221.
KINH TIỄN DỤ[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng, vườn
Cấp cô độc.
Bấy
giờ Tôn giả Man Đồng tử[2],
sống cô độc tại một nơi yên tĩnh, thiền tọa tư duy, trong
tâm khởi lên ý niệm, "Sự kiện như vầy. Những quan điểm
này bị Đức Thế Tôn gác lại[3]
, loại bỏ, không giải thích tường tận; đó là, ‘Thế
giới hữu thường hay vô thường, thế giới hữu biên hay
vô biên [4]
; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác;
Như Lai tuyệt diệt, hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai
vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt diệt [5]
, hay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt cũng không phải không
tuyệt diệt?’ Ta không hài lòng với điều này, ta không nhẫn
khả với điều này. Nếu Đức Như Lai xác quyết [6]
nói cho ta biết rằng: ‘Thế giới hữu thường’ ta sẽ theo
Ngài học phạm hạnh, còn nếu Đức Thế Tôn không xác quyết
nói cho ta biết rằng ‘Thế giới hữu thường’ ta sẽ cật
vấn Ngài rồi bỏ Ngài mà đi. Cũng vậy, ‘Thế giới vô
thường; thế giới hữu biên hay vô biên; sinh mạng tức là
thân hay sinh mạng khác thân khác; Như Lai tuyệt diệt hay Như
Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa không
tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt, cũng
không phải không tuyệt diệt?’ Nếu Đức Thế Tôn xác quyết
nói cho ta biết rằng, ‘Điều này chơn thật, ngoài ra là
hư vọng’ ta sẽ theo Ngài tu học phạm hạnh; còn nếu Đức
Thế Tôn không xác quyết nói cho ta biết rằng, ‘Điều này
là chơn thật ngoài ra là hư vọng’ thì ta sẽ cật vấn Ngài
rồi bỏ Ngài mà đi."
Rồi
Tôn giả Man Đồng tử vào lúc xế trưa, từ tĩnh tọa dậy,
đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ, ngồi qua một bên
mà bạch rằng:
"Bạch
Đức Thế Tôn, hôm nay con sống cô độc tại một nơi yên
tĩnh, thiền tọa tư duy, trong tâm khởi lên ý niệm, ‘Sự
kiện như vầy. Những quan điểm này bị Đức Thế Tôn gác
lại, loại bỏ, không giải thích tường tận; đó là, ‘Thế
giới hữu thường hay vô thường, thế giới hữu biên hay
vô biên; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác;
Như Lai tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai
vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không
phải tuyệt diệt, cũng không phải không tuyệt diệt?’ Ta
không hài lòng với điều này, ta không nhẫn khả với điều
này. Nếu Thế Tôn xác quyết rõ ràng, ‘Thế giới hữu thường’,
Bạch Thế Tôn, mong Ngài hãy nói cho con biết. Còn nếu Thế
Tôn không xác quyết rõ ràng ‘Thế giới hữu thường’ thì
Ngài hãy nói thẳng là không biết. Cũng vậy, ‘Thế giới
vô thường; thế giới hữu biên hay vô biên; sinh mạng tức
là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như Lai tuyệt diệt hay
Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa
không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt
cũng không phải không tuyệt diệt?’ Nếu Thế Tôn xác quyết
rõ ràng ‘Điều này chơn thật, ngoài ra là hư vọng’, Bạch
Thế Tôn, mong Ngài hãy nói cho con biết. Còn nếu Thế Tôn
không xác quyết rõ ràng ‘Điều này là chơn thật, ngoài
ra là hư vọng’, thì Ngài hãy nói thẳng là không biết’."
Đức
Thế Tôn hỏi:
"Này
Man Đồng tử, trước kia Ta có nói như vầy với ngươi rằng,
‘Hãy đến đây! Hãy theo Ta tu học Phạm hạnh rồi Ta sẽ
nói cho nghe, ‘Thế giới hữu thường’chăng’?”
Man
Đồng tử đáp:
"Bạch
Thế Tôn, không."
"Cũng
vậy, ‘Thế giới vô thường, thế giới hữu biên, hay vô
biên sinh mạng tức thân hay sinh mạng khác thân khác; Như Lai
tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt
diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt
diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ chăng?”
Man
Đồng tử đáp:
"Bạch
Thế Tôn, không."
Đức
Thế Tôn nói:
"Này
Man Đồng tử, trước kia ngươi có nói với Ta rằng, ‘Nếu
Thế Tôn xác quyết nói cho con biết rằng ‘Thế giới hữu
thường’ thì con sẽ theo Thế Tôn học phạm hạnh’ chăng?"
Man
Đồng tử đáp:
"Bạch
Thế Tôn, không."
Đức
Thế Tôn nói:
"Này
Man Đồng tử, trước kia Ta không nói với ngươi và ngươi
cũng không nói với Ta; ngươi quả là kẻ ngu si, vì sao lại
hư vọng xuyên tạc Ta?"
Lúc
bấy giờ, Tôn giả Man Đồng tử bị Đức Thế Tôn khiển
trách ngay mặt, trong lòng rầu rĩ, cúi đầu im lặng, không
còn lời biện bạch, suy nghĩ mông lung.
Đức
Thế Tôn sau khi khiển trách ngay mặt Man Đồng tử, rồi nói
với các Tỳ-kheo rằng:
“Nếu
có người ngu si nghĩ như vầy, ‘Nếu Đức Thế Tôn không
xác quyết nói cho Ta biết rằng ‘Thế giới hữu thường’
thì Ta không theo Đức Thế Tôn tu hành phạm hạnh’. Những
người ngu si ấy, chưa biết được gì thì nửa chừng mạng
chung.
"Cũng
vậy, ‘Thế giới vô thường; thế giới hữu biên hay vô
biên; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như
Lai tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa
tuyệt diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai không phải
tuyệt diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ Nếu có
người ngu si nghĩ như ‘Nếu Đức Thế Tôn không xác quyết
nói cho Ta biết rằng: ‘Điều này là chơn thật, ngoài ra
là hư vọng’ thì ta sẽ không theo Đức Thế Tôn tu học phạm
hạnh’. Những người ngu si ấy chưa biết được gì thì
nửa chừng đã mạng chung.
"Ví
như một người bị trúng tên độc; do bị trúng tên độc
nên đau đớn cùng cực. Người ấy được các thân thuộc
đồng tình thương xót, mong muốn cho được lợi ích và phước
lành, được an ổn khoái lạc nên tìm cầu y sĩ nhổ tên.
Nhưng nó lại nói rằng, ‘Khoan hãy nhổ tên! Trước tiên
hãy cho tôi biết người bắn tôi đó, họ gì, tên gì, sanh
ở đâu, cao hay thấp, mập hay gầy, da đen hay trắng, hay da
không đen không trắng, thuộc dòng Sát-lợi, Phạm chí, Cư
sĩ hay Công sư, là người ở phương Đông, phương Tây, phương
Nam hay phương Bắc? Khoan hãy nhổ tên! Trước tiên hãy cho
tôi biết cây cung ấy làm bằng gỗ chá [7]
, bằng gỗ dâu, bằng gỗ quỳ, hay bằng sừng? Khoan hãy nhổ
tên! Trước tiên hãy cho tôi biết, cần cung làm bằng gân
bò, bằng gân hươu, nai hay bằng tơ? Khoan hãy nhổ tên! Trước
tiên hãy cho tôi biết, cây cung đó màu đen, màu trắng, màu
đỏ hay màu vằng? Khoan hãy nhổ tên! Trước tiên hãy cho tôi
biết dây cung đó làm bằng gân, bằng tơ, bằng sợi gai hay
bằng võ gai? Khoan hãy nhổ tên! Trước tiên hãy cho tôi biết
cán tên này làm bằng gỗ hay bằng tre? Khoan hãy nhổ tên!
Trước tiên hãy cho tôi biết tên được quấn bằng gân bò,
gân hươu nai, hay bằng tơ? Khoan hãy nhổ tên! Trước tiên
hãy cho tôi biết đuôi tên này kết bằng lông phiêu lằng[8]
, lông kên kên, lông gà trống, hay lông hạc? Khoan hãy
nhổ tên! Trước tiên hãy cho tôi biết mũi tên này thuộc
loại mũi răng cưa, mũi nhọn, hay mũi bình phi đao? Khoan hãy
nhổ tên! Trước tiên hãy cho tôi biết người thợ vót tên
này họ gì, tên gì, sanh ở đâu, cao hay thấp, mập hay gầy,
da đen hay trắng, hay da không đen không trắng, ở phương Đông,
phương Nam, phương Tây hay phương Bắc?’ Nhưng nó chưa biết
được gì thì nửa chừng đã mạng chung.
"Cũng
vậy, nếu có người ngu si nghĩ như vầy, ‘Nếu Đức Thế
Tôn không xác quyết nói cho ta biết rằng ‘Thế giới hữu
thường’ thì ta sẽ không theo Đức Thế Tôn tu học phạm
hạnh’. Nhưng người ngu si ấy chưa biết được gì thì nửa
chừng đã mạng chung.
"Cũng
vậy, ‘Thế giới vô thường, thế giới hữu biên hay vô
biên; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như
Lai tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, Như Lai vừa tuyệt
diệt hay Như Lai vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không
phải tuyệt diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ Nếu
có người ngu si nghĩ như vầy ‘Nếu Đức Thế Tôn không
xác quyết nói cho Ta biết rằng: ‘Điều này là chơn thật,
ngoài ra là hư vọng thì ta sẽ không theo Đức Thế Tôn tu
học phạm hạnh’.’ Nhưng người ấy chưa biết được gì
thì nửa chừng đã mạng chung.
"‘Thế
giới hữu thường’, nhân nơi quan điểm này mà theo ta tu
học phạm hạnh, sự kiện không phải là như vậy. Cũng vậy,
‘Thế giới hữu biên hay vô biên; sinh mạng tức là thân
hay sinh mạng khác thân khác, Như Lai tuyệt diệt hay Như Lai
không tuyệt diệt; hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt
diệt, nay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt cũng không phải
không tuyệt diệt?’ Nhân nơi những quan điểm này mà theo
Ta tu học phạm hạnh, sự kiện này không phải là như vậy.
"‘Thế
giới hữu thường’, vì có quan điểm này mà theo Ta tu học
phạm hạnh, sự kiện này không phải là như vậy. Cũng vậy,
‘Thế giới vô thường, thế giới hữu biên hay vô biên;
sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác, Như Lai
tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt
diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt
diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ Vì có quan điểm
này mà không theo Ta tu học phạm hạnh, sự kiện này không
phải là như vậy.
"‘Thế
giới hữu thường’, vì có quan điểm này mà theo Ta tu học
phạm hạnh, sự kiện này không phải là như vậy. ‘Thế
giới vô thường; thế giới hữu biên; thế giới vô biên;
sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như Lai
tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt hay Như Lai vừa tuyệt
diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt
diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ Vì có quan điểm
này mà theo Ta tu học phạm hạnh, sự kiện này không phải
là như vậy.
"‘Thế
giới hữu thường’, vì không có quan điểm này mà không
theo Ta tu học phạm hạnh, sự kiện không phải là như vậy.
Cũng vậy, ‘Thế giới vô thường, thế giới hữu biên hay
vô biên; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác;
Như Lai tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai
vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không
phải tuyệt diệt cũng không phải không tuyệt diệt?’ Vì
không có những quan điểm này mà không theo Ta tu học phạm
hạnh, sự kiện không phải là như vậy.
"Dù
‘Thế giới hữu thường’, thì vẫn có sanh, có già, có
bệnh, có chết, sầu bi, khóc than, ưu khổ, ảo não, như vậy
toàn vẹn khối lớn khổ đau này phát sanh. Cũng vậy, dù ‘Thế
giới vô thường; thế giới hữu biên hay vô biên; sinh mạng
tức là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như Lai tuyệt diệt
hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa
không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt,
cũng không phải không tuyệt diệt?’ thì vẫn có sanh, có
già, có bệnh, có chết, sầu bi, khóc lóc, ưu khổ, ảo não;
như vậy, toàn vẹn khối lớn khổ đau này phát sanh.
"‘Thế
giới hữu thường’, Ta không xác quyết điều này. Vì điều
này không tương ưng với cứu cánh, không tương ưng với pháp,
không phải căn bản phạm hạnh, không đưa đến trí, không
đưa đến giác, không dẫn đến Niết-bàn. Cho nên Ta không
xác quyết điều này. Cũng vậy, ‘Thế giới vô thường,
thế giới hữu biên hay vô biên; sinh mạng tức là thân hay
sinh mạng khác thân khác; Như Lai tuyệt diệt hay Như Lai không
tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt
diệt hay Như Lai cũng không phải tuyệt diệt cũng không phải
không tuyệt diệt?’ Ta không xác quyết điều này. Vì lý
do gì mà Ta không xác quyết những điều này? Vì những điều
này không tương ưng với cứu cánh, không tương ưng với pháp,
không phải là căn bản phạm hạnh, không đưa đến trí, không
đưa đến giác, không dẫn đến Niết-bàn. Cho nên Ta không
xác quyết những điều này.
"Những
pháp nào được Ta xác quyết nói đến? ‘Đây là khổ’,
Ta xác quyết nói ‘Đây là khổ’, ‘Khổ tập, Khổ diệt,
Khổ diệt đạo tích’ Ta xác quyết nói. Vì những lý do gì
mà Ta xác quyết nói những điều này? Vì những điều này
tương ưng với cứu cánh, tương ưng với pháp, là căn bản
phạm hạnh, đưa đến trí, đưa đến giác, dẫn đến Niết-bàn,
cho nên Ta xác quyết nói những điều này.
"Đó
là, những gì thể nói thì Ta không nói, những gì có thể
nói thì Ta nói [9]
, hãy thọ trì như vậy. Hãy học tập như vậy."
Phật
thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan
hỷ phụng hành.
