Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH - VIETNAMESE
ANH VIỆT
Thiện
Phúc
A
Abandon
(v): Parityajati (skt)—Buông bỏ hay từ bỏ—To desert—To drop—To
foresake—See Từ Bỏ.
Abandon
negative karma: Từ bỏ ác nghiệp.
Abandoning:
See Xả.
Abandonment
(n): Sự buông bỏ hay sự xả bỏ—Detachment—See Xả Giác
Phần.
Abbess:
Head of a nunnery—Nữ viện chủ.
Abbot:
Head of a monastery or an abbey—Đại lão Hòa thượng—Viện chủ—See
Tọa Chủ.
Abbot’s
chamber: Phương trượng (phòng của vị sư trụ trì).
Abdicate:
Renounce the throne—Resign from the throne—Thoái vị (từ bỏ ngai
vàng).
Abhaya
(s): Vô úy—Courage—Dauntless—Fearlessness.
Abhidharma
(skt): Vi diệu pháp.
Abhidharma
of the Mahyana: Đại Thừa Luận.
Abide
(v):
1)
Chịu đựng—To tolerate—Chịu đựng sự nóng giận của ai—To
abide one’s fits of temper.
2)
Cư trú nơi nào: Live in a place.
Abide
(v) by: Tuân theo—Tôn trọng.
1)
Giữ lời hứa: To abide by one’s promise.
2)
Tôn trọng hợp đồng: To abide by a contract.
3)
Tôn trọng những điều khoản trong một thỏa ước: To abude
by the terms of an agreement..
Abide
(v) in the nondualistic awareness: Trụ trong cái biết bất nhị
(không hai).
Abide
unsoiled: Live undefiled (unstained)—Sống không bị ô nhiễm.
Abide
(v) with: Cư ngụ với ai.
Abiding
in Certainty Bodhisattva: See Trụ Định Bồ Tát.
Abiding
in the fruit: See Trụ Quả.
Abiding
kalpa: See Trụ Kiếp.
Abiding
place: See Trụ Vị.
Ability
(n): Khả năng—Capability—Competence.
Ability
to acquire insight: Khả năng nội quán.
Ability
to conceive: Khả năng nẩy mầm.
Ability
to convert the heterodox or opponents: See Nghịch Hóa.
Ability
to keep precepts: See Năng Trì.
Ability
to do work: Khả năng làm việc.
Abject
(a): Đê hèn—Mean—Base—Vile.
Abjuration
(n): Sự tuyên bố chối bỏ—Sự thề bỏ—Sự bội đạo—Renunciation
upon oath.
Able
man: See Năng Nhân.
Able-minded
(a): Sáng suốt—Clear-sighted—Clear-headed—Conscious.
Abnegation
(n): Sự phủ định—Sự từ bỏ—Self-denial or renunciation.
Abnormal
(a): Bất thường—Extraordinary—Irregular.
Abode
(n): Cõi—Home—Residence—A living place.
Pure
abode: Cõi Tịnh.
Abolish
(v): Bãi bỏ—To annul.
Abortion
(n): Sự phá thai—Theo kinh điển Phật giáo thì phá thai là
một trọng tội. Bất cứ Tăng Ni nào khuyên hay cung cấp thuốc
phá thai đều sẽ bị loại ra khỏi Giáo đoàn—Terminating
life of a fetus—According to Buddhist scriptures, abortion is a grave
offence. Any monk or nun who gives advice or supplies abortive medicine
will be expelled from the monkhood.
Abortionist
(n): Người phá thai—A person who performs or induces abortions.
About
right (a): Gần đúng.
Above
all (a): Trước tiên—Trước hết—Exceeding all other factors
in importance.
Abrupt
experience of enlightenment: See Đốn Ngộ Nhất Thời.
Absence
(n): Sự vắng mặt—The state of being away or not being present.
Absence
of objective thought: See Vô Ý.
Absence
of passion: See Chỉ.
Absolute
(a): Tuyệt đối—Vô hạn định—Complete—Perfect.
Absolute
Bodhicitta: Tâm Bồ Đề tuyệt đối hay sự thấy biết chơn
lý cao tuyệt.
Absolute
Freedom of Space: Hư thông.
Absolute
Necessity (n): Bất khả kháng.
Absolute
State (n): Nirvana—Tịch tịnh tuyệt đối.
Absolute
Reality (n): Diệu hữu—Incomprehensible entity.
Absolute
truth: Paramattha-saccam (p)—Paramartha-satya (skt)—Chân đế—Ultimate
truth—See Chân Đế, and Nhị Đế (1).
Absolute
Void: See Chân Không and Thực Không.
Absolutely:
See Tuyệt Đối.
Absolutism
(n): Chuyên chính—Thuyết Tuyệt Đối—Thuyết tiền định—Predestinarianism.
Absorb
(v): Hấp thụ—To receive.
Absorbing:
Chan chứa—Extremely interesting or involving
Absorption
(n): Sự thẩm thấu.
Absorbtion
by drops: Thấm từng giọt.
Abstain
(v): Kiêng cử—Tiết chế—To refrain.
Abstaining
from Committing adultery: Không tà dâm.
Abstaining
from Drinking (intoxicant substance): Không uống những chất cay
độc.
Abstaining
from Killing: Không giết hại
Abstaining
from Lying: Không vọng ngữ.
Abstaining
from Stealing: Không trộm cướp.
Abstention
(n) Sự kiêng cử.
Abstinence
(n): Sự kiêng giữ—Sự kiêng thịt, kiêng rượu, và tiết
dục.
Abstract
(a): Trừu tượng.
Abstract
(v) from: Rút ra (từ).
Abstraction
(n): Sự trừu tượng—Quan niệm trừu tượng.
Abstractness
(n): Tính trừu tượng.
Abstruse
manner: Bút pháp thâm thúy.
Absurd
(a): Vô lý—Phi lý—Lố bịch—Ngu xuẩn.
Absurdity
(n): Sự lố bịch—Sự phi lý.
Abundant
(a): Có nhiều.
Abundant
Fruit Heaven: Cõi Trời Quảng Quả.
Abundant
treasures Buddha: See Đa Bảo.
Abuse
(v): Lạm dụng.
Abused
(a): Bị lạm dụng.
Abyss
(n): Vực thẳm—Vực sâu.
Academic
(a): Thuộc về học thuật.
Academic
Study: Học lý thuyết.
Academic
Theories (n): Lý thuyết—Những học thuyết có tính cách học
suông.
Accademy
(n): Hàn lâm.
Accede
to (v): Đồng ý—Tán thành.
Accept
(v) the Criticisms of Others: Chấp nhận sự chỉ trích của người
khác.
Accept
One’s Fate: Cam chịu—To be content with one’s lot.
Accept
or not to accept angry and displeased: Chấp nhận hay không chấp
nhận phẫn nộ và không hoan hỷ—In the Middle Length Discrouses—Trong
Kinh Trung Bộ.
1)
Angry and displeased, brahmana Akkosaka-bharadvaja went to the Enlightened
One, and there abused and reviled the Enlightened One in harsh and rude
words—“Phẫn nộ và không hoan hỷ, Bà la môn Akkosaka Bharadvaja
đi đến Thế Tôn, sau khi đến y nói những lời không tốt
đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.
2)
Being thus spoken the Enlightened One said to the brahmana: “What do
you think Brahmana? Do your friends and acquaintances, do your blood relatives
and guests pay a visit to you?”—Được nghe nói như vậy, Thế
Tôn nói với Bà la môn Akkosaka Bharadvaja: “Này Bà la môn, ông
nghĩ thế nào? Các thân hữu bà con huyết thống, các khách
có đến viếng thăm ông không?
3)
Akkosaka replied: “Yes, sometimes, friends and acquaintances, blood relatives
and guests pay me a visit.”—Bà la môn Akkosaka Bharadvaja trả lời:
“Thỉnh thoảng các thân hữu bà con huyết thống, các khách
có đến viếng.
4)
The Buddha said: “What do you think, o brahmana? Do you offer them food
to chew, to eat and to taste?”—Đức Phật bảo: “Này Bà la
môn, ông nghĩ thế nào? Ông có sửa soạn cho họ các món ăn
loại cứng, loại mềm và các đồ nếm không?”
5)
Akkosaka replied: “Sometimes, I offer them food to chew, to eat and to
taste.”—Bà la môn Akkasoka trả lời: “Thỉnh thoảng có sửa
soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm và các loại
đồ nếm.”
6)
The Buddha continued to ask: “O brahmana, if they do not accept them,
to whom these foods come back?—Đức Phật hỏi tiếp: “Nhưng
này Bà la môn, nếu họ không nhận, thời các món ăn ấy sẽ
về ai?”
7)
Brahmana replied: “If they do not accept them, these foods come back
to us.”—Bà la môn Akkasoka đáp: “Nếu họ không nhận, thời
các món ăn ấy sẽ về lại chúng tôi.”
8)
The Buddha continued to say: “In the same way, o brahmana! You have abused
us who do not abuse. You have reviled us who do not revile. You have scolded
us who do not scold. We do not accept them from you, so they are all for
you. O brahmana, they are all for you. O brahmana, he who abuses back when
abused at, who reviles back when reviled, who scolds back when scolded,
o brahmana, this is called eating them together and sharing them together.
We do not eat them with you. We do not share them with you. So they are
all for you, o brahmana! They are all for you, o brahmana!—Đức Phật
nói tiếp: “Cũng vậy, này Bà la môn, nếu ông phỉ báng chúng
tôi là người không phỉ báng lại, mắng nhiếc chúng tôi
là người không mắng nhiếc lại, xỉ vả chúng tôi là người
không xỉ vả lại, chúng tôi không thâu nhận sự việc ấy
từ ông, thời này Bà la môn, sự việc ấy lại về ông. Này
Bà la môn, ai phỉ báng lại khi bị phỉ báng, nhiếc mắng
lại khi bị nhiếc mắng, xỉ vả lại khi bị xỉ vả, thời
như vậy, này Bà la môn, người ấy được xem là hưởng thọ,
đã san sẻ với ông. Còn chúng tôi không cùng hưởng thọ
sự việc ấy với ông, không cùng san sẻ sự việc ấy với
ông, thời này Bà la môn, tất cả sự việc ấy lại về với
ông và tất cả sự việc ấy chỉ về lại với ông mà thôi.”
Accept
something as a fact: Recognize something—Thừa nhận điều gì.
Acceptable
to (a): Có thể chấp nhận được.
Acceptance
(n): Sự chấp nhận.
Access-Concentration:
Khả năng vào định—Ability to enter concentration.
Accident
(a): Ngẫu nhiên.
Accident
Theory (a): Thuyết ngẫu nhiên.
Accidental
(a): Bất ngờ—Unexpected.
Accidentalism
(n): Thuyết ngẫu nhiên—Người theo dị thuyết chủ trương
sự kiện phát sanh không có nguyên nhân—Heretic people believe
that things happen without any causes.
Acclaim
(v): Hoan hô—Tán thưởng.
Accomodation
(n): Sự thích ứng—Sự hợp giải.
Accommodate
and benefit all living beings: See Hằng Thuận Chúng Sanh.
Accommodate
(v) a quarrel: Hòa giải một cuộc tranh cãi.
Accommodate
(v) oneself to: Tự thích ứng với.
Accompanied
by (p.p): Cùng đi với ai.
Accompany
(v): Đi theo—To go with.
Accompany
someone: Đi cùng ai.
Accomplish
(v): Hoàn thành—To finish.
Accomplished:
See Viên Mãn.
Accomplishment
of seven good qualities: See Thành Tựu Bảy Diệu Pháp.
According
as: Tùy theo—Tu hay không là hoàn toàn tùy ở bạn—You may
either cultivate or not completely according as you decide.
According
to (pr.p): Tùy theo
According
to classes: See Tùy Loại.
According
to opportunity: See Tùy Cơ.
According
to types: See Tùy Loại.
In
accordance with: Theo như.
According
with Conditioning Cause: Resulting from conditioning cause—See Tùy Duyên.
Account
(v) for: Giải thích về—Không ai có thể giải thích được
về cách cư xử của người khác—No one can account for other
people’s behavior.
Accrue
(v) from: Sanh ra từ—Những khó khăn đều do ngu si mà ra—All
difficulties accruing from ignorance.
Accumulate
(v): Tích lũy.
Accumulation
(n): SựÏ tích lũy—See Uẩn.
Accumulation
of knowledge: See Trí Tích.
Accumulation
of misery produced by false views: See Tà Tụ.
Accumulation
of sufferings: See Khổ Tập.
Accurate
(a): Chính xác—Exact.
Accursed
(p.p): Đáng nguyền rủa.
Accuse
falsely: Đổ thừa oan.
Accuse
(v) someone of something: Cáo buộc ai về tội gì.
Accusation
(n): Sự kết tội—Bản cáo trạng.
(False)
Accusation (n): Cáo gian.
Achieve:
Gain—Thành tựu.
Achieve
Awakening: Đắc quả giác ngộ.
Achieve
(v) Enlightenment: Thành tựu giác ngộ—If we practice the
Noble Path diligently, we will finally achieve Enlightenment—Nếu chúng
ta chuyên cần tu tập Thánh đạo, thì cuối cùng chúng ta sẽ
thành tựu giác ngộ.
Achieve
knowledge: Thành tựu trí huệ.
Achieve
one’s goal: Thành đạt mục đích.
Achieve
(attain) threefold knowledge: Đắc tam minh.
Achievement:
Attainment—Sự thành tựu—Sự chứng đắc.
Achievement
of Merit: Thành tựu công đức.
Achievement
of Perfection: Đạt đến toàn hảo.
Achieve
(v) Self-liberation: Đạt được giải thoát cho riêng mình.
Achieve
success in life: Thành công trong đời.
Achievement
(n): Sự thành tựu—Worldly Achievement (n): Thành tựu thế gian.
Achieving
Power: Công năng.
Acknowledge
(v): Công nhận
Acquaint
(v) oneself with: làm quen với cái gì.
Acquaintance
(n): See Biết.
Acquire
a great depth of vision: Tích lũy tri kiến thâm hậu.
Acquired:
Tích lũy—Hoard of acquired wealth: Của cải tích lũy.
Acquired
Habit: Thói quen do những hành động mỗi ngày tích lũy.
Acquisition
(n): Patilabha (p)—Sự đắc—Sự chiếm đoạt—Attainment—Gaining—Obtaining.
Acquisition
and possession: Sự chiếm đoạt và sở hữu.
Acquit
(v) someone of something: Tha thứ cho ai về cái gì.
Act
(n): Asevati (p)—Asev (skt)—Hành động—Sự thực hiện—To
perform—To practice.
Act
(v) for the Truth: Hành động theo chân lý (lẽ phải).
Act
(v) in Line with the (Moral) Way: Hành động theo đúng đạo đức.
Act
(v) from: Hành động vì.
Act
(v) from fear rather than from a sense of duty: Hành động vì sợ
hãi hơn là vì ý thức trách nhiệm.
Act
(v) in concert with: Hành động phối hợp (với).
Act
(v) kindly: Hành động một cách từ bi.
Act
(n) of bodhi-mind: See Hành Nguyện Bồ Đề.
Act
(n) of Compassion (n): Hành động từ bi.
Act
(n) of grace (n): Hành động vì biết ơn.
Act
(v) out of curiosity: Hành động vì tò mò.
Act
out a role: Play a part—Đóng hay diễn một vai trò.
Act
out the role of someone: Đóng vai trò của người nào.
Act
performed by speech: See Khẩu Nghiệp.
Act
(v) upon: Làm theo.
Act
(v) with: Hành động (với).
Act
(v) with Kindness and Love: Hành động với tâm rộng lượng và
lòng từ bi.
Action:
Hành động—Karma—All doings that are conditioned by past habits
and also condition future habits and state of development—See Nghiệp.
·
(Skillful) Action (n): Thiện nghiệp—Kusala karma
·
Unskillful Action (n): Bất thiện nghiệp—Akusala karma
Action
with the body: See Phản Tỉnh Thân Nghiệp.
Action
of the body and vow of the mind: See Hành Nguyện.
Action
with the mind: See Phản Tỉnh Ý Nghiệp.
Action
with the speech: See Phản Tỉnh Khẩu Nghiệp.
Active
and passive ideas: See Năng Sở.
Active
sin: See Tác Phạm.
Activities
(n): Hành động—See Hành Nghiệp and Hành Tướng.
Activities
of the Mind (n): Sự hoạt động của Tâm—See Tâm Hành.
1)
The activities of the mind have no limit: Tâm biến hóa vô cùng (nó
hoạt động không giới hạn).
2)
The mind originate delusion: Tâm phát khởi mê lầm.
3)
The mind originate Enlightenment: Tâm ngộ.
4)
Everything existence or phenomenon arises from the functions of the mind:
Tất cả sự vật đều do tâm tạo.
5)
The mind creates Nirvana: Tâm tạo Niết bàn.
6)
The mind creates Hells: Tâm tạo địa ngục.
7)
An impure mind surrounds itself with impure things: Một cái tâm ô
nhiễm bị vây hãm bởi thế giới ô nhiễm.
8)
A pure mind surrounds itself with pure things: Tâm thanh tịnh xuất
hiện trong một thế giới thanh tịnh.
9)
Surroundings have no more limits than the activities of the mind: Tâm
làm ngoại giới biến hóa vô hạn.
10)
The mind creates Buddhas (Buddha is like our mind): Tâm làm Phật.
11)
The mind creates ordinary men (sentient beings are is just like our mind):
Tâm làm chúng sanh.
12)
The mind is a skilful painter who creates pictures of various worlds: Tâm
là một họa sĩ kỳ tài có khả năng vẻ vời mọi thứ thế
giới.
13)
There is nothing in the world that is not mind-created: Không có thứ
gì trên thế gian nầy mà không do tâm tạo.
14)
Both life and death arise from the mind and exist within the mind: Sanh
tử đều khởi lên và tồn tại từ tâm nầy.
15)
The mind creates greed, anger and ignorance; however, that very mind is
also able to create giving, patience and wisdom: Tâm sanh khởi tham,
sân, si; tuy nhiên, cũng chính tâm ấy sanh khởi bố thí, nhẫn
nhục và trí huệ.
16)
A mind that is bewildered by its own world of delusion will lead beings
to an unenlightened life: Một cái tâm bị vây hãm trong thế giới
ảo tưởng sẽ dẫn dắt chúng sanh đến cảnh sống si mê
u tối.
17)
If we learn that there is no world of delusion outside of the mind, the
bewildered mind becomes clear, we cease to create impure surroundings and
we attain enlightenment: Nếu chúng ta thấy rằng không có thế
giới ảo tưởng ngoài tâm nầy, thì tâm u tối trở thành
trong sáng, không còn tạo cảnh bất tịnh, nên Bồ Đề hiển
lộ.
18)
The mind is the master of every situation (it rules and controls everything).
The world of suffering is brought about by the deluded mortal mind. The
world of eternal joy is also brought about by the mind, but a clear mind:
Tâm làm chủ tất cả. Do tâm mê mờ mà thế giới đầy phiền
não xuất hiện. Thế giới thường lạc lại cũng do tâm tạo,
nhưng là cái tâm trong sáng.
19)
The mind is as the wheels follow the ox that draws the cart, so does suffering
follow the person who speaks and acts with an impure mind: Tâm như bánh
xe theo bò kéo, vì vậy mà khổ đau phiền não đi liền với
người nào dùng tâm bất tịnh để nói năng hành động.
20)
If the mind is impure, it will cause the feet to stumble along a
rogh and difficult road; but if a mind is pure, the path will be smooth
and the journey peaceful: Nếu tâm bất tịnh thì con đường trước
mặt là gồ ghề khó đi, nhưng nếu tâm thanh tịnh thì con
đường trước mặt sẽ trở nên bằng phẳng an lành.
Actual
occurrence (n): Sự việc xãy ra—See Chân Thực.
Actualism
(n): Hiện thực luận—Thực tế luận.
Actuality
(n): Tính thực tế.
Actualization
(n): Thực tại hóa.
Adamantine
Determination (n): Sự quyết tâm sắt đá.
Adapt
(v) oneself to: Thích nghi với.
Adapt
(v) oneself to the new situations: Tự thích nghi với hoàn cảnh
mới.
Adaptability
(n): Sự thích ứng—The adaptability of body, mental factors and consciousness.
Adaptation
(n): Sự thích ứng.
Adaptation
to external conditions: Thích nghi với ngoại cảnh.
Addeyabadde
(skt): Con trai vua A Xà Thế—Người đã giết và đoạt ngôi
vua A Xà Thế—Son of King Ajatasatru—Who killed and dethroned King
Ajatasatru.
Addict
(v) to: Say mê—Ham thích—Ghiền.
Addle
(v) one’s brain with: Đầu óc rối bù với.
Adhere
(v) to: To cling to—Dính chặt vào—Bám chặt vào.
Adhered
to: Bám chặt vào—Attached to—Clung to.
Adherence
(n): Gắn liền với—Sự cố chấp không rời—Adherent (a)
Adherence
to commandments or specifications: Sự tuân thủ giới luật.
Adhering
or clinging to: Abhinivesa (p & skt)—Bám chặt vào hay vướng
mắc vào—Gắn bó.
Adhering
or clinging very closely: See Chấp Chặt.
Adjacent
Hells (n): Địa ngục cận biên.
Adjacent
to: Gần kề.
Adjust
(v): Điều chỉnh.
Adjust
to a new condition: Thích ứng vào hoàn cảnh mới.
Adjust
oneself to something: Tự thích nghi vào việc gì.
Adjust
oneself to changes of life: Tự thích nghi vào những thay đổi của
cuộc sống.
Adjustment
(n): Sự điều chỉnh.
Adjustment
of oneself: Tự điều chỉnh.
Admirable
sound: See Mỹ Âm.
Admiration
for someone: Admire someone—Ngưỡng mộ ai.
Admire
the scenery: Ngắm cảnh.
Admire
someone: Ngưỡng mộ ai.
Admirer:
Người ngưỡng mộ.
Admit
(v) to: Chấp nhận.
Admonish
(v): Khuyến dụ.
Adopt
a new faith: Accept a new faith—Chấp nhận một tín ngưỡng mới.
Adoption
(n): Sự nhận nuôi.
Adorability
(n): Sự đáng sùng kính.
Adoration
(n): Sự tôn kính.
Adorn
(v): Decorate—Trang hoàng.
Adorn
an altar or shrine: Decorate an altar—Trang trí bàn thờ.
Adorned
with: Được trang hoàng (bằng).
Adornment
(n): Hiện tượng—The action and effect of creating the beauties of
a purified field—All manifestation—All phenomena—Adornments of space:
The features of the world—See Trang Nghiêm.
Adult
(n): Trưởng thành
Adulterer
(n): Kẻ gian dâm
Adulterous
(a): Thông gian.
Adulterous
conduct: See Tà Hạnh.
Adultery
(n): Adultery is mentioned in Buddhist texts as one of a number of forms
of similar sexual misconduct. For monks or nuns who only think about
or wish to commit sexual intercourse with any people (not wait until physically
commiting sexual intercourse) are guilty and violate the Vinaya commandments
and must be excommunicated from the Order. For laypeople, thinking or wishing
to make love or physically making love with those who are not their husband
or wife is forbidden—Tà dâm được nói trong giáo lý nhà Phật
như là một trong những hình thức tương tự với sự Gian
Dâm. Với Tăng Ni dù chỉ suy nghĩ hay ao ước đến chuyện
làm tình với một người khác, chứ đừng nói đến chuyện
làm tình, là đã có tội và phạm giới luật nhà Phật, phải
bị khai trừ khỏi Giáo đoàn. Riêng với Phật tử tại gia,
nếu suy nghĩ hay ao ước, hoặc làm tình với người không
phải là vợ chồng của mình đều bị cấm đoán—See Dâm
and Tà Dâm.
Advance
(v) in one’s cultivation: Tiến bộ trong việc tu tập.
Advanced:
Tiến bộ—Khai triển.
Advanced
knowledge: See Tăng Trí.
Advancing
fruit: See Tăng Thượng Quả.
Advancing
mind: See Tăng Thượng Tâm.
Advantage
(n): Lợi ích.
(Personal)
Advantage (n): Lợi ích cá nhân.
Adversary
(n): Kẻ thù—Enemy.
Adverse
(a): Bất lợi—Disadvantages—Unfavorable.
Advice
to lay people: See Kinh Thi Ca La Việt in Appendix J.
Advise
(v): Khuyên—To recommend—To counsel.
Advise
(v) against: Khuyên ngăn—To dissuade.
Advise
(v) oneself: Tự an ủi.
Advise
(v) (exhort) someone of something: Khuyên ai về việc gì.
Advocate:
Ủng hộ.
Aeon
(n): Kiếp—Thời đại.
Aestheticism
(n): Duy mỹ chủ nghĩa.
Affair
(n): Sự tướng—Phenomena—Practice.
Affected:
Cảm động—Moved—Touched.
Affected
by: Do bởi.
Affection
(n): Sự mến mộ—Ái tình—Cảm tình.
Affectionate
(a): Thương yêu.
Affinity:
Quan Hệ Tánh—The tendency of beings to come together as organism,
families, species, and other groupings, providing individuality and diversity
within the plenum—Khuynh hướng hợp quần của các sinh vật
thành tổ chức, gia đình, chủng loại hay những nhóm khác,
từ đó tánh cá nhân và tánh khác biệt được dùng để cung
ứng cho đoàn thể.
Affix
(v) to: Gắn chặt vào.
Affix
a seal to a document: Đóng dấu một tài liệu.
Afflict
(v): Gây tai họa.
Affliction
(n): Nỗi khổ sở.
Affliction
of unenlightenment: See Si Sử.
Afflictive
Emotion (n): Thống cảm.
Afflictive
hindrances (n): Klesavarana (skt)—Phiền não chướng—See Nhị
Chướng (1).
Affinity
(n): Duyên phận.
Affinities:
Duyên.
Affirm
(v): Nhận chắc—Xác nhận.
Affirmation
(n): Sự khẳng định.
(Way
of) Affirmation (n): Positive way—Đường hướng tích cực.
Affliction
(n): Vướng mắc—Phiền não—Emotions—Delusion—Evil—Love-attachment—(greed,
anger, stupidity, arrogance, doubt, improper views)—See Sử.
Afflictions
are Bodhi: Phiền não tức bồ đề—According to the Mahayana teaching,
afflictions are inseparable from Buddhahood. Afflictions and Buddhahood
are considered to be two sides of the same coin. When we realize that afflictions
in themselves can have no real and independent existence, at that very
moment, afflictions are bodhi without any difference.
Affusion
(n): Sự dìm trong nước—Heretic people believe that affusion ceremony
(dipping into water) can wash away all their sins—Ngoại giáo cho rằng
lễ dìm trong nước có thể xóa sạch tội lỗi.
Afghanistan:
Area known today as Afghanistan was formerly known by such name as Gandhara,
Kandahar and Balkh. By beginning of Christ Era, this area was still strongly
influenced by Buddhism (according to the Archeological research in the
20th century); however, Buddhist culture began to decline in 7th century,
and totally replaced by Islam in the beginning of 10th century—Khu vực
mà bây giờ là A Phú Hãn, xưa kia là Gandhara, Kandahar and Balkh.
Trước kỷ nguyên Thiên Chúa, khu vực nầy là khu vực mà văn
hóa Phật giáo (theo nghiên cứu khảo cổ thế kỷ 20) rất
thịnh hành. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ thứ bảy thì ảnh
hưởng Phật giáo trong khu vực nầy bắt đầu sút giảm, đến
thế kỷ thứ mười thì hoàn toàn được thay thế bởi Hồi
giáo.
Afro-Asian:
Á-Phi.
After
all: Cuối cùng.
After
death: See Sau Khi Chết.
After
due consideration: Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng.
After
food: See Thực Hậu.
After-life:
Đời sau—Kiếp sau.
After
rain comes fair weather: Sau cơn mưa trời lại sáng.
After
a storm comes a calm: Hết cơn bỉ cực đến hồi thới lai.
After-taste:
Dư vị.
After
that: Sau đó.
After
the manner: Theo cách.
Again
and Again: Lần nữa và lần nữa—Liên tiếp.
Against
nature: Siêu phàm—Phi thường.
Against
the Rules: Sái phép—Contrary to the rules.
Agama
(skt): See A Hàm Kinh in Vietnamese-English Section and Agama in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Agama
in Sanskrit: Bộ kinh A Hàm viết bằng tiếng Phạn.
Agamy
(n): Chế độ vô hôn nhân—Chế độ độc thân.
Age
of a monk as monk: See Hạ Lạp.
Agency
(n): Đại lý—Môi giới—Tác dụng—Tác động.
Agenda
(n): Tiến trình buổi họp hay buổi lễ.
Agent
(n): Kartri (skt)—Tác nhân—Động nhân—Nhân tố tạo ra tác
động.
Aged
(a): Có tuổi.
Aggregate
(n): Skandhas—Uẩn—See Hành Uẩn.
There
are five skandhas—Ngũ uẩn.
1)
Form: Sắc.
2)
Feeling: Thọ.
3)
Perception: Tưởng.
4)
Impulse: Hành—Volition.
5)
Consciousness: Thức.
Aggregate
of consciousness (n): Thức uẩn.
Aggregate
of factors (n): See Ngũ Uẩn.
Aggregate
of feeling (n): Thọ uẩn (sensation).
Aggregate
matter (n): See Sắc Uẩn (form).
Aggregate
of mental formation (n): Hành uẩn (volition).
Aggregate
of perception (n): See Tưởng Uẩn (thinking).
Agha
(skt): Ác—Bad—Wrong—See Ác in Vietnamese-English Section.
Agility
(n): Sự nhanh nhẹn.
Aging:
Lão.
Agitate
someone: Ruffle someone—Làm ai dao động.
Agnosticism
(n): Thuyết Bất Khả Tri Luận.
Agony
(n): Sự thống khổ—Sự phiền muộn.
Agree
with (on, to): Biểu đồng tình—To express agreement—To show sympathy—To
be in accord with.
Agura
(jap): The loose cross-legged sitting position mostly used by Japanese,
which is neither the half, nor the full lotus—Thế ngồi xếp chân
lỏng thường được người Nhật dùng, không phải là thế
bán hay kiết già
Ahead
of time: Trước thời hạn.
Aid:
See Tế Độ.
Aid
(v) secretly: Ám trợ.
Ailment:
Illness—Bệnh hoạn (nhẹ).
Aim
(v) at: Nhắm vào.
Aim
at doing something: Direct one’s effort to something—Nhắm vào việc
gì.
Air-monger:
Người hay mơ tưởng hảo huyền.
Ajatasattu
(p): Vua A Xà Thế—The son of king Bimbisara and queen Vaidehi. He
imprisoned his father and starved him to death. Together with Devadatta,
he developed a conspiracy against the Buddha which was unsuccessful. However,
later he became a follower of the Buddha and supported strongly Buddhism.
See A-Xà-Thế in Vietnamese-English Section and Ajatasatru in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Ajita-Bodhisattva
(skt): A Dật Đa Bồ tát.
Akanista
(skt): Cõi trời vô sắc.
Akasagarbha
Bodhisattva: Không Tạng Bồ Tát—Empty Store Bodhisattva.
Aksobhya
Buddha: A Súc bệ Phật.
Akusala
karma (s): Bất thiện nghiệp—Unwholesome deeds—Unskillful action
which will produce painful results—Negative karma—Black path.
Alaya
consciousness: Alaya Vijnana (skt).
1)
Alaya means a house or rather a home, which is in turn a place where all
the valued things for use by us are kept and among which we dwell: Chữ
“Alaya” có nghĩa là cái nhà nơi mà tất cả những gì có
giá trị cho chúng ta dùng được tàng trữ và cũng là nơi
cư ngụ của chúng ta.
2)
Also called “Store consciousness,” “eighth consciousness,” or “karma
repository.” All karma created in the present and previous lifetime
is stored in the Alaya Consciousness—Thức A Lại Da, cũng còn được
gọi là “Tàng Thức,” hay là “thức thứ tám,” hay là
“tàng nghiệp.” Tất cả mọi nghiệp đã lập thành trong
quá khứ hay đang được lập thành trong hiện tại đều được
tàng trử trong A Lại Da thức nầy.
Alaya
Heresy: See A Lại Da Ngoại Đạo.
Alcohol
prohibition (n): Cấm uống rượu
Alertness
(n): Cảnh giác---Introspect.
Alienation
(n): Sự làm cho xa lìa.
Alight
(v) from: Xuống từ—Đức Thế Tôn giáng trần từ cung trời
Đâu Suất—The Buddha alighted from the Tushita.
Alike:
See Tương Tự.
Alive
(a): Sống động.
All-absorbing
synpathy: Tình cảm chan chứa.
All
alone: Một mình—Đơn độc.
All
along: Từ đầu đến cuối.
All
around: Xung quanh.
All
at once: Thình lình.
All
beings: Vạn hữu.
All
day long: Suốt ngày.
All
dharmas: Vạn pháp.
All
in all: Nói chung.
All
that glitters is not gold: Tất cả những gì lấp lánh đều không
phải là vàng.
All-Knowledge-Accomplished
Thus Come One: Nhứt Thiết Trí Thành Tựu Như Lai.
All-knowing:
Sarvajna—Giác ngộ—A common epithet of Buddhas, who are regarded
as “all-knowing” because they know all the paths that lead to liberation—Know
all the paths that lead to liberation—Know the causes and effects of
all events and things.
The
All-knowing One: Đấng Giác Ngộ—Buddha is an All-Knowing One.
All
in one: Nói tóm lại.
All
over the world: Khắp thế giới.
All
pervading: Spreading everywhere—Lan rộng khắp nơi.
All
phenomena (n): See Nhứt Thiết Hữu Vi Pháp.
All-Seeing
One: The Seer of All, an epithet of the Buddha—Bậc Chánh Biến Tri,
một danh hiệu của Đức Phật.
All
the saints: See Thánh Chúng.
All
the same: Cũng thế thôi.
All
the time: Luôn luôn.
All
things: Chư pháp.
All
things come into existence and cease to exist: See Sanh Diệt Khứ Lai.
All
things are totally empty: See Chư Pháp Giai Không.
Alleviate
(v): Làm nhẹ đi.
Alliance
(n): Đồng minh—Liên minh.
Allow
(v): Cho phép—To permit—To authorize—To empower—To enable—To
let.
Alms
(n): Dana—Của bố thí—Money, food, or clothes offered to the poor—Alms-giving.
Alms-doer:
The practice of the alms-giving.
Almsgiving:
See Bố Thí and Đàn Na.
Almsgiving
because of faith: To practice almsgiving because of faith—See Tín Thí.
Along
with: Cùng với.
Alongside
with: Sát cạnh—Dọc theo—Cùng với.
Aloof
from something: Detached from something—Viễn ly—Không tham luyến
điều gì.
Aloofness:
Detachment—Hạnh viễn ly.
Altar
(n): Bàn hương án—Bàn thờ.
Altar
decoration: Trang trí trong bàn thờ.
Altar
of the law: See Giới Đàn.
Alter
(v): Change—See Biến Đổi.
Alteration
(n): Sự biến đổi—See Biến Đổi.
Altering:
Parinamin (skt)—Đang chuyển hóa.
Altruism
(n): Chủ nghĩa duy tha—See Vị Tha.
Altruistic
mind of enlightenment: See Bồ Đề Tâm.
Always:
Luôn luôn—Always progressing: Bất thối chuyển.
Amala
(skt): Vô cấu thức—Undefiled or pure knowing or knowledge.
Amass
(v): Góp nhặt (tích lũy).
Amass
a fortune: Tích lũy hay góp nhặt tiền của.
Amateur
(n): Không chuyên nghiệp (tài tử).
Amaze
someone: Surprise someone—Làm ai kinh ngạc.
Ambiguous
(a): Mơ hồ.
Ambiguity
(n): Ám nghĩa—Tối nghĩa.
Ambition
(n): Tham vọng.
Ambrosia
(n): See Cam Lộ.
Ambrosial
(n): Mùi thơm huyền diệu
A mind
full of desire: Ái tâm—A mind dominated by desire.
Amiability
(n): Bạn hữu—Sự hòa hợïp—Hòa khí.
Amida
Holy Trinity: The Amida Holy Trinity consists of The Amitabha Buddha, the
Avalokitesvara and Mahasthamaprapta Bodhisattvas—Di Đà Tam Tôn gồm
Phật A Di Đà, Bồ Tát Quán Thế Âm và Bồ Tát Đại Thế
Chí.
Amitabha:
The Buddha of Immeasurable Light.
1)
Amitabha Buddha—Amida—Amita—Amitabha is the most commonly used name
for the Buddha of Infinite Light and Infinite Life In the Western Land
of Ultimate Bliss. A transhistorical Buddha venerated by all Mahayana schools.
He presides over the Western Pure Land where anyone can be reborn through
utterly sincere recitation of His name, particularly at the time of death—Amitayus
nơi cõi Tây Phương Cực Lạc. Vị Phật lịch sử được trường
phái Đại thừa tôn kính. Ngài đang ngự trị nơi Tây Phương
Tịnh Độ, nơi vãng sanh cho những ai chí thành niệm hồng
danh Ngài, nhứt là lúc lâm chung.
2)
Buddha of Boundless (Infinite) Light: Vô Lượng Quang Phật.
3)
Buddha of Boundless (Infinite) Life: Vô Lượng Thọ Phật.
4)
The Buddha of Mercy and Wisdom: Đức Phật của Bi và Trí.
5)
A transhistorical Buddha venerated by all Mahayana schools (T’ien T’ai,
Esoteric, Zen, Pure Land, etc): Vị Phật lịch sử được tôn kính
bởi các trường phái Đại thừa (Thiên Thai, Mật tông, Thiền,
Tịnh Độ, vv).
6)
The Buddha who is the main oject of devotion in the the Pure Land School
of Buddhism in China, Japan, Vietnam and Korea: Vị Phật chính được
trì niệm bởi Phật tử của trường phái Tịnh Độ tại
các nước Tàu, Nhật, Việt và Đại Hàn.
**
For more information, please see Amita in
Sanskrit/Pali-Vietnamese Section, and A
Di Đà in Vietnamese-English Section.
Amitabha
Buddha: The Buddha of Illimitable Light—Vô Lượng Quang Như Lai—See
Amitabha in English-Vietnamese Section.
Amitabha’s
Original Vows: See A Di Đà Bổn Nguyện in Vietnamese-English Section.
Amitabha
Sutra: See Kinh A Di Đà in Vietnamese-English Section, and Kinh A Di
Đà in Appendix A (1).
Amitabha’s
Ten Vows: Thập Nguyện A Di Đà—Amitabha vowed to become the source
of unlimited Light and Boundless Life, freeing and radiating the treasure
of his wisdom and virtue, enlightening all lands and emancipating all suffering
people—A Di Đà nguyện trở thành Vô Lượng Quang, Vô Lượng
Thọ, người giải thoát và chiếu rọi kho trí tuệ và công
đức, giác ngộ mọi quốc độ, và giải thoát chư chúng sanh
đau khổ.
1)
Though I attain Buddhahood, I shall never be complete until everyone in
my land is certain of entering Buddhahood and gaining Enlightenment: Dầu
đạt thành Phật quả, tôi nguyện không thành Phật cho đến
khi nào chúng sanh trong toàn cõi nước tôi đều nhập Phật
quả và đạt thành đạo quả giác ngộ Bồ Đề.
2)
Though I attain Buddhahood, I shall never be complete until my affirming
light reaches all over the world—Dầu đạt thành Phật quả, tôi
nguyện không thành Phật cho đến khi nào ánh sá
