114.
KINH ƯU-ĐÀ-LA[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Đức Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng,
vườn Cấp cô độc.
Bấy
giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Ưu-đà-la
La-ma-tử[2]
ở trong chúng hội thường nói như vầy, ‘Ta ở trong sanh
loại này, quán sát nó, cảm thọ nó mà không biết cội gốc
của ung nhọt, nhưng sau đó biết hoàn toàn cội gốc của
ung nhọt[3].’
Ưu-đà-la La-ma-tử không biết tất cả, tự xưng biết tất
cả, thật không có giác ngộï tự xưng có giác ngộ. Ưu-đà-la
La-ma-tử thấy như vậy, nói như vậy, ‘Nếu có tưởng thì
đó là bệnh, là ung nhọt, là gai, còn như không có tưởng
thì đó là kẻ ngu si. Nếu có cái được cảm thọ, thì đó
là tĩnh chỉ, là tối diệu, tức là cho đến phi hữu tưởng
phi vô tưởng xứ’. Ông ấy sau khi ái lạc tự thân, chấp
thủ tự thân, sau đó tu tập cho đến phi hữu tưởng phi vô
tưởng xứ. Khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi trời phi
hữu tưởng phi vô tưởng xứ. Sau khi chấm dứt tuổi thọ
ở đó, lại đến nhân gian, sanh vào loài chồn.
“Ở
đây thầy Tỳ-kheo nói chân chánh, có thể nói như vầy “Ta
ở trong sanh loại này, quán sát nó, cảm thọ nó mà không
biết cội gốc của ung nhọt, nhưng sau đó biết hoàn toàn
cội gốc của ung nhọt’.
“Thế
nào là Tỳ-kheo quán sát chân chánh? Tỳ-kheo biết sáu xúc
xứ, biết tập, biết diệt, biết vị ngọt, biết tai hoạn
và biết sự xuất yếu của chúng; bằng tuệ mà biết một
cách như thật. Như vậy gọi là Tỳ-kheo quán sát chân chánh.
“Thế
nào là Tỳ-kheo biết cảm thọ? Là Tỳ-kheo biết ba cảm thọ,
biết tập, biết diệt, biết vị ngọt, biết tai hoạn và
biết sự xuất yếu của chúng; bằng tuệ mà biết một cách
như thật. Như vậy gọi là Tỳ-kheo biết cảm thọ.
“Thế
nào là Tỳ-kheo không biết cội gốc của ung nhọt, nhưng sau
đó biết hoàn toàn cội gốc của ung nhọt? Tỳ-kheo biết
hữu ái đã diệt, đã nhổ sạch gốc rễ của nó, khiến
không thể sanh lại. Như vậy gọi là Tỳ-kheo không biết cội
gốc của ung nhọt, nhưng sau đó biết hoàn toàn cội gốc
của ung nhọt.
“Ung
nhọt chính là thân này, là sắc thân bốn đại thô phù do
cha mẹ sanh ra, được lớn lên nhờ ăn uống, cọ xát với
y phục, chăm sóc bằng tắm rửa, là pháp vô thường, là pháp
hủy hoại, là pháp tan rã. Như vậy gọi là ung nhọt.
“Cội
gốc của ung nhọt là ba ái: dục ái, sắc ái và vô sắc ái.
Như vậy gọi là cội gốc của ung nhọt. Tất cả lậu gây
ung nhọt là sáu xúc xứ, mắt lậu thấy sắc, tai lậu nghe
tiếng, mũi lậu ngửi mùi, lưỡi lậu nếm vị, thân lậu
cảm xúc, ý lậu biết các pháp. Như vậy gọi là tất cả
lậu gây ung nhọt.
“Này
các Tỳ-kheo, Ta đã thuyết giảng cho các ngươi nghe về cội
gốc của ung nhọt. Như đấng Tôn sư thương yêu đệ tử,
phát khởi lòng đại từ đại bi, mong cho được sự lợi
ích và phước lành, được an ổn khoái lạc, điều đó Ta
đã thực hiện. Các thầy cũng phải tự mình thực hiện.
Hãy đến nơi rừng vắng, sơn lâm, dưới gốc cây hoặc một
chỗ nào yên tĩnh mà thiền tọa, tư duy, chớ nên phóng dật.
Hãy chuyên cần tinh tấn, đừng để về sau phải hối hận.
Đó là lời răn dạy của Ta! Đó là lời khuyên bảo của
Ta!”
Phật
thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe lời Phật thuyết,
hoan hỷ phụng hành.
Chú
thích
[1]
Tương đương Pāli, S. 35. 103. Uddaka.
[2]
Ưu-đà-la La-ma-tử 優陀羅羅摩子.
Pāli: Uddaka-Rāmaputta, vị đạo sĩ đã dạy cho Đức Phật
lúc Ngài chưa thành đạo về pháp tu Phi tưởng phi phi tưởng
(xem M.26 và kinh số 104).
[3]
Đối chiếu bản Pāli: idam jātu vedagū, idam jātu sabbajī, idam
jātu analikhatam gaṇḍemūlam Pālikhanin ti. Quả thực ta thấu
hiểu sự kiện này, khắc phục tất cả sự kiện này, phế
trừ gốc rễ của ung nhọt này. Jātu (quả thức, trạng từ),
trong bản Hán được hiểu là Jāti: sanh loại (?).
