4.
KINH THỦY DỤ
Tôi
nghe như vầy:
Một
thời Đức Phật du hóa tại nước Xá-vệ, ở trong Thắng
lâm vườn Cấp cô độc.
Bấy
giờ Đức Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Ta
sẽ giảng cho các ngươi nghe về bảy hạng người ở dưới
nước. Các ngươi hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ”.
Bấy
giờ các Tỳ-kheo vâng lời lắng nghe.
Đức
Phật dạy:
“Những
gì là bảy? Hoặc có người nằm mãi dưới nước. Hoặc có
một hạng người ra khỏi nước rồi chìm trở lại. Hoặc
có người ra khỏi nước rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh.
Hoặc có người ra khỏi nước rồi đứng, đứng rồi nhìn
quanh, nhìn rồi lội qua.
Hoặc có người ra khỏi nước rồi đứng; đứng rồi nhìn
quanh; nhìn rồi lội qua; lội qua rồi đến bờ bên kia. Hoặc
lại có người ra khỏi nước rồi đứng; đứng rồi nhìn
quanh; nhìn rồi lội qua; lội qua đến bờ bên kia; đến bờ
bên kia rồi được gọi là người đứng trên bờ.
“Cũng
vậy, Ta sẽ giảng cho các ngươi nghe về bảy hạng người
như ví dụ về nước. Các ngươi hãy lắng nghe, và khéo suy
nghĩ”.
Bấy
giờ các Tỳ-kheo vâng lời lắng nghe.
Phật
nói:
“Những
gì là bảy? Hoặc có người nằm mãi dưới nước. Hoặc có
một hạng người ra khỏi nước rồi chìm trở lại. Hoặc
có người ra khỏi nước rồi đứng. Hoặc có người ra khỏi
nước rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh. Hoặc có người ra
khỏi nước rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh, nhìn rồi lội
qua. Hoặc có người ra khỏi nước rồi đứng; đứng rồi
nhìn quanh; nhìn rồi lội qua; lội qua rồi đến bờ bên kia.
Hoặc lại có người ra khỏi nước rồi đứng; đứng rồi
nhìn quanh; nhìn rồi lội qua; lội qua rồi đến bờ bên kia;
đến bờ bên kia rồi được gọi là Phạm chí đứng trên
bờ.
Đó là Ta nói vắn tắt về bảy hạng người theo ví dụ về
nước. Như đã nói, đã giảng giải trên, các ngươi có biết
ý nghĩa gì? Phân biệt gì? Có nhân duyên gì?
Bấy
giờ các Tỳ-kheo bạch Thế Tôn rằng:
“Thế
Tôn là gốc của pháp. Thế Tôn là Pháp chủ,
pháp do Thế Tôn. Kính mong Thế Tôn nói ra, để chúng con sau
khi nghe rồi sẽ hiểu biết rộng rãi ý nghĩa”.
Phật
dạy:
“Các
ngươi hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ. Ta sẽ phân
biệt ý nghĩa ấy cho các ngươi”.
Bấy
giờ các Tỳ-kheo vâng lời lắng nghe.
Phật
nói:
“Thế
nào là hạng người nằm mãi?
Hoặc có những người bị pháp bất thiện che lấp, bị nhiễm
bởi nhiễm ô, thọ quả báo của ác pháp, tạo gốc rễ sanh
tử. Đó là hạng người nằm mãi dưới nước. Cũng như người
chìm lỉm, nằm luôn dưới nước, Ta nói người kia cũng giống
như vậy. Đó là hạng người thứ nhất của ví dụ về nước,
thế gian quả thực có hạng người như vậy.
“Thế
nào là hạng người ra khỏi nước rồi chìm lại? Đó là
người đã làm trỗi lên tín tâm nơi thiện pháp, trì giới,
bố thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp. Người ấy
sau đó lại mất tín tâm, không kiên cố, mất sự trì giới,
bố thí, đa văn, trí tuệ, không kiên cố. Đó là hạng người
ra rồi chìm lại. Như người chìm trong nước, đã ra được
rồi lại chìm. Ta nói người kia cũng lại như vậy. Đó là
hạng người thứ hai của thí dụ về nước. Thế gian quả
thực có hạng người như vậy.
“Thế
nào là hạng người ra rồi đứng? Đó là người đã trỗi
tín tâm nơi thiện pháp, trì giới, bố thí, đa văn, trí tuệ,
tu tập thiện pháp. Người đó về sau tín tâm vẫn kiên cố,
chắc chắn không mất, trì giới, bố thí đa văn, trí tuệ
đều kiên cố, không mất. Đó là hạng người ra khỏi nước
rồi đứng. Như người chìm trong nước, ra khỏi nước rồi
đứng. Ta nói người kia cũng lại như vậy. Đó là hạng người
thứ ba của thí dụ về nước. Thế gian quả thực có hạng
người như vậy.
“Thế
nào là hạng người ra rồi đứng; đứng rồi nhìn quanh? Đó
là người làm trỗi dậy tín tâm nơi thiện pháp, trì giới,
bố thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp. Người đó
về sau tín tâm kiên cố vẫn không mất, trì giới, bố thí
đa văn, trí tuệ vẫn kiên cố không mất; trụ trong thiện
pháp; biết như thật về Khổ, biết như thật về Khổ tập,
Khổ diệt và Khổ diệt đạo. Người kia biết như vậy, thấy
như vậy, ba kiết liền dứt sạch, đó là thân kiến, giới
thủ và nghi. Ba kiết đã dứt sạch liền chứng Tu-đà-hoàn,
không đọa ác pháp, quyết định thẳng đến chánh giác, đời
sau thọ sanh tối đa bảy lần, qua lại bảy lần trong nhân
gian, thiên thượng; rồi chứng đắc biên tế của sự khổ.
Đó là hạng người ra rồi lại đứng, đứng rồi nhìn quanh.
Ta nói người kia cũng lại như vậy. Đó là hạng người thứ
tư của thí dụ về nước. Thế gian quả thực có hạng người
như vậy.
“Thế
nào là người ra rồi đứng; đứng rồi nhìn quanh; nhìn quanh
rồi lội qua. Đó là người trỗi được tín tâm nơi thiện
pháp, trì giới, bố thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp.
Người đó về sau tín tâm vẫn chắc chắn không mất, trì
giới, bố thí, đa văn, trí tuệ đều đã kiên cố không mất,
trú trong thiện pháp. Biết như thật về Khổ, về Khổ tập,
về Khổ diệt, về Khổ diệt đạo. Biết như vậy, thấy
như vậy, ba kiết liền dứt sạch. Đó là, thân kiến, giới
thủ, nghi; ba kiết đã dứt sạch. Dâm, nộ, si
vơi mỏng. Còn phải một lần vãng lai trong nhân gian, thiên
thượng.
Sau khi qua lại một lần đó rồi liền chứng đắc Khổ đế.
Đó là người ra rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh, nhìn rồi
lội qua. Như người chìm trong nước, ra rồi đứng, đứng
rồi nhìn quanh, nhìn rồi đi qua; Ta nói người kia cũng lại
như vậy. Đó là hạng người thứ năm của ví dụ về nước.
Thế gian quả thực có hạng người như vậy.
“Thế
nào là người ra rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh, nhìn quanh
rồi lội qua, qua rồi đến bờ bên kia? Đó là người đã
làm trỗi dậy được tín tâm nơi thiện pháp, trì giới, bố
thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp. Người đó về
sau tín tâm vẫn chắc chắn, không mất. Trì giới, bố thí,
đa văn, trí tuệ đều vẫn kiên cố, không mất, trụ trong
thiện pháp. Biết như thế, thấy như thế, năm hạ phần kiết
dứt sạch. Đó là tham dục, sân nhuế, thân kiến, giới thủ,
nghi. Năm hạ phần kiết dứt sạch rồi, sanh vào cõi ấy,
rồi nhập Niết-bàn, chứng pháp bất thối, không trở lại
thế gian này nữa.
Đó là người ra rồi đứng; đứng rồi nhìn quanh; nhìn rồi
lội qua; lội qua rồi đến bờ bên kia. Như người chìm trong
nước ra rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh, nhìn quanh rồi
đi qua, đi qua rồi đến bờ bên kia; Ta nói người kia cũng
lại như vậy. Đó là hạng người thứ sáu của ví dụ về
nước. Thế gian quả thực có hạng người như vậy.
‘Thế
nào là người ra rồi đứng, đứng rồi nhìn quanh, nhìn quanh
rồi lội qua, qua rồi đến bờ bên kia. Đến bờ bên kia rồi
được gọi là người Phạm chí đứng trên bờ? Đó là người
đã làm trỗi dậy được tín tâm nơi thiện pháp, trì giới,
bố thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp. Người đó
về sau tín tâm vẫn chắc chắn không mất, trì giới, bố
thí, đa văn, trí tuệ, tu tập thiện pháp, biết như thật
về Khổ, về Khổ tập, về Khổ diệt, về Khổ diệt đạo.
Biết như vậy, thấy như vậy. Tâm giải thoát khỏi dục lậu,
hữu lậu, vô minh lậu. Giải thoát rồi liền biết mình đã
giải thoát và biết một cách như thật rằng: Sự sanh đã
dứt, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không
còn tái sanh nữa. Đó là người ra khỏi nước rồi đứng,
đứng rồi nhìn quanh, nhìn rồi đi qua, qua rồi đến bờ bên
kia, đến bờ bên kia rồi được gọi là vị Phạm chí đứng
trên bờ. Như người chìm trong nước, ra rồi đứng lên, đứng
rồi nhìn quanh, nhìn rồi đi qua, qua rồi đến bờ bên kia,
đến bờ bên kia rồi gọi là người đứng trên bờ; Ta nói
người kia cũng lại như vậy. Đó là hạng người thứ bảy
của thí dụ về nước. Thế gian quả thực có hạng người
như vậy.
“Ta
trước có nói sẽ giảng về bảy hạng người chìm trong nước
cho các ngươi nghe. Vì vậy, Ta đã nói xong”.
Phật
thuyết như vậy, các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết hoan hỷ
phụng hành.
Chú
thích
Tương đương
Pāli:
A. VII.15 Udakūpamā.
Biệt dịch, No.29 Diêm Thủy Dụ Kinh, thất dịch, Đại
1 tr.811c; No.125 (39. 3) Tăng
Nhất, “Đẳng
Pháp Phẩm, kinh số 3 (Đại
2, tr.729c).
Hán: độ 渡“lội
qua sông”. Các bản Tống-Nguyên-Minh 度“vượt
qua”. Pāli:
patarati: lội qua.
Hán: trú ngạn nhân住
岸 人. Pāli:
pārangato.
Hán: trụ ngạn phạm chí住
岸 梵 志. Pāli:
pārangato
thale tithati bramano, “người Bà-la-môn đã
sang bờ bên kia, đứng
trên đất
liền”.
Pháp chủ法
主. Tống-Nguyên-Minh:
Pháp vương法
王.
Hán: thường ngọa常臥.
Pāli:
sakiṃ nimuggo nimuggo, một lần chìm là chìm luôn.
Hán: đắc
khổ biên tế得
苦 邊 際. Pāli:
dukkhass' antaṃ karoti, chấm dứt sự khổ.
Tức tham, sân, si.
Chỉ vị Tư-đà-hàm,
hay Nhất lai, “trở lại đây
một lần nữa”.
Hạ phần kiết, hay thuận hạ phần kiết; những trói buộc
dẫn tái sinh Dục giới. Pāli:
pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ
saṃyojanānaṃ.
Hán: thử gian此
間. chỉ
các năm
cõi trời Tịnh cư (Pāli:
suddhāvāsa),
thuộc cõi thiền thứ tư Sắc giới.
Chỉ Thánh giả A-na-hàm, hay Bất hoàn.