Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH
- VIETNAMESE ANH VIỆT
Thiện
Phúc
Delusions
arising from reasoning and teaching: Phân Biệt Khởi—In contrast
with errors that arise naturally among people (Câu sinh khởi)—Phân
biệt khởi là các mê hoặc khởi lên từ tư duy (dựa theo
tà giáo tà sư mà lý luận tư duy thì gọi là phân biệt
khởi), giáo pháp và thầy bạn, ngược lại với những phân
biệt sai lầm được huân tập tự nhiên hay là câu sinh khởi—See
Delusions arising from birth, and Two types of arising of errors or delusions.
Delusions
arising from reasoning, teaching and teachers or friends: Phân Biệt
Khởi Mê Hoặc—Mê hoặc khởi lên từ tư duy, giáo pháp hay
thầy bạn—See Two kinds of delusions.
Delusions
arising from seeing things as they seem, not as they really are: Kiến
hoặc ở tam giới khi thấy sự vật theo vẻ dáng chứ không
như thật—See Five states or conditions of all errors found in mortality.
Delusion
of “dust and sand.”: Trần sa hoặc—See Three delusions (I).
Delusions
and enlightenment are not two (non-duality): Mê Ngộ Bất Nhị—Delusions
and enlightenment (delusion and awareness) are fundamentally the same.
They are of the one Buddha-nature. They belong to the unity of all things.
They are one and undivided truth, the Buddha-truth. They are the non-dual
Truth represents No-Self and No-Dharma—Mê và ngộ trên căn bản
không sai khác. Chúng chỉ là một tánh. Chúng thuộc tánh đồng
nhất của vạn pháp, như như bình đẳng, không có sự khác
biệt giữa cái nầy với cái kia. Chúng là chân lý Bất Nhị
biểu thị vô ngã và vô pháp.
Delusion
and enlightenment are aspects of the one reality: Mê Ngộ Nhất Như—As
water and ice are the same substance—Mê ngộ chỉ là những khía
cạnh của chân lý, chứ không phải khác nhau, như nước với
băng đều cùng một thể (ở thể lỏng là nước, ở thể
đặc là băng).
Delusions
or errors that arise naturally among people: Câu Sinh Khởi Mê Hoặc—Mê
hoặc khởi lên do huân tập từ vô thủy đến nay, sinh ra cùng
với thân, tự nhiên mà có—See Two kinds of delusions.
Delusions
from external objects: Bì phiền não—Chướng ngại bởi ngoại
cảnh—See Three Hinderers (B).
Delusion
of ignorance: Vô minh hoặc—See Three delusions (I).
Delusions
from internal views: Nhục phiền não—Chướng ngại gây nên bởi
nội kiến—See Three Hinderers (B).
Delusion
of pride: Mạn hoặc.
Delusion
of ignorance: Deluded by ignorance—Ngu hoặc (mê hoặc bởi vô minh).
Delusions
of the inquiring mind: Tụ hoặc (trong khi tu tập thấy những điều
nghi hoặc)—See Three classes of delusive views or delusions.
Delusions
of the learned and settled mind: Thông thái hoặc (nghi hoặc của
những học giả thông thái)—See Three classes of delusive views
or delusions.
Delusion
of love: Ái Trước Mê—The delusion of love for and attachment to
the transient and perishing—Mê mờ luyến ái vào sự đổi thay
và hoại diệt gọi là “ái trước mê” (tất cả mọi thứ
đều do ngũ uẩn hòa hợp mà thành, không hiểu như vậy mà
lại cho rằng mọi thứ là vĩnh hằng không thay đổi là ái
trước mê).
Delusions
from mental ignorance: Tâm phiền não—Chướng ngại gây nên bởi
tâm thần mê muội—See Three Hinderers (B).
Delusions
no longer arise: Therefore, nothing produced to cut off. This is the stage
of an Arhat—Bất sinh đoạn—See Three excisions of beguiling delusion
(B).
Delusion
of self: Ảo tưởng cái ta.
Delusion
is the source of all afflictions: Ignorance or stupidity is the source
of all afflictions—Si mê là nguồn gốc của tất cả mọi phiền
não.
Delusion
and sunk in the passions: Mê Một—Mê muội và chìm đắm trong
dục vọng.
Delusion
of thought: Tưởng ảo—Wrong views for being confused about principles
and giving rise to discrimination of duality. Thought delusions are unclear,
muddled thoughts, taking what is wrong as right, and what is right as wrong.
Delusions of thought are afflictions at the subtle level—Hiểu sai về
Phật pháp dẫn tới việc phân biệt nhị nguyên. Tà kiến
là những tư tưởng mờ ảo cho những việc sai là đúng, đúng
là sai.
Delusion
of views: Kiến ảo—Wrong views for externals (clothes, food, sleep,
etc.), which are viewed as real rather than empty in their true nature.
Delusion of views are connected with seeing and grasping at the gross level—Hiểu
sai về ngoại cảnh khi cho rằng những thứ bên ngoài như áo
quần, ăn, ngủ, v.v. là thật. Tà kiến nầy liên hệ tới
sự thấy biết thô thiển bên ngoài.
Delusive
(a): Unreal—Không thật.
Delusive
bondage: Hoặc Trước—The bond of illusion or the delusive bondage
of desire to its environment—Sự trói buộc của phiền não.
Delusive
objective: Deluded in fundamental principles—Way or direction of illusion—Hoặc
thú.
Delusive
phenomena: Deluded in regard to phenomena—Mê sự.
Delusive
view: Hoặc—See Three classes of delusive views or delusions.
Delver
(v): To rescue—Cứu bạt.
Demand
(v): Đòi.
Demean
(v): Hạ mình—To humble oneself—To condescend.
Demeanor
(n): Cách cư xử hạ cấp—See Four kinds of demeanors.
Demeritorious
karmic formation: Apunnabhisankharo (p)—Phi phước hành—See Three
dharmas (XXX).
Demitting
the good merits: Hồi Hướng Công Đức—Demitting the good produced
by the above eight methods., to others, universally, past, present and
future—See Nine suitable stages in religious services.
Demitting
the good to all others: Hồi Hướng—Dedication—See Dedication of
merit (Mahayana tradition).
Democracy
(n): Sự dân chủ.
Democratically:
Một cách dân chủ.
Demolish
(v): Phá—To destroy.
Demon
(n): Ma—Disembodied spirit—Devil—Evil being—Hallucinations—Mara—Obstacles
to cultivation—Any attachment or obsession—Anything that obstructs
wisdom—Any delusion or force of distraction. Three types of demons. “Demons”
are called “mara” in Sanskrit. In Chinese, the word has connotation
of “murderer” because demons usually plunder the virtues and murder
the wisdom-life of cultivators. “Demons” also represent the destructive
conditions or influences that cause practitioners to retrogress in their
cultivation. Demons can render cultivators insane, making them lose their
right thought, develop erroneous views, commit evil karma and end up sunk
in the lower realms. These activities which develop virtue and wisdom and
lead sentient beings to Nirvana are called Buddha work. Those activities
which destroy good roots, causing sentient beings to suffer and revolve
in the cycle of Birth and Death, are called demonic actions. The longer
the practitioner cultivates, and the higher his level of attainment, the
more he discovers how wicked, cunning and powerful the demons are. According
to Most Venerable Thích Thiền Tâm in The Pure Land Buddhism in Theory
and Practice, although there are numerous demons, they can be divided into
three types: demons of afflictions, external demons and celestial demons—Kẻ
xấu ác, những chướng ngại trên bước đường tu tập. Bất
cứ luyến ái, chướng ngại hay ảo tưởng nào lôi kéo sự
chú tâm tu tập của mình. “Ma” tiếng Phạn gọi là mara,
Tàu dịch là “sát,” bởi nó hay cướp của công đức, giết
hại mạng sống trí huệ của người tu. “Ma” cũng chỉ
cho những duyên phá hoại làm hành giả thối thất đạo tâm,
cuồng loạn mất chánh niệm, hoặc sanh tà kiến làm điều
ác, rồi kết cuộc bị sa đọa. Những việc phát sanh công
đức trí huệ, đưa loài hữu tình đến niết bàn, gọi là
Phật sự. Các điều phá hoại căn lành, khiến cho chúng sanh
chịu khổ đọa trong luân hồi sanh tử, gọi là ma sự. Người
tu càng lâu, đạo càng cao, mới thấy rõ việc ma càng hung
hiểm cường thạnh. Theo Hòa Thượng Thích Thiền Tâm trong
Niệm Phật Thập Yếu, ma tuy nhiều, nhưng cốt yếu chỉ có
ba loại: phiền não ma, ngoại ma và Thiên ma—See Three types
of demons and Nine classes of ghosts.
Demons’
actions: Ma nghiệp—According to The Flower Adornment Sutra, Chapter
38, there are ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings should quickly get away from to seek enlightened action—Theo
Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười thứ ma nghiệp của chư Đại
Bồ Tát. Chư Bồ Tát nên mau xa lìa mười ma nghiệp nầy mà
siêng cầu Phật nghiệp—See Celestial demons, Demon of afflictions,
Three types of demons, Ten kinds of demons, Ten kinds of demons’ actions
of Great Enlightening Beings, and Ten ways of getting rid of demons’
actions of Great Enlightening Beings.
Demon
of afflictions: Phiền não ma.
(I)
An overview of “Demon of afflictions”—Tổng quan về Phiền Não
Ma: These demons represent the afflictions of greed, anger, resentment,
delusion, contempt, doubt and wrong views. They also include the demons
of the Five Skandas, the Six Entrances, the Twelve Sense Fields, and the
Eighteen Elements. These demons are also called “internal” as they
created by topsy-turvy, delusive states of mind. Therefore, they must be
overcome by the bright, enlightened mind. The human mind is easily moved,
developing afflictions not only because of personal karma but also because
of the common karma of living in an environment filled, for the most part,
with evil beings. Some persons cannot resist the attractions of the five
Dusts and thus fall into evil ways. Others, encountering adverse conditions,
grow sad and mournful and lose their determination to progress. Such developments
depending on their severity, render the cultivator despondent , indignant
and ill, or worse still, cause him to abandon the Buddhist Order or even
to commit suicide out of despair. More harmful still, they can lead to
loss of respect and good will toward other cultivators, sometimes even
hatred and avoidance of clergy and lay people alike. Loss of faith in cause
and effect, bad karma and finally, descent upon the three Evil Paths are
the end result—Phiền não ma chỉ cho các phiền não tham nhiễm,
hờn giận, si mê, khinh mạn, nghi ngờ, ác kiến; cho đến các
thứ ma ngũ ấm, lục nhập, mười hai xứ, mười tám giới.
Loại ma nầy cũng gọi là nội ma, do lòng mê muội điên đảo
sanh ra, nên phải dùng tâm chân chánh sáng suốt giác ngộ mà
giải trừ. Phàm phu tự mình đã có những nghiệp riêng, lại
do cộng nghiệp sống chung trong khung cảnh, mà người xung quanh
phần nhiều tánh tình hiểm ác, nghiệp chướng sâu dầy, nên
dễ động sanh phiền não. Có kẻ không chịu đựng nổi sự
lôi cuốn của ngũ trần nên bị sa ngã. Có người vì nghịch
cảnh, khiến cho bi thương sầu não, chí tiến thủ tiêu tan.
Những sự việc nầy xui khiến người tu nhẹ thì ưu sầu,
uất ức sanh đau bệnh; nặng thì chán nãn bỏ đạo, hoặc
phẫn chí tự tận; nguy hại hơn nữa, tất đến chỗ đối
với hàng xuất gia tại gia đều mất hết mỹ cảm, tránh
xa chán ghét, sanh việc khinh rẽ chê bai, không tin nhân quả,
làm điều ác, rồi phải đọa tam đồ.
(II)
How to counteract the “Demon of Afflictions”—Làm thế nào để
đối trị Ma Phiền Não:
1)
To counteract these demons, the practitioner should reflect that all afflictions
are illusory, upsetting, suffocating, binding, evil and conducive only
to suffering for both himself and others. To eliminate afflictions is to
return to the True Mind, free and liberated, fresh and tranquil, bright
and clear, happy and at peace, transcendental and wondrous. The cultivator
should also meditate in the same way on all attachments, from the Five
Skandas to the Eighteen Elements: Muốn đối trị thứ ma nầy, hành
giả phải quán xét phiền não là hư huyễn, xao động, nóng
bức, trói buộc, tối tăm, chỉ làm khổ cho người và mình.
Dứt phiền não, ta sẽ trở về chân tâm tự tại giải thoát,
mát lặng sáng trong, an vui mầu nhiệm. Đối với sự mê chấp
từ năm ấm cho đến mười tám giới, cũng nên quán như thế.
2)
In the Lotus Sutra, Sakyamuni Buddha said: “You should not be greedy
and attached to gross and vile forms, sound, smell, taste, touch and dharmas.
If you do, they will burn you up.”: Trong Kinh Pháp Hoa, Đức Phật
bảo: “Các ngươi chớ nên tham đắm sắc, thanh, hương, vị,
xúc, pháp, dù thô hay dù tế. Nếu mê đắm tham trước, Tất
bị nó thiêu đốt.
3)
Manjusri Bodhisattva once asked a female deity, “How do you see the Eighteen
Elements?” The deity replied, “They are similar to the eonic fire burning
up the whole world.” These are words of warning, reminding us to eliminate
the demons of afflictions: Khi xưa Đức Văn Thù Sư Lợi Bồ
Tát hỏi một vị Thiên nữ: “Ngươi xem mười tám giới như
thế nào?” Thiên nữ đáp: “Như thấy kiếp lửa đốt thế
gian!” Đây là những lời cảnh giác để phá trừ loại ma
phiền não.
4)
If the demons of afflictions or internal demons are not subdued, they will
attract external demons which wreak havoc. The ancient have said: “If
inside the door there are mean-spirited people, mean-spirited people will
arrive at the door; if inside the door there are virtuous, superior people,
noble superior people will arrive at the door.” As an example, when thieves
try to enter a house through the side door, if the owner calmly scolds
them in a loud voice, they will naturally be frightened and leave. If on
the other hand, he is terrified and panic-stricken, and begs them to desist,
he will unwittingly be inviting them into his house: Phiền não ma hay
nội ma, nếu không chế phục được, tất sẽ chiêu cảm đến
ngoại ma ở ngoài đến phá. Lời xưa nói: “Trong cửa có
tiểu nhơn, ngoài cửa tiểu nhơn đến. Trong cửa có quân tử,
ngoài cửa quân tử đến.” Lại như khi ăn trộm đào ngách
muốn vào nhà, gia chủ hay được tỏ ra bình tỉnh răn trách,
tất nó phải sợ hãi bỏ đi. Nếu chủ nhà kinh sợ rối rít
năn nỉ, đó chính là thái độ khuyên rước trộm vào nhà
vậy.
**
See Three types of demons, and Four major sources of distraction and delusion.
Demons
of aggregate: Ma ngũ uẩn—The demons of the mind-body clusters (form,
sensation, perception, condition, consciousness)—See Four major sources
of distraction and delusion.
Demon
that carries off the soul: Đoạt Hồn Quỷ—Loại quỷ đi thu hồn
người sắp chết (còn hai loại quỷ nữa là “đoạt tinh
quỷ” và “phược phách quỷ”).
Demon
that carries off the vital breath of the dying: Đoạt Tinh Quỷ—Loại
quỷ đi thu tinh linh của người sắp chết.
Demon-city:
Gandharva city—Mirage city—Quỷ thành—Tên khác của thành Càn
Thát Bà (lầu do hơi nước biến thành).
Demon
of the clusters of mental and material elements: Ngũ uẩn ma—See Celestial
demons, Demon of afflictions, Three types of demons, Ten kinds of demons,
Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening Beings, and Ten ways
of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening Beings.
Demon
of concentration: Ma tam muội—See Three types of demons, Ten kinds
of demons, Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening Beings,
and Ten ways of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening
Beings.
Demon
of death: Mara-papiyas (skt)—Shima (jap)—Deadly demons—Tử Ma—See
Three types of demons, Four major sources of distraction and delusion,
Ten kinds of demons, Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening
Beings, and Ten ways of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening
Beings.
Demon
deity: Ác thần.
Demon
of desire: Ái quỷ.
Demon
of drunkenness: Ma Men—Ma chướng lúc say rượu.
Demon-followers:
Quỷ chúng—The eight groups of demon-followers of the four maharajas—Tám
bộ quỷ chúng—See Eight groups of demon-followers.
Demon
of heaven: Thiên ma—Wish to be in the realm of desire and thus blocks
transmundane goodness—See Four major sources of distraction and delusion,
Ten kinds of demons, Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening
Beings, and Ten ways of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening
Beings.
Demons
of higher order: Asuras (skt)—A-tu-la—See Seven states of sentient
beings.
Demons
of Lust and Attachment: Ái Ma—One of the three external demons. These
are a type of demon which excites a range of emotions, from lust to delusive
attachment to the realm of the five Dusts, i.e., this world. They take
the appearance of alluring, nude men and women or of parents, siblings
or close relatives, as well as of Buddhas and Bodhisattvas with beautiful,
adorned features, in order to entice the practitioner. If he is fond of
good food, these demons bring him succulent, fragrant dishes. If he likes
diamonds or gold, they take the appearance of strange animals holding precious
stones in their mouths as offerings. They cause whatever the practitioner
desires to appear. They can also use their psychic power to lead him into
evil samadhi, evil wisdom and eloquence, giving him the mystic power to
know the past and the future. Those who do not understand will mistake
these occurences for evidence that the practitioner has attained Enlightenment,
and thus believe in and trust him. In reality, however, the cultivator’s
mind is upside down and he spends all his time engaging in errant, demonic
practices to deceive others. Once there was a Vietnamese monk cultivating
at a deserted temple in Laos. In one of his meditation sessions, he saw
a group of beautiful, ethereal women, all naked, holding hands and dancing
around. The monk, unable to calm his agitated mind, immediately recited
the Buddha’s name in all earnestness. Only then did this scene disappear.
Another story of demons of lust and attachment, once in China, there was
a monk seated in meditation. Because he was cold and hungry, the thought
of food arose in his mind. He suddenly saw a woman presenting him with
an offering of food. The woman knelt, put food in his bowl, and respectfully
asked him to eat immediately, before the food grew cold and lost all taste.
The monk, being hungry wanted to eat at once but remembering that it was
not yet noontime, he patiently told her to put the bowl aside for the time
being. The woman left, appearing angry and upset. Some time later, at noon,
he uncovered the bowl to discover that it was full of worms, crawling all
around. He then understood that his false thought of food had attracted
the demonic apparitions. Thanks to his self-restaint and power of concentration,
however, limited, he avoided consuming the dirty food and violating the
precept against killing. Yet another story concerns a Zen monk who practiced
in a deserted mountain area. Lonely and isolated, he had a deluded thought,
wishing to have some fellow-cultivators practicing along with him to make
life more bearable. Immediately, an old woman appeared from nowhere, leading
two beautiful young girls by the hand, who, she said, lived in the village
down in the valley. They had come, they claimed , to seek guidance in the
Way. The monk, unsuspicious, immediately gave a Dharma talk to the group.
One day, after many such visits over a period of time, the old woman respectfully
requested that the two girls be allowed to become attendants to the monk
and relieve him of his daily chores. The monk, hearing this, became suspicious.
He reprimanded the old woman severely and refused the offer. The three
women left, apparently angry and ashamed. The monk, intrigued, followed
them discreetly until they disappeared around a bend in the road. When
he reached the spot, he found it was a dead end with no habitation or anything
else around, except for three very old trees, one big tree and two small
ones. He thought it over and realized that he had been tested . A fleeting
thought occurred to him, that he should cut down the trees, start a bonfire,
and burn them into ground. At that moment, the three women reappeared,
repentant, begging him to forgive them and spare their lives. Therefore,
the cultivator should remember: when the mind is still, all realms are
calm; when delusion arises, demons are born—Một trong ba loại ngoại
ma. Ái ma là loài ma khích động lòng ái dục cho đến tâm
tham nhiễm cảnh ngũ trần. Chúng hóa hình nam, nữ lõa lồ
xinh đẹp; hoặc hình cha mẹ anh em, kẻ thân mến, cho đến
thân Phật, Bồ Tát tướng tốt trang nghiêm để khuyến dụ.
Nếu người thích ăn ngon, chúng hóa sơn hào hải vị, hương
thơm ngào ngạt đem dâng; người ưa bảo vật, chúng hiện
hình thú lạ ngậm châu ngọc đến hiến tặng. Tùy tâm niệm
hành giả ưa thích điều chi, chúng liền hiện ra thứ ấy.
Chúng có thể dùng ma lực khiến cho người tu được tà định,
tà trí, tài biện thuyết, phép thần thông biết quá khứ vị
lai. Những kẻ không hiểu cho là đã chứng đạo quả, thảy
đều tin phục; song kỳ thật người kia trong tâm điên đảo,
chuyên làm phép quỷ mê hoặc thế gian. Có một nhà sư Việt
Nam tu tại một ngôi chùa bỏ hoang bên Lào. Trong khi thiền
định ông thấy một nhóm mỹ nhân lõa lồ, nắm tay nhau nhảy
múa. Sư trấn định tâm không nổi, bèn thành khẩn niệm Phật,
tướng ấy liền tan. Một câu chuyện khác về ái ma, khi xưa
bên Trung Quốc có một vị sư đang tham thiền, nhân khi trời
lạnh bụng đói, động niệm tưởng ăn; sư liền thấy một
thiếu phụ bưng thức ăn đến cúng dường. Thiếu phụ quỳ
xuống sớt đồ ăn vào bát, thỉnh sư nên dùng liền kẻo
nguội mất ngon. Sư vì đói muốn thọ dụng ngay, nhưng nghĩ
chưa đến giờ thọ trai, nên nhẫn nại bảo hãy tạm để
một bên, chờ đúng giờ sẽ ăn. Thiếu phụ nghe nói, có vẻ
hờn giận bỏ đi. Giây lâu sau đúng ngọ, sư giở bát ra thấy
trong ấy toàn là dòi bò lúc nhúc. Chừng ấy ông mới tỉnh
ngộ, biết vừa động sanh vọng niệm, liền rước lấy cảnh
ma; may nhờ có chút định lực mới khỏi ăn đồ dơ và phạm
giới sát. Lại cũng một vị sư tu thiền trong núi, thấy mình
lẻ loi cô quạnh, nên sanh vọng tưởng muốn được một ít
người cùng ở chung cho vui. Vừa đâu có bà lão dẫn hai cô
gái trẻ đẹp, bảo nhà ở dưới làng chân núi, tìm đến
am tranh cầu xin dạy đạo. Vị Tăng ban đầu không nghi ngờ,
liền thuyết pháp khai thị. Tới lui như thế lâu ngày, một
hôm bà lão bạch sư xin cho hai cô gái làm thị giả lo việc
giặt giủ cơm nước cho sư đỡ cực nhọc. Sư nghe nói thoáng
sanh lòng nghi, liền nghiêm trách từ chối. Ba người tỏ vẻ
hờn thẹn bỏ đi. Sư lén theo dõi qua một khúc quanh bỗng
chợt mất bóng, sư đến xem thì đã cùng đường, lại không
có nhà cửa chi cả, chỉ thấy ba gốc cổ thụ, một to hai
nhỏ. Sư suy nghĩ biết đây là yêu tinh cổ thụ, muốn đem
búa chặt đốn hoặc nổi lửa thiêu đốt để dứt trừ hậu
hoạn. Vừa nghĩ đến đó bỗng thấy ba người hiện ra cầu
sám hối và xin tha mạng. Thế mới biết tâm yên cảnh lặng,
vọng khởi ma sanh, người tu phải ghi nhớ điều nầy—See
External demons, and Three types of demons (2).
Demon
of mind: Tâm ma—See Ten kinds of demons, Ten kinds of demons’ actions
of Great Enlightening Beings, and Ten ways of getting rid of demons’
actions of Great Enlightening Beings.
Demons
of monstrous form: Kumbhanda (skt)—Cát bàn trà, kiết bàn trà.
Demon
of the nerves: Truy Dịch Quỷ—Đôi Dịch Quỷ—Phụ Trường
Quỷ—Who troubles those who sit in meditation—Truy Dịch Quỷ là
loại quỷ quấy phá gây trở ngại cho người hành thiền.
Demon
of phenomenon of enlightenment: Bồ Đề pháp trí ma—See Ten kinds
of demons, Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening Beings,
and Ten ways of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening
Beings.
Demons-raised-from-the-death:
Quỷ tử thi (quỷ nhập tràng)—See Nine major forms of untimely
death.
Demon
of roots of goodness: Thiện căn ma—See Ten kinds of demons, Ten kinds
of demons’ actions of Great Enlightening Beings, and Ten ways of getting
rid of demons’ actions of Great Enlightening Beings.
Demons
of sexual lust: Ma ái dục.
Demon
shaped like men: Manusa-krtya (skt)—Loài quỷ có hình dáng giống
như người (Nhân cát giá).
Demon
of spiritual teachers: Thiện tri thức ma—See Ten kinds of demons,
Ten kinds of demons’ actions of Great Enlightening Beings, and Ten ways
of getting rid of demons’ actions of Great Enlightening Beings.
Demon
Transforming: Ma Thọ Hóa—Demon Transforming Sutra—Kinh Ma Thọ
Hóa.
Demon
views: Heterodox teaching—Quỷ kiến (tà kiến hay cái thấy biết
của loài quỷ, ví với tà giáo).
Demoniac
(al): Thuộc về ma quỷ.
Demoniacism
(n): Tình trạng bị ma quỷ ám.
Demonianism
(n): Demoniacism—Tình trạng bị ma quỷ ám.
Demonic
actions: Ma sự—Việc ma—Mara-deeds, especially in hindering Buddha-truth—Việc
làm của ác ma, gây chướng ngại cho đạo Phật.
Demonic
afflictions: Phiền Não Ma—The mara or the tempter of the passions
who troubles mind and body, obstructs the entrance to bodhi, one of the
four kinds of mara—Một trong tứ ma, có thể làm rối loạn thân
tâm, chướng ngại bồ đề. ** See Four major sources of distraction
and delusion and Eight Maras.
Demonic
obstructions: Ma chướng—According to Most Venerable Thích Thiền
Tâm in The Thirteen Patriarchs of Pureland Buddhism, practicing Buddha
Recitation also has the element of demonic obstructions, for the three
reasons—Theo Hòa Thượng Thích Thiền Tâm trong Liên Tông Thập
Tam Tổ, niệm Phật cũng có ma sự vì bởi ba nguyên nhân sau
đây—See Three reasons for demonic obstructions.
Demonic
possession: Bị quỷ ám.
Demonic
testing conditions: Chướng Duyên Ma Khảo—Practitioners who possess
wisdom are not only unafraid of demonic testing conditions or obstacles,
but they use these impediments to achieve progress in cultivation—Bậc
trí lực chẳng những không ngại chướng duyên ma khảo, mà
còn mượn chướng duyên ma khảo để tiến tu.
Demonism
(n): Sùng bái ma quỷ—Demonlatry.
Demonist
(n): Người thờ ma quỷ.
Demonize
(v): Làm cho biến thành ma quỷ.
Demonocracy
(n): Quyền cai trị của ma quỷ.
Demonolater
(n): Kẻ thờ phượng ma quỷ—Ngoại đạo, nhất là Ky Tô
giáo, cho rằng những ai không thờ phượng Thiên Chúa đều
là những kẻ thờ phượng ma quỷû—Externalists, especially
followers of Catholicism, believe that those who don’t worship God are
demonolaters.
Demonolatry
(n): Sự thờ phương ma quỷ.
Demonology
(n): Tín ngưỡng ma quỷ.
Demonstrability:
Tính khả chứng—Có thể luận chứng.
Demonstrate
the enlightened knowledge and vision: Thị giác tri kiến—See Four
knowledges of Opening, Demonstrating, Awakening, and Entering the enlightened
knowledge and vision of the Buddha.
Demonstrate
enternal detachment from extreme views: Hiển bày lìa hẳn kiến chấp
nhị biên—See Ten reasons enlightening beings leave a royal palace.
Demonstrate
and explain all expressions: Diễn nói tất cả cú biện—See Ten
kinds of skill in means of all Buddhas (8).
Demonstrate
and speaking all explanation of all principles: Diễn nói tất cả
pháp biện—See Ten kinds of skill in means of all Buddhas (8).
Demonstrating
the enlightened knowledge and vision: Thị giác tri kiến Phật—See
Four divisions of the Enlightened Knowledge.
Demonstrative
(a): Luận chứng.
Demoralization
(a): Đạo đức đồi bại.
Demythologization
(n): Sự đả phá thần thoại.
Den’e
(jap): A Japanese term for “handing on the robe.” This Japanese
expression indicating that a Zen master (Roshi) has recognized a particular
disciple as his dharma-successor (Hassu). The passing on of the master’s
robe symbolizes that the disciple has grasped the essence of the teaching
and is qualified to teach—Thuật ngữ Nhật Bản dùng để chỉ
“Truyền y.” Từ ngữ này chỉ một Thiền sư đã thừa nhận
một đệ tử là người thừa kế Pháp hay Pháp tử. Sự truyền
thừa y áo từ một vị thầy tiêu biểu rằng người đệ
tử đã nắm bắt được giáo pháp và có đủ phẩm chất
để giảng dạy giáo pháp đó.
Dengyo-Daishi
(jap): He visited China and returned to Japan with the T’ien-T’ai School
of thought in 804 A.D. He then founded the T’ien-T’ai School in Japan—Truyền
Giáo Đại Sư (767-822). Ngài viếng Trung Hoa và trở về Nhật
năm 804 với giáo thuyết Thiên Thai. Sau đó ngài sáng lập
tông Thiên Thai Nhật Bản.
Denial
(n): Sự từ chối.
Denial
of appearance: Bác Tướng—To reject of form characteristics (deny
the existence of appearance)—According to Most Venerable Thích Thiền
Tâm in The Thirteen Patriarchs of Pureland Buddhism, Theory is truly emptiness,
Practice belongs to existence. Existence is Emptiness. If this is not yet
attained, it’s better to cultivate by being attached to “existence,”
or “form,” or “appearance;” but do not claim “nothing exists”
or “everything is within the mind” or any such deep theoretical teachings
when one is still attached to existence, i.e., family, wife, children,
house, or fond of health, etc., for doing these cultivators are easily
trapped in the wrong road. Thus, do not say the Pureland is only an illusion
manifested within the mind. In reality, in theory, everything is an illusion.
To reject of form characteristics is to reject and disregard the
“Conducts of form practices.” This practice is often observable with
those who cultivate Zen Buddhism in present day. They claim themselves
as people who are “unattached to form characteristics” and look down
on those who cultivate Pureland as being attached to form characteristics.
However, most ironically, they are still ignorantly attached with every
part of existence, i.e., having wife, husband, children, house, jobs, etc.
Sincere Buddhists should always be careful!—Theo Hòa Thượng Thích
Thiền Tâm trong Liên Tông Thập Tam Tổ thì Lý chính thật là
Chân Không, Sự là phần diệu hữu. Diệu hữu tức chân không.
Nếu chưa đạt được lẽ nầy thì thà rằng tu hành theo kiểu
“Chấp Có,” chứ đừng cầu “Bác Tướng” hay “Chấp
Không” trong khi vẫn còn có gia đình, vợ con, nhà cửa, và
mong cầu khỏe mạnh. Vì làm như thế sẽ dễ bị lạc vào
ngoan không hay cái “Không” sai lầm. Đây chính là hầm khổ
đọa của tất cả những kẻ ỷ mình thông minh hôm nay. Bác
Tướng tức là bài bác phần “Sự Tướng Hành Trì.” Kỳ
thật, tất cả đều là giả tưởng. Bác tướng là chối
bỏ sự tu hành theo hình tướng, thí dụ như những kẻ tu
Thiền đời nay, luôn miệng nói “Nhất thiết duy tâm tạo”
nên ta không “Chấp Tướng,” và do đó chê người tu theo
Tịnh Độ chỉ là sự chấp trước ảo tưởng trong tâm. Tuy
nhiên, điều mỉa mai là những kẻ nầy tự họ vẫn còn u
mê chấp trước vào vợ, chồng, con cái, cửa nhà. Phật tử
thuần thành nên luôn cẩn trọng!
Denial
of the doctrine of reincarnation: Nihilism—Annihilation—Đoạn kiến—Hoại
diệt—Considering that things do not exist in any sense, even the delusory
manifestations of the world, nor anything continue after death—Đoạn
biên kiến, coi mọi vật không hiện hữu, ngay cả những ảo
giác hiện lên, hay bất cứ thứ gì tiếp tục sau khi chết.
Tà kiến nầy phủ nhận thuyết tái sanh—See Two extreme views.
Denial
of the karma consequences: Chối bỏ luật nhơn quả nghiệp
báo—Denial of the karma consequences of ill deeds, acting or teaching
others accordingly, and unceasing evil life—Chối bỏ luật nhơn
quả nghiệp báo, thường xuyên gây nghiệp bất thiện mà còn
dạy người gây ác nghiệp, luôn sống đời xấu xa—See Five
betrayals (III).
Denigrate
(v): Disparage—Blaspheme—Profane—Phỉ báng.
Denko-roku
(jap): A Japanese term for “a short title of the Zen Records of the Transmission
of the Lamp,” which recounts the transmission of the Koan and solutions
of the fifty-two patriarchs of the tradition from Kasyapa (a disciple of
Sakyamuni Buddha) to Dogen Zenji (1200-1253), the founder of the Japanese
Soto order. Such texts play a key role in the Zen tradition, which has
teachings and practices that are at variance with what is described in
Indian Buddhist texts. The tradition claims that its doctrines and practices
are the true core teachings of the Buddha, which were passed directly by
mind-to-mind transmission to Kasyapa and from him through a succession
of masters. In reality, there is no truth to transmit (transmission of
the Heart-Seal of the Buddha Seal of mind); however, a master can seal
his pupil’s achievement of enlightenment by testing and approving it
as true. Mind-to-mind transmission, mental transmission, or to pass from
mind to mind, from a Zen master to his disciples by personal contact without
using the words. To transmit the mind of Buddha as in the Intuitional school—Thuật
ngữ Nhật Bản dùng để chỉ “Tựa đề ngắn cho bộ Truyền
Đăng Lục,” kể lại chi tiết về sự truyền công án và
những giải đáp của 52 vị tổ trong truyền thống Kasyapa
(dòng đệ tử của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni) truyền tới
Đạo Nguyên, sơ tổ tông Tào Động tại Nhật Bản. Những
kinh văn này giữ vai trò chủ yếu trong truyền thống nhà Thiền,
mà giáo thuyết và thực hành đều khác với kinh văn Phật
giáo tại Ấn Độ. Truyền thống Thiền thì lại cho rằng
giáo thuyết và thực hành của họ mới đích thực là cốt
lõi giáo pháp của Đức Phật, được truyền trực tiếp từ
tâm qua tâm từ dòng truyền thừa Kasyapa tới Đạo Nguyên,
qua một dãy các vị thầy. Kỳ thật, không có sự thật về
chuyện truyền thừa nầy; tuy nhiên, một vị thầy có thể
ấn chứng về sự thành tựu giác ngộ bằng chứng nghiệm
khả năng của đệ tử mình. Tâm truyền tâm từ một vị
Thầy Thiền qua sự tiếp xúc cá nhân, chứ không qua văn tự,
như cách truyền Phật Tâm trong nhà Thiền.
Denomination
(n): Danh xưng—Tông phái—Mệnh danh.
Denote
(v): Biểu thị.
Denounce
(v): Tố cáo.
Denounce
someone: Tố khổ—Criticize someone strongly—Chỉ trích nặng
nề hay kết tội ai.
Deny
(v) the doctrine of Cause and Effect: Ác Thủ Không—To possess the
evil ideas of the doctrine of voidness, to deny the doctrine of cause and
effect (Luật nhân quả)—Không Kiến ngoại đạo, chối bỏ
luật Nhân quả (thà khởi lên ngã kiến như núi Tu Di, chứ
đừng khởi lên ác thủ không, hay phủ nhận lý nhân quả,
cho rằng cái nầy cái kia đều là không).
Deny
the resolution that has been accomplished by the Sanghakarman Procedure:
Phủ nhận giải pháp đã được thành tựu trong phép Yết
Ma—A Bhiksu or Bhiksuni who has formally asked someone to represent him
or her at a Sanghakarman Procedure meeting and afterwards, feeling regret,
looks for a way to deny the resolution that has been accomplished by the
Sanghakarman Procedure, commits an Expression of Regret Offence—Vị
Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni nào đã nhờ người khác đại diện
trong phép Yết Ma, nhưng sau đó lại hối tiếc, muốn tìm cách
phủ nhận giải quyết đã thành tựu trong phép Yết Ma, là
phạm giới Ba Dật Đề hay giới Đọa (phải phát lồ sám
hối).
Deny
something to someone: Refuse to give permission to someone—Prevent someone
from doing something—Từ chối hay cản ai làm việc gì.
Deny
(v) the truth: Phá chánh.
Deny
(v) the truth and support the evil: Phá chánh hiển tà.
Deny
(v) the evil and support the truth: Phá tà hiển chánh.
Denying
the reality of form, but failing to define reality: Bất Chân Tông (Phá
tướng).
Denzuin
(jap): Phật Thông Viện (Nhật Bản).
Depart
(v): Set out—Start a journey—Khởi hành.
Depart
the condition: Xuất tâm—See Three minds (C).
Depart
from pride: Dứt bỏ cống cao ngã mạn—See Ten perfecting Mahayana
rules.
Departure
(n): Sự khởi hành.
Depend
(v) on others: Ỷ lại vào người khác.
Depend
on someone: Lệ thuộc vào ai.
Depend
upon : Adhisthana (skt)—Gia Trì—Địa Sắt Vĩ Năng—Dependence
on the Buddha, who confers his strength on all who seek it and upholds
them; it implies prayer, because of obtaining the Buddha’s power and
transferring it to others. In general it means to aid or to support—Gia
trì có nghĩa là nhờ vào Đức Phật, người đã dùng sức
của chính mình để gia hộ và trì giữ cho chúng sanh yếu
mềm đang tu hành; gia trì còn có nghĩa là cầu đảo, vì mong
cầu Phật lực hộ trì cho tín giả. Nói chung gia trì có nghĩa
là “hộ trì’.
Dependency
(n): Sự lệ thuộc—Tính ỷ lại—Tùy thuộc.
Dependent
Arising: Duyên Khởi—The Buddha taught: “The one who sees Dependent
Arising sees Dharma.”—Đức Phật dạy: “Ai thấy được lý
Duyên Khởi là thấy được Pháp.”—See Theory of causation.
Dependent
on something: Năng Y—Dependent on, that which relies on something else,
e.g. vegetation on land; land is that which vegetation relies on—Tùy
thuộc vào, từ dùng để đối lại với sở y, như cây cỏ
trên đất đai; cây cỏ là “năng y” và đất đai là “sở
y.” **See Asraya.
Dependent
on another that which arises: Paratantra (skt)—Y tha khởi tính hay
Duyên khởi tính (tính chất nương tựa vào những yếu tố
chung quanh mà sinh khởi nên hiện hữu, hiện tượng sự vật).
Dependent
on cause: Hypostatic cause—Nhân Duyên Y—The cause or causes on which
anything depends. Six organs and their six objects causing the cognitions
or six consciousnesses—Mọi pháp đều dựa vào chủng tử của
mình mà sinh khởi (ba loại sở y là nhân duyên y, tăng thượng
duyên y và đẳng vô gián y). Sáu căn duyên với sáu trần khởi
sinh sáu thức—See Three causes.
Dependent
condition: Y Báo (Y Quả)—The material environment, good or bad,
on which a person depends on condition, environment or results from former
karma, e.g. country, family, possessions, etc., in contrast with being
the resultant person of this life (chánh báo)—Hoàn cảnh và điều
kiện bên ngoài, tốt hay xấu, mà chúng ta bị lệ thuộc vào
do nghiệp đời trước, như xứ sở, gia đình, và vật sở
hữu, vân vân, ngược lại với chánh báo của đời nầy.
Dependent
on constructive elements: Ỷ Tha Tự Tánh—One of the three natures,
dependent on constructive elements and without a nature of its own—Một
trong ba tánh, tùy thuộc vào những yếu tố khác mà kiến lập
chứ không có tự tánh của chính mình.
Dependent
mind: Ỷ Tha Tâm—The mind in a dependent state, that of the Buddha
in a higher state of incarnation—Tâm trong trạng thái lệ thuộc,
lệ thuộc vào Phật hay cầu Phật để được tái sanh vào
một cõi cao hơn.
Dependent
nature: Paratantra-svabhava (skt)—Y Tha Khởi Tính—One of the three
natures, “depending on another,” is a knowledge based on some fact,
which is not, however, in correspondence with the real nature of existence.
It is called “dependent nature” by virtue of this process of mutual
conditioning, because the elements of which it is constituted are dependent
on each other for their existence. It is beyond the grasp of the unenlightened
mind, which creates the duality of the false, imagined nature. The characteristic
feature of this knowledge is that it is not altogether a subjective creation
produced out of pure nothingness, but it is a construction of some objective
reality on which it depends for material. Therefore, its definition is
“that which arises depending upon a support or basis.” And it is due
to this knowledge that all kinds of objects, external and internal, are
recognized, and in these individuality and generality are distinguished.
The Paratantra is thus equivalent to what we nowadays call relative knowledge
or relativity; while the Parikalpita is the fabricationof one’s own imagination
or mind. In the dark a man steps on something, and imagining it to be a
snake is frightened. This is Parikalpita, a wrong judgment or an imaginative
construction, attended an unwarranted excitement. He now bends down and
examines it closely and finds it to be a piece of rope. This is Paratantra,
relative knowledge. He does not know what the rope really is and thinks
it to be a reality, individual or ultimate. While it may be difficult to
distinguish sharply between the Parikalpita and the Paratantra from these
brief statements or definitions, the latter seems to have at least a certain
degree of truth as regards objects themselves, but the former implies not
only an intellectual mistake but some affective functions set in motion
along with the wrong judgment. When an object is perceived as an object
existing externally or internally and determinable under the categories
of particularity and generality, the Paratantra form of cognition takes
place. Accepting this as real, the mind elaborates on it further
both intellectually and affectively, and this is the Parikalpita form of
knowledge. It may be after all more confusing to apply our modern ways
of thinking to the older ones especially when these were actuated purely
by religious requirements and not at all by any disinterested philosophical
ones—Tự tính thứ hai là Y Tha Khởi Tính, một trong ba tánh
của vạn hữu, nguyên nghĩa là phụ thuộc vào cái khác, là
cái trí dựa vào một sự kiện nào đó, tuy những sự kiện
nầy không liên hệ đến bản chất thực sự của hiện hữu.
Nó được gọi là bản tánh lệ thuộc là do quá trình điều
kiện hóa hỗ tương, vì các yếu tố tạo thành nó bị lệ
thuộc lẫn nhau để có hiện hữu. Tâm không giác ngộ thì
không thể biết được nó, vì tâm này tạo ra tánh nhị nguyên
của bản tánh giả tạo hay tưởng tượng. Đặc trưng của
cái trí nầy là nó hoàn toàn không phải là một sáng tạo
chủ quan được sinh ra từ cái “không” suông, mà nó được
cấu trúc của một thực tính khách quan nào đó mà nó phụ
thuộc để làm chất liệu. Do đó, nó có nghĩa là “sinh khởi
dựa vào một chỗ tựa hay một căn bản.” (sở y). Và chính
do bởi cái trí nầy mà tất cả các loại sự vật, bên ngoài
và bên trong, được nhận biết và tính đặc thù và phổ
quát được phân biệt. Y tha khởi tính do đó tương đương
với cái mà ngày nay ta gọi là trí hay biết tương đối hay
“tương đối tính;” trong khi Y Tha Khởi là sự tạo ra sự
tưởng tượng hay tâm của người ta. Trong bóng tối, một
người dẫm lên một vật gì đó, vì tưởng rằng đấy là
con rắn nên anh ta sợ hãi. Đây là Y Tha Khởi, một phán đoán
sai lầm hay một cấu trúc tưởng tượng được kèm theo bằng
một sự kích thích không xác đáng. Khi nhìn kỹ lại thấy
rằng vật ấy là sợi dây thừng. Đây là Y Tha Khởi, cái
trí tương đối. Anh ta không biết sợi dây thừng thực sự
là gì và tưởng nó là một thực tính, đặc thù và tối
hậu. Trong khi khó mà phân biệt một cách tinh tế sự khác
biệt giữa Biến Kế Sở Chấp và Y Tha Khởi từ những định
nghĩa ngắn trên, thì Y Tha Khởi hình như ít ra cũng có một
mức độ sự thật nào đó về mặt tự chính các đối tượng,
nhưng Biến Kế Sở Chấp không chỉ bao gồm một sai lầm tri
thức mà còn gồm một số chức năng cảm nhận được vận
hành theo với sự phán đoán lầm lạc. Khi một đối tượng
được nhận thức như là một đối tượng hiện hữu, bên
trong hay bên ngoài, thì cái hình thức nhận biết gọi là Y
Tha Khởi xãy ra. Nhận đối tượng nầy là thực, cái tâm
nhận xét kỹ hơn về nó cả về mặt trí thức cả về
mặt cảm nhận, và đây là hình thức hiểu biết gọi là
Biến Kế Sở Chấp. Sau cùng, có thể chúng ta càng làm cho
rối ren thêm khi áp dụng những cách suy nghĩ ngày nay của
chúng ta vào những cách suy nghĩ thời xưa khi những cách suy
nghĩ này chỉ đơn thuần được vận hành do những đòi hỏi
có tính cách tôn giáo chứ không do những đòi hỏi vô tư
có tính triết lý—See Svabhavalakshana-traya.
Dependent
Origination: Pratitya-samutpada (skt)—Lý Nhân Duyên.
(I)
Lý Nhân Duyên—A commonly accepted term for twelve Nidanas—Interdependent
origination—Dependent causation—Conditioned co-arising or co-production—All
things in the phenomanal world are brought into being by the combination
of various causes and conditions (twelve links of Dependent Origination),
they are relative and without substantiality or self-entity. According
to the Majjhima Nikaya Sutra, the Buddha taught: “Depending on the oil
and wick does the light of the lamp burn; it is neither in the one, nor
in the other, nor anything in itself; phenomena are, likewise, nothing
in themselves. All things are unreal; they are deceptions; Nirvana is the
only truth.”—Mọi vật trong thế giới hiện hữu đều do
sự phối hợp của nhiều nhân duyên khác nhau (12 nhân duyên).
Theo Kinh Trung Bộ, Đức Phật dạy: “Tùy thuộc vào dầu và
tim đèn mà ngọn lửa của đèn bùng cháy; nó không phải sinh
ra từ trong cái này cũng không phải từ trong cái khác, và
cũng không có một nguyên động lực nào trong chính nó; hiện
tượng giới cũng vậy, nó không hề có cái gì thường tại
trong chính nó. Tất cả hiện hữu là không thực có; chúng
là giả danh; chỉ có Niết Bàn là chân lý tuyệt đối.”
(II)
Dependent origination means that all phenomena are produced and annihilated
by causation. This term indicates the following: a thing arises from or
is produced through the agency of a condition or a secondary cause. A thing
does not take form unless there is an appropriate condition. This truth
applies to all existence and all phenomena in the universe. The Buddha
intuitively perceived this so profoundly that even modern science cannot
probe further. When we look carefully at things around us, we find that
water, stone, and even human beings are produced each according to a certain
pattern with its own individual character. Through what power or direction
are the conditions generated that produce various things in perfect order
from such an amorphous energy as “sunyata?” When we consider
this regularity and order, we cannot help admitting that some rule exists.
It is the rule that causes all things exist. This indeed is the Law taught
by the Buddha—Nghĩa là mọi hiện tượng đều được sinh ra
và biến dịch do bởi luật nhân quả. Từ này chỉ rằng:
một sự vật sinh khởi hay được sinh sản từ tác dụng của
một điều kiện hay duyên. Một vật không thành hình nếu
không có một duyên thích hợp. Chân lý này áp dụng vào vạn
hữu và mọi hiện tượng trong vũ trụ. Đức Phật đã trực
nhận điều này một cách thâm sâu đến nỗi ngay cả khoa
học hiện đại cũng không thể nghiên cứu xa hơn được.
Khi chúng ta nhìn kỹ các sự vật quanh ta, chúng ta nhận thấy
nước, đá, và ngay cả con người, mỗi thứ đều được
sản sanh bởi một mẫu mực nào đó với đặc tính riêng
của nó. Nhờ vào năng lực hay chiều hướng nào mà các duyên
phát khởi nhằm tạo ra những sự vật khác nhau trong một
trật tự hoàn hảo từ một năng lượng bất định hay cái
không như thế? Khi xét đến quy củ và trật tự này,
chúng ta không thể không chấp nhận rằng có một quy luật
nào đó. Đó là quy luật khiến cho mọi vật hiện hữu. Đây
chính lá giáo pháp mà Đức Phật đã tuyên thuyết.
1)
We do not exist accidentally, but exist and live by means of this Law.
As soon as we realize this fact, we become aware of our firm foundation
and set our minds at ease. Far from being capricious, this foundation rests
on the Law, with which nothing can compare firmness. This assurance is
the source of the great peace of mind that is not agitated by anything.
It is the Law that imparts life of all of us. The Law is not something
cold but is full of vigor and vivid with life—Chúng ta không hiện
hữu một cách ngẫu nhiên, mà hiện hữu và sống nhờ pháp
này. Ngay khi chúng ta hiểu được sự việc này, chúng ta ý
thức được cái nền tảng vững chắc của chúng ta và khiến
cho tâm mình thoải mái. Chẳng chút bốc đồng nào, nền tảng
này dựa trên giáo pháp vững chảy vô song. Sự bảo đảm
này là cội nguồn của một sự bình an vĩ đạicủa một
cái thân không bị dao động vì bất cứ điều gì. Đây là
giáo pháp truyền sức sống cho hết thảy chúng ta. Pháp không
phải là cái gì lạnh lùng nhưng tràn đầy sức sống và sinh
động.
2)
Just consider that billions of years ago, the earth had no life; volcanoes
poured forth torrents of lava, and vapor and gas filled the sky. However,
when the earth cooled about two billions years ago, microscopic one-celled
living creatures were produced. It goes without saying that they were produced
through the working of the Law. They were born when the energy of “sunyata”
forming the foundation of lava, gas, and vapor came into contact with appropriate
conditions or a secondary cause. It is the Law that provided the conditions
for the generation of life. Therefore, we realize that the Law is not cold,
a mere abstract rule, but is full of vivid power causing everything to
exist and live—Hãy xem hàng tỷ năm trôi qua, trái đất chúng
ta không có sự sống, núi lửa tuôn tràn những dòng thác dung
nham, hơi nước, và khí đầy cả bầu trời. Tuy nhiên, khi
trái đất nguội mát trong khoảng hai tỷ năm, các vi sinh vật
đơn bào được tạo ra. Hẳn nhiên chúng được tạo ra nhờ
sự vận hành của pháp. Chúng được sinh ra khi năng lượng
“Không” tạo nên nền tảng của dung nham, khí và hơi nước
gặp những điều kiện thích hợp hay duyên. Chính Pháp đã
tạo ra những điều kiện cho sự phát sinh đời sống. Do đó
chúng ta nhận ra rằng Pháp không lạnh lùng, không phải là
một nguyên tắc trừu tượng mà đầy sinh động khiến cho
mọi vật hiện hữu và sống.
3)
Conversely, everything has the power of desiring to exist and to live.
During the first two billions years of the development of the earth, even
lava, gas, and vapor possessed the urge to live. That is why one-celled
living creatures were generated from them when the conditions were right.
These infinitesimal creatures endured all kinds of trials, including extreme
heat and cold, tremendous floods, and torrential rains, for about two billions
years, and continued to live. Moreover, they gradually evolved into more
sophisticated forms, culminating in man. This evolution was caused by the
urge to live of these first microscopic creatures. Life had mind, through
which it desired to live, from the time even before it existed on earth.
Such a will exists in everything in the universe. This will exists in man
today. From the scientific point of view, man is formed by a combination
of elementary particles; and if we analyze this still more deeply, we see
that man is an accumulation of energy. Therefore, the mind desiring to
live must surely exist in man—Ngược lại, mọi sự vật có năng
lực muốn hiện hữu và muốn sống. trong khoảng thời gian
hai tỷ năm đầu của sự thành hình trái đất, ngay cả dung
nham, khí và hơi nước cũng có sự sống thôi thúc. Đó là
lý do khiến các sinh vật đơn bào được sinh ra từ các thứ
ấy khi các điều kiện đã hội đủ. Những sinh vật vô cùng
nhỏ này đã trải qua mọi thử thách như sự nóng và lạnh
cực độ, những cơn hồng thủy, và những cơn mưa như thác
đổ trong khoảng thời gian hai tỷ năm, và vẫn tiếp tục
sống. Hơn nữa, chúng dần dần tiến hóa thành những hình
hài phức tạp hơn và tới đỉnh của sự phát triển này
là con người. Sự tiến hóa này do bởi sự thôi thúc sống
của những vi sinh vật đầu tiên này. Sự sống có ý thức
và qua đó nó muốn sống, và ý thức này đã có trước khi
có sự sống trên trái đất. Cái ý muốn như thế có trong
mọi sự vật trong vũ trụ. Cái ý muốn như vậy có trong con
người ngày nay. Theo quan điểm khoa học, con người được
thành hình bởi một sự tập hợp của các hạt cơ bản, và
nếu chúng ta phân tích điều này một cách sâu sắc hơn, chúng
ta sẽ thấy rằng con người là một sự tích tập của năng
lượng. Do đó cái ý muốn sống chắc chắn phải có trong
con người.
Dependent
and perfect: Ỷ Viên—The dependent or conditioned nature, and the perfect
nature of the unconditioned bhutatathata—Tánh lệ thuộc hay pháp
hữu vi và tánh viên mãn hay pháp vô vi của chơn như.
Depersonalization
(n): Phi nhân cách hóa—Sự mất nhân cách.
Depict
something: Show something by pictures or words—Minh họa (miêu tả)
bằng hình hay lời.
Depiction
(n): Sự miêu tả.
Deplorable
(a): Bi thảm—Tragical—Drama—Mournful.
Deport
(v): Lưu đày ai.
Deportation
(n): Sự lưu đày.
Deposit
of faith: Kho tàng đức tin—Treasure of faith.
Depository
of rules of morality: Sima-bandha (skt)—Kekkai (jap)—Bounded area—Kết
giới—See Bound by the commandments.
Deprave
(v): Làm cho hư hỏng.
Depraved
customs: Đồi phong bại tục.
Depraved
and selfish desires: Tà dục.
Depravity
(n): Sự bại hoại.
Deprivation
(n): Sự cách chức một vị chức sắc trong hàng giáo phẩm.
Deprive
(v): Cách chức một vị chức sắc trong hàng giáo phẩm.
Depth
and dimension: Sâu và rộng.
Depung
(Tib): The “Mound of Rice” monastery, or college of Lamas outside
Lhasa, at one time containing eight to ten thousand students. It was founded
in 1414—Tu Viện Gò Lúa, hay đại học dành cho các lạt ma
nằm bên ngoài thủ đô La Sa của Tây Tạng, có lúc chứa từ
tám đến mười ngàn sinh viên. Tu viện này được thành lập
năm 1414.
Deputy
in a monastery: Phó Liêu—Vị phó trụ trì trong tự viện.
Deranged
(a): Mad—Wild—Cuồng.
Derivative
afflictions: Upaklesha (skt)—Tùy phiền não—See Fifty-one Dharmas
interactive with the Mind.
Derivative
nature: Seed nature—Germ nature—Inherited nature—Chủng tính.
Derive
(v): Đạt được.
Desa
(p):
1)
Region—Country—Vùng hay xứ.
2)
Space—Phương—See Twenty-four non-interactive activity dharmas.
Desacralization
(n): Sự phi thần thánh hóa.
Desaka
(p): One who expounds (preacher)—Người thuyết giảng.
Desana
(skt): Discourse—Bài thuyết giảng—Ngôn Thuyết Pháp Tướng—Word-teaching
contrasted with self-realization. In the Lankavatara Sutra, the Buddha
taught: “Those who well understand the distinction between realization
and teaching, between inner knowledge and instruction, are kept away from
the control of mere speculation.”—Ngôn thuyết pháp tướng hay
giáo lý bằng ngôn từ trái với sự tự chứng. Trong Kinh Lăng
Già, Đức Phật dạy: “Những ai hiểu rõ sự khác biệt giữa
thể chứng và giáo lý, giữa cái biết tự nội và sự giáo
huấn, đều được tách xa sự điều động của suy diễn
hay tưởng tượng suông.”
Desanapatha
(skt): Languages and writings—See Desanarutapathabhivesatam.
Desanarutapathabhivesatam
(skt): Mạc Chấp Trước Văn Tự—Not clinging to letter—Teaching,
recitation, and stories, etc. In the Lankavatara Sutra, the Buddha emphasized
the inner attainment of the truth, not the teaching realized by all the
Tathagatas of the past, present, and future. The realm of the Tathagatagarbha
which is the Alayavijnana belongs to those Bodhisattva-Mahasattvas
who follow the course of truth and not to those philosophers who cling
to the letter, learning, and mere discourse. Thus, the Buddha taught: “It
is owing to his not perfectly understanding the nature of words that he
regards them as identical with the sense.”—Giáo lý, sự tụng đọc
và chuyện kể, vân vân. Trong Kinh Lăng Già, Đức Phật nhấn
mạnh vào sự đạt tự nội cái chân lý mà hết thảy các
Đức Như Lai trong quá khứ, hiện tại và vị lai thể chứng,
chứ không phải là ngữ ngôn văn tự. Cảnh giới của Như
Lai tạng vốn là A Lại Da Thức thì thuộc về chư Bồ Tát
Ma Ha Tát theo đuổi chân lý chứ không thuộc các triết gia
chấp vào văn tự, học hành và suy diễn suông. Chính vì thế
mà Đức Phật dạy: “Chính do con người không biết rõ cái
bản tánh của các ngôn từ, nên người ta xem ngôn từ là
đồng nhất với ý nghĩa.”
Desana-vilasa
(p): Beauty of instruction—Cái hay cái đẹp của lời thuyết
giảng.
Descend
(v): To come down or go down from heaven—Giáng Lâm—Giáng trần
(xuống trần gian)—To draw near from above, condescend, e.g. the Buddha,
the spirits, etc.—See Descend from above.
Descend
from above: Giáng Lâm—To descend, draw near from above, condescend,
e.g. the Buddha, the spirits, etc.—Đến từ bên trên, như trường
hợp Đức Phật và chư Thần dùng thần túc thông đi lại
đây đó và giáng lâm từ trên cao.
Descend
to earth: Giáng—See Descend from above.
Descend
to earth from above: Giáng thế—See Descend from above.
Descend
into hades: Sa vào hỏa ngục.
Descend
from the hall: Hạ đường sau khi thuyết giảng Phật pháp (after
preaching the Buddhadharma).
Descend
from heaven: Giáng hạ.
Descent
into all the six states of existence for their salvation: Ân đi vào
cõi lục đạo Ta Bà mà cứu độ chúng sanh—See Ten kinds of
Buddha’s grace.
Descend
from the Tushita heaven into the mother’s womb: All Buddhas descend spiritually
from the heaven of contentment into the mother’s womb—Chư Phật từ
cung trời Đâu Suất giáng trần vào thai mẹ—See Ten kinds of
Buddha-work in all worlds in all times of the Buddhas (B) (2).
Descend
from the Tushita Heaven Palace: Xuống từ cung trời Đâu Suất—See
Eight aspects of Buddha’s life.
Descend
into the womb: Nhập thai—According to the Sangiti Sutta in the Long
Discourses of the Buddha, there are four ways of descent into the womb—Theo
Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh, có bốn cách nhập thai—See
Four ways of descent into the womb.
Descend
into the other’s womb unknowing, stays there unknowing, and leaves it
unknowing: Có loại không biết mình nhập, trú và xuất bụng
người mẹ—See Four modes of rebirth.
Descend
into the world: Giáng trần.
Descendants
of the moon: Candravamsa (skt)—Nguyệt Chủng—Descendants of the
moon, the lunar race of kings or the second great line of Kshatriya or
royal dynasties in India—Dòng dõi mặt trăng, một dòng họ thuộc
giai cấp Sát Đế Lợi ở Ấn Độ.
Descendants
of the Sun: Surya-Vamsa (skt)—Nhật Chủng—One of the five surnames
of Sakyamuni, sun-seed or lineage, his first ancestors having been produced
by the sun from “two stalks of sugar-cane.”—Một trong năm họ
của dòng Thích Ca. Tương truyền tổ tiên của dòng họ Thích
Ca được sanh ra bởi mặt trời từ trong cây mía hai nhánh.
Descent
(n): Sự đi xuống.
Describe
an elephant from feeling rather than seeing it: Quán Tượng—To describe
an elephant from feeling rather than seeing it, as a blind man does (from
feeling it, i.e. immediate and correct knowledge)—Diễn tả voi bằng
cách cảm biết thay vì nhìn thấy, như trường hợp một nguời
mù rờ voi (chỉ đúng ngay lúc đó mà thôi, chứ không phải
là chân lý).
Description
of individuals: Thuyết Nhân Duyên.
Desecrate
(v): Phá mất sự thánh thiện (như sát sanh hại vật).
Desecration
(n): Sự phá mất sự thánh thiện (như sát sanh hại vật).
Desert
(v): Parityajati (skt)—To give up—To renounce—To abandon—To forsake—To
drop—To quit—To reject—To disregard—To leave—Từ Bỏ.
Desert
place: Đồng không mông quạnh.
Desert
(v) one’s home: Bỏ nhà.
Deseti
(p): To point out—To preach—Thuyết giảng.
Designate
(v): Vyapadisati (skt)—Định danh—To call a name—To give a name
or title.
Desire
(n): Kama-raga (p)—Trishna (skt)—Tanha (p)—Tham vọng—Ham muốn—Affection—Craving—Love—Lust.
(I)
An overview of “Desire”—Tổng quan về “Tham dục”: We are
living in a material world where we must encounter all kinds of objects
such as sights, sounds, tastes, sensations, thoughts and ideas, ect. Desire
arises from contact with these pleasing objects. Buddhists should always
remember that “Desire” not only obscures our mind, but it is also a
main cause of grasping which causes sufferings and afflictions, forces
us to continue to wander in the samsara—Chúng ta đang sống trong
một thế giới vật chất, nơi mà hằng ngày chúng ta phải
tiếp xúc với đủ thứ ngoại vật như hình ảnh, âm thanh,
mùi vị, cảm giác, tư tưởng và ý kiến, vân vân. Từ sự
tiếp xúc này mà ham muốn khởi lên. Người Phật tử nên
luôn nhớ rằng lòng ham muốn không những làm mờ mịt đi
sự sáng suốt của mình mà nó còn là nhân chính của sự
luyến ái gây ra khổ đau phiền não và xô đẩy chúng ta tiếp
tục lăn trôi trong luân hồi sinh tử—See Three Hinderers (C).
(II)
Categories of “Desire”—Phân loại “Tham dục”:
1)
There are three lusts or three kinds of desire—Có ba loại dục—See
Three kinds of desire and Three affluences.
2)
There are four desires or passions—See Four desires.
3)
Desires, or thinking of desires—Dục Lưu—Suy tưởng dục vọng
hay các hoặc của dục giới—See Four currents that carry thinking
along and Four bandhanas (A) and (B).
4)
There are five kinds of desires—See Five Desires.
5)
Ái dục—See Seven messengers.
6)
Tham dục—See Seven defilements, and Seven emotions.
7)
See Eight wrong perceptions of thought.
8)
Tham—See Ten kinds of wrong views.
9)
Trsna (skt)—Love—Thirst—Craving—Ái—See Twelve conditions of
cause and effect.
10)
Tanha is one of the twelve links in the chain of Causation (nidanas). Its
source is delusion caused by attraction to the six objects of sense—Ái
dục là một trong mười hai mắc xích của Thập Nhị Nhân
Duyên. Nó khởi nguồn từ sự mê mờ gây ra bởi luyến chấp
vào lục nhập—See Twelve links of cause and effect.
11)
Chando (p)—Dục—See Fifty-two mental states.
12)
Chanda (skt)—Desire means to want for something—Dục là mong muốn
cái gì đó—See Fifty-one Dharmas interactive with the Mind, and Seventy-five
dharmas of the Abhidharma Kosa.
Desire,
anger and ignorance: Raga-dvesa-moha (skt)—Tham Nộ Si (tham dục,
phẫn nộ và si mê)—Nhiễm Khuể Si—Three poisons of sexual desire
or lust, anger, stupidity or ignorance (heedlessness)—Còn gọi theo
cách cũ là Dâm Nộ Si, cách mới gọi là Tham Sân Si, nghĩa
là tham muốn, tức giận và ngu si (tất cả phiền não đều
do ba món độc hại nầy mà sinh ra).
Desire
awakened on seeing a beautiful form: Hình mạo dục.
Desire
awakened by touch: Xúc Dục—One of the five kinds of desire—Một
trong ngũ dục, dục vọng dấy lên từ sự xúc chạm (thân
thể trai gái tiếp xúc đụng chạm với nhau một cách cố
ý và vui thích, khiến dấy lên trong người lòng ham muốn tình
dục)—See Five Desires.
Desire
that cannot be destroyed by any demons or false teachers or their cohorts:
Sự mong muốn mà chúng ma ngoại đạo và quyến thuộc không
phá hoại được—See Ten kinds of definitive mark of Great Enlightening
Beings.
Desire
causing desire: Practice or habit as cause—Tập nhân—Đồng loại
nhân—See Two causes (C).
Desires
connected to the six gunas: Trần dục—Dục vọng liên hệ tới
lục trần.
Desire
and coveting: Dục Tham—Coveting as the result of passion, or coveting
as the result of passion—Dục vọng và ham muốn. Ham muốn là
kết quả của dục vọng.
Desire
in the desire realm: Dục ái trụ—Dục ái trụ địa—Tư hoặc
trong dục giới, mà tham ái là nặng nhất—See Four abidings,
and Five states or conditions of all errors found in mortality.
Desire
and dislike: Ái Hận—Love and hate—Luyến ái và thù hận.
Desire
as eager as that of a hungry ghost: Ngạ Quỷ Ái—Desire as eager as
that of a hungry ghost, one of the two kinds of love—Một trong hai
loại ái, hạng phàm phu ái trước ngũ dục như sự ham muốn
của loài quỷ đói—See Two kinds of love.
Desire
for food: Thực Dục—Lust for food, one of the four cravings—Ham
muốn ăn uống, một trong bốn thứ ham muốn. **See Four desires.
Desire
for form: Rupa-raga (p)—Lust for form—Sắc ái kết hay tham sắc—Attachment
to the world of forms—Greed for the fine-material—Love in the realm
of form—Craving for the world of form—Mong muốn đạt đến sắc
giới—See Five higher bonds of desire, and Five ties in the higher realm.
Desires
in the form-realm: Sắc ái trụ—Tư hoặc hay Ái dục trong sắc
giới (dục vọng và luyến ái trong cõi sắc giới)—See Four
abidings, and Five states or conditions of all errors found in mortality.
Desire
in the formless realm: Hữu ái trụ—Hữu ái trụ địa—Vô sắc
tham—The desire in the world without form of holding on to the illusion
of contemplation—Ham muốn trong cõi vô sắc giới, hay sự chấp
vào vọng tưởng trong thiền quán. Tư hoặc hay Ái dục trong
vô sắc giới—See Four abidings, and Five states or conditions of
all errors found in mortality.
Desire
for formlessness: Arupa-raga (p)—Lust for formlessness—Vô sắc ái
kết hay tham vô sắc—Attachment to the formless world—Greed for
the immaterial—Love in the realm of formlessness—Craving for the formless
world—Mong muốn đạt đến cảnh giới vô sắc—See Five higher
bonds of desire, and Five ties in the higher realm.
Desire
for fragrance: Hương dục—The lust of the nasal organ—Sự ham muốn
mùi thơm.
Desire
and hate: Love and hate—Ái nhuễ.
Desire
Heavens: Heavens of Desires. There are several in this realm—Dục Giới
Thiên—See Six Desire Heavens.
Desire
is like water carrying things along: Tham Thủy—Tham dục ví như
dòng nước chuyên chở hết thảy những điều ác.
Desire
for long life: Ham muốn bất tử trường sanh—Bất Tử Giác—One
of the eight wrong perceptions of thought, the desire for long life—Muốn
sống đời trường thọ, một trong tám loại ác giác—See
Eight wrong perceptions of thought.
Desire
for and love of things of life: Kamaraga (skt)—Tham Dục—See Greed
and desire.
Desire
as mother: Tham Ái Mẫu—Desire as mother and ignorance as father produce
the ego—Tham ái là mẹ, vô minh là cha sản sanh ra cái “ngã”.
Desire-nature:
Desire-nature or lusts—Tánh Dục—Desires that have become second
nature; desires of the nature—Tham dục trở thành bản tánh thứ
nhì.
Desire
for pleasures: Desire for the pleasant—Lạc dục.
Desire
for prosperity and worldliness: Tham vọng thành công trần tục.
Desire
realm: Dục Giới—See Nine lands (A).
Desire
for renunciation and enlightenment: Mong cầu xuất gia giác ngộ—See
Seven mental attitudes in penitential meditation or worship.
Desire
to satisfy the senses: Tham vọng thỏa mãn cảm giác.
Desire
on seeing a beautiful form: Hình mạo dục.
Desire
for sensual gratification: Ham muốn thỏa mãn dục vọng.
Desire
for sex: Dâm dục—Lustful—Debauched.
Desire
for sleep: Thụy Miên Dục—The lust for sleep, physical and spiritual—Sự
ham muốn ngủ nghỉ.
Desire
something strongly: Crave (v) for something—Ask for something earnestly—Tha
thiết đòi hỏi điều gì.
Desires
(passions) of the unconverted: Phàm tình.
Desire
what ones have created: There are beings who desire what they have
created, such as the devas who rejoice in their own
