10. Kinh
Subha (Tu-bà)
(Subha sutta)
Tụng
phẩm I
1.
Như vậy tôi nghe. Một thời, Ðại đức Ananda ở tại Sàvatthi
(Xá-vệ), tại rừng Jetavana (Kỳ-đà), vườn ông Anàthapindika
(Cấp Cô Ðộc), sau khi đức Thế Tôn nhập diệt không bao
lâu. Lúc bây giờ thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta ở tại
Sàvatthi vì một vài công việc.
2.
Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta gọi một thanh niên
Bà-la-môn khác:
- Này
thanh niên Bà-la-môn, hãy đi đến chỗ Sa-môn Ananda ở, thay
mặt ta hỏi thăm Sa-môn Ananda có ít bệnh ít não, khinh an,
khí lực an ổn: "Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm
Tôn giả Ananda có ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn",
và nói thêm: "Hân hạnh thay, nếu Tôn giả Ananda có lòng từ
mẫn đến tại trú xứ của thanh niên Subha Todeyyaputta".
3.
- Tôn giả, xin vâng.
Thanh
niên Bà-la-môn vâng lời thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
đến tại chỗ của Tôn giả Ananda, sau khi đến, nói lên những
lời chúc tụng thân hữu xã giao với Tôn giả Ananda rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-la-môn
ấy nói với Tôn giả Ananda: "Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
hỏi thăm Tôn giả Ananda ít bệnh ít não, khinh an, khí lực
an ổn. Hân hạnh thay, nếu Tôn giả Ananda có lòng từ mẫn
đến tại trú xá của thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta".
4.
Khi được nói vậy Tôn giả Ananda nói với thanh niên Bà-la-môn
ấy:
- Này
thanh niên Bà-la-môn, nay không phải thời, vì hôm nay tôi vừa
mới uống thuốc. Ngày mai tôi sẽ đến, vừa hợp thời, hợp
nghi.
Rồi
thanh niên Bà-la-môn ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đến tại
chỗ của thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta; khi đến xong,
liền thưa với thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta:
- Chúng
tôi đã thay mặt Tôn giả thưa với Tôn giả Ananda: "Thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm Ðại đức Ananda có ít
bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn. Hân hạnh thay, nếu
Tôn giả Ananda có lòng từ mẫn đến tại trú xá của thanh
niên Bà-la-môn, Subha Todeyyaputta". Này Tôn giả, khi được nói
vậy Sa-môn Ananda nói với tôi: "Này thanh niên Bà-la-môn, nay
không phải thời, vì hôm nay tôi mới vừa uống thuốc. Ngày
mai, tôi sẽ đến, vừa hợp thời hợp nghi". Này Tôn giả,
sự việc đã như vậy, khiến Tôn giả Ananda đã có cơ hội
ngày mai đến.
5.
Và Tôn giả Ananda, sau khi đêm ấy đã mãn, vào buổi sáng
đắp y, đem theo y bát, với vị Tỷ-kheo người xứ Cetiya làm
vị Sa-môn tùy hành, đến tại chỗ ở của thanh niên Bà-la-môn
Subha Todeyyaputta, sau khi đến, liền ngồi tại chỗ đã soạn
sẵn. Rồi thanh niên Subha Todeyyaputta đến trước Tôn giả
Ananda, sau khi đến, nói lên những lời chúc tụng thân hữu
và xã giao với Tôn giả Ananda, rồi ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
nói với Tôn giả Ananda:
- Tôn
giả Ananda đã lâu ngày là thị giả của Tôn giả Gotama, sống
gần và ở một bên Ngài. Tôn giả Ananda chắc biết Tôn giả
Gotama đã tán thán những pháp nào và Ngài đã khích lệ, khuyến
đạo, y chỉ mọi người theo những pháp ấy. Tôn giả Ananda,
những pháp Tôn giả Gotama tán thán là những pháp gì và Ngài
đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những
pháp ấy?
6.
- Này thanh niên Bà-la-môn, Thế Tôn tán thán ba pháp uẩn và
Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những
pháp ấy. Ba pháp ấy là gì? Chính là Thánh giới uẩn, Thánh
định uẩn, Thánh tuệ uẩn. Thế Tôn tán thán ba pháp uẩn
ấy. Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo
những pháp ấy.
- Tôn
giả Ananda, thế nào là Thánh giới uẩn, Tôn giả Gotama tán
thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người
theo pháp ấy?
7.
- Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây Như Lai sanh ra đời, vị
A-la-hán. Chánh Ðẳng Giác... như vậy này thanh niên Bà-la-môn
là Tỷ-kheo đầy đủ giới đức. (Xem kinh Sa-môn quả, đoạn
kinh số 40 - 63).
8.
- Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh giới uẩn Thế Tôn
tán thán và Ngài đã khích lệ khuyến đạo, y chỉ mọi người
theo pháp ấy. Và còn pháp uẩn khác cao thượng hơn cần phải
hành trì?
- Thật
vi diệu thay, Tôn giả Ananda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda,
Thánh giới uẩn này thật viên mãn, không phải không viên
mãn; Tôn giả Ananda, tôi không thấy Thánh giới uẩn viên mãn
này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Tôn
giả Ananda, và nếu những Sa-môn, Bà-la-môn khác có thấy Thánh
uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa mãn với
pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ, chứng đạt như
vậy là đầy đủ. Ðó là mục đích Sa-môn hạnh của chúng
tôi, không có gì cao thượng hơn cần phải hành trì nữa!"
Nhưng Tôn giả Ananda còn nói: "Còn pháp uẩn cao thượng hơn
cần phải hành trì".
Tụng
phẩm II
1.
Tôn giả Ananda, thế nào là Thánh định uẩn, Tôn giả Gotama
tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo y chỉ mọi người
theo pháp ấy?
- Này
thanh niên Bà-la-môn, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?...
Không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do
y dục sanh ấy thấm nhuần.
(xem
kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 64 - 76).
13.
Này thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp, chứng
và trú thiền thứ nhất một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do ly dục
sanh ấy thấm nhuần. Ðó là thiền định của vị ấy.
14.
Này thanh niên Bà-la-môn, lại nữa Tỷ-kheo ấy diệt tầm diệt
tứ... không thấm nhuần.
(xem
kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 77-78)...
Ðó
là thiền định của vị ấy.
16.
Lại nữa, này thanh niên Bà-la-môn, ly hỷ trú xả... không
thấm nhuần. (Xem kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 79-82)... Ðó
là thiền định của vị ấy.
19.
Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh định uẩn Tôn giả
Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ
mọi người theo pháp ấy và còn pháp uẩn khác cao thượng
hơn cần phải hành trì.
- Thật
vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda!
Thánh định uẩn này thật viên mãn, không phải không viên
mãn; Tôn giả Ananda, tôi không thấy Thánh định uẩn viên
mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này.
Tôn giả Ananda, và nếu những Sa-môn khác có thấy Thánh định
uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa mãn với
pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ. Ðó là mục đích
Sa-môn hạnh của chúng tôi. Không còn gì cao thượng hơn cần
phải hành trì nữa". Nhưng Tôn giả Ananda còn nói: "Còn pháp
uẩn cao thượng hơn cần phải hành trì".
20.
Tôn giả Ananda, thế nào là Thánh tuệ uẩn, Tôn giả Gotama
tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người
theo pháp ấy?
- Với
tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm... và bị trói
buộc (xem kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 83-84).
22.
Này thanh niên Bà-la-môn, với tâm định tĩnh, thuần tịnh,
không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng,
vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm hướng tâm
đến chánh trí, chánh kiến, vị ấy biết: "Thân này của
ta là sắc pháp, do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo
nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt,
hoại diệt, trong thân ấy thức ta nương tựa và bị trói
buộc". Ðó là trí tuệ của vị ấy.
23.
Với tâm định tĩnh... không thiếu một căn nào (xem kinh Sa-môn
quả, đoạn kinh số 85-86). Ðó là trí tuệ của vị ấy.
25.
Với tâm định tĩnh... Sau đời sống hiện tại, không có
đời sống nào khác nữa (xem kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số
87-98).
36.
Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không
phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bình thản
như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đưa đến lậu tận
trí. Vị ấy tuệ tri như thật: "Ðây là khổ", Tuệ tri như
thật: "Ðây là nguyên nhân của khổ", tuệ tri như thật: "Ðây
là sự diệt khổ", tuệ tri như thật: "Ðây là con đường
đưa đến diệt khổ", tuệ tri như thật: "Ðây là những lậu
hoặc", tuệ tri như thật: "Ðây là nguyên nhân của lậu hoặc",
tuệ tri như thật: "Ðây là sự diệt trừ các lậu hoặc",
tuệ tri như thật: "Ðây là con đường đưa đến sự diệt
trừ các lậu hoặc", nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức
như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi
hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Ðối với tự thân đã
giải thoát như vậy, khởi lên sự biết: "Ta đã giải thoát".
Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, phạm hạnh đã thành, việc
cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có đời sống
nào khác nữa". Ðó là trí tuệ của vị ấy.
37.
Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh tuệ uẩn, Thế Tôn tán
thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người
theo pháp ấy. Không còn pháp nào cao thượng hơn cần phải
hành trì.
- Thật
vi diệu thay, Tôn giả Ananda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda!
Tôn giả Ananda, Thánh tuệ uẩn này thật viên mãn, không phải
không viên mãn. Tôn giả Ananda, tôi không thấy Thánh tuệ uẩn
viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội
này. Không còn pháp nào cao thượng hơn cần phải hành trì.
Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật vi diệu thay, Tôn giả
Ananda! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những
người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh pháp
đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải
thích. Tôn giả Ananda, con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp,
và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Ananda nhận con làm
đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.
Hòa
thượng Thích Minh Châu dịch Việt
