203.
KINH BÔ-LỊ-ĐA[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Phật du hóa tại Na-nan-đại, trong khu rừng xoài của
Ba-hòa-lị.[2]
Bấy
giờ Bô-lị-đa Cư sĩ mặc chiếc áo trắng tinh, đầu quấn
khăn trắng, chống gậy, cầm dù, mang guốc thế tục, đi từ
vườn này sang vườn khác, từ quán nọ đến quán kia, từ
rừng đến rừng, du hành khắp nơi, thong dong tản bộ, nếu
gặp các Sa-môn, Phạm chí bèn nói rằng, ‘Chư Hiền nên biết,
tôi lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự’. Các Sa-môn,
Phạm chí nói lại bằng những lời dịu dàng rằng, ‘Vâng,
Cư sĩ Bô-lị-đa lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự’.
Rồi
Cư sĩ Bô-lị-đa trong khi du hành khắp nơi, thong dong tản bộ
đến chỗ Đức Phật, chào hỏi xong, chống gậy đứng ngay
trước Phật.
Thế
Tôn hỏi:
"Cư
sĩ, có chỗ ngồi đó, muốn ngồi thì mời ngồi."
Cư
sĩ Bô-lị-đa bạch rằng:
"Này
Cù-đàm, không thể như vậy! Không nên như vậy! Vì sao? Vì
tôi lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự, mà Cù-đàm gọi
tôi là Cư sĩ sao?"
Thế
Tôn nói:
"Ngươi
có hình tướng, biểu hiệu như Cư sĩ, cho nên Ta gọi ngươi
là Cư sĩ. Có chỗ ngồi đó, muốn ngồi thì mời ngồi."
Thế
Tôn lại ba lần nói rằng:
"Này
Cư sĩ, có chỗ ngồi đó, muốn ngồi thì ngồi."
Cư
sĩ Bô-lị-đa cũng ba lần bạch Phật rằng:
"Này
Cù-đàm, không thể như vậy! Không nên như vậy! Vì sao? Vì
tôi lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự mà Cù-đàm gọi
tôi là Cư sĩ sao?"
Thế
Tôn trả lời rằng:
"Ngươi
có hình tướng, biểu hiện như Cư sĩ, cho nên Ta gọi ngươi
là Cư sĩ. Có chỗ ngồi đó, muốn ngồi thì mời ngồi."
Rồi
Thế Tôn hỏi:
"Ngươi
lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự như thế nào?"
Cư
sĩ Bô-lị-đa đáp:
"Tất
cả những tài vật trong nhà, tôi đều cho con cái hết rồi
tôi sống vô vi, vô cầu, chỉ đi lấy thức ăn để duy trì
mạng sống mà thôi. Tôi lánh tục, đoạn tục, xả các tục
sự như vậy."
Thế
Tôn nói:
"Này
Cư sĩ, trong Thánh pháp luật, sự đoạn tuyệt các tục sự
không phải như vậy. Này Cư sĩ, trong Thánh pháp luật có Tám
chi đoạn tuyệt tục sự."
Lúc
bấy giờ Cư sĩ Bô-lị-đa bèn bỏ gậy, xếp dù, cởi guốc
tục, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
"Này
Cù-đàm, trong Thánh pháp luật, thế nào là Tám chi đoạn tuyệt
tục sự?"
Thế
Tôn nói:
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử y trên lìa sát mà đoạn trừ
sát, y trên xa lìa lấy của không cho mà đoạn trừ sự lấy
của không cho, y trên xa lìa tà dâm mà đoạn trừ tà dâm,
y trên xa lìa nói láo mà đoạn trừ nói láo, y trên không tham
trước mà đoạn trừ tham trước, y trên không nhuế hại mà
đoạn trừ nhuế hại, y trên không đố kỵ thù nghịch mà
đoạn trừ đố kỵ thù nghịch, y trên không tăng thượng
mạn mà đoạn trừ tăng thượng mạn.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên lìa sát mà
đoạn trừ sát? Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Ai
giết chóc phải chịu ác báo trong đời này và đời sau. Nếu
ta giết chóc, ấy là gây hại mình và cũng xuyên tạc hủy
báng người khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh có trí
sẽ chê bai học giới của ta, các phương đều nghe đồn tiếng
xấu của ta, thân hoại mạng chung tất sẽ đi đến ác xứ,
sanh trong địa ngục. Ai giết chóc như vậy, sẽ chịu quả
báo này, trong đời này và đời sau. Như vậy, nay ta có nên
y trên lìa sát mà đoạn trừ sát chăng?’ Rồi vị ấy y trên
xa lìa sát hại mà đoạn trừ sát hại. Như vậy là Đa văn
Thánh đệ tử y trên lìa sát mà đoạn trừ sát.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên xa lìa lấy
của không cho mà đoạn trừ sự lấy của không cho? Đa văn
Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Ai lấy của không cho tất
phải chịu quả báo ác trong đời này và đời sau. Nếu ta
lấy của không cho, ấy là gây hại mình và cũng xuyên tạc
hủy báng người khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh có
trí sẽ chê bai học giới của ta, các phương đều nghe đồn
tiếng xấu của ta, thân hoại mạng chung tất sẽ đi đến
ác xứ, sanh trong địa ngục. Ai lấy của không cho phải chịu
ác báo trong đời này và đời sau như vậy, nay ta có nên y
trên xa lìa lấy của không cho mà đoạn trừ sự lấy của
không cho chăng?’ Rồi vị ấy y trên xa lìa lấy của không
cho mà đoạn trừ sự lấy của không cho. Như vậy, Đa văn
Thánh đệ tử y trên xa lìa lấy của không cho mà đoạn trừ
sự lấy của không cho.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y xa lìa tà dâm mà
đoạn trừ tà dâm? Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy,
‘Ai tà dâm tất phải chịu ác báo trong đời này và đời
sau. Nếu ta tà dâm ấy là tự hại mà cũng là xuyên tạc hủy
báng người khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh có trí
sẽ chê bai học giới của ta, các phương thảy đều nghe đồn
tiếng xấu của ta. khi thân hoại mạng chung phải đi đến
ác thú, sanh trong địa ngục. Ai tà dâm tất phải chịu ác
báo này trong đời này và đời sau như vậy, nay ta có nên
y trên xa lìa tà dâm mà đoạn trừ tà dâm chăng?’ Rồi vị
ấy y trên xa lìa tà dâm mà đoạn trừ tà dâm. Như vậy, Đa
văn Thánh đệ tử xa lìa tà dâm mà đoạn trừ tà dâm.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên xa lìa nói
láo mà đoạn trừ sự nói láo? Đa văn Thánh đệ tử tư duy
như vầy, ‘Ai nói láo tất phải chịu ác báo trong đời này
và đời sau. Nếu ta nói láo ấy là tự hại mà cũng xuyên
tạc phỉ báng người khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh
có trí sẽ chê bai học giới của ta, khi thân hoại mạng chung
tất sẽ phải đi đến ác xứ, sanh trong địa ngục. Ai nói
láo tất phải chịu ác báo này đời này và đời sau như
vậy. Nay ta nên y cứ trên xa lìa nói láo mà đoạn trừ sự
nói láo chăng?’ Rồi vị ấy y cứ trên xa lìa nói láo mà
đoạn trừ sự nói láo. Như vậy Đa văn Thánh đệ tử y trên
xa lìa nói láo mà đoạn trừ sự nói láo.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên không tham
trước mà đoạn trừ tham trước? Đa văn Thánh đệ tử tư
duy như vầy, ‘Ai tham trước tất phải thọ ác báo trong đời
này và đời sau. Nếu ta tham trước ấy là tự hại mà cũng
là xuyên tạc hủy báng người khác. Chư Thiên và các vị
phạm hạnh có trí sẽ chê bai học giới của ta. Khi thân hoại
mạng chung tất phải đi đến ác xứ, sanh trong địa ngục.
Ai tham trước tất phải thọ ác báo này trong đời này và
đời sau như vậy. Nay ta có nên xa lìa tham trước mà đoạn
trừ tham trước chăng?’ Rồi vị ấy y trên xa lìa tham trước
mà đoạn trừ tham trước. Như vậy, Đa văn Thánh đệ tử
y trên xa lìa tham trước mà đoạn trừ tham trước.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên xa lìa hại
nhuế mà đoạn trừ hại nhuế? Đa văn Thánh đệ tử tư duy
như vầy, ‘Ai hại nhuế tất phải thọ ác báo trong đời
này và đời sau. Nếu ta hại nhuế ấy là tự hại, mà cũng
là hủy báng xuyên tạc người khác. Chư Thiên và các vị
phạm hạnh có trí sẽ chê bai học giới của ta, các phương
đều nghe đồn tiếng xấu của ta, khi thân hoại mạng chung
tất sẽ đi đến ác xứ, sanh trong địa ngục. Ai hại nhuế
tất phải thọ ác báo này đời này và đời sau. Như vậy,
nay ta có nên xa lìa hại nhuế mà đoạn trừ hại nhuế chăng?’
Rồi vị ấy y trên xa lìa hại nhuế mà đoạn trừ hại nhuế.
Như vậy, Đa văn Thánh đệ tử y trên xa lìa hại nhuế mà
đoạn trừ hại nhuế.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên không đố
kỵ thù nghịch mà đoạn trừ đố kỵ thù nghịch? Đa văn
Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Ai đố kỵ thù nghịch tất
phải thọ ác báo đời này và đời sau. Nếu ta đố kỵ thù
nghịch ấy là tự hại và cũng xuyên tạc hủy báng người
khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh có trí sẽ chê bai học
giới của ta, các phương đều nghe đồn tiếng xấu của ta.
Khi thân hoại mạng chung tất phải đi đến ác xứ, sanh trong
địa ngục. Ai đố kỵ thù nghịch tất phải thọ ác báo
này đời này và đời sau như vậy, nay ta có nên y cứ trên
không đố kỵ thù nghịch mà đoạn trừ đố kỵ thù nghịch
chăng?’ Rồi vị ấy y cứ trên không đố kỵ thù nghịch
mà đoạn trừ đố kỵ thù nghịch. Như vậy, Đa văn Thánh
đệ tử y cứ trên không đố kỵ thù nghịch mà đoạn trừ
đố kỵ thù nghịch.
"Này
Cư sĩ, thế nào là Đa văn Thánh đệ tử y trên không tăng
thượng mạn mà đoạn trừ tăng thượng mạn? Đa văn Thánh
đệ tử tư duy như vầy, ‘Ai tăng thượng mạn tất thọ
ác báo trong đời này và đời sau. Nếu ta có tăng thượng
mạn ấy là tự hại mà cũng là xuyên tạc hủy báng người
khác. Chư Thiên và các vị phạm hạnh có trí sẽ chê bai học
giới của ta, các phương đều nghe đồn tiếng xấu của ta.
Khi thân hoại mạng chung tất phải đi đến ác xứ, sanh trong
địa ngục. Ai có tăng thượng mạn tất phải thọ ác báo
này đời này và đời sau như vậy. Nay ta có nên y cứ không
tăng thượng mạn mà đoạn trừ tăng thượng mạn chăng?’
Rồi vị ấy y trên không tăng thượng mạn mà đoạn trừ
tăng thượng mạn. Như vậy Đa văn Thánh đệ tử y trên không
tăng thượng mạn mà đoạn trừ tăng thượng mạn.
“Đó
là Tám chi đoạn tuyệt tục sự trong Thánh pháp luật."
Cư
sĩ hỏi rằng:
"Này
Cù-đàm, trong Thánh pháp luật chỉ như vậy là đoạn tuyệt
tục sự hay còn những điều khác nữa?"
Thế
Tôn nói:
"
Trong Thánh pháp luật không chỉ có chừng đó đoạn tuyệt
tục sự, mà còn Tám chi đoạn tuyệt tục sự khác đạt đến
chứng ngộ.”
Bô-lị-đa
Cư sĩ nghe xong, bèn cởi khăn trắng chắp tay hướng về Đức
Phật bạch rằng:
"Này
Cù-đàm, thế nào nói là trong Thánh pháp luật còn có Tám
chi đoạn tuyệt tục sự khác đạt đến chứng ngộ?”
Thế
Tôn đáp rằng:
"Này
Cư sĩ, cũng như một con chó đói, gầy ốm, mệt mỏi, đến
bên chỗ mổ bò. Người đồ tể hay đệ tử của người
đồ tể quăng cho con chó một khúc xương đã rút tỉa hết
thịt. Con chó lượm được khúc xương rồi chạy đến chỗ
này chỗ kia mà gặm, rách môi, mẻ răng, hoặc gây thương
hại cuống họng, nhưng con chó không vì vậy mà đoạn trừ
được đói. Này Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy,
‘Dục vọng như bộ xương khô. Thế Tôn nói dục vọng như
bộ xương khô, hoan lạc ít mà khổ não lại nhiều, đầy
dẫy nguy hiểm, nên xa lánh đi. Nếu ai có sự xả ly dục,
ly ác bất thiện pháp này, thì ở đây tất cả mọi sự vật
dục của thế gian [3]
đều vĩnh viễn đoạn tận không dư tàn. Hãy tu tập điều
đó.
"Này
Cư sĩ, cũng như cách thôn không xa, có một miếng thịt rơi
trên khoảng đất trống; hoặc quạ hoặc diều mang miếng
thịt ấy đi. Rồi những quạ diều khác đuổi theo để tranh
giành. Ý Cư sĩ nghĩ sao? Nếu quạ diều ấy không chịu xả
bỏ tức khắc miếng thịt này, các quạ diều khác vẫn đuổi
theo để dành giựt chăng?”
Cư
sĩ đáp:
"Thật
sự như vậy, Cù-đàm."
"Ý
Cư sĩ nghĩ sao, nếu quạ diều ấy xả bỏ tức khắc miếng
thịt này, các quạ diều khác có còn đuổi theo để dành
giựt chăng?”
Cư
sĩ đáp:
"Không
vậy, Cù-đàm."
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Dục vọng
như miếng thịt. Thế Tôn nói dục vọng như miếng thịt;
hoan lạc ít mà khổ não nhiều, đầy những nguy hiểm, hãy
nên xa lìa đi’. Nếu ai có sự xả ly dục, ly ác bất thiện
pháp này, thì ở đây tất cả mọi vật dục thế gian đều
vĩnh viễn đoạn tận không dư tàn. Hãy nên tu tập điều
này.
"Này
Cư sĩ, cũng như một người tay cầm một bó đuốc đang cháy,
ngược gió mà đi. Ý Cư sĩ nghĩ sao? Giả sử người ấy không
liệng bỏ tức khắc, nhất định có cháy tay và các chi thể
khác chăng?”
Cư
sĩ đáp:
"Thật
sự như vậy, Cù-đàm."
"Ý
Cư sĩ nghĩ sao? Giả sử người ấy liệng bỏ tức khắc,
sẽ còn bị cháy tay hay các chi thể khác nữa chăng?"
Cư
sĩ đáp:
"Không
vậy Cù-đàm."
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Dục vọng
như bó đuốc đang cháy; Thế Tôn nói dục vọng như bó đuốc
đang cháy, hoan lạc ít mà khổ não nhiều, đầy những nguy
hiểm hãy xa lánh đi’. Nếu ai có sự xả ly dục, ly ác bất
thiện pháp này, thì ở đây, tất cả mọi dục vọng thế
gian, vĩnh viễn đoạn tận không dư tàng. Hãy tu tập điều
này.
"Này
Cư sĩ, cũng như cách thôn không xa có một hầm lửa lớn,
trong đó đầy những lửa nhưng không có khói, không có ngọn.
Nếu một người đi đến, không ngu, không si, cũng không điên
đảo, tự chủ với tâm mình, tự do tự tại, muốn hoan lạc
chớ không muốn đau đớn, rất ghét sự đau đớn; muốn sống
chớ không muốn chết, rất ghét sự chết. Ý Cư sĩ nghĩ sao?
Người ấy lại nhảy vào hầm lửa này chăng?"
Cư
sĩ đáp:
"Không
phải vậy, Cù-đàm. Vì sao vậy? Vì người ấy thấy hầm
lửa liền nghĩ rằng, ‘Nếu rơi xuống hầm lửa, nhất định
chết chớ không nghi ngờ. Dù không chết, nhất định chịu
đựng đau đớn vô cùng’. Người ấy thấy hầm lửa bèn
nghĩ đến việc xa lìa, ước mong xa lìa, xả ly.
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử lại tư duy như vầy, ‘Dục
vọng như hầm lửa. Thế Tôn nói dục vọng như hầm lửa,
hoan lạc ít mà khổ não nhiều đầy những nguy hiểâm, hãy
nên xa lánh đi’. Nếu ai có sự xả ly dục, ly ác bất thiện
pháp, thì ở đây tất cả mọi vật dục thế gian vĩnh viễn
đoạn tận không dư tàng. Hãy tu tập điều này.
"Này
Cư sĩ, cũng như cách thôn không xa, có một con rắn độc to
lớn, rất dữ, rất độc địa, màu đen dễ sợ. Nếu một
người đi đến, không ngu, không si, cũng không điên đảo,
tự chủ với tâm mình, tự do tự tại, muốn hoan lạc, chớ
không muốn đau đớn, rất ghét đau đớn; muốn sống chớ
không muốn chết, rất ghét sự chết. Ý Cư sĩ nghĩ sao, người
ấy há lại thò tay cho con rắn cắn, hay các chi thể khác và
nói rằng, ‘Này, mổ đi! Này mổ đi!’ Như vậy chăng?”
Cư
sĩ đáp:
"Không
phải vậy, Cù-đàm. Vì sao vậy? Người ấy thấy con rắn
bèn nghĩ rằng, ‘Nếu ta thò tay và các chi thể khác cho con
rắn nó mổ, nhất định phải chết chớ không nghi ngờ. Dù
không chết thì nhất định phải chịu đau đớn vô cùng’.
Người ấy thấy con rắn bèn nghĩ đến sự lánh xa, ước
mong xả ly.
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử lại tư duy như vầy, ‘Dục
vọng như rắn độc. Thế Tôn nói dục vọng như con rắn độc,
hoan lạc ít mà khổ não nhiều, đầy những nguy hiểm, hãy
xa lánh đi. Nếu ai có sự xả ly dục, ác bất thiện pháp
này, thì ở đây tất cả mọi dục vọng thế gian vĩnh viễn
đoạn tận không dư tàng. Hãy tu tập điều này.
"Này
Cư sĩ, cũng như một người nằm mộng, thấy mình sung túc,
năm thứ dục lạc thỏa thích. Nhưng khi tỉnh dậy, một thứ
cũng không thấy. Này Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử tư duy như
vầy, ‘Dục vọng như giấc mộng. Thế Tôn nói dục vọng
như giấc mộng, hoan lạc ít mà khổ não nhiều, đầy những
nguy hiểm, hãy xa lánh đi’. Nếu ai có sự xả ly dục, ác
bất thiện pháp này, thì ở đây, tất cả mọi vật dục
thế gian, vĩnh viễn đoạn tận, không dư tàn. Hãy nên tu tập
sự kiện này.
"Này
Cư sĩ, cũng như một người vay mượn vật dụng hưởng lạc,
hoặc cung điện, lầu các, hoặc vườn hào, ao tắm, hoặc
voi ngựa, xe cộ, hoặc chen gẩm mùng mền, hoặc nhẫn, vòng,
xuyến, hoặc hương, anh lạc, vòng cổ, hoặc tràng hoa vàng
báu, hoặc danh y thượng phục, rồi nhiều người trông thấy
bèn ca ngợi rằng, ‘Như vậy, tốt lành thay! Như vậy, sung
sướng thay! Nếu có tài vật gì thì nên hưởng thụ thỏa
thích cho đến cùng như vậy’. Nhưng chủ nhân có thể tước
đoạt hay sai người tước đoạt bất cứ lúc nào muốn, bèn
tự mình tước đoạt hay sai người tước đoạt, những người
khác trông thấy, bèn nói với nhau rằng, ‘Nó là người vay
mượn; thật sự là lừa gạt chớ không phải vay mượn. Vì
sao? Vì chủ nhân của sở hữu có thể tước đoạt hay sai
người tước đoạt bất cứ lúc nào muốn. Và rồi đã tự
mình tước đoạt hay sai người tước đoạt’. Này Cư sĩ,
Đa văn Thánh đệ tử tư duy như vầy, ‘Dục vọng như vay
mượn. Thế Tôn nói dục vọng như vay mượn hoan lạc ít mà
khổ não nhiều, đầy những nguy hiểm, hãy xa lánh đi’. Nếu
ai có sự xả ly dục, ác bất thiện pháp này, thì ở đây
tất cả mọi vật dục thế gian vĩnh viễn đoạn tận không
dư tàng. Hãy tu tập điều này.
"Này
Cư sĩ, cũng như cách thôn không xa, có một gốc cây ăn trái
to lớn. Cây ấy thường có nhiều trái ngon lành đẹp mắt.
Một người đi đến, đói, mệt mỏi, gầy ốm, muốn được
ăn trái. Người ấy nghĩ rằng, ‘Cây này thường có nhiều
trái ngon lành đẹp mắt. Ta đang đói, gầy ốm, mệt mỏi,
muốn được ăn trái. Nhưng dưới gốc không có trái rụng
để có thể ăn cho no và mang về. Ta biết leo cây. Bây giờ
ta có nên leo lên cây này chăng?’ Nghĩ xong, bèn leo lên. Lại
cũng có một người khác, đói, gầy ốm, mệt mỏi, muốn
được ăn trái, cầm một cái búa rất lớn, bèn nghĩ rằng:
‘Cây này thường có nhiều trái ngon lành đẹp mắt nhưng
dưới gốc cây không có trái rụng để có thể ăn cho no và
mang về, ta không biết leo cây. Bây giờ ta có nên đốn ngã
cây này chăng?’, bèn đốn ngã cây ấy. Ý Cư sĩ nghĩ sao?
Người trên cây nếu không xuống nhanh khi cây ngã xuống đất,
có bị gãy tay hoặc các chi thể khác chăng?"
Cư
sĩ đáp:
"Thật
sự như vậy, Cù-đàm."
"Ý
Cư sĩ nghĩ sao, nếu người trên cây leo xuống nhanh, khi cây
ngã xuống đất, há lại bị gãy tay hay các chi thể khác chăng?"
Cư
sĩ đáp:
"Không
vậy, Cù-đàm."
"Này
Cư sĩ, Đa văn Thánh đệ tử lại tư duy như vầy, ‘Dục
vọng như trái cây. Thế Tôn nói dục vọng như trái cây, hoan
lạc ít mà khổ não nhiều, đầy những nguy hiểm hãy lánh
xa đi’. Nếu ai có sự xả ly dục ly ác bất thiện pháp này,
thì ở đây tất cả mọi vật dục thế gian, vĩnh viễn đoạn
tận không dư tàng. Hãy tu tập sự kiện này.
"Đó
gọi là trong Thánh pháp luật còn có Tám chi đoạn tuyệt tục
sự khác, đạt đến chứng ngộ.
"Này
Cư sĩ, rồi vị ấy có giác có quán, đã dứt,[4]nội
tĩnh, nhất tâm, không giác, không quán, có hỷ lạc do định
sanh, chứng đắc đệ Nhị thiền, thành tựu an trụ. Rồi
vị ấy ly hỷ, xả, vô cầu, an trụ với chánh niệm chánh
trí, thân thọ lạc, điều mà Thánh gọi là được Thánh xả,
niệm, an trú lạc, chứng đắc Tam thiền, thành tựu an trụ.
Rồi vị ấy lạc diệt, khổ diệt, hỷ ưu vốn cũng diệt,
không lạc không khổ, xả niệm thanh tịnh, chứng đắc đệ
Tứ thiền, thành tựu an trụ.
"Rồi
vị ấy với định tâm thanh tịnh như vậy, không uế, không
phiền, nhu nhuyến, an trụ vững vàng, đạt đến bất động
tâm, tu học và chứng ngộ lậu tận trí thông, biết như thật
‘Đây là Khổ’, ‘Đây là Khổ tập’, ‘Đây là Khổ
diệt’, ‘Đây là Khổ diệt đạo’. Biết như thật đây
là lậu, đây là lậu tập, đây là lậu diệt, đây là lậu
diệt đạo. Vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm giải
thoát dục lậu, tâm giải thoát hữu lậu, vô minh lậu, giải
thoát rồi biết mình đã giải thoát, biết như thật rằng:
‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã
làm xong, không còn tái sanh nữa’."
Khi
nói pháp này Bô-lị-đa Cư sĩ viễn ly trần cấu, pháp nhãn
về các pháp phát sanh. Lúc bấy giờ Bô-lị-đa Cư sĩ thấy
pháp, đắc pháp, chứng giác bạch tịnh pháp, đoạn nghi độ
hoặc, không còn tôn thờ ai, không còn do ai, không còn do dự,
đã an trụ nơi quả chứng đối với pháp của Thế Tôn đã
được vô sở úy, bèn cúi đầu đảnh lễ chân Phật bạch:
"Bạch
Thế Tôn, con nay quy y Phật, Pháp và Tỳ-kheo Tăng. Cúi mong
Thế Tôn nhận con làm Ưu-bà-tắc, từ hôm nay suốt trọn đời,
tự quy y cho đến lúc mạng chung.
“Bạch
Thế Tôn, con trước đây mặc chiếc áo trắng tinh, đầu quấn
khăn trắng, chống gậy, cầm dù và mang guốc tục, đi từ
vườn này sang vườn khác, từ quán nọ đến quán kia, từ
rừng đến rừng, du hành khắp nơi thong dong tản bộ, nếu
gặp các Sa-môn, Phạm chí, bèn nói như vầy, ‘Chư Hiền,
tôi lánh tục, đoạn tục, xả các tục sự’. Các Sa-môn,
Phạm chí ấy bèn những lời dịu dàng nói với con rằng,
‘Vâng, Cư sĩ Bô-lị-đa lánh tục, đoạn tục, xả các tục
sự’.
"Bạch
Thế Tôn, con lúc bấy giờ các vị ấy thật sự vô trí, lại
đặt vào chỗ trí, thật sự vô trí mà thờ tự, thật sự
vô trí mà cúng thực, thật sự vô trí mà phụng sự như người
trí. Bạch Thế Tôn, kể từ hôm nay chúng Tỳ-kheo và đệ
tử Thế Tôn, đây mới thật sự là có trí, xứng đáng đặt
ở chỗ trí, thật sự có trí xứng đáng thờ tự, thật sự
có trí xứng đáng cúng thực, thật sự có trí xứng đáng
phụng sự người trí tuệ.
"Bạch
Thế Tôn, con nay lại lần nữa tự quy y Phật, Pháp và Tỳ-kheo
Tăng. Cúi mong Thế Tôn nhận con làm Ưu-bà-tắc kể từ hôm
nay suốt đời tự quy y cho đến lúc mạng chung. Bạch Thế
Tôn, con trước kia kính tín kính trọng các Sa-môn, Phạm chí
ngoại đạo, kể từ hôm nay đoạn tuyệt. Bạch Thế Tôn,
nay lần thứ ba con xin tự quy y Phật, Pháp và Tỳ-kheo Tăng.
Cúi mong Thế Tôn nhận con làm Ưu-bà-tắc, kể từ hôm nay
suốt đời tự quy y cho đến lúc mạng chung.”
Đức
Phật thuyết như vậy, Cư sĩ Bô-lị-đa và các Tỳ-kheo sau
khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
1.
Tương đương Pāli: M.54. Potaliya-suttaṃ.
2.
Ba-hòa-lị-nại viên 波 和 利 奈 園 (Pāli: Pāvārikambavana).
Bản Pāli nói: tại thôn Āpaṇa, Anguttarāpa.
3.
Thế gian ẩm thực 世 間 飲 食. Pāli: Lokāmisupādānā: Sự
chấp thủ vật dục trần gian.
4.
"Có giác có quán" là Sơ thiền, "giác quán đã dứt" là ở
Nhị thiền. Ở đây không nói đến Sơ thiền. Pāli lược
bỏ cả bốn thiền.
