Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH
- VIETNAMESE ANH VIỆT
Thiện
Phúc
Cintamani-cakra-Bodhisattva
(skt): Như Ý Luân Quán Âm.
Cintamaya-panna
(p): Tư huệ—Attaining moral wisdom from reflection—Attaining wisdom
based on thinking (wisdom based on thought)—Tư sanh tuệ—Trí huệ
đạt được qua suy tư—See Three dharmas (XXXVII) (B), and Three
modes of attaining moral wisdom.
Cintana
(skt) Cinta-maya-panna (p)—Thinking wisdom—Tư duy.
Cinteti
(skt): Cinteti (p)—Cintayati (skt)—Suy Nghĩ—To have thought or idea—To
ponder—To think—To think about—To think of.
Circle:
Vòng tròn.
Circle
of fire: Wheel of fire—Whirling fire—Hỏa Luân—See Alatacakra.
Circle
of light behind the Buddha: Quang bối.
Circle
seven times: Đi Nhiễu Bảy Vòng—A traditional ritual, practiced
in India over 2,500 years ago, to show respect and admiration for the Buddha—Một
nghi thức cổ truyền Ấn Độ trên 2.500 năm trước, để biểu
lộ lòng kính trọng và ngưỡng mộ với Phật.
Circle
of wind: Wheel of wind—Phong luân—One of the four wheels, the wheel,
or circle, of wind below the circle of water and metal on which the earth
rests; the circle of wind rests on space—Một trong tứ luân, phong
luân khởi lên từ bên trên không luân, thủy luân sanh ra trên
phong luân, và kim luân sanh ra trên thủy luân, và địa luân
dựa trên kim luân.
Circulate
(v): Pradaksina (skt)—Tuần Hoàn—Moving around so that the right
shoulder is towards the object of reverence—Đi vòng vai phải hướng
về đấng tôn quý.
Circumstance:
Hoàn cảnh—Environment.
Circumstantial:
Pratyaya (skt)—Duyên—Conditioning or secondary cause, in contrast
with hetu or the direct or fundamental cause—Nhân phụ, đối lại
với nhân chính—See Hetupratyaya-hetu.
Circumstantial
cause of retribution: Báo duyên.
Circumumbulate:
Đi nhiễu vòng quanh.
1)
To go round: To wind round—To revolve around—To encompass—Đi vòng
quanh.
2)
To pay respect by walking around the object of regard: Đi vòng quanh
để tỏ lòng tôn kính.
Circumumbulate
the hall: To patrol the hall—Tuần Đường—Canh tuần tự viện.
Circumumbulate
an image of the Buddha: Nhiễu Phật.
1)
To go three times around the Buddha to his right in worship: Đi vòng
quanh Đức Phật ba vòng về phía phải (phép của người Tây
Trúc đi vòng quanh vị trưởng lão để tỏ lòng tôn kính).
2)
To circumumbulate an image of the Buddha, or a pagoda: Đi vòng quanh
tượng Phật hay tháp để tỏ lòng tôn kính.
Circumumbulating
hall: Tuần Đường.
1)
Room for Sramanera or novice monks to ask and practice meditation: Nhà
Sa Di—Nơi để các vị Sa Di tham vấn về thiền.
2)
Room for guest monks: Nhà Tham Đầu—Nơi dùng cho khách Tăng.
3)
Tea Room for guest monks: Nhà Thỉnh Khách Thiêu Hương—Nơi uống
trà của khách Tăng.
4)
A monk’s halls: Nhà Tăng.
5)
The tea hall: Nhà Trụ Trì—Nơi uống trà và ngồi thiền.
6)
The assembly hall: Nhà Đại Chúng—Nơi họp chúng tụng niệm.
7)
The meditating hall: Nhà Thủ Tọa—Nơi ngồi thiền.
8)
Room for supervisor of monks: Nhà Duy Na—Nơi dùng vào các ngày
Thánh Tiết.
Citadel
of mind: Tâm thành (served as guardian over action).
Citavana
(skt): Hàn Lâm—Thi Đa Bà Na—The cold forest where the dead were
exposed (to be devoured by vultures)—Khu rừng lạnh nơi mai táng
những người chết (đây là khu rừng ở cạnh thành Vương
Xá, nơi mà xác người chết được đem vào đây cho kên kên
rỉa thịt).
Cite
with proof: Dẫn chứng.
Citra
(skt): Giác—Name of one of the twenty eight constellations—See Twenty
eight constellations.
Citrabhanu
(skt): Hỏa Biện—One of the ten great writers of the Indian Dharmalaksana,
a contemporary and colleague of Vasubandhu; however, this is still doubtful—Một
trong mười nhà văn lớn của Ấn Độ đồng thời với Ngài
Thế Thân; tuy nhiên, sự kiện nầy không đáng được tin cậy
lắm.
Citta
(skt & p): Chất Đa—Tâm Pháp—Tâm ý—Lự tri tâm— Concentration—Consciousness—Heart—Intention—Manas—Mind—Will—Mental
or Intellectual consciousness. Citta is a Sanskrit term, temporarily considering
and recognizing mind or thought. The mind that is attending, observing,
thinking, reflecting, imagining (thought, intention, aim, wish, memory,
intelligence, reason). Consciousness or mind: This is consciousness itself.
It naturally functions in five ways corresponding to the five sense-organs.
“Citta” refers to mental processes in general and is commonly said
in Indian texts to be synonymous with Manas (sentience) and Vijnana (consciousness).
In Tibetan Buddhist epistemology, it is said to refer to a “main mind,”
which is accompanied by “mental factors.”—Citta là một Phạn
ngữ, được tạm coi là Tâm hay ý. Tâm suy nghĩ, tưởng tượng,
lý luận, vân vân. Đây cũng chính là tâm thức. Tâm thức
này hành sự qua năm ngả đường tương ứng với năm căn.
“Citta” ám chỉ tiến trình tâm thức và thường được
sách vở Ấn Độ coi như đồng nghĩa với Mạt Na và A Lại
Da thức. Trong nhận thức luận của Phật giáo Tây Tạng, người
ta ám chỉ “citta” như là một cái “tâm chính,” được
tháp tùng theo bởi những tâm sở—See Mind, and Seventy-five dharmas
of the Abhidharma Kosa (II).
Citta-bhavana
(p): Development of mind—Tâm tu—See Three dharmas (XLII).
Citta-caitta
(skt): Tâm Tâm—Every mind—Mind and mental conditions (Tâm và tâm
sở).
Citta-dharma
(skt): Mind—Tâm Pháp—See One hundred divisions of all mental qualities
and their agents (A).
Cittadrisyadhara-visuddhi
(skt): Citta-visuddhi (p)—Purity of mind—Tâm thanh tịnh (không
bị ô nhiễm).
Cittajjukata
(p): Cittujjukata (p)—Rectitude of consciousness—Tâm Chánh Trực—See
Fifty-two mental states.
Cittakalapa
(skt): Tâm Tụ (hệ thống tâm thức)—Mental system—Mentation
system, or the whole mental system is evolved mutually conditioning like
a bundle of bamboo-sticks—Toàn bộ hệ thống tâm thức được
phát sinh và ảnh hưởng lẫn nhau như một bó tre.
Citta-kammannata
(p): Wieldiness of consciousness—Tâm Thích Ứng—See Fifty-two mental
states.
Citta
kushala (skt): Wholesome mind—Thiện tâm—See Fifty-one Dharmas interactive
with the Mind.
Cittalahuta
(p): Lightness of consciousness—Tâm Khinh An—See Fifty-two mental
states.
Cittalambanadhatu
(skt): The world as the object of thought—Tâm Sở Duyên Thế Giới
(thế giới làm đối tượng của ý tưởng)—See Ten Inexhaustible
Vows.
Citta-Manas-Vijnana
(skt): Cittam-manas ca vijnana (skt)—Mind, thought, and perception (discernment)—Tâm,
Ý và Thức—Mind-Will-Consciousness. All three terms are regarded as
synonyms for mindIn the Lankavatara Sutra, these three terms “Citta”
“Mana” and “Vijnana” are found in combination meaning the whole
machinery of mentation. When “Citta” is going along with “Mana”
and “Vijnana,” it corresponds to the empirical consciousness, .e.,
Citta in its relative aspect and therefore together with false discrimination—Tâm,
Ý và Thức, cả ba đều đồng nghĩa với tâm. Trong Kinh Lăng
Già, “Tâm ý Thức” có nghĩa là toàn bộ máy móc của tâm
thức. Khi “Citta” được kèm theo với “Mana” và “Vijnana,”
thì nó tương ứng với cái tâm thức thực nghiệm, tức là
“Citta” trong khía cạnh tương đối của nó cùng với
sự phân biệt sai lầm.
Citta-Matra
(skt): Mind-Only—Duy Tâm—Nothing but mind—All-Mind—See Mind-only.
Cittamatradrisya
(skt): Duy Tâm Sở Kiến—There is only what is seen of the Mind. In
the Lankavatara Sutra, the Buddha taught: “Those who are attached to
the notion of duality, object and subject, fail to understand that there
is only what is seen of the Mind.”—Cái được nhìn thấy từ
tâm. Trong Kinh Lăng Già, Đức Phật dạy: “Những ai bị ràng
buộc vào ý niệm nhị biên, có đối tượng và chủ thể,
sẽ không bao giờ hiểu được rằng chỉ có cái được nhìn
thấy do từ tâm.”
Cittam-avyakritam-nityam
(skt): Tâm thường vi vô ký—The mind remains eternally quiescent,
or neutral, or undivided—Tâm thường vô ký pháp, nghĩa là tâm
mãi mãi tịch lặng hay trung tính, hay không bị phân chia.
Cittam-hi-sarvam
(skt): Tâm Biến Nhất Thiết Xứ—All is mind, mind pervades in
all places, in all the bodies. The ignorance perceive multiplicity, but
there is nothing predicable in Mind-Only—Tất cả đều là tâm,
tâm tỏa tràn khắp mọi nơi, trong mọi thân thể. Phàm phu
nhận thức cái đa phức, nhưng không có cái gì có thể
được nêu định trong Duy Tâm.
Cittamuduta
(p): Malleability of consciousness—Tâm Nhu Thuận—See Fifty-two mental
states.
Cittam-vishayasambandham
(skt): Tâm vi cảnh sở hệ—Tâm bị trói buộc bởi trần cảnh
bên ngoài—The mind is bound up by an external world.
Cittanirabhasa
(skt): Tâm Vô Tướng—Tâm không có hình tướng—The mind that
has no form.
Citta-nupassana
(p): Nhất Tâm—Contempaltion of mind.
1)
With the whole mind or heart: Bằng tất cả tâm trí—Unanimous (Unanimity)—In
agreement—In chorus—The bhutatathata.
2)
The original or primal mind behind all things: Tâm nguyên thủy không
phân biệt đối đãi.
3)
According to the Awakening of Faith, the original mind is the source of
all phenomena, the mind which is in all things: Sâm La Vạn Tượng
Chi Tâm—Theo Khởi Tín Luận thì đây là nguồn của mọi hiện
tượng. Nguyên tâm tròn đầy, bao trùm khắp mười phương.
Citta-pagunnata
(p): Proficiency of consciousness—Tâm Tinh Luyện—See Fifty-two mental
states.
Cittapassadhi
(p): Tranquility of consciousness—Tâm Vắng Lặng—See Fifty-two
mental states.
Citta-rddhi-pada
(skt): Niệm Như Ý Thần Túc (Tâm Thần Túc)—Intense concentration
or thoughts—Sufficience of concentration—Intense concentration—One
of the four sufficiences. Endeavor to remember to practice correct dharmas.
Memory or intense holding on to the position reached. Here a monk develops
concentration of consciousness accompanied by effort of the thought power—Một
trong Tứ Như Ý Túc. Mong muốn ghi nhớ phải thực hành chánh
pháp. Ở đây vị Tỳ Kheo tu tập tâm thần túc câu hữu với
tinh tấn thực hiện Tâm Thiền Định—See Four sufficiences.
Citta-samprayukta-sanskara
or Caitasika (skt): Concomitant mental functions—Tâm Sở Pháp—See
Seventy-five dharmas of the Abhidharma Kosa.
Citta-Samyukta-Samskara
(skt): Tâm Sở Pháp—Concomitant Mental Functions—According to The
Essentials of Buddhist Philosophy composed by Prof. Junjiro Takakusu, there
are 46 different kinds of concomitant mental functions in Psychological
School of Buddhism—Theo Cương Yếu Triết Học Phật Giáo của
Giáo Sư Junjiro Takakusu, có 46 tâm sở pháp trong Tâm Lý Học
Phật Giáo:
1-10)Ten
general functions or universals (Mahabhumika): Mười đại địa pháp—Mahabhumika
means of the universal ground, the ground means the mind. Whenever the
mind functions the universals such as idea, will, ect., always appear concomitantly—Mahabhunika
có nghĩa là những nhiệm vụ tổng quát, ở đây chỉ cho “tâm.”
Bất cứ khi nào tâm hoạt động, thì những đại địa pháp
như thọ, tưởng, tư, vân vân luôn luôn cùng xuất hiện.
11-20)Ten
general functions of good or moral universal: Thập Đại Thiện Địa
Pháp (mười đại phiền não pháp)—They accompany all good mental
functions—Pháp thiện hành với tất cả tâm sở thiện.
21-26)Six
general functions of evil: Lục Phiền Não Địa Pháp—They are concomitant
with all evil thoughts—Những thứ bị nhiễm ô tham dục.
27-28)Two
general functions of evil: Nhị Đại Bất Thiện Địa Pháp—They
are concomitant with all evil thoughts—Chúng cùng xuất hiện với
tất cả những tư tưởng xấu xa.
29-38)Ten
functions of ordinary character: Thập Tiểu Phiền Não Địa Pháp
(mười tiểu phiền não pháp)—They are those of ordinary compassionate
character. They always accompany evil mind and also the mental mind which
hinders the Noble Path, and they are to be eliminated gradually by the
way of self-culture, not abruptly by the way of insight—Mười pháp
thuộc đặc chất tham dục thông thường. Chúng luôn đi theo
tấm xấu xa cũng như với tâm làm chướng ngại Thánh Đạo,
và chúng cần phải được loại trừ từ từ qua tu tập, chứ
không thể nào được đoạn trừ tức khắc bằng trí tuệ.
39-46)Eight
Indeterminate Functions: Bát Bất Định Pháp (tám pháp bất định)—They
are those which cannot be classified as belonging to any of the five above
mentioned functions—Chúng là những pháp không thể được xếp
vào năm phần vừa kể trên.
Citta-sankhara
(p): Citta-samskara (skt)—Mental actions—Tâm Hành.
1)
Citta-samskara means mental formation: Tâm hành là sự cấu tạo
của tâm.
2)
Creation of the mind: Sự sáng tạo của tâm.
3)
Mental functions: Dụng của tâm.
4)
The activities of the mind (heart): Mind and action—Tâm hành là tâm
thay đổi từng giây từng phút.
5)
Working on the mind for its control: Hành hoạt nhằm kiểm soát tâm.
**
See Three links with the Buddha resulting from calling upon him.
Citta-smrtyupasthana
(skt): Tâm Niệm Xứ (Quán Tâm Vô Thường)—Quán và toàn chứng
được tâm là vô thường—Meditation and full realization on the
evanescence or impermanence of mind and thoughts (contemplating the impermanence
of the thought). Impermanence is the key nature of all things. From moment
to moment, all things in this universe, including human’s bodies and
minds are in constant transformation. Thought after thought changes and
moves on. Thoughts are like waves on the sea. When one thought passes,
another takes place. Thoughts come into being and then ceases to be, thoughts
never stop. Everything passes through a period of birth, maturity, transformation
and destruction. Mind as an abode of mindfulness, or mindfulness of the
mind as impermanent, or to contemplate the mind as impermanent. Ordinary
mind is impermanent, merely one sensation after another (mind is
everchanging. consider the mind to be a constant state of flux). This negates
the idea of “Permanence.” Here a monk abides contemplating mind as
mind, ardent, clearly aware and mindful, having put aside hankering and
fretting for the world—Vô thường là bản chất chính yếu của
vạn hữu. Vạn hữu kể cả thân tâm con người vô thường,
từng giây từng phút biến đổi. Tư tưởng này thay đổi
qua tư tưởng kia và tư tưởng tiếp tục đi tới. Tư tưởng
sau đùa tư tưởng trước cũng giống như những cơn sóng biển,
sóng sau đùa sóng trước. Chúng hiện hữu rồi hoại diệt
chứ không ngừng đọng. Tất cả đều phải trải qua tiến
trình sinh trụ dị diệt. Quán tâm vô thường, phủ nhận ý
nghĩ về “thường.” Ở đây vị Tỳ Kheo quán tâm trên tâm,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham sân
trên đời.
Cittasvabhava
(skt): Tâm tự tính (tự tính của tâm)—The self-nature of mind,
mind as it is, mind in itself.
Citta-vaikalya
(skt): Tâm hoang mang—Bewilderment of mind.
Citta-vipallasa
(p): Tâm Đắm Trước—Tâm đồi trụy—Perversion of mind.
Citta-viprayukta-samskara
(skt): Things that are not associated with mind—Bất Tương Ưng Pháp—Tâm
bất tương ưng hành pháp—Dharmas that have no connection with form
or mind—Among the created, or conditioned elements, there are those which
have no connection with form or mind. They are neither matter nor mind—Trong
số các pháp hữu vi, còn có 14 pháp không tương ứng với
tâm hay vật. Chúng chẳng phải là sắc mà cũng chẳng phải
là tâm:
1)
Acquisition: Prapti (skt)—Sự thủ đắc—Acquisition is the power
that binds an acquired object to the one who acquires it—Sự thủ đắc
là năng lực ràng buộc một vật thể đạt được với kẻ
đạt được nó.
2)
Non-acquisition: Aprapti (skt)—Bất Thủ Đắc—Non-acquisition is
the power that separates an object from the possessor—Bất thủ đắc
là năng lực làm phân ly một vật thể với sở hữu chủ
của nó.
3)
Communionship: Sabhaga (skt)—Communionship is the power that causes a
species or a class to have similar forms of life—Chúng đồng phần
là năng lực tạo ra những đặc loại hay bộ loại để có
những hình thức tương tự như cuộc sống.
4-6)
From 4 to 6 are Thoughtless, Conditionless, and Effects attained
by meditation—Những Kết Quả, Không Tư Tưởng và Không Điều
Kiện chỉ đạt được bằng thiền định.
7)
Life or Vital Power: Jivita-indrya (skt)—Life or Vital power is the power
that gives longevity—Mạng căn hay sinh lực là những năng lực
kéo dài đời sống.
8-11)From
8 to 11 are elements that imply the life and death of being, i.e., the
waves of becoming and expiration (birth, old age, sickness, and death)—Từ
8 đến 11 bao gồm sự sống và sự chết của sinh thể, tỷ
như những làn sóng sinh hóa (sanh, lão, bệnh, tử).
12-14)From
12 to 14 are elements of names, sentences and letters. They all related
to speech—Từ pháp 12 đến pháp 14 là những bộ phận của
danh, cú và văn. Tất cả đều liên hệ đến ngôn ngữ.
**
See Twenty-four non-interactive activity dharmas, and Seventy-five dharmas
of the Abhidharma Kosa.
Citta-visuddhi
(p & skt): Tâm thanh tịnh—Purification of mind—Purity of mind—Serenity
of mind. **See Ten grounds (7).
Citta
viveka (p): Tâm ẩn cư—Tâm ẩn cư khỏi mọi phiền não làm
cản trở sự phát triển minh sát. Tương đương với liên
tục chánh niệm, không để cho phiền não chế ngự.
Cittaye
(skt): Tích tập—To accumulate.
Cittekaggata
(skt): Nhứt tâm—One-pointedness of mind.
Cittra
(skt): Chủng chủng—Nhiều—Manifold—Manifoldness.
City
of Beautiful: Hỷ Kiến Thành—The city of beautiful, or the city of
Sakra, the Lord of devas. The chief city or capital of the thirty-three
Indra-heavens. Also called the Sudarsana city good to behold, or city a
joy to behold—Còn gọi là Thiên Đế Thích Thành hay Thiên Kiến
Thành, thành của Thiên Đế, vua của chư thiên. Thủ phủ của
ba mươi ba tầng Trời Đế Thích. Cũng gọi là Thiện Kiến
Thành.
City
of Brahmans: Bà La Môn Thành—A city of Brahmans from which the Buddha
returned with his begging bowl empty—Thành phố của cư dân Bà
La Môn, từ thành phố nầy Đức Phật trở về tịnh xá với
bát khất thực trống không.
City
of the Buddha’s skull bone: The modern Hidda, situated about 5 miles
south of Jalalabad—Thành phố nơi thờ sọ xá lợi của đức
Phật, vùng mà bây giờ là Hidda, tọa lạc khoảng 5 dậm về
phía Nam của Jalalabad.
City
of enlightenment: Giác Thành.
1)
Gaya, where the Buddha attained enlightenment: Bồ Đề Đạo Tràng
nơi Phật thành đạo—See Bodh Gaya.
2)
The walled city of enlightenment, into which illusion cannot enter: Thành
trì giác ngộ, nơi mà phiền não không thể xâm nhập được.
City
of flowers: Kusumapura (skt)—Pusapura (skt)—Known as Pataliputra, the
modern Patna. It was the residence of King Asoka, there convoked the third
synod—Hoa thị thành.
City
full of precious things: Bảo Thành—The city full of precious things,
in the Nirvana Sutra, i.e. the teaching of the Buddha—Thành chứa đầy
bảo vật, như Phật Pháp trong Kinh Niết Bàn.
City
god: Thành Hoàng Thần—The city protector of the wall and moat and
all they contain—Vị Thần bảo vệ thành.
City
of hunchback women: Khúc Nữ Thành—Said to be Kanyakubja, an ancient
kingdom and capital of central India. The legend in the Hsuan-Tsang’s
Records of Western Lands is that ninety-nine of King Brahmadatta’s daughters
were thus deformed by the rsi Mahavrksa whom they refused to marry—Thành
của những người đàn bà lưng gù. Người ta nói đây là
thành Kanyakubja, một vương quốc thời cổ và là kinh đô của
Trung Ấn. Theo truyền thuyết trong Tây Vực Ký của ngài Huyền
Trang thì vì từ chối không kết hôn với Mahavrksa mà 99 nàng
công chúa con vua Brahmadatta đều bị Mahavrksa làm cho gù lưng.
City
of the hungry ghosts: Ngạ Quỷ Thành—Thành trì của loài ngạ
quỷ—The region of the hungry ghosts—See Preta-realm.
City
of all ideas or aims: Đại Nghĩa Thành.
City
of mystic wisdom: Trí Thành—The city of mystic wisdom, Buddhahood—Thành
lũy của mật trí hay Phật quả.
City
of Royal Palaces: Rajagrha (skt)—Oshajo (jap)—Vương Xá Thành—See
Rajagaha.
City
of Sakra: Thiên Đế Thích Thành—The city of beautiful, or the city
of Sakra, the Lord of devas. The chief city or capital of the thirty-three
Indra-heavens. Also called the Sudarsana city good to behold, or city a
joy to behold—Còn gọi là Hỷ Kiến Thành hay Thiên Kiến Thành,
thành của Thiên Đế, vua của chư thiên. Thủ phủ của ba
mươi ba tầng Trời Đế Thích. Cũng gọi là Thiện Kiến Thành
hay Hỷ Kiến Thành.
Civara
(skt & p): Chấn Việt—Chi Phạt La—Trí Phược La—Quần
áo của người khất sĩ—A mendicant’s garment—Áo ngủ hay
túi ngủ—A garment, an article for sleeping on or in—A Sanskrit and
Pali term for “monastic robes.” The robes worn by Buddhist monks. In
the early Indian Buddhist order, these were generally colored saffron,
as is still the case in contemporary Southeast Asia, but in Tibet monks
commonly wear maroon-colored robes. In China, Korea, and Vietnam, monks
wear bright yellow, brown or grey robes, and in Japan monks commonly wear
black or grey robes. In the early Samgha, the robes were supposed to be
made from cast-off rags sewn together, symbolizing the monk’s status
as mendicants, but in modern times most robes are made for monks and are
often constructed of expensive fabrics chosen by the monks or nuns—Từ
Bắc Phạn dùng để chỉ “y áo của tự viện.” Loại y
mà các vị sư mặc. Thời giáo đoàn Phật giáo nguyên thủy,
thường thì loại y này có màu vàng nghệ, như trường hợp
vẫn còn duy trì đến ngày nay tại các xứ Đông Nam Á, nhưng
các nhà sư Tây Tạng thường mặc loại y màu nâu sậm. Tại
các xứ Trung Hoa, Triều Tiên và Việt Nam, các vị sư thường
mặc y màu vàng chói, màu nâu hay màu xám. Tại Nhật Bản các
sư thường mặc y màu đen hay xám. Trong thời giáo đoàn nguyên
thủy, y áo phải làm bằng những miếng giẻ rách may lại
với nhau, biểu tượng của tình trạng của những vị khất
sĩ, nhưng trong thời cận đại hầu hết những y áo của chư
Tăng Ni đều được may bằng những loại vải tốt và đắc
tiền được chọn trước.
Civilization
(n): Nền văn minh
Civilize
(v): Khai Hóa—To teach, to transform the character by instruction—Khai
mở chuyển hóa bằng cách dạy dỗ.
Civilizing
force: Lực lượng khai hóa.
Claim
to be a Buddhist: Tự xưng là Phật tử.
Claim
(v) one’s innocence: Kêu oan.
Claim
to attain enlightenment: Tuyên bố chứng đắc—A Bhiksu or Bhiksuni
who claims to attain enlightenment while he or she has not in fact realized,
breaks the fourth of the Four Degradation Offences. He or she is no longer
worthy to remain a Bhiksu or Bhiksuni and cannot participate in the activities
of the Order of Bhiksus or Order of Bhiksunis—Vị Tỳ Kheo hay Tỳ
Kheo Ni nào tuyên bố rằng mình đã chứng đắc trong khi chưa
chứng đắc, là phạm một trong bốn giới Rơi Rụng. Vị ấy
không còn xứng đáng làm Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni và không thể
tham dự vào các sinh hoạt trong giáo đoàn nữa.
Claiming
not to have heard what one has heard: Nghe nói không nghe—See Four
un-Ariyan modes of speech (C).
Claiming
to have heard what one has not heard: Không nghe nói nghe—See Four
un-Ariyan modes of speech (B).
Claiming
not to have known what one has known: Biết nói không biết—See Four
un-Ariyan modes of speech (C).
Claiming
to have known what one has not known: Không biết nói biết—See Four
un-Ariyan modes of speech (B).
Claiming
not to have seen what one has seen: Thấy nói không thấy—See Four
un-Ariyan modes of speech (C).
Claiming
to have seen what one has not seen: Không thấy nói thấy—See
Four un-Ariyan modes of speech (B).
Claiming
not to have sensed what one has sensed: Nghĩ nói không nghĩ—See Four
un-Ariyan modes of speech (C).
Claiming
to have sensed what one has not sensed: Không nghĩ nói nghĩ—See Four
un-Ariyan modes of speech (B).
Claiming
the reality of things, but disclaiming the reality of personality: Pháp
Hữu Ngã Vô Tông—The Sarvastivadins who while disclaiming the reality
of personality claimed the reality of things—Phái Thuyết Nhất Thiết
Hữu Bộ chủ trương pháp thì có, nhưng cái ta thì không (thể
của các pháp do nhân duyên sinh ra có thực thể, còn cái ta
là do sự hòa hợp của giả tạm của các pháp, là hư vọng).
Clairaudience:
Divyasrotra (skt)—Thiên Nhĩ Thông—See Six miraculous or transcendental
powers.
Clairvoyance
(n): Divyacaksus (skt)—Thần thông—Thiên Nhãn Thông—Năng lực
thấu thị—See Six miraculous or transcendental powers.
Clamor
(v): To cry out loudly
Clan:
Bộ tộc—An early social group composed of several families of the
same race or ancestors (a group of people tracing descent from a common
ancestor)—Một nhóm hay một bộ tộc thời nguyên thủy, gồm
nhiều gia đình có cùng chủng tộc hay cùng tổ tiên.
Clarifications
to make comparisons: So sánh bằng cách làm sáng tỏ—During the
time of Den Suu, many Buddhists were skeptical and unclear about the differences
between Zen and Pureland, not knowing which tradition to practice to obtain
guaranteed results; therefore, Den-Suu wrote a poem entitled “Four Clarifications”
to make comparisons—Trong thời Đại Sư Diên Thọ, người đời
còn đang bị phân vân, ngờ vực giữa Thiền tông và Tịnh
Độ, chưa biết phải tu môn nào để được kết quả chắc
chắn, nên ngài Diên Thọ đã làm bài kệ TỨ LIỆU GIẢN để
so sánh với Thiền Tông—See Tứ Liệu Giản.
Clarified
buter: Đề Hồ Vị—See Five flavors of making ghee.
Clarity
(n): Sự trong suốt—Sự sáng tỏ—Sự rõ ràng.
Clarity
of awareness: Sampajanna (p)—sampasjnanin (skt)—Tỉnh giác—Biết
rõ ràng—Clarity of awareness—See Clear awareness.
Clarity
and cleanliness: Trừng Tịnh—Trong sạch hay lắng sạch—This
is one of the eight waters of merit and virtue or eight kinds of water
of virtues, or eight virtues. It is said that these are characteristics
of water in the lakes and ponds in the Pure Land of Amitabha Buddha—Đây
là một trong tám công đức được ví với tám tánh của nước.
Người ta nói đây là tánh đặc thù của nước trong những
ao hồ nơi cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà—See Eight
kinds of water of virtues, or eight virtues.
Class:
Giai cấp—Bộ phái.
(A)
See Four castes in India.
(B)
The five classes or groups—Ngũ Bộ—See Five classes of Buddhism.
Classes
of Buddhists: Năm loại Phật tử—Five classes of Budhists—See
Five classes of Buddhists.
Classes
of devas: Host of devas—Host of heaven—Thiên bộ.
Classes
of wealth in the world: Tầng lớp giàu có của thế gian—The five
classes of wealth in the world which have their common prey, the wealth
struggled for by others—Năm nhà của chung hay tiền của thế
gian đều có một thứ cám dỗ chung—See Five classes of wealth.
Classifications
of Sakyamuni’s teaching: Sự phân loại giáo pháp của Đức Phật
Thích Ca Mâu Ni—The eight T’ien-T’ai classifications of Sakyamuni’s
teaching, from the Avatamsaka to the Lotus and Nirvana Sutras—Tám giáo
pháp do trường phái Thiên Thai đặt ra từ những lời giáo
huấn của Phật từ lúc Ngài giảng Kinh Hoa Nghiêm, đến Pháp
Hoa và Niết Bàn—See Eight T’ien-T’ai classifications of Sakyamuni’s
teaching.
Clay
(n): Đất sét.
Clay
which is molded into earthernware would certainly disintegrate: Như đồ
gốm tuy nắn thành hình, nhưng chưa trải qua một phen nung lại
cho chắc, gặp mưa xuống tất phải bị tan rã. Trạng huống
ngộ đạo khi chuyển sanh dễ bị thối thất, cũng lại như
thế—Take the case of clay which is molded into earthernware would certainly
disintegrate. The strong probability that those who have merely experienced
an Awakening will retrogress during transmigration is similar to the above
examples—See Three analogies concerning retrogression of practitioners
who have experienced awakening.
Clean
(a): Visuddhi (p & skt)—Tinh sạch—Thanh tịnh (trong sạch,
không cấu nhiễm)—Bright—Pure.
Clean
flesh: Tịnh nhục (thịt thanh tịnh).
(A)
Three kinds of clean flesh (pure meat) to a monk—See Three kinds of clean
flesh (pure meat) to a monk.
(B)
The five kinds of clean flesh—See Five kinds of clean flesh.
(C)
There are nine kinds of clean flesh—Có chín loại tịnh nhục—See
Nine kinds of clean flesh.
Clean
karma: Bạch nghiệp.
Clean
and pure: Thanh Lương—Clear and fresh (cool)—Trong sạch và tươi
mát, ý nói thanh tịnh.
Clean
and Pure Mountain: Thanh Lương Sơn—A name for Wu-T’ai-Shan in north
Shan-Si, the abode of Bodhisattvas. The abode of Manjusri Bodhisattva,
in the north-east of the universe—Tên của núi Ngũ Đài Sơn, nằm
về phía bắc tỉnh Sơn Tây, nơi trú ngụ của các vị Bồ
Tát. Nơi trú ngụ của Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, về phía đông
của vũ trụ.
Clean
someone out: Bóc lột—To take advantage of someone—To exploit.
Clean
one’s teeth: Làm sạch răng—See Brush one’s teeth.
Clean
a tomb: Tảo mộ—To sweep a grave.
Clean
up: Dọn sạch.
Cleaned
nail: Trảo Tịnh—Nail “cleaned,” i.e. fruit, etc, that can be
peeled with the nails, one of the five kinds of clean food—Trái cây,
một trong năm loại “tịnh thực”.
Cleanse:
Thanh khiết—Thuần khiết.
Cleanse
the hair: Tịnh phát—To shave the head as do the monk (once every 15
days)—Cạo tóc chư Tăng—Công việc cắt tóc của nhà sư.
Phép cắt tóc của nhà sư (nửa tháng một lần).
Cleansed
by the water: Thủy Tịnh—Được tẩy sạch bằng nước—Edibles
(eatables) recovered from flowing water are “clean” food to monks and
nuns—Tất cả những thức ăn được lấy lên từ dòng nước
chảy đều là “tịnh thực” cho chư Tăng Ni.
Cleansing:
Tẩy Tịnh—Especially after stool—Phép rửa tay sau khi đi đại
tiểu tiện xong.
Clear
apprehension: Complete enlightenment—Liễu ngộ.
Clear
(a) awareness: Sampajanna (p)—Sampasjnanin (skt)—Tỉnh giác—Biết
rõ ràng—Clarity of awareness.
Clear
and bright: Trong sáng—To explain or to state clearly—Giải thích
rõ ràng.
Clear
challenges: Minh Khảo—Testing conditions which occur right before the
practitioner’s eyes—Những khảo đảo xãy ra ngay trước mắt
hành giả—See Two kinds of challenges.
Clear
comprehension: See Mindfulness.
Clear
conceptions: There are three clear conceptions of all beings—See Three
clear conceptions of all beings.
Clear
conscience: Clear heart—Good heart—Bạch tâm—Thiện tâm.
Clear
and cool: Thanh lương (trong trẻo tươi mát).
Clear
and deep understanding: Vibhavana (skt)—Thiện trì (hiểu rõ ràng
và thâm sâu).
Clear
distinction between black and white, right and wrong, good and bad: Phân
biệt rõ ràng giữa trắng đen, đúng sai, tốt xấu.
Clear
heart: Clear conscience—Good heart—Bạch tâm—Thiện tâm.
Clear
(v) ignorance in one’s mind: Khai thông tâm trí—To remove ignorance
in one’s mind.
Clear
and innocent mind: Tâm trong sáng và vô tư.
Clear
and keen: Minh lợi—Be able to penetrate all mysteries—Thông minh
và lanh lợi (có khả năng xuyên thủng những sự việc huyền
bí).
Clear
(a) mind: Tâm ý trong sạch.
Clear
(v) the mind: Làm sáng suốt tâm trí.
Clear
one’s mind from ignorance: Remove ignorance form one’s mind—Làm
tâm trí sáng suốt.
Clear
minded people always do significant deeds, delude-minded people often do
nonsense ones: Người có tâm trí trong sáng luôn làm việc có
ý nghĩa, người có tâm trí mê mờ thường làm việc vô nghĩa.
Clear
(v) misunderstanding: Parijneya (skt)—Giải Ngộ.
1)
To comprehend: To be ascertained—Giải thích rõ ràng sự hiểu
lầm.
2)
The attaining of liberation through enlightenment: Giải thoát bằng
sự giác ngộ.
Clear
and objective presentation of the traditions of Buddhism: Sự trình bày
trong sáng và khách quan về truyền thống Phật giáo.
Clear
up (dissolve) obstructing conditions: Hóa giải chướng duyên.
Clear
picture: Bức tranh rõ ràng.
Clear-sighted:
Sáng suốt—Clear-headed—Conscious—Able-minded.
Clear-sighted
king: Minh quân.
Clear
and sober mind: Tâm ý trở nên trong sáng và thuần hậu.
Clear
and solid position and viewpoint: Lập trường vững chắc và sáng
suốt.
Clear
someone of a crime: Exculpate someone from a charge—Exonerate someone
from a charge—Giải oan.
Clear
understanding: Thorough penetration—Liễu đạt.
Clear
understanding of the Buddha’s Teachings: Understand clearly the Buddha
teachings and skillfully distinguish right from wrong, as well as true
from false. This is one of the five basic characteristics of any Zen cultivators—Thấu
triệt giáo lý của Đức Phật (hiểu rõ chân lý và khéo
phân biệt chánh tà chân ngụy). Đây là một trong năm đức
tánh căn bản của người tu thiền—See Five basic characteristics
of any Zen cultivators.
Clear
understanding of the Dharma: He should have a clear understanding of the
Dharma, skillfully distinguishing the correct from the deviant, the true
from the false. This is one of the five necessary conditions for any Zen
practitioners. If a Zen practitioner does not meet these five conditions,
he is very easily subject to get harm from demon—Liễu đạt (hiểu
rõ) đạo lý, khéo phân biệt tướng chánh tà, chân, vọng.
Đây là một trong năm điều kiện cần thiết cho bất cứ
hành giả tu thiền nào. Nếu vị tu thiền nào không hội đủ
năm điều kiện trên rất dễ bị ma chướng làm tổn hại—See
Five conditions toward successful achievements for a Zen practitioner.
Clear
(v) of one’s unjust charge: Giải oan.
Clear
understanding and mental control: Dwelling of the ground of regulation—Trì
địa trụ—See Ten grounds.
Clear
and upright: Quang minh chánh đại.
Clear
and upright: Quang minh chánh đại.
Clear
vision of the saint: Thiên Nhãn Minh—Supernatural insight which enables
the saint to know the future rebirths of himself and all beings (future
mortal conditions), one of the three enlightenments—Thiên nhãn của
một vị Thánh, khiến vị nầy có thể thấy được những
kiếp tái sanh của chính mình và chúng sanh, đây là một trong
tam minh.
Clear
(v) waste land for cultivation: Khai khẩn.
Clearly
to apprehend: Completely and clearly enlightened—Giác liễu.
Clearness
of hearing: Thử Độ Nhĩ Căn Lợi—Clearness of hearing in this
world, i.e. the organ of sound fitted to hear the Buddha-gospel and transcendental—Sự
trong sáng rõ ràng của thính giác, thí như nhĩ căn được
dùng để nghe Phật Kinh.
Clemency
(n): Avyapada (skt)—Absence of the desire to injure—Benevolence—Benevolent—Goodness—Nhân
từ (sự bao dung).
Clement
(a): Khoan dung—Nhân từ.
Clenched:
Che dấu.
Clenched
hand: Dấu diếm.
Clergical
(a): Thuộc hàng giáo phẩm.
Clergy
(n): Chúng Xuất gia—Giới xuất gia (the clergy)—Giáo sĩ—Tăng
sĩ—Both the laity and the clergy—Cả tại gia lẫn xuất gia—See
Two groups of Buddhist followers.
Clergy
man: Tăng sĩ.
Cleric
(a): See Clergical.
Clerk
in a monastery: Nội Ký—The writer of petitions, or prayer in a monastery—Người
biên chép sổ sách hay sớ trong tự viện.
Clever:
High capacity—Thượng Căn—See Three cultivated levels.
Clever
envoy: Lợi Sử—See Sharp envoy.
Clever
people are bound to meet cleverer people: Cao nhân tất hữu cao nhân
trị (tài đến đâu cũng có người tài hơn)—Diamond cuts diamond.
Climb
(v) a tree to catch fish: Leo cây bắt cá (Duyên mộc cầu ngư).
Ý nói một việc không thể xảy ra được hay một việc làm
không có kết quả—An impossible undertaking or a fruitless approach.
Cling
(v): Bám víu vào—Dính mắc vào—To hold to.
Cling
(v) to actuality: Chấp có.
Cling
(v) to anything: Abhinivesa or graha (skt)—Chấp Trước hay nắm
giữ vào sự vật—To cling to things as real. To grasp, hold, or
cling to anything—Dính mắc vào tư tưởng cho rằng vạn hữu
là thực (dính chắc vào sự vật mà không rời lìa. Mỗi pháp
đều có nhiều nghĩa tương đối, nếu chấp chặt vào một
nghĩa, chẳng biết dung hòa, chẳng biết tùy nghi, chấp trước
như vậy chỉ là tự hạn hẹp lấy mình mà thôi).
Cling
(v) to our body: Bám vào thân xác.
Cling
(v) to the characteristics of dharmas: Lagna-laksana (skt)—Chấp Tướng—To
attach to forms or to cling to the characteristics of dharmas—Bám chặt
vào hình tướng của chư pháp.
Cling
(v) in the desire-realm: Attachment in the desire-realm—Những dục
vọng hay luyến ái trong dục giới—See Five states or conditions
of all errors found in mortality.
Cling
(v) to one’s doctrine: Lagna-dharma (skt)—Chấp Pháp.
1)
To comply with the law: Bám chặt vào giới luật.
2)
To cling to the dharma: Bám chặt vào giáo lý.
Cling
(v) to ego-belief: Attavada (p)— Ngã Thuyết Thủ hay chấp thủ
vào ngã tín—See Four clingings.
Cling
(v) to emptiness: Chấp không—Non-realist—To cling to emptiness (non-existence)—To
carry the term “Emptiness.” .
Cling
(v) to the enjoyment of pleasures: Bám víu vào thú vui dục lạc.
Cling
(v) to existence: Astika (skt)—Upadana (skt)—Realist—Laying hold
of—Grasping—Thủ—To cling to actuality (existence). Who maintains
the universe to be real. The Buddha condemn both realists and non-realists—Kẻ
chấp là vũ trụ có thật. Phật phản bác cả hai phái chấp
có và chấp không—See Twelve conditions of cause and effect.
Cling
(v) to existence and non-existence: Chấp Có Chấp Không—Clinging
to existence or (clinging) to emptiness (non-existence). Some sects believe
that “It is better to be attached to existence, though the attachment
may be as big as Mount Sumeru, than to be atached to emptines, though the
attachment may be as small as a grain of dust.” However, once we thoroughly
understand the Buddha’s teachings, we will not be attached to any extreme—Một
vài trường phái cho rằng thà chấp có như núi Tu Di, còn hơn
là chấp không như một vi trần.” Tuy nhiên, một khi đã thấu
triệt giáo pháp nhà Phật, chúng ta sẽ không chấp vào bên
nào cả.
Cling
(v) to forms due to the habit-energy: Bám chặt vào các hình sắc
do bởi tập khí của những suy luận không vững chắc và những
kiến giải sai lầm từ vô thỉ—See Four causes that cause the
eye-sense to be awakened.
Cling
(v) in the form-realm: Attachment in the form-realm—Sắc ái trụ địa—See
Five states or conditions of all errors found in mortality.
Cling
(v) to heterodox ascetic views: Clinging to heterodox ritual and rules—Giới
Cấm Thủ—Chấp theo tà giáo hay chấp theo nghi lễ cúng kiến—See
Ten kinds of afflictions.
Cling
(v) to heterodox views: Kiến Thủ—One of the four kinds of clinging—Kiến
chấp tà vạy, một trong tứ thủ—See Four clingings, and Five
sharp servants.
Cling
(v) to the idea of self: Atma-graha (skt)—Câu sinh ngã chấp—Ngã
Chấp—Phân biệt ngã chấp—Soul—Self—The natural or intinctive
cleaving (clinging) to the idea of self or soul. Holding to the concept
of the reality of the ego, holding to permanent personality, or holding
to the atman. This holding is an illusion. The false tenet of a soul, or
ego, or permanent individual, that the individual is real, the ego an independent
unit and not a mere combination of the five skandhas produced by cause
and effect disintegrating. This attachment is developed as the result of
erroneous reasoning—Ngã chấp bẩm sinh, lúc mới sanh ra đã có.
Chấp vào khái niệm của một cái ngã thật, chấp vào Thường
ngã, hay chấp vào cái ngã thường hằng chứ không phải là
sự phối hợp của năm uẩn sanh bởi nhân duyên. Ngã chấp
nảy sanh ra do sự phân biệt hay lý luận sai lầm của bản
thân. **See Two errouneous views of individualism, and Two reasons for
clinging to the idea of self.
Cling
(v) to our life: Bám víu vào cuộc sống.
Cling
(v) to one’s opinion: Khăng khăng giữ ý.
Cling
to roots of goodness: Chấp lấy thiện căn—Clinging to roots of
goodness, one of the ten things that Bodhisattvas should avoid—See Ten
things that cause enlightening beings to regress from the Buddha teachings.
Cling
(v) to rules and ritual: Silabbata-paramasa (p)—Giới Cấm Thủ hay
chấp thủ vào giới cấm hay lễ nghi—See Four clingings.
Cling
(v) to sensuality: Dục Thủ hay chấp thủ vào dục lạc—See
Four clingings.
Cling
(v) to things as real: Abhinivesa or graha (skt)—Chấp Trước—To
grasp, hold, or cling to anything. A tendency for settling down in the
mind—Dính mắc vào tư tưởng cho rằng vạn hữu là thực
(dính chắc vào sự vật mà không rời lìa. Mỗi pháp đều
có nhiều nghĩa tương đối, nếu chấp chặt vào một nghĩa,
chẳng biết dung hòa, chẳng biết tùy nghi, chấp trước như
vậy chỉ là tự hạn hẹp lấy mình mà thôi).
Cling
to wrong views: Ditthi (p)—Thủ Kiến—Chấp theo tà kiến—See
Four clingings, and Ten kinds of afflictions.
Clinging:
Bám víu—Attachment.
(A)
See Upadana.
(B)
According to The Connected Discourses of the Buddha, Chapter Esanavaggo
(Searches), there are four kinds of clinging—Theo Tương Ưng Bộ Kinh,
Phẩm Tầm Cầu, có bốn loại Chấp Thủ—See Four kinds of clinging.
(C)
Four clingings—Upadanani (p)—According to the Sangiti Sutta in the
Long Discourses of the Buddha, there are four clingings—Theo Kinh Phúng
Tụng trong Trường Bộ Kinh, có bốn thủ—See Four clingings.
Clinging
or attachment: Vướng mắc—See Seven messengers.
Clinging
very closely: Chấp Chặt—See Abhinivesa.
Clinging
in the formless realm: Attachment in the formless realm—Hữu ái trụ
địa—See Five states or conditions of all errors found in mortality.
Clinging
to the “I”: Chấp thủ cái Ta—Egoism—Chấp Ngã—See Lagna-atman.
Clinging
to the idea that things are real: Chấp Hữu—See Clinging to existence.
Clinging
to mere rules and rituals: Silavrataparamarsa (skt)—Giới cấm thủ
kiến.
Clinging
to one’s interpretation: Chấp Kiến—See Lagna-samkhyam.
Clinging
to life: Bhava (skt)—Hữu Lậu hay sự bám víu lấy đời sống—See
Four principal poisonous outflows.
Clinging
to mere rules and rituals: Giới Cấm Thủ Kiến—See Silavrataparamarsa.
Clinging
to the theory and ignoring practices: Grasping at theory and neglecting
practice—Chấp lý bỏ sự.
Close:
1)
(a): Near—Near to—Intimate—Cận.
2)
(v): Chấm dứt—To end—To bring to an end—To shut.
Close
attachment: Abhinivesamdhi or lelya (skt)—Chấp chặt—Clinging or
adhering very closely—In the Lankavatara Sutra, the Buddha reminded Mahamati:
“Oh Mahamati, there are innumerable signs of close attachments to the
world by taking letters as exactly corresponding to meaning.”—Trong
Kinh Lăng Già, Đức Phật dạy Mahamati: “Này Mahamati, có vô
số lượng các hình thức chấp chặt vào thế giới bằng
cách coi từng chữ trong kinh văn tương ứng đúng đắn với
ý nghĩa.”
Close
communications at the borders: Bế quan tỏa cảng (đóng cửa ải
lại, không chịu giao thương với nước ngoài).
Close
correspondence: Sự tương đồng gần gủi.
Close
or far: Thân sơ.
Closed
lotus flower: Hợp Liên Hoa—Esoteric Buddhism utilizes this term to
indicate ordinary people’s mind—Hoa sen búp. Mật giáo dùng để
ví với tâm của phàm phu.
Closely
related: Thân thiết.
Cloth-bag
monk: Bố Đại Hòa Thượng—Great Reverend—Pu-Tai Ho-Shang, an
erratic monk (in the tenth century, usually depicted, scantily clad
and surrounded by children)—Vị Đại Tăng còn có hiệu là Trường
Đinh Tử, với chiếc túi vải trên lưng (vào thế kỷ thứ
10, vị hòa thượng có hình dáng đẩy đà chậm chạp, trán
nhăn bụng phệ, đi đâu lũ trẻ cũng thường hay bu theo chọc
ghẹo Ngài).
Clothe
oneself in flower gauze: Mặc quần áo kết bằng hoa.
Clothes:
Quần Áo—One of four sources of affection for a bhiksu or bhiksuni.
A Bhikhsu should wear old and cast-off garments—Mặc, một trong bốn
thứ làm khởi dậy ái dục cho chư Tăng Ni. Một vị Tỳ Kheo
chỉ nên mặc y bá nạp bằng những vải cũ rách—See Four
necessaries of a monk, Four sources of affection for a bhiksu or bhiksuni,
and Ten kinds of offerings and Six articles for worship.
Clothing:
Quần áo—Two kinds of clothing—Hai loại y của Tăng sĩ—See
Two kinds of clothing.
Clothing,
food, housing, medicine: Mặc, ăn, ở, bệnh (Y thực trú dược),
là bốn thứ cần thiết cho một nhà tu—They are four necessities
for a monk.
Clothing
of liberation: Giải Thoát Phục—Quần áo của sự giải thoát.
Clothing
made of wild flax: Sám ma y.
Cloud
(n): Mây—See Nine similes.
Cloud
of compassion: Từ vân.
Clouds
of falsity: Tà Vân—Clouds of heterodoxy, which cover over the Buddha-nature
in the heart—Đám mây tà kiến phủ trùm Phật tánh trong tâm.
Cloud-Gate
Monastery: Vân Môn—Name of a monastery in Kuang-Tung province, from
which Wen-Yen derived his title—Tên của một tự viện Vân Môn,
nơi mà Thiền Sư Văn Uyển đạt được danh hiệu “Vân Môn
Văn Yến Thiền Sư.”**See Yun-Mên-Wên-Yen.
Cloud-shaped
gong: Vân Bản—A sort of cloud-shaped gong, struck to indicate the
hour or to announce news in a monastery—Tấm ván đúc theo hình mây,
dùng để báo giờ hay tin tức trong tự viện.
Clouds
and Water Hall: Vân Thủy Đường—Transient Monks’ Quarters.
Cloud
of wisdom: Tuệ Vân—The clouds of wisdom with which the Tathagata covers
all beings—Mây trí tuệ mà Như Lai dùng để bảo hộ hay che
chở chúng sanh.
Clouded
heart: Vân Tâm—Tâm sầu não—Depressed.
Cloudless
Heaven: Vô Vân—See Nine heavens of the fourth dhyana heaven.
Clumsiness
is Heaven’s way: Vụng về là đạo của trời (chuyết giả
thiên chi đạo), ý nói đạo trời là đạo của tự nhiên
chứ không cần trí xảo.
Clung
to: Vướng víu vào—Attached to—Adhered to.
Cluster
of cloud: Áng mây.
Clutches
of death: Nanh vuốt tử thần
Coagulated
milk: Lạc Vị—See Five flavors of making ghee.
Coal
(n): Than.
Coarse:
Sthula (skt)—Coarse—Rude—Rough—Crude—Unrefined—Immature—Thô.
Coarse
and evil language: Slanderous language—Thô ác ngữ.
Coarse
form: Crude appearance—Crude form—Thô Tướng—The six grosser or
cruder forms of unenlightenment or ignorance mentioned in the sastra on
the Prajna Sutra.—Theo khởi Tín Luận đây là sáu thô tướng
vô minh (chưa giác ngộ)
Coarse
language: Lời thô tục—Foul language—Bad language.
Coarse
man: Immature man—Thô Nhân—Immature man of Hinayana.
Coarse
words: Crude, evil, immature, rough, words—Thô Ngôn—Rude, rough,
immature words or talk: Evil words—Rough outline, preliminary words—Lời
nói thô ác.
Coarser
stages: Thô tướng—According to the Awakening of Faith, there are
six coarser stages arising from the three finer stages which in turn are
produced by original unenlightened condition of ignorance—Theo Khởi
Tín Luận, có sáu loại thô tướng sanh ra bởi si mê—See Six
coarser stages.
Coarseness:
Thô tục lỗ mãng, một trong sáu đối tượng thiền quán.
Bằng thiền quán chúng ta có thể vượt qua mọi ảo tưởng
dục vọng—Coarseness, one of the six subjects in meditation. By meditations
on the distasteful and the delight, delusions and passions may be overcome—See
Six subjects in meditation.
Cock:
Dậu (from 5 p.m. to 7 p.m.)—See Twelve animals.
Code
of conduct of a novice: Sramanerakasamvera (skt)—Cần sách luật nghi.
Code
of canon law: Pháp điển của giáo hội.
Code
of Mahayana Rules: Luật Đại Thừa.
Code
of monk’s rules: Pratimoksa (skt)—Disciplinary code—Giới luật—See
Precepts.
Codify
(v): Thành lập điều lệ.
Co-existence:
Sự kết hợp.
Co-existent
cause: Sahabhu-hetu (skt)—Câu Hữu Nhân—According to the Abhidharma
of the Kosa School, this is one of the six chief causes in the Theory of
Causal Relation. The co-existent cause, more than two factors always working
together—Theo A Tỳ Đàm của tông Câu Xá, đây là một trong
sáu căn nhân trong thuyết nhân quả. Câu hữu nhân là loại
nhân mà trên hai yếu tố luôn luôn cùng hành sự với
nhau—See Six chief causes in the Theory of Causal Relation.
Coffer
(n): Tủ sắt.
Coffin
(n): Cỗ áo quan (hòm).
Cognition
(n): Sự nhận thức hay nhận biết.
1)
Pancavijnana (skt)—The five senses of consciousness or five parijnanas,
perceptions or cognitions; ordinarily those arising from the five senses
form, sound, smell, taste, touch—Năm thức hay tâm thức dựa vào
mắt, tai, mũi, lưỡi và thân mà sinh và duyên vào năm cảnh
sắc, thinh, hương, vị, xúc—See Five kinds of consciousness.
2)
Samjna (skt)—Sanna (p)—Tưởng uẩn—See Five Aggregations.
3)
There are nine kinds of cognition or consciousness (Vijnana)—Có chín
loại ý thức—See Nine kinds of consciousness.
Cognition
and discrimination: Nhận Biết Và Phân Biệt—Cognition goes on
by Vijnana, whereas the discrimination of what is presented as an
external world is done by the six Vijnanas—Sự nhận biết tiến
hành bằng “thức,” trong khi sự phân biệt về những gì
bày ra như một thế giới bên ngoài được thực hiện bởi
sáu thức (nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý).
Cognition-mind:
Thức tâm—The Dharmalaksana divides the cognition-mind into four parts—Pháp
Tướng Tông chia Thức Tâm ra làm bốn phần—See Four parts of
function of cognition.
Cognizer:
Tri Giả—The knower, or the person within who perceives—Thể của
thần ngã trong thân thể con người có thể biết được sự
vật.
Cognizing
a mental object with the mind: Ý nhận thức pháp—Ở đây vị
Tỳ Kheo, ý nhận thức pháp, không có hoan hỷ, không có ưu
phiền, an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Đây là một trong
sáu pháp hằng trú mà Đức Phật dạy trong Kinh Phúng Tụng
trong Trường Bộ Kinh—Here a monk, on cognizing a mental object with
the mind, is neither pleased nor displeased, but remains equable, mindful
and clearly aware. This is one of the six stable states which the Buddha
taught in the Sangiti Sutta in the Long Discourses—See Six stable states.
Coincidence
(n): Trùng hợp—Ngẫu nhiên.
Coinherence
(n): Hỗ tương giao lưu.
Cold
forest: Sitavana (skt)—Hàn Lâm—Thi Đa Bà Na—Another name for
cemetery—Tên khác của nghĩa địa—See Citavana.
Cold
forest using as cemetery: Sitavana (skt)—Hàn lâm.
Cold
hells: Ahaha (skt)—Hàn địa ngục—There are eight cold narakas
or hells—Có tám địa ngục lạnh—See Hell (III) (A2), and Three
kinds of hells.
Cold
wind to cause the Buddha’s back pain: Đức Phật bị gió lạnh
thổi làm đau lưng—See Nine distresses.
Coldness:
Lãnh xúc—Thấy thân thể lạnh như nước—See Eight physical
sensations.
Collapse
(v): Ngã xuống.
Collateral
line: Liên hệ huyết tộc hàng ngang (anh chị em chú bác, cô
cậu hay bạn dì).
Colleague
(n): Đồng nghiệp—Co-worker.
Collect
(v):
1)
Nhiếp: Thâu góp—Bao trùm—To collect—To gather together—To
combine—To include.
2)
Quyên góp.
Collect
and arrange: Compile—Kết tập (kinh điển).
Collect
contributions of food: La trai—An almsbowl—Khất thực.
Collect
(v) the mind: Concentrate the attention—Nhiếp Tâm—To collect the
mind—To concentrate the attention—Powers of mind-control—Thu nhiếp
ái tâm tán loạn lại làm một (Phật dạy trong Kinh Di Giáo:
“Thường nên thu nhiếp cái tâm ở tâm.”).
Collect
money and other material objects at laypeople’s house: Quyên góp tiền
của tài vật tại nhà người tại gia—A Bhiksu or Bhiksuni who
goes to laypeople, whether those people are or are not related to him or
her, and collects money and other material objects for his or her personal
use, commits an offence involves Release and Expression of Regret—Vị
Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni nào đi đến nhà người thế tục, dù
bà con hay không bà con, để quyên góp tiền bạc và tài vật
cho cá nhân mình là phạm giới xả đọa (phải buông bỏ và
phát lồ sám hối).
Collect
and receive: Gather and receive—Nhiếp thọ.
Collected
Past Deeds of the Buddha (Sutra): Butsu-Hongyo-Jikkyo (jap)—Phật Bổn
Hạnh Tập Kinh.
Collecting
and fixing of the Buddhist canon: Kết Tập Kinh Điển—See Buddhist
Councils.
Collection
(n): Sự quyên góp—Sự góp nhặt.
Collection
or aggregate: Amudayasvabhava (skt)—Tập Tự Tánh—Sự tập hợp
hay tụ tập—See Seven types of self-nature.
Collection
of Discourses Arranged in Accordance With Number: Tăng Chi Bộ Kinh.
Collection
of commentaries on sutras: Abhidharma (skt) Abhidhamma (p)—Commentaries
on the Dharma—Luận Tạng—See Abhidharma.
Collection
of the conducting: Cariya-pitaka (p)—Sở hạnh tạng.
Collection
of Essentials for Continuation of the Extending Torch: Rento-eyo (jap)—Liên
Đăng Hội Yếu.
Collection
of gems: Ratna-rasi (skt)— Accumulated treasures—Gem-heap—Bảo tích.
Collection
of a hundred avadanas: Avadanasataka (skt)—Bách Duyên Kinh.
Collection
of Kindred Sayings: Tương Ưng Bộ Kinh.
Collection
of Long Discourses: Trường Bộ Kinh.
Collection
of Mahayana sastras: Mahayana-Samparigraha-Sastra (skt)—Nhiếp Đại
Thừa Luận—A collection of Mahayana sastras, ascribed to Asanga,
of which three translations were made into China—Nhiếp Đại Thừa
Luận do Bồ Tát Vô Trước soạn, gồm ba bản dịch (Phật
Đà Phiến Đa thời hậu Ngụy, Chân Đế thời Trần, Huyền
Trang đời Đường).
Collection
of mantras: Bí mật kết tập—The collection of mantras, dharanis,
e
