5. KINH
MỘC TÍCH DỤ[1]
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Đức Phật ở Câu-tát-la[2],
du hành giữa nhân gian và có đại chúng Tỳ-kheo đi theo.
Bấy
giờ Đức Thế Tôn đang đi giữa đường, chợt thấy có đống
cây lớn[3] ở một nơi kia đang
bùng cháy dữ dội. Thế Tôn thấy vậy, liền bước xuống
bên đường, đi đến một cây khác, trải Ni-sư-đàn[4],
kiết già mà ngồi. Đức Thế Tôn ngồi rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Các
ngươi có thấy đống cây lớn đằng kia bùng cháy không?”
Khi
đó các Tỳ-kheo trả lời:
“Bạch
Thế Tôn, chúng con có thấy”.
Đức
Thế Tôn lại bảo các Tỳ-kheo:
“Các
ngươi nghĩ sao, với đống cây lớn phựt cháy hừng hẫy đó
mà hoặc ôm, hoặc ngồi, hoặc nằm; hay là, với người con
gái của dòng Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, hay thợ thuyền,
đang độ tuổi cường thạnh, tắm gội, xông hương thơm,
mặc y phục sạch sẽ, dùng tràng hoa chuỗi ngọc, trang sức
thân thể, hoặc ôm, hoặc ngồi, hoặc nằm; việc nào vui sướng
hơn?”
Lúc
ấy các Tỳ-kheo thưa rằng:
“Bạch
Thế Tôn, với đống cây lớn đang phựt cháy hừng hẫy hoặc
ôm, hoặc ngồi, hoặc nằm thì rất khổ. Bạch Thế Tôn, hoặc
có người con gái dòng Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ hay thợ
thuyền, đang độ tuổi cường thạnh, tắm gội, xông hương
thơm, mặc y phục sạch sẽ, dùng tràng hoa chuỗi ngọc, trang
sức thân thể mà tới hoặc ôm, hoặc ngồi, hoặc nằm thì
rất vui sướng. Thế Tôn!”
Đức
Thế Tôn bảo:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để cho các ngươi Sa-môn
mà lại mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu
phạm hạnh vô thượng thì thà ôm đống cây lớn đang phừng
cháy hừng hẫy, hoặc ngồi, hoặc nằm. Việc ấy mặc dù
vì thế mà phải chịu khổ sở, hoặc chết. Nhưng không phải
do đó mà thân hoại mạng chung phải thẳng đến ác xứ hay
sanh vào địa ngục. Nếu người ngu si phạm giới và không
tinh tấn, sanh ra ác pháp bất thiện; không phải là phạm hạnh
mà gọi là phạm hạnh, không phải là Sa-môn mà gọi là Sa-môn,
hoặc ôm người con gái dòng Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ hoặc
thợ thuyền, đang độ tuổi cường thạnh, tắm gội, xông
hương thơm, mặc y phục sạch sẽ, dùng tràng hoa chuỗi ngọc
trang sức thân thể, hoặc ngồi, hoặc nằm; người ngu si kia
vì vậy mà lâu dài không thiện, không nghĩa[5],
thọ quả báo ác pháp, khi thân hoại mạng chung thẳng đến
cõi xấu, sanh vào địa ngục. Do đó, các ngươi hãy quán sát
nghĩa này, quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa, và hãy
suy nghĩ như thế này: ‘Ta xuất gia học đạo không phải
vô ích, không phải luống không, mà có quả, có báo, có sự
an lạc cùng cực, được sanh vào các thiện xứ để được
trường thọ; tiếp nhận áo chăn, đồ ăn uống, giường nệm,
thuốc thang của người tín thí, làm cho các thí chủ được
phước đức, đại quả báo, đại quang minh. Hãy nên học
như vậy”.
Thế
Tôn lại bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao, như có lực sĩ lấy sợi dây thừng bằng lông
bền chắc cột siết bắp tay[6]
cho đến bứt da; bứt da rồi bứt thịt; bứt thịt rồi bứt
gân; bứt gân rồi bứt xương; bứt xương cho tới tủy mới
thôi. Hoặc nếu từ những người Sát-lợi, Phạm chí, cư
sĩ hay thợ thuyền mà nhận sự tín thí, rồi sờ mó thân
thể, chi tiết, tay chân. Điều nào vui sướng hơn?”
Bấy
giờ các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ lấy sợi dây thừng bằng lông bền
chắc cột siết bắp tay cho đến bứt da; bứt da rồi bứt
thịt; bứt thịt rồi bứt gân; bứt gân rồi bứt xương;
bứt xương cho tới tủy mới thôi. Rất khổ, bạch Thế Tôn,
nếu từ người dòng Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền
mà được cúng thí, rờ rẫm thân thể, chi tiết, tay chân;
thì rất vui sướng, Thế Tôn!”
Thế
Tôn bảo rằng:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để cho các ngươi học
Sa-môn lại mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu
vô thượng phạm hạnh thì thà để cho lực sĩ đem sợi dây
thừng bằng lông, cột siết bắp tay cho tới bứt da, bứt
da rồi bứt thịt, bứt thịt rồi bứt gân, bứt gân rồi
bứt xương, bứt xương tới tủy mới thôi. Việc ấy mặc
dù như vậy mà các ngươi thọ khổ hoặc chết, nhưng không
do đó mà thân hoại mạng chung đi đến ác xứ hay sanh vào
địa ngục. Nếu người ngu si phạm giới, không tinh tấn,
sanh ra pháp ác và bất thiện, không phải phạm hạnh mà xưng
là phạm hạnh, không phải Sa-môn mà xưng là Sa-môn; từ người
dòng Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền thọ nhận sự
tín thí, rồi rờ rẫm thân thể, các chi tiết và tay chân.
Người ngu si đó vì vậy vĩnh viễn không thiện, không nghĩa,
thọ quả báo ác pháp, khi thân hoại mạng chung thẳng đến
ác xứ, sanh vào địa ngục. Vì thế các ngươi hãy quán sát
nghĩa này, quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa. Hãy suy
nghĩ thế này: Ta xuất gia học đạo không vô ích, không luống
không, mà có quả, có báo, có sự an lạc cùng cực, sanh vào
các thiện xứ, để được trường thọ, tiếp nhận áo chăn,
đồ ẩm thực, giường nệm, thuốc thang của người tín thí,
làm cho các thí chủ được phước đức lớn, được quả
báo lớn, được quang minh lớn. Nên học như vậy”.
Phật
lại bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao, nếu có lực sĩ đem con dao đã mài giũa sắc
bén chặt đứt ngang đùi; hay là từ nơi người dòng Sát-lợi,
Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền, để thọ nhận sự tín thí,
lễ bái, cung kính, đón rước; điều nào sung sướng hơn?”
Bấy
giờ các Tỳ-kheo bạch rằng:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ đem con dao đã mài giũa sắc bén
chặt đứt ngang đùi, thì rất khổ. Thế Tôn, còn từ người
Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, hay thợ thuyền để thọ nhận
sự tín thí, lễ bái, cung kính, đón rước thì rất vui sướng”.
Thế
Tôn bảo rằng:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để cho các ngươi học
Sa-môn mà mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu
phạm hạnh vô thượng thì thà để cho lực sĩ đem dao bén
đã mài giũa chặt đứt ngang đùi. Việc ấy dù do đó mà
chịu sự đau khổ, hoặc chết, nhưng không vì vậy mà khi
thân hoại mạng chung đi thẳng đến ác xứ, sanh vào địa
ngục. Nếu người ngu si phạm giới không tinh tấn, sanh ra
ác pháp bất thiện, chẳng phải phạm hạnh xưng là phạm
hạnh, chẳng phải Sa-môn xưng là Sa-môn; rồi từ người Sát-lợi,
Phạm chí, cư sĩ hay thợ thuyền, mà thọ nhận sự tín thí,
lễ bái, cung kính, tiếp đón. Người ngu si kia vì thế vĩnh
viễn không được thiện, không được nghĩa, thọ quả báo
ác pháp, sau khi thân hoại mạng chung thẳng đến ác xứ, sanh
vào địa ngục. Do đó, các ngươi nên quán sát nghĩa này,
quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa. Nên nghĩ thế này:
Ta xuất gia học đạo không phải vô ích, không luống không,
mà có quả, có báo, có sự an lạc cùng cực, sanh đến các
thiện xứ, để được trường thọ, tiếp nhận áo chăn,
thực phẩm, giường chiếu của người tín thí, làm cho các
thí chủ được phước đức lớn, được quả báo lớn, được
quang vinh lớn, nên học như vậy”.
Thế
Tôn lại bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao? Hoặc có lực sĩ đem lá đồng sắt đốt cháy
hừng hực, rồi quấn quanh thân thể; hoặc từ người Sát-lợi,
Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền, để nhận sự tín thí y phục
của người; cái nào vui sướng hơn?”
Các
Tỳ-kheo bạch rằng:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ đem lá đồng sắt đốt cháy hừng
hực rồi quấn quanh thân thể thì rất khổ. Nếu từ người
Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền để thọ lãnh tín
thí, y phục của người, thì rất vui sướng”.
Thế
Tôn bảo rằng:
“Ta
sẽ nói các ngươi biết, không để các ngươi học Sa-môn
mà mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu phạm
hạnh vô thượng thì thà để cho lực sĩ đem lá đồng sắt
đốt cháy hừng hực rồi quấn quanh thân thể. Dù việc đó
vì thế sẽ chịu sự khổ, nhưng không do vậy mà khi thân
hoại mạng chung phải thẳng đến ác xứ, sanh trong địa ngục.
Nếu người ngu si, phạm giới, không tinh tấn, sanh ra pháp
ác bất thiện, chẳng phải phạm hạnh xưng là phạm hạnh,
chẳng phải Sa-môn xưng là Sa-môn; rồi từ người Sát-lợi,
Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền thọ lãnh sự tín thí, y phục
của người. Người ngu si kia, vì thế vĩnh viễn không thiện,
không nghĩa, thọ quả báo ác pháp. Sau khi thân hoại mạng
chung thẳng đến ác xứ, sanh vào địa ngục. Do đó, các ngươi
quán sát nghĩa này, quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa.
Nên nghĩ thế này: Ta xuất gia học đạo không phải vô ích,
không luống không, mà có quả có báo, có sự an lạc cùng
cực, sanh đến các thiện xứ để được trường thọ. Nhận
lãnh y phục, chăn mền, đồ ẩm thực, giường chiếu, thuốc
thang của người tín thí là làm cho các thí chủ được phước
đức lớn, được quả báo lớn, được quang minh lớn. Nên
học như vậy”.
Thế
Tôn lại bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao, hoặc có lực sĩ đem kềm sắt nóng, kéo cho
hả miệng ra rồi lấy viên sắt đốt cháy hừng hực quăng
vào trong miệng. Viên sắt nóng đó đốt môi; đốt cháy môi
rồi đốt cháy lưỡi; đốt lưỡi rồi đốt lợi; đốt lợi
rồi đốt cổ; đốt cổ rồi đốt tim; đốt tim rồi đốt
bao tử và ruột; đốt bao tử và ruột rồi rơi xuống dưới.
Hoặc từ người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền,
thọ nhận sự tín thí, đồ ăn, vô lượng mùi vị. Việc
nào vui sướng hơn?”
Các
Tỳ-kheo bạch rằng:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ đem kềm sắt nóng kéo cho hả miệng,
rồi lấy viên sắt đã cháy hừng hực bỏ vào miệng. Viên
sắt nóng ấy đốt môi, đốt môi rồi đốt lưỡi, đốt
lưỡi rồi đốt lợi, đốt lợi rồi đốt cổ, đốt cổ
rồi đốt tim, đốt tim rồi đốt bao tử và ruột, đốt bao
tử và ruột rồi rơi xuống dưới. Việc ấy rất khổ, bạch
Thế Tôn, nếu từ người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ
thuyền để lãnh thọ sự tín thí, đồ ăn, vô lượng mùi
vị; việc ấy rất vui sướng”.
Thế
Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để các ngươi học Sa-môn
mà để mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu
phạm hạnh vô thượng thà để lực sĩ đem kềm sắt nóng
kéo cho hả miệng ra rồi đem viên sắt đã đốt cháy hừng
hực quăng vào trong miệng, viên sắt nóng ấy đốt môi, đốt
môi rồi đốt lưỡi, đốt lưỡi rồi đốt lợi, đốt lợi
rồi đốt cổ, đốt cổ rồi đốt tim, đốt tim rồi đốt
bao tử và ruột, đốt bao tử và ruột rồi rơi xuống đất.
Điều ấy dù do vậy mà phải chịu đau khổ, hoặc chết,
nhưng không vì thế mà khi thân hoại mạng chung thẳng đến
ác xứ hay sanh vào địa ngục. Nếu người ngu si phạm giới,
không tinh tấn, sanh ra ác pháp bất thiện, chẳng có phạm
hạnh xưng là phạm hạnh, chẳng phải Sa-môn xưng là Sa-môn.
Từ người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền để nhận
lãnh sự tín thí, đồ ăn, vô lượng mùi vị. Người ngu si
đó vì thế mà vĩnh viễn không thiện, không nghĩa, chịu quả
báo ác pháp, sau khi thân hoại mạng chung thẳng đến ác xứ,
sanh vào địa ngục. Vì thế các ngươi nên quán sát nghĩa
này, quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa. Nên nghĩ thế
này: Ta xuất gia học đạo không phải vô ích, không luống
không, mà có quả có báo, có sự an lạc cùng cực, sanh đến
các thiện xứ để được trường thọ. Nhận lãnh sự tín
thí, y phục, chăn mền, đồ ẩm thực, giường chiếu, thuốc
thang của người là làm cho các thí chủ được phước đức
lớn, được quả báo lớn, được quang minh lớn. Nên học
như vậy”.
Thế
Tôn lại bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao, nếu có lực sĩ đem giường sắt hay đồng
đốt cháy hừng hực, rồi cưỡng bức người kia phải nằm
ngồi trong đó hoặc là từ các người Sát-lợi, Phạm chí,
cư sĩ, thợ thuyền để thọ lãnh sự tín thí, giường chõng
hay ngọa cụ của người; việc nào vui sướng hơn?”
Các
Tỳ-kheo bạch Phật rằng:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ đem giường sắt hay đồng đốt
cháy hừng hực rồi cưỡng bức người kia phải nằm ngồi
trên đó thì rất khổ. Bạch Thế Tôn, nếu theo các người
Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền để thọ lãnh sự
tín thí, giường chõng, ngọa cụ của người; thì rất vui
sướng”.
Thế
Tôn bảo rằng:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để các ngươi học Sa-môn
mà mất đạo Sa-môn. Nếu các ngươi muốn thành tựu phạm
hạnh vô thượng, thì thà để cho lực sĩ đem giường đồng
hay sắt đốt cháy hừng hực rồi cưỡng bức phải nằm ngồi
trên đó, việc đó vì thế mà chịu sự khổ sở hoặc chết.
Nhưng không vì thế mà khi thân hoại mạng chung thẳng đến
ác xứ hay sanh vào địa ngục. Nếu người ngu si phạm giới,
không tinh tấn, sanh ra ác pháp bất thiện, chẳng phải phạm
hạnh xưng là phạm hạnh, chẳng phải Sa-môn xưng làm Sa-môn,
rồi từ những người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền
để thọ lãnh sự tín thí, ngọa cụ, giường chõng của người;
người ngu si đó vì thế vĩnh viễn không thiện, không nghĩa,
thọ quả báo ác, sau khi thân hoại mạng chung thẳng đến
ác xứ, sanh vào địa ngục. Vì thế các ngươi nên quán sát
nghĩa này, quán sát nghĩa kia, quán sát cả hai nghĩa. Nên nghĩ
thế này: Ta xuất gia học đạo không phải vô ích, không phải
luống không, mà có quả báo, có sự an lạc vô cùng, sanh đến
các thiện xứ để được trường thọ. Nhận lãnh sự tín
thí, áo mền, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc thang của
người là làm cho các thí chủ được phước đức lớn, được
quả báo lớn, được quang minh lớn. Nên học như vậy”.
Thế
Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Các
ngươi nghĩ sao, nếu có lực sĩ đem cái nồi lớn bằng sắt
hay đồng đốt cháy hừng hực, rồi túm lấy người kia ném
ngược vào trong đó; hoặc là từ các người Sát-lợi, Phạm
chí, cư sĩ, thợ thuyền để thọ lãnh sự tín thí, nhà cửa
được tô trét đất bùn, cửa sổ và cửa lớn kín và chặt;
có lò sưởi ấm áp. Đằng nào vui sướng hơn?”
Các
Tỳ-kheo bạch Phật rằng:
“Bạch
Thế Tôn, nếu có lực sĩ đem cái nồi lớn bằng sắt hay
đồng đốt cháy hừng hực, rồi túm lấy người kia ném ngược
vào trong đó; thế thì rất khổ. Bạch Thế Tôn, nếu từ
các người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ, thợ thuyền để thọ
lãnh sự tín thí, nhà cửa được tô trét đất bùn, cửa
sổ và cửa lớn kín và chặt; có lò sưởi ấm áp; thế thì
rất vui sướng”.
Thế
Tôn bảo rằng:
“Ta
sẽ nói cho các ngươi biết, không để cho các ngươi học
Sa-môn mà mất đạo Sa-môn. Các ngươi nếu muốn thành tựu
phạm hạnh vô thượng thì thà để cho lực sĩ đem nồi lớn
bằng đồng hay sắt đốt cháy hừng hực rồi tóm giở ngược
lên quăng vào trong nồi, mặc dù vì như thế mà chịu đau
khổ hoặc chết, nhưng không vì vậy mà khi thân hoại mạng
chung thẳng đến ác xứ hay sanh vào địa ngục. Nếu người
ngu si phạm giới, không tinh tấn, sanh ra ác pháp bất thiện,
chẳng có phạm hạnh xưng là phạm hạnh, chẳng phải Sa-môn
xưng là Sa-môn, rồi từ người Sát-lợi, Phạm chí, cư sĩ
thợ thuyền để nhận lãnh sự tín thí, nhà cửa được tô
trét đất bùn, cửa sổ và cửa lớn kín và chặt; có lò
sưởi ấm áp của người. Người ngu si đó vì thế mà vĩnh
viễn không thiện, không nghĩa, thọ quả báo ác, sau khi thân
hoại mạng chung, thẳng đến ác xứ, hay sanh vào địa ngục.
Vì thế các ngươi nên quán sát nghĩa này, quán sát nghĩa kia,
quán sát cả hai nghĩa. Nên nghĩ thế này: Ta xuất gia học
đạo không phải vô ích, không phải luống không mà có quả
có báo, có sự an lạc cùng cực, sinh đến thiện xứ, được
trường thọ, nhạân lãnh sự tín thí, áo mền, đồ ẩm thực,
giường nệm, thuốc thang của người, là làm cho các thí chủ
được phước đức lớn, được quả báo lớn, được quang
minh lớn. Nên học như thế”.
Khi
dạy bài pháp này, sáu mươi vị Tỳ-kheo dứt sạch các lậu,
giải thoát kiết sử. Sáu mươi Tỳ-kheo xả giới hoàn tục.
Sao vậy? Vì sự giáo huấn của Đức Thế Tôn rất sâu, rất
khó, sự học đạo lại rất sâu rất khó.
Phật
dạy như thế, các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ
phụng hành.
Chú thích
[1]
Tương đương
Pāli:
A. VII. 68 Aggi (Lửa). Biệt dịch, No.125 (33.10) Tăng
Nhất “Ngũ Vương Phẩm, kinh số 10”.
[2]
Câu-tát-la拘
薩 羅. Pāli:
Kosala.
[3]
Hán: mộc tích木
績 “đống
gỗ”. Pāli:
aggikkhandhaṃ, đống
lửa.
[4]
Hán: ni-sư-đàn尼
師 檀 (Pāli:
nisīdana):
chỉ tọa cụ, dụng cụ trải để
ngồi, hay nằm. Pāli:
paññatte āsane
nisīdi,
ngồi trên chỗ ngồi dọn sẵn.
[5]
Hán: bất thiện bất nghĩa不
善 不 義. tức
bất hạnh và không đạt được
mục đích
gì.
[6]
Hán: bác搏
(bộ thủ): đánh;
có lẽ bộ nhục膊 bắp
tay. Tống-Nguyên-Minh: thoan: bắp chân. Pāli:
jaṅghā:
bắp chân.
