155.
KINH TU-ĐẠT-ĐA[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng, vườn
Cấp cô độc.
Bấy
giờ, cư sĩ Tu-đạt-đa
đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ Ngài, rồi ngồi qua một
bên. Đức Thế Tôn hỏi:
“Gia
đình của Cư sĩ có thực hành hạnh bố thí chăng?
Cư
sĩ trả lời:
“Dạ
có, bạch Thế Tôn, gia đình con có bố thí; nhưng chỉ bố
thí những thức thô xấu, không được mỹ diệu, như cơm
lẫn với cám, canh lá gai, chỉ có một miếng gừng, một lá
rau.”
Đức
Thế Tôn bảo:
“Này
Cư sĩ, dù bố thí những thức thô xấu, hay bố thí những
thức mỹ diệu, thì đều có quả báo. Nhưng này Cư sĩ, nếu
bố thí những thức thô xấu, không tín mà bố thí, không
cố tâm bố thí, không tự tay bố thí, không tự mình đến
bố thí, không tư duy mà bố thí, không do tín mà bố thí,
không quán nghiệp và quả báo mà bố thí, thì nên quán rằng
sẽ thọ báo đúng như thế, tâm không muốn được nhà đẹp,
không muốn được xe đẹp, không muốn áo chăn đẹp, không
muốn được đồ ăn thức uống ngon, không muốn được ngũ
dục công đức tốt. Vì sao? Vì không chí tâm mà hành bố
thí. Này Cư sĩ, nên biết rằng, sẽ thọ báo đúng như thế.
“Này
Cư sĩ, nếu bố thí những thức thô xấu nhưng có tín mà
bố thí, có tâm bố thí, tự tay bố thí, tự mình đến bố
thí, tư duy mà bố thí, do tín mà bố thí, quán nghiệp và
quả báo mà bố thí, thì nên quán rằng sẽ thọ báo đúng
như thế, là do tâm muốn được nhà đẹp, muốn được xe
đẹp, muốn được áo chăn đẹp, muốn được đồ ăn thức
uống ngon, muốn được ngũ dục công đức tốt đẹp. Vì
sao? Vì chí tâm mà bố thí. Này Cư sĩ, nên biết rằng, sẽ
thọ báo đúng như thế.
“Này
Cư sĩ, nếu bố thí những thức mỹ diệu, không tín mà bố
thí, không cố tâm bố thí, không tự tay bố thí, không tự
mình đến bố thí, không tư duy mà bố thí, không do tín mà
bố thí, không quán nghiệp và quả báo mà bố thí, thì nên
quán rằng sẽ thọ báo đúng như thế, tâm không muốn được
nhà đẹp, không muốn được xe đẹp, không muốn áo chăn
đẹp, không muốn được đồ ăn thức uống ngon, không muốn
được ngũ dục công đức tốt. Vì sao? Vì không chí tâm mà
hành bố thí. Này Cư sĩ, nên biết rằng, sẽ thọ báo đúng
như thế.
“Này
Cư sĩ, nếu bố thí những thức mỹ diệu, lại có tín mà
bố thí, tự tay bố thí, tự mình đến bố thí, tư duy mà
bố thí, do tín mà bố thí, quán nghiệp và quả báo mà bố
thí, thì nên quán rằng sẽ thọ báo đúng như thế, là do
tâm muốn được nhà đẹp, muốn được xe đẹp, muốn áo
chăn đẹp, muốn đồ ăn thức uống ngon, muốn được ngũ
dục công đức tốt đẹp. Vì sao? Vì chí tâm mà bố thí.
Này Cư sĩ, nên biết rằng, sẽ thọ báo đúng như thế.
“Này
Cư sĩ, thuở xưa có Phạm chí đại trưởng giả tên là Tùy-lam
rất giàu có, của cải vô lượng, có nhiều phong hộ, thực
ấp, có nhiều châu báu, sản nghiệp chăn nuôi không thể tính
kể. Vị ấy bố thí như thế này: tám vạn bốn ngàn bát
bằng vàng đựng đầy bạc vụn, thực hành đại bố thí
như vật; tám vạn bốn ngàn bát bằng bạc đựng đầy vàng
vụn, thực hành đại bố thí như vậy. Tám vạn bốn ngàn
bát bằng vàng đựng đầy vàng vụn, thực hành đại bố
thí như vậy. Tám vạn bốn ngàn bát bằng bạc, đựng đầy
bạc vụn, thực hành đại bố thí như vậy. Tám vạn bốn
ngàn thớt voi được trang sức dây trắng đan lại, phủ lên,
thực hành đại bố thí như vậy. Tám vạn bốn ngàn con ngựa
được trang sức bằng dây kim hợp phi-na,
thực hành đại bố thí như vậy. Tám vạn bốn ngàn con bò
lấy y làm dây thừng và phủ lên bằng y, có thể cung cấp
một hộc sữa, thực hành đại bố thí như vậy. Tám vạn
bốn ngàn người nữ, tư dung đẹp đẽ, ai nhìn cũng thích,
trang sức đầy đủ châu báu, thực hành đại bố thí như
vậy. Ngoài ra lại có những thức ăn, thức nuốt khác nữa.
‘Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí như vậy;
nếu lại có người bố thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi
Diêm-phù nữa, thì so với đại bố thí kia, sự bố thí này
hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, và bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù như vậy; nếu lại
có người bố thí thức ăn cho một vị Tu-đà-hoàn, thì so
với sự bố thí kia, sự bố thí này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, và bố thí thức
ăn cho một trăm vị Tu-đà-hoàn như thế; nếu lại có người
bố thí thức ăn cho một vị Tư-đà-hàm, thì so với sự bố
thí kia, sự bố thí này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn
cho một trăm vị Tu-đà-hoàn, cho một trăm vị Tư-đà-hàm
như thế; nếu lại có người bố thí thức ăn cho một vị
A-na-hàm, thì so với sự bố thí kia, sự bố thí này hơn nhiều
lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam thực hành đại bố thí, bố thí
thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn cho
một trăm vị Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một trăm
vị A-na-hàm như thếâ; nếu lại có người bố thí thức
ăn cho một vị A-la-hán, thì so với sự bố thí kia, sự bố
thí này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam thực hành đại bố thí, bố thí
thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn cho
một trăm vị Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một trăm
vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán như vậy; nếu lại có
người bố thí thức ăn cho một vị Bích-chi-phật, thì so
với sự bố thí kia, sự bố thí này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn
cho một trăm vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán, một trăm
vị Bích-chi-phật như vậy; nếu lại có người bố thí thức
ăn cho một Đức Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác,
thì so với sự bố thí kia, sự bố thí này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù; bố thí thức ăn
cho một trăm vị Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một
trăm vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán, một trăm vị Bích-chi-phật
như thế; nếu lại có người tạo phòng nhà bố thí cho chúng
Tỳ-kheo bốn phương, thì so với sự bố thí này hơn nhiều
lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn
cho một trăm vị Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một
trăm vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán, một trăm vị Bích-chi-phật,
tạo phòng nhà bố thí cho chúng Tỳ-kheo bốn phương như thế;
nếu lại có người với tâm hoan hỷ, quy y Ba ngôi tôn quý
là Phật, Pháp và chúng Tỳ-kheo, lại thọ giới, thì so với
sự bố thí kia, việc làm này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn
cho một trăm vị Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một
trăm vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán, một trăm vị Bích-chi-phật,
tạo phòng nhà bố thí cho chúng Tỳ-kheo bốn phương, tâm hoan
hỷ quy y Ba ngôi tôn quý là Phật, Pháp, chúng Tỳ-kheo, và
thọ giới; nếu lại có người trong khoảnh khắc thực hành
từ tâm đối với tất cả chúng sanh, cho đến trong khoảng
thời gian vắt sữa bò, thì so với sự bố thí kia, việc này
hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, Phạm chí Tùy-lam đã thực hành đại bố thí, bố
thí thức ăn cho phàm phu toàn cõi Diêm-phù, bố thí thức ăn
cho một trăm Tu-đà-hoàn, một trăm vị Tư-đà-hàm, một trăm
vị A-na-hàm, một trăm vị A-la-hán, một trăm vị Bích-chi-phật,
tạo phòng, nhà bố thí cho chúng Tỳ-kheo bốn phương, tâm
hoan hỷ quy y Ba ngôi tôn quý là Phật, Pháp, chúng Tỳ-kheo,
thọ giới và trong khoảûnh khắc thực hành từ tâm đối
với tất cả chúng sanh, cho đến trong khoảng thời gian vắt
sữa bò, như thế; nếu lại có người quán được tất cả
pháp là vô thường, khổ, không và vô ngã, thì so với sự
bố thí kia, việc làm này hơn nhiều lắm.
“Này
Cư sĩ, ý ông nghĩ sao? Phạm chí đại trưởng giả Tùy-lam
thuở xưa ấy là ai khác chăng? Chớ nghĩ như vậy. Vì sao?
Nên biết rằng, đó chính là Ta vậy. ta thuở xưa là Phạm
chí đại trưởng giả tên là Tùy-lam.
“Này
Cư sĩ, Ta bấy giờ vì lợi ích cho mình, cũng vì lợi ích
cho kẻ khác, vì lợi ích cho mọi người, thương xót thế
gian, mưu cầu thiện lợi và hữu ích, cầu sự an ổn khoái
lạc cho Trời và Người. Nhưng lúc bấy giờ Ta thuyết pháp
chưa được rốt ráo, chưa rốt ráo bạch tịnh, chưa rốt
ráo Phạm hạnh, chưa thành tựu rốt ráo Phạm hạnh; nên lúc
bấy giờ, Ta chưa lìa được sanh, già, bệnh, chết, khóc lóc,
áo não, cũng chưa thể thoát khỏi mọi khổ đau. Này Cư sĩ,
Ta nay là Bậc Xuất Thế, là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu.
Nay Ta vì lợi cho mình cũng vì lợi ích cho kẻ khác, vì lợi
ích cho mọi người, thương xót thế gian, mưu cầu thiện lợi
và hữu ích, cầu sự an ổn khoái lạc cho Trời và Người.
Nay Ta thuyết pháp đến chỗ rốt ráo, rốt ráo bạch tịnh,
rốt ráo Phạm hạnh, thành tựu Phạm hạnh; nên nay Ta đã
lìa khỏi sự sanh, sự già chết, khóc lóc, áo não. Ta nay đã
giải thoát khỏi mọi khổ đau.”
Đức
Phật thuyết như vậy, Cư sĩ Tu-đạt-đa và các Tỳ-kheo sau
khi nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.
Phi-na 霏那,
theo Nhất Thiết Kinh Âm Nghĩa 52 (Đại 54, tr.652b), đây là
âm tiếng Phạm, có nghĩa là “phước đức hành”
