167.
KINH A-NAN THUYẾT[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Đức Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng
lâm, vườn Cấp cô độc.
Bấy
giờ, Tôn giả A-nan nói bài kệ Bạt-địa-la-đế kệ và ý
nghĩa của nó cho các Tỳ-kheo đang tụ họp tại giảng đường
vào lúc ban đêm.
Bấy
giờ đêm đã qua, trời hừng sáng, có một Tỳ-kheo đi đến
chỗ Đức Phật, cúi đầu đảnh lễ rồi ngồi xuống một
bên mà bạch Phật, rằng:
“Bạch
Đức Thế Tôn, Tôn giả A-nan có nói bài kệ Bạt-địa-la-đế
kệ và ý nghĩa của nó cho các Tỳ-kheo tụ tập tại giảng
đường vào lúc ban đêm”.
Nhân
đó, Đức Thế Tôn bảo một vị Tỳ-kheo rằng:
“Ngươi
hãy đi đến chỗ của Tỳ-kheo A-nan mà nói như vầy: “Thưa
Tôn giả A-nan, Đức Thế Tôn gọi Tôn giả”.
Vị
Tỳ-kheo kia vâng lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ dưới chân Phật, ba vòng rồi đi đến chỗ
của Tôn giả A-nan mà nói rằng:
“Thế
Tôn gọi Tôn giả A-nan”.
Tôn
giả A-nan liền đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ rồi
đứng qua một bên.
Đức
Thế Tôn hỏi A-nan rằng:
“Này
A-nan, có quả thật ông có nói bài kệ Bạt-địa-la-đế kệ
cho các Tỳ-kheo tụ họp tại giảng đường vào lúc ban đêm
chăng?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thật
vậy, bạch Thế Tôn”.
Đức
Thế Tôn hỏi:
“Này
A-nan, ông nói bài kệ Bạt-địa-la-đế kệ và ý nghĩa của
nó cho các Tỳ-kheo nghe như thế nào?”
Tôn
giả A-nan liền nói rằng:
Cẩn
thận, đừng nghĩ quá khứ;
Tương
lai cũng chớ mong cầu.
Quá
khứ đã qua, đã mất,
Tương
lai chưa đến, còn xa.
Hiện
tại những gì đang có
Thì
nên quán sát suy tư.
Niệm
niệm mong manh không chắc,
Người
khôn biết vậy nên tu.
Nếu
có làm theo hạnh Thánh,
Ai
hay nỗi chết ưu sầu.
Nhất
định tránh xa sự chết;
Hiểm
nguy, khổ lớn dứt trừ.
Như
vậy thực hành tinh tấn,
Ngày
đêm không chút biếng lười.
Vì
vậy phải thường tụng đọc
Bạt-địa-la-đế
kệ này.
Đức
Thế Tôn lại hỏi A-nan rằng:
“Này
A-nan, thế nào là Tỳ-kheo truy niệm quá khứ?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo hoan lạc sắc quá khứ, ham muốn, đắm trước,
an trúù. Nếu hoan lạc thọ, tưởng, hành, thức quá khứ,
ham muốn, đắm trước, an trúù. Như vậy, đó là Tỳ-kheo
truy niệm quá khứ.
Đức
Thế Tôn lại hỏi:
“A-nan,
thế nào là Tỳ-kheo không truy niệm quá khứ?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo không hoan lạc sắc quá khứ, không ham muốn,
không đắm trước, không an trú. Nếu không hoan lạc giác,
tưởng, hành, thức quá khứ, ham muốn, đắm trước, an trú.
Như vậy gọi là Tỳ-kheo không truy niệm quá khứ”.
Đức
Thế Tôn lại hỏi:
“A-nan,
thế nào là Tỳ-kheo mong cầu tương lai?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo hoan lạc sắc ở tương lai, ham muốn, đắm
trước, an trú. Nếu hoan lạc thọ, tưởng, hành, thức tương
lai, ham muốn, đắm trước, an trú. Như vậy gọi là Tỳ-kheo
mong cầu tương lai”.
Đức
Thế Tôn lại hỏi:
“A-nan,
thế nào là Tỳ-kheo không mong cầu tương lai?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo không hoan lạc sắc ở tương lai, không ham
muốn, không đắm trước, không an trú. Không hoan lạc giác,
tưởng, hành, thức tương lai, sẽ không ham muốn, không đắm
trước, không an trúù. Như vậy gọi là Tỳ-kheo không mong
cầu tương lai”.
Đức
Thế Tôn lại hỏi:
“A-nan,
thế nào là Tỳ-kheo chấp thủ pháp hiện tại?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo hoan lạc sắc ở hiện tại, ham muốn, đắm
trước, an trú. Nếu hoan lạc giác, tưởng, hành, thức ở
hiện tại, ham muốn, đắm trước, an trú. Như vậy gọi là
Tỳ-kheo chấp thọ pháp hiện tại”.
Đức
Thế Tôn lại hỏi:
“A-nan,
thế nào là Tỳ-kheo không chấp thọ pháp hiện tại?”
Tôn
giả A-nan đáp:
“Thế
Tôn, nếu Tỳ-kheo không hoan lạc sắc ở hiện tại, không
ham muốn, không đắm trước, không an trúù. Không hoan lạc
giác, tưởng, hành, thức ở hiện tại, không ham muốn, không
đắm trước, không an trú. Như vậy gọi là Tỳ-kheo không
chấp thọ pháp hiện tại”.
Bấy
giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Lành
thay! Lành thay! Đệ tử của Ta là người có mắt, có trí,
có nghĩa, có pháp. Vì sao vậy? Vì là đệ tử, ngay trước
mặt Tôn sư, mà diễn rộng ý nghĩa của văn cú như vậy.
Đúng như những gì Tỳ-kheo A-nan đã nói, các thầy hãy nên
như vậy mà thọ trì. Vì sao vậy? Lời nói ấy và quán nghĩa
đó phải như vậy”.
Phật
thuyết như vậy, Tôn giả A-nan và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật
thuyết, hoan hỷ phụng hành.
Tương
đương Pāli M.132. Ānanda-bhaddekaratta-sutta. Nội dung và các
chú thích, đối chiếu và xem
