THẢM HOẠ LŨ CÁT 

Lũ cát là hiện tượng còn rất mới lạ trong các loại thiên tai ở Việt Nam. Đặc biệt là ở những địa phương như Bình Thuận tập trung nhiều sa mạc và động cát xen trong các khu dân cư. Từ trường hợp lũ cát ở xã Tiến Thành tỉnh Bình Thuận sẽ đặt ra cho các nhà khoa học nghiên cứu về hiện tượng này để có những cảnh báo giúp dân phòng tránh. (BBT)

Báo Lao Động đã đưa tin, đợt áp thấp gây mưa lớn chiều tối ngày 17.5 tại Bình Thuận đã gây nên những thiệt hại về người và của ở các thôn Tiến Đức, Tiến Phú, xã Tiến Thành, thành phố Phan Thiết. Lũ cát đã vùi chết ba người phụ nữ và lấp hàng chục căn nhà. 

Lũ cát trong mắt người dân 

Ông Nguyễn Triển 72 tuổi, ở thôn Tiến Phú, nói: "Sống đến từng này tuổi nhưng tôi chưa từng chứng kiến cơn lũ nào quét cát tràn ào ạt đến thế". Không một người dân nào ở thôn có thể nhớ rõ thời điểm lũ cát tràn vào nhà. Những người chúng tôi gặp, khi được hỏi đều cho biết lũ cát diễn ra rất nhanh, đánh tung những cánh cửa, tràn vào nhà, xẻ những mương sâu bên tường. 

Ông Đỗ Trén nhớ lại: "Lúc đó mưa rất to làm trôi hàng ngàn viên đá chẻ bà con trong thôn chung sức khai thác lát một con đường lên đồi cát để đi ra nghĩa trang và đi vào rẫy trồng dưa, đậu phộng, mè. Bình thường mưa còn không đủ cho cát hút. Thế mà đêm đó mưa to đến mức biến cát trở nên nhão nhoét, xẻ rãnh trên đồi cát sâu khoảng 10m, rộng chừng 6-7m và lũ cát cứ theo đó đổ xuống nhà dân".

Trong khoảng thời gian từ 7-9 giờ tối, giữa nhà ông Trương Tháo và nhà ông Trần Ngọc Hiếu bị lũ cát xẻ một mương sâu 3m, làm sập căn nhà tạm của ông Thao và xói sâu khiến kiềng nhà ông Hiếu bị nứt. Lũ cát tràn qua đường nhựa bồi nên một nền đường mới bằng cát cao hơn nền đường sẵn có, nơi cát bồi dày nhất đến 80cm. Nhà dân bị lũ cát xâm nhập, cuốn tung đồ đạc gia dụng, phân bón, thiết bị điện tử, lớp cát bồi dày từ 0,5-1m. 

Ông Nguyễn Anh Dũng - Chủ tịch xã Tiến Thành - cho biết: Đến thời điểm sáng 19.5 có tổng cộng 52 căn nhà ở thôn Tiến Phú bị lũ cát lấp, thiệt hại không nhỏ về tài sản. Đối với thôn nghèo như Tiến Phú những thiệt hại trên ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân. Cho đến trưa ngày 19, lực lượng ứng cứu gần 100 người gồm thanh niên xung kích, y tế dự phòng, bộ đội biên phòng, cán bộ xã... vẫn tiếp tục làm công tác khử trùng, dọn cát ra khỏi nhà và đường, dựng lại nhà cho các hộ bị lũ cát cuốn sập, hư hỏng, san lấp lại các nơi bị lũ cát xẻ thành mương sâu.

Cũng theo ông Dũng, chỉ riêng lượng cát lấp khoảng 300m mặt đường đã lên tới 20.000m3, nhưng cả ngày 18 mới dọn được 1/3, theo tiến độ hiện nay phải sang ngày 20 mới có thể dọn và san lấp xong các con mương bị lũ xé.

Tang tóc vì lũ cát

Thiệt hại tài sản do lũ cát gây ra đã tác động trực tiếp đến các thôn Tiến Đức, Tiến Phú. Nhưng sự tang tóc do nó gây ra lại ập lên đầu những người dân nghèo ven biển thuộc khu phố phường Đức Long thành phố Phan Thiết. Ba người phụ nữ bị lũ cát nhấn chìm và sóng biển dập dẫn đến tử vong là bà Bùi Thị Cháu (sinh 1936), Hoàng Thị Phúc (1945) và Nguyễn Thị Thanh (1955). Hai bà Cháu và Thanh tìm được xác ngay trong đêm 17.5, riêng bà Phúc đến trưa hôm sau mới tìm thấy xác.

Chúng tôi tìm đến nhà ông Lê Văn Hợi, chồng bà Thanh. Ông Lợi cho biết: Khoảng 2 giờ chiều 17.5 ông cùng vợ, đứa con gái tên Lê Thị Liên (sinh 1988) và hai bà Cháu và Phúc đi cào con chang chang ở nơi cách nhà khoảng 7km. Khoảng 5 giờ 30 trời bắt đầu mưa và mưa càng lúc càng to. Cả 5 người vội thu dọn đi về. Họ về đến khu vực Hố Dầu thuộc thôn Tiến Đức thì gặp nạn.

Em Liên nhớ lại: "Em và mẹ em gánh chang chang đi gần nhau và khi bước qua hố (vốn bình thường chỉ là con mương cạn có nước chảy, khi mưa tạo lũ cát từ trên đồi chảy xuống xẻ thành mương sâu và rộng 3m) thì bị sụp xuống. Ba em thấy vậy lao theo cứu mẹ và cũng bị sụp theo. Lúc đó sóng ập vào dữ dội. Em cố quẫy đạp và không hiểu sao lại trồi lên được". Và cũng chính Liên đã cứu được cha mình, nhưng cả hai cha con đã bó tay vì lũ cát đã nhấn chìm 3 người phụ nữ còn lại xuống lòng cát lỏng.

Cả hai cha con ông Hợi vẫn chưa hết bàng hoàng vì những gì họ đã trải qua đối mặt với cái chết, cộng với nỗi đau mất mát quá lớn một người vợ, một người mẹ trong gia đình. Cả gánh chang chang hôm ấy họ phải cực nhọc lắm mới kiếm được cũng chỉ bán được 40 ngàn đồng, nhưng chính vì vài chục ngàn cho kế sinh nhai ấy mà gia đình họ gặp tang tóc.

Ngày 19.5, đại diện Báo Lao Động và Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Thuận đã đến thăm hỏi và chia buồn cùng gia đình các nạn nhân. Quỹ Tấm lòng vàng Báo Lao Động đã hỗ trợ cho gia đình mỗi nạn nhân 1 triệu đồng giúp trang trải trong lúc tang gia và khó khăn. 

Thẩm Hồng Thụy