanh—See Four right efforts.
Effort
to initiate virtues not yet arisen: To produce merit—Tinh tấn phát
triển những điều thiện lành chưa phát sanh—Endeavor to start
performing good deeds. Bringing forth goodness not yet brought forth (bring
good into existence). To induce the doing of good deeds. Here a monk rouses
his will, makes an effort, stirs up energy, exerts his mind and strives
to produce unarisen wholesome mental states—Điều thiện chưa sanh,
phải tinh cần làm cho sanh. Ở đây vị Tỳ Kheo khởi lên ý
muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm với mục đích
khiến cho các thiện pháp từ trước chưa sanh nay cho sanh khởi—See
Four right efforts.
Effort
to maintain: Tinh tấn hộ trì—Effort in Buddhism implies mental energy
and not physical strength. What is the effort to maintain? Effort to maintain
means to try to maintain wholesome thoughts that have already arisen—Tinh
tấn trong Phật giáo hàm ý sức mạnh tinh thần hay nghị lực
chứ không phải là sức mạnh thể chất. Thế nào là tinh
tấn hộ trì? Tinh tấn hộ trì là tinh tấn khiến cho các thiện
pháp đã sanh có thể duy trì.
Effort
to maintain the good which has arisen: Tinh tấn duy trì điều thiện
đã sanh—See Effort to maintain.
Effort
of preservation: Hộ Trì Tinh Cần—Here a monk who keeps firmly in
his mind a favourable object of concentration which has arisen, such as
a skeleton, or a corpse that is full of worms, blue-black, full of holes,
bloated. He is said to have the effort of preservation—Ở đây
vị Tỳ Kheo hộ trì định tướng tốt đẹp đã khởi lên,
cốt tưởng, trùng hám tưởng (quán tưởng thân thể đầy
dòi bọ), thanh ứ tưởng, đoạn hại tưởng, trương bành
tưởng. Vị Tỳ Kheo nầy được gọi là Hộ Trì Tinh Cần—See
Four efforts.
Effort
to prevent: Samvara (p)—Tinh tấn ngăn ngừa—Effort in Buddhism
implies mental energy and not physical strength. What is the effort to
prevent? Effort to prevent means the effort or the will to prevent the
arising of evil, of unwholesome thoughts that have not yet arisen. When
a practitioner sees a form, hears a sound, smells an odor, tastes a flavor,
feels some tangible thing, or cognizes a mental object, and so forth, he
apprehends neither signs nor particulars. That is, he is not moved by their
general features or by their details. Therefore, evil and unwholesome thoughts
can not break in upon one who dwells with senses restrained. He applies
himself to such control, he guards over the senses, restrains the senses—Tinh
tấn trong Phật giáo hàm ý sức mạnh tinh thần hay nghị lực
chứ không phải là sức mạnh thể chất. Thế nào là tinh
tấn ngăn ngừa? Tinh tấn ngăn ngừa là tinh tấn khiến cho
các pháp từ trước chưa sanh khởi, không được khởi lên.
Khi hành giả thấy một sắc, nghe một tiếng, ngửi một mùi,
nếm một vị, xúc chạm một vật, hay nhận thức một pháp
trần, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng
riêng. Nghĩa là hành giả không bị tác động bởi những nét
chung hay bởi những chi tiết của chúng. Từ đó, nhãn căn
được ngăn ngừa, khiến tham ái, ưu bi và các bất thiện
pháp khác không khởi lên. Hành giả phải tự mình chế ngự
như vậy, hành giả phòng hộ các căn, chế ngự các căn.
Effort
to prevent the arising of evil: Tinh tấn ngăn chận điều bất thiện
đang sanh—See Effort to prevent.
Effort
to reject evil that has already arisen: Tinh tấn loại bỏ điều
bất thiện đã sanh.
Effort
of restraint: Samvara-padhanam (p)—Chế ngự tinh cần—Here a monk,
on seeing an object with the eye (or hearing the sounds, or smelling a
smell, tasting a flavour, touching an object), does not grasp at the whole
or its details, striving to restrain what might cause evil, unwholesome
states, such as hankering or sorrow, to flood in on him. Thus he watches
over the sense of sight and guards it (watches over the sense of hearing,
smelling, tasting, touching and guards them). He is said to have the effort
of restraint—Ở đây vị Tỳ Kheo, khi mắt thấy sắc (tai nghe
âm thanh, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm) không
nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự, khiến
tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỳ
Kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì và thực hành sự
chế ngự nhãn căn (nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn,
ý căn). Vị ấy đã có được sự chế ngự tinh cần—See
Four efforts.
Effort
and retrogression: Tinh Tấn Và Thối Chuyển—See Great effort and
retrogression.
Effort
Stage: Gia Hạnh Vị—This is the stage of giving out efforts. The first
path one treads is the ‘effort’ stage in which there is the practice
of calmness and insight—Đây là giai đoạn nỗ lực. Con đường
đầu tiên mà hành giả phải đi là ‘gia hạnh vị,’ trong
đó hành giả tu chỉ và quán—See Three flavors (II).
Effortless
(a): Aceshta (skt)—Không tinh tấn—Motionless.
Effortless
action: See Mind of non-existence.
Effortless
mortality: Vô Vi Sanh Tử—The birth and death of saints, i.e. without
action and transformation, or transformation such as that of Bodhisattva—Hóa
thân Bồ Tát, không do sanh tử luân hồi, hay sự sống chết
của Thánh nhân không bị dấy lên bởi nghiệp báo hữu vi.
Effulgence
or bodily halo emitted by Buddhas, Bodhisattvas and devas: Phật quang—See
Three kinds of light.
Egalitarianism:
Chủ nghĩa bình đẳng.
Egamonogatari
(jap): Luận Vinh Hoa Vật Ngữ (Nhật Bản).
Egg-born:
Andaja (skt)—Nỗn Sanh—Form of oviparous birth., as with birds, one
of the four ways of coming into existence—Những loài từ trứng
mà sanh ra, một trong tứ sanh—See Four forms of birth.
Egg-born
asuras or ghosts: Nỗn Sanh A Tu La—One of the four kinds of Asura.
The others are womb-born, transformation-born, and Water-born asuras. Egg-born
Asuras are those in the path of ghosts who use their strength to protect
the dharma and who can ride their apiritual penetrations to enter into
emptiness are asuras born from eggs; they belong to the destiny of ghosts—Một
trong bốn loại A Tu La. Những loại A Tu La khác là thai sanh,
hóa sanh và thủy sanh. Noản sanh A Tu La là thứ nương quỷ
đạo, dùng sức hộ pháp, thừa thần thông mà vào hư không.
A Tu La đó do trứng sanh ra, thuộc về quỷ thú—See Asura and
Four kinds of Asura.
Egg-Eating
Ghost King: Đạm Nỗn Quỷ Vương.
Ego
(n): Atta or Attan or Puggala (p)—Atman or Pudgala (skt)—Ngã.
1)
Atman (skt)—Bản ngã (cái ta, cái tôi, cái tự ngã)—Self—The
belief in ego creates and fosters egoism and desire, thus preventing the
realization of the unity of life and the attainment of enlightenment—Sự
tin tưởng vào bản ngã dẫn tới vị kỷ và dục vọng, do
đó làm cản trở việc thực chứng về tính đồng nhứt
của đời sống cũng như việc đạt được đại giác.
2)
I, My, Mine—Personality—The master of the body, compared to the ruler
of the country: Tôi—Của tôi—Cái của tôi—Cá nhân—Chủ
tể của thân so với vị vua trị vì trong một xứ.
3)
The erroneous ideas of a permanent self continued in reincarnation is the
sources of all ilusion. Bụ the Nirvana sutra definitely asserts a permanent
ego in the transcendental world, above the range of reincarnation; and
the trend of Mahayana supports such permanence. Ego composed of the
five skandhas and hence not a permanent entity. It is used for Atman, the
self, personality. Buddhism take as a fundamental dogma, i.e. impermanence,
no permanent ego, only a temporal or functional ego. The erroneous ida
of a permanent self continued in reincarnation is the souce of all illusion:
Ngoại đạo cho rằng ngã là thân ta, còn đạo Phật thì cho
rằng Giả Ngã là sự hòa hợp của ngũ uẩn, chứ không có
thực thể (vô thường, và vô ngã).
4)
See Self.
5)
Illusion of the concept of the reality of the ego, man being composed of
elements and disintegrated when these are dissolved: Theo đạo Phật,
chúng sanh tuy hết thảy đều có cái tâm thân do ngũ uẩn hòa
hợp giả tạm mà thành, nhưng không có cái thực thể thường
nhất của mình, nên gọi là ngã không.
6)
No ego in truth: Ngã Không Chân Như—The Hinayana doctrine of impersonality
in the absolute, that in truth there is no ego; this position abrogates
moral responsibility—Giáo thuyết Tiểu Thừa về “Ngã Không
Chân Như.” Kỳ thật không có cái thực ngã.
7)
See Anatman.
Ego-abode:
Ngã Thất—The ego as the abode of all suffering—“Ngã” chính
là nhà chứa đựng những khổ đau phiền não.
Ego
is the abode of all suffering: Ngã Thất—“Ngã” chính là nhà
chứa đựng những khổ đau phiền não.
Ego
as apart from the rupa: Lìa Sắc vẫn có Ngã—See Sixty-two views.
Ego-grasping:
Lagna-atman (skt)—Chấp Ngã—Bám chặt vào cái Ta—Egoism (Clinging
to the “I”)—In the Four Noble Truth, Sakyamuni Buddha taught that
“attachment to self” is the root cause of suffering. From attachment
springs grief; from grief springs fear. For him who is wholly free from
attachment, there is no grief and much less fear. If you don’t have attachments,
naturally you are liberated—Trong Tứ Diệu Đế, Phật dạy rằng
chấp ngã là nguyên nhân căn bản của khổ đau; từ chấp
trước sanh ra buồn khổ; từ buồn khổ sanh ra sợ sệt. Ai
hoàn toàn thoát khỏi chấp trước, kẻ đó không còn buồn
khổ và rất ít lo âu. Nếu bạn không còn chấp trước, dĩ
nhiên là bạn đã giải thoát.
Ego
as the greater, rupa the inferior, and the rupa in the ego: Ngã là lớn,
sắc là nhỏ; sắc trụ trong ngã—See Sixty-two views.
Ego
ignorance: Ngã Ngu—Ego that holds to the illusion of the reality of
the ego—Sự ngu si của cái ngã, hay sự chấp chặt vào ảo
tưởng của một thực ngã.
Ego-infatuation:
Confused by the belief in the reality of the ego—Ngã Si.
Ego
paramita: Ngã Ba La Mật—Mentioned in the Nirvana sutra in which transcendental
ego is sovereign, i.e. has a real and permanent nature; the four are permanence,
joy, personality, and purity—Một trong những thứ được nói
đến trong kinh Niết Bàn, là cái ngã siêu việt và tự tại
là thường, lạc, ngã, tịnh.
Ego
and things have no reality: All things empty—Both things are unreal—Câu
không.
Ego
is unreal, but things are real: Ngã vô vật thật—Thiên Tiểu Tình—The
partial or narrower idea that thought the ego is unreal, things are real—Tư
tưởng thiên lệch nhỏ hẹp, cho rằng dù ngã giả, nhưng chư
pháp là thật.
Ego
within: Nội Ngã—The antaratman, one’s own soul or self, in contrast
with bahiratman (ngoại ngã/an external soul or personal or divine ruler)—Chấp
thân tâm của mình bảo đó là thường hằng, ngược lại
với ngoại ngã là chấp tự tại thiên ngoài thân, coi đó
là vị chúa tể.
Egocentric:
1)
(a): Cho mình là trung tâm hay tư duy hữu ngã—Vị kỷ.
2)
(n): Người tự cho mình là trung tâm—Người vị kỷ.
Egoism
(n): Ngã Mạn—Kiêu căng ngạo mạn—Self-esteem.
1)
Chấp ngã—Vị kỷ—The concept of the ego is real—See Ego-grasping.
2)
Ngã Tướng: The concept of the ego as real or anyone who believes in
a real ego—Ý niệm cho rằng có thực ngã hay bất cứ ai tin
rằng có thực ngã—See Four ejects of the ego in the Diamond Sutra.
**
See Four delusions in reference to the ego and Four bandhanas (B).
Egoist
(n): Ái Kỷ—Egoism—Selfish—Selfishness.
Egoistical
(a): Ích kỷ—Vị kỷ.
Egoless
(a): Vô ngã.
Egolessness:
Anatman (skt)—Vô ngã—The emptiness of a self or egolessness: Nhân
Không—Illusion of the concept of the reality of the ego, man being composed
of elements and disintegrated when these are dissolved—Chúng sanh tuy
hết thảy đều có cái tâm thân do ngũ uẩn hòa hợp giả
tạm mà thành, nhưng không có cái thực thể thường nhất
của mình, nên gọi là ngã không—See Anatman.
Egolessness
of both the individual soul and external objects: Pudgaladharma (skt)—Nhân
Pháp Vô Ngã—Sự vô ngã hay không có linh hồn cá nhân lẫn
các sự vật bên ngoài.
Egotism
(n): .
Egotism:
Atma-mana (skt)—Ngã mạn—Overweening pride—Thói tự cao, tự
đại, tự mãn, hay tự đề cao bản thân mình—Khởi tâm kiêu
mạn chấp có ta và có cái sở hữu của ta—See Seven
arrogances.
Egotism
and arrogance: Asmimana (p)—Abhimana or atma-mada (skt)—Ngã Mạn.
1)
Self-superiority: Self-sufficiency—Pride of self—Sự kiêu hãnh của
tự ngã.
2)
Exalting self and depreciating others: Self-intoxication or pride of self—Cậy
vào cái ta mà khinh mạn hay kiêu ngạo người khác.
3)
Ego-conceit: Egotism—Tính tự cao tự đại của cái ta.
Egotist
(n): Người tự cao tự mãn—Egotist cannot be filled with good virtues
because he is not willing to empty his dirty mind to make room for what
is to come—Người ăn nói hay viết lách tự đề cao mình. Người
tự cao tự mãn, không thể còn đưa được điều hay lẽ tốt
vào mình được nữa vì họ không chịu trút sạch những tư
tưởng ích kỷ để dọn chỗ cho những gì sắp đến.
Egotistic
to the point of harming other people’s interests: Chỉ nghĩ đến
mình nên làm hại đến người khác (Ích kỷ hại nhân).
Egotistical
(a): Tự đề cao bản thân mình.
Egret:
Chim hạc.
Ehi-passika
(p): Giáo thuyết của Đức Phật—The teaching of the Buddha.
Ehi-passiko
(skt & p): Come-and-see.
Eiei
(jap): Sư Vĩnh Đốc (Nhật Bản).
Eight
adversities: Tám cõi tái sanh—The eight conditions under which it
is difficult to meet Buddhas and Bodhisattvas or hear the Dharma—Tám
điều kiện trong đó khó gặp Phật, khó gặp chư Bồ Tát,
cũng như khó được nghe Phật pháp:
1)
Rebirth in the hells: Tái sanh trong địa ngục.
2)
Rebirth as a hungry ghosts: Tái sanh vào ngạ quỷ.
3)
Rebirth as an animal: Tái sanh vào súc sanh.
4)
Rebirth in Uttarakuru: Tái sanh vào Bắc Cu Lô Châu—Where life is
so pleasant that people have no motivation to practice the Dharma—Nơi
đời sống quá sung sướng nên chúng sanh không còn muốn tu
tập giáo pháp.
5)
Rebirth in any long-life heaven: Tái sanh vào cõi trời trường thọ—Where
one is not motivated to seek the Dharma—Nơi chúng sanh không muốn
tu tập giáo pháp.
6)
Rebirth with impaired faculties: Tái sanh làm chúng sanh khiếm khuyết
các căn.
7)
Rebirth as an intelligent, educated person in the mundane sense: Tái sanh
làm người thông minh, có giáo dục cao trong cõi phàm trần.
8)
Rebirth in the intermediate period between a Buddha and his successor:
Tái sanh vào thời kỳ chuyển tiếp giữa Phật Tổ và Phật
vị lai.
Eight
approaches of developing the Bodhi Mind: Tám cách phát tâm Bồ Đề—See
Eight ways of developing the Bodhi Mind.
Eight
appurtenances of a monk or a nun: Bát Sự Tùy Thân.
1)
Three garments: Tam y.
2)
A bowl: Nhứt bát.
3)
A stool: Ghế đẩu.
4)
A filter: Đồ lọc nước.
5)
A needle: Kim.
6)
Thread: Chỉ.
7)
Knife (chopper): Dao.
8)
A brush: Bàn chảy.
Eight-arm
deva: Bát Tí Thiên—An epithet of Brahma as Narayanadeva, creator of
men—Trời tám tay, chỉ trời Na La Diên Thiên.
Eight
aspects of Buddha’s life: Eight periods of Buddha’s life—Tám Thời
Kỳ Trong Cuộc Đời Đức Phật—Bát Tướng Thành Đạo.
1)
Descending from the Tushita Heaven Palace: Descend into and abode in the
Tusita heaven—Đâu Suất lai nghinh tướng—Xuống từ cung trời
Đâu Suất.
2)
Abode there visibly preaching to the devas: Tại đây thuyết pháp
cho chư thiên.
3)
Entry into his mother’s womb (Queen Maha Maya): Nhập thai nơi Hoàng
Hậu Ma Da.
4)
Birth from his mother’s side in Limbini: Phong Tỳ Ni viên giáng sanh
tướng—Giáng sanh tại vườn Lâm Tì Ni.
5)
Leaving the home life: Du thành xuất gia tướng—Xuất gia tu hành
năm 19 (or 25) tuổi—Leaving home at 19 (or 25) as a hermit.
6)
Subduing mara and accomplishing the Way: After six years suffering, subduing
mara and attaining enlightenment—Bồ đề thọ hạ hàng ma Thành
đạo tướng. Thành đạo sau 6 năm khổ hạnh.
7)
Turning the Dharma wheel: Rolling the Law-wheel or preaching—Lộc Dã
Uyển chuyển Pháp luân tướng—Chuyển Pháp Luân và Thuyết
pháp.
8)
Entering nirvana (Parinirvana) at the age of 80: Nhập diệt năm 80
tuổi.
Eight
assemblies: Bát Chúng.
(I)
According to the Sangiti Sutta in the Long Discourses of the Buddha, there
are eight assemblies—Theo Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh,
có tám chúng:
1)
The assembly of Khattiyas: Chúng Sát Đế Lợi.
2)
The assembly of Brahmains: Chúng Bà La Môn.
3)
The assembly of Householders: Chúng Gia Chủ.
4)
The assembly of ascetics: Chúng Sa Môn.
<
