BẢY TRĂM VỊ ÐẠI HỘI KẾT TẬP. PHÁP TẠNG.

Sau khi Phật Niết-bàn (khoảng 100 năm), các trưởng lão Tỉ-kheo ở Tăng-già-lam Sa-đôi, tại Tỳ-xá-li, theo xin các đàn việt, (493b) nói những lời bi ai như sau: 

"Này Lão trượng, khi đức Thế Tôn còn tại thế, chúng tôi được cúng dường bữa ăn trước, bữa ăn sau và các y phục, nay Thế Tôn đã Niết-bàn, chúng tôi trở thành cô độc, đâu có ai cho thứ gì. Các vị nên bố thí tài vật cho Tăng".

Lúc ấy, có người cho một đồng, hai đồng, cho đến mười đồng. Thế rồi, họ đựng số tiền ấy vào trong cái thau, đến ngày Bố tát, họ dùng cái chén nhỏ đong số tiền ấy phân chia cho từng người theo thứ tự. Lúc ấy, vị Tỉ-kheo trì luật là Da-xá được chia đầu tiên, liền hỏi:

- Ðây là những thứ gì vậy?

- Ðó là số tiền để mua thuốc men được phân chia theo thứ tự vậy.

- Ði qua đi.

- Vì sao bảo đi qua? Trưởng lão định cúng dường cho Tăng sao?

- Ðó là những vật bất tịnh.

- Thầy đã hủy báng Tăng, nói là vật bất tịnh, thế thì phải làm Yết-ma cử tội.

Ðoạn, chư Tăng làm Yết-ma cử tội Da-xá. Thế rồi, Da-xá bèn đi đến chỗ tôn giả Ðà-ta-bà-la đang ở nước Ma-thâu-la, nói với tôn giả như sau:

- Thưa trưởng lão, tôi bị Tăng cử tội bắt thi hành pháp tùy thuận.

- Thầy vì cớ gì mà bị cử tội?

- Thưa trưởng lão, sự việc xảy ra như vậy, như vậy.

- Thầy không có tội gì mà bị cử tội. Vậy, tôi sẽ san sẻ pháp thực, vị thực cùng với thầy.

Da-xá nghe dạy như thế, liền thưa với chúng tăng:

- Thưa các trưởng lão, chúng ta phải kết tập lại Tạng luật, đừng để Phật pháp bị suy đồi.

- Thầy định kết tập tại đâu?

- Hãy trở lại nơi đã xảy ra sự việc mà kết tập.

Bấy giờ, chư Tăng tại nước Ma-thâu-la kết hợp với chư Tăng thành Xá-Vệ gồm có bảy trăm người, tập trung về một nơi. Trong số đó, có người trì một bộ Luật, có người trì hai bộ Luật, lại có người trực tiếp thọ lãnh từ Thế Tôn, có người thọ lãnh từ hàng Thanh văn. Thế là, khi ấy tại Tăng-già-lam Sa-đôi, thành Tì-xá-li, các giường nệm đều được chuẩn bị tươm tất để bảy trăm vị Tăng mở đại hội. Trong số này, có người là phàm phu, có người đang học, có người vô học, có vị chứng tam minh, lục thông được tự tại vô ngại. Lúc này, các vị Ðại Ca-diếp-đạt-đầu-lộ, Ưu-ba-đạt-đầu-lộ, tôn giả A-nan đều đã nhập Niết-bàn cả.

Bấy giờ, vị Thượng tọa của chúng Tăng là tôn giả Du-thâu-đà cất tiếng hỏi: "Ai nên kết tập Luật tạng?". Các Tỉ-kheo đáp: "Tôn giả Ðà-ta-bà-la nên kết tập".

Ðà-ta-bà-la thưa: "Thưa các trưởng lão, còn có các trưởng lão Tỉ-kheo khác, nên mời các vị ấy kết tập".

Các Tỉ-kheo nói: "Tuy có các Thượng tọa khác, nhưng đức Thế Tôn đã tuyên bố rằng Hòa thượng bổn sư của trưởng lão đã thành tựu 14 pháp, trì luật đệ nhất, mà trưởng lão từng thọ giáo trực tiếp, vậy nên kết tập".

Ðà-ta-bà-la nói: "Nếu bảo tôi kết tập, thì những gì như pháp xin tùy hỷ, những gì không như pháp xin ngăn lại, những gì không tương ưng cũng xin ngăn lại, đừng vì tôn trọng tôi mà để yên. Nói chung, (493c) những gì đúng nghĩa, không đúng nghĩa đều xin chỉ bảo cho biết".

Mọi người đều đáp: "Vâng".

Bấy giờ, tôn giả Ðà-ta-bà-la suy nghĩ: "Nay ta kết tập Luật Tạng như thế nào đây? Có năm pháp thanh tịnh, những gì như Pháp, như Luật thì Tăng sẽ tùy hỷ, những gì không như Pháp, như Luật thì Tăng sẽ ngăn cản. Năm pháp đó là gì? Ðó là: Một là chế hạn tịnh, cho đến phong tục tịnh". Thế rồi, thầy nói với chúng Tăng:

- Thưa các trưởng lão, đây là thứ tự của 9 pháp: Từ 4 Ba-la-di cho đến pháp, tùy thuộc pháp, tôi đã được nghe từ Hòa thượng rằng đức Thế Tôn tại mỗ xứ, mỗ xứ, vì Tỉ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp mà chế giới này, thưa có phải vậy không?

- Ðúng như vậy, như vậy.

- Thưa các trưởng lão, về năm việc thuộc giới luật như trên đã đề cập, trong đó nói rằng ai cần bát thì tìm bát, cần y thì tìm y, cần thuốc thì tìm thuốc, còn ai không có phương tiện thì được xin vàng bạc và tiền mặt. Như vậy đó, mong các trưởng lão hãy tùy thuận học tập.

Ðó gọi là trình bày tóm lược về việc bảy trăm người kết tập Luật tạng.

GIỚI LUẬT.

Khi Phật an trú tại tinh xá của dòng họ Thích bên cây Ni-câu-luật thuộc thành Ca-duy-la-vệ; lúc ấy có hai Tỉ-kheo ni, người thứ nhất tên Nan-đà, người thứ hai tên Uất-đa-la, theo Phật xin sáu tháng giáo giới như sau: "Lành thay Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy nói sơ lược về Giới luật để chúng con được rõ".

Phật nói với các Tỉ-kheo ni: "Này các Tỉ-kheo ni, tham dục, không hiểu nhân duyên, cùng nhau tập theo thói quen, luận bàn về việc thế tục, làm tăng trưởng thọ ấm, đa dục, không biết dừng lại, làm tăng trưởng tham dục, sân hận, ngu si, tranh tụng không hòa hợp, chẳng tịch tịnh, chẳng tỉnh giác, chẳng có Niết-bàn. Các ngươi phải biết rằng đó là việc phi pháp, phi luật, trái lời ta dạy. Trái lại, các ngươi phải biết rằng không ham muốn, hiểu rõ nhân duyên, không tập theo thói quen, không bàn luận việc thế tục, không làm tăng trưởng thọ ấm, ít muốn, biết đủ, không tham dục, sân hận và ngu si, lìa xa việc tranh tụng, sống hòa hợp, tịch tịnh, tỉnh giác, sẽ đạt Niết-bàn. Các ngươi phải biết rằng, đó là pháp, là Luật, là điều ta dạy. Và đây chính là nói tóm tắt về Giới Luật.

Kệ tóm tắt:

"Dùng dao trị, bình tưới, 
Cạo tóc và dao cạo.
Hòa hợp, không hòa hợp, 
Năm trăm và bảy trăm.
Nói tóm tắt Giới Luật, 
Kết thúc phần thứ mười".

HỦY BÁNG.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy, nhóm 6 Tỉ-kheo hủy báng các Tỉ-kheo khác về thành phần chủng loại. Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi nhóm 6 Tỉ-kheo đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Này các Tỉ-kheo, các ông có việc đó thật không? 

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.

- Ðó là việc ác. Từ nay về sau, Ta không cho phép hủy báng người khác.

(494a) Hủy báng: bao gồm các phương diện: nghiệp, địa vị, dòng họ, tướng mạo, bệnh, tội lỗi, mắng mỏ, kiết sử.

Nghiệp: gồm có: nói, tự biện hộ, có người.

Nói: chẳng hạn nói: "Này trưởng lão, trong đây có kẻ Chiên-đà-la, thợ đan giỏ, thợ làm da, thợ gốm, cho đến cai ngục, kẻ hàng thịt.v.v..." Ðó gọi là nói.

Tự biện hộ: chẳng hạn nói: "Thưa trưởng lão, tôi không phải là Chiên-đà-la, cho đến không phải là cai ngục, là kẻ hàng thịt v.v..." Ðó gọi là tự biện hộ.

Có người: như trong đây có người là Chiên-đà-la, cho đến kẻ cai ngục.v.v... Ðó gọi là có người.

Các vấn đề khác như địa vị, dòng họ, tướng mạo, bệnh, tội lỗi, kiết sử cũng như thế. Nếu ai đem các vấn đề trên ra hủy báng người khác thì phạm tội Việt-tì-ni. Ðó gọi là hủy báng.

KỸ NHẠC.

Khi Phật an trú tại vườn trúc Ca-lan-đà, lúc ấy, nhóm 6 Tỉ-kheo đi đến tụ điểm ca nhạc sớm nhất để xem, như là Tỉ-kheo đến chỗ ngồi thiền. Các nhạc công tụ họp xong bèn hòa nhạc. Trong lúc mọi người đều vui vẻ, cười nói, thì các Tỉ-kheo ngồi im lặng. Ðến khi họ dứt cười, các Tỉ-kheo bèn vỗ tay cười ầm lên. Mọi người liền tranh nhau nhìn xem. Do thế, các nhạc công không thu được tiền, liền nổi xùng, nói: "Các Tỉ-kheo này cà chớn, làm cho chúng ta không thu được tiền bạc gì cả. Ðây là hạng người bại hoại, có đạo nào mà như thế!".

Các Tỉ-kheo nghe như vậy, liền đem việc đó đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật bảo gọi nhóm 6 Tỉ-kheo đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.

- Ðó là việc xấu. Từ nay về sau Ta không cho phép các Tỉ-kheo đi xem nhạc công hòa nhạc.

Nhạc công: chẳng hạn những người đánh trống, ca múa, đánh đàn Tì-bà, đánh xập xõa, đại khái chơi các loại nhạc cụ như thế, thậm chí dù chỉ bốn người họp lại vui chơi, Ta cũng không cho phép đến xem.

Nếu Tỉ-kheo vào xóm làng, thành phố mà gặp Thiên tượng xuất hiện, hay vua xuất hiện, có các nhạc công trổi các thứ nhạc, mình đi qua đường nhìn thấy thì không có tội. Nhưng nếu tạo phương tiện để xem thì phạm tội Việt tì-ni.

Nếu vào các ngày đại hội sinh nhật của Phật, ngày kỷ niệm Phật thành đạo, kỷ niệm ngày chuyển pháp luân, năm năm đại hội một lần, có sử dụng các nhạc phẩm để cúng dường đức Phật, rồi đàn việt nói: "Xin các tôn giả hãy hòa mình với chúng con để cúng dường đức Thế Tôn", thì khi ấy được hòa mình chung vui với họ. Nhưng nếu tại nơi đại hội có trổi các nhạc phẩm mà mình sinh tâm nhiễm trước, thì nên đứng dậy bỏ đi. Ðó gọi là kỹ nhạc.

HƯƠNG HOA.

Khi Phật an trú tại thành Vương-xá, lúc ấy nhằm ngày lễ hội, Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà thuộc nhóm 6 Tỉ-kheo dùng hương thơm thoa vào mình, mang các vòng hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, có người còn mang cả vòng hoa cỏ mà đi, nên bị người đời chê cười rằng: "Vì sao Sa-môn Thích tử mà mang những vòng hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, giống như vương tử, đại thần? Thậm chí có người còn mang cả vòng hoa cỏ giống như kẻ tôi đòi hạ tiện. Ðây là hạng người bại hoại, nào có (494b) đạo hạnh gì!"

Các Tỉ-kheo nghe thế, liền đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật bảo đi gọi nhóm 6 Tỉ-kheo đến. Khi họ tới rồi, Phật liền hỏi:

- Này các Tỉ-kheo, các ông có việc đó thật không? 

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.

- Từ nay về sau, Ta không cho phép thoa hương, mang vòng hoa.

Hương: Như loại hương chiên đàn trầm thủy, và các loại hương tương tự như thế đều không được dùng. Nhưng nếu mắc bệnh nhiệt, mà thầy thuốc bảo: "Cần phải dùng hương chiên đàn để thoa" thì khi ấy được dùng để thoa. Nhưng trước khi thoa, phải cúng dường tháp Phật rồi mới đem thoa vào mình. Khi thoa vào mình không được ở trong chúng mà phải ở tại chỗ vắng vẻ. Ðến khi lành bệnh, phải tắm rửa thân thể sạch sẽ rồi mới vào trong chúng.

Hoa: Như hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, hoa Tu-ma-đầu, tất cả các loại hoa như thế không nên mang.

Nếu Tỉ-kheo bị bệnh đau mắt, đau đầu, rồi thầy thuốc bảo phải mang vòng hoa trên đầu bệnh mới lành, thì được phép mang. Nhưng khi muốn mang thì nên đem cúng tháp Phật trước rồi mới mang. Khi đã mang thì không được tới chỗ đông người mà phải ở chỗ thanh vắng, và khi bệnh lành thì phải bỏ.

Nếu thoa hương mà không mang hoa thì phạm một tội Việt tì-ni.

Nếu mang hoa mà không thoa hương thì phạm một tội Việt-tì-ni.

Nếu dùng cả hai thì phạm hai tội, 

Nếu cả hai đều không dùng thì không có tội.

Ðó gọi là thoa hương, mang hoa.

SOI GƯƠNG.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, ở tinh xá Kỳ-hoàn, có đàn việt đến cúng dường trai phạn cho chúng tăng. Khi đánh kiền chùy thì Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà đang soi gương, hồi lâu không đến, nên bị đàn việt chê trách rằng: "Ta bỏ cả việc nhà, đến đây cúng dường trai phạn cho Tăng, mà đến giờ ăn, các Tỉ-kheo không chịu tập họp".

Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên thế Tôn. Phật liền bảo gọi Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.

- Từ nay về sau, Ta không cho phép soi gương. Gương chỉ cho các loại như dầu, nước, kính; không được vì thích đẹp mà đến soi mặt vào các thứ đó.

Nếu vừa bớt bệnh, đến gương soi mặt xem bệnh đã bớt hay chưa, hoặc vừa mới cạo đầu đến soi xem có sạch hay không sạch, hoặc đầu mặt bị ghẻ góc, đến soi xem, thì không có tội.

Nếu vì thích đẹp mà soi gương thì phạm tội Việt-tì-ni.

Ðó gọi là soi gương.

GÁNH VÁC.

Khi Phật an trú tại tinh xá Khoáng-dã, bấy giờ thầy Tỉ-kheo doanh sự gánh vác gạch ngói, đất cát, bị người đời đàm tiếu rằng: "Vì sao Sa-môn Thích tử mà giống như kẻ nô bộc, người làm công, gánh vác đất cát? Ðây là hạng người bại hoại, có đạo nào như thế!"

Các Tỉ-kheo đem sự việc ấy bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi Tỉ-kheo doanh sự đến. Khi thầy tới rồi, Phật liền hỏi:

- Này Tỉ-kheo, ông có việc đó thật không?

- Có thật (494c) như vậy, bạch Thế Tôn.

- Từ nay về sau, Ta không cho phép gánh vác.

Gánh vác: Như gánh vác các thứ giỏ dây, lồng.

Nếu vác đòn gánh mà không có giỏ thì phạm tội Việt-tì-ni tâm hối.

Nếu vác giỏ, không có đòn gánh thì phạm tội Việt-tì-ni tâm hối.

Nếu gánh vác cả hai thì phạm tội Việt-tì-ni.

Nếu tại Tinh xá, Thiền viện có đá, tre, gỗ nặng thì được gánh vác.

Nếu được tăng phân công làm công việc phải dùng bình, lu lấy nước, thì được dùng dây buộc lại rồi gánh.

Nếu gánh túi xách y ở đàng trước, đàng sau, hay gánh túi đựng bát ở đàng trước đàng sau, đều phạm tội Việt tì-ni.

Nếu túi y dài lòng thòng nên phải cuộn lên vai rồi đặt bát lên trên thì không có tội, 

Ðó gọi là gánh vác.

XĂN QUẦN ÁO.

Khi Phật an trú tại tinh xá Khoáng-dã, lúc ấy thầy Tỉ-kheo doanh sự xăn y áo để chuyên chở gạch đá, đất cát, bị người đời đàm tiếu rằng: "Vì sao Sa-môn Thích tử mà giống như kẻ nô bộc người ta, xăn áo để làm việc? Ðây là hạng người bại hoại, có đạo nào như thế?".

Các Tỉ-kheo nghe thế, bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi Tỉ-kheo doanh sự đến. Khi thầy tới rồi, Phật liền hỏi:

- Này Tỉ-kheo, ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.

- Từ nay về sau, Ta không cho phép xăn y áo.

Xăn: Nghĩa là xăn một bên, hai bên, đều không được phép. Nếu nhồi đất để đổ trên mái nhà hoặc tô tường thì được xăn nội y.

Ðó gọi là xăn quần áo.

LEO CÂY.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ, đức Thế Tôn đến xứ Uất-đơn-việt khất thực. Lúc ấy, các Tỉ-kheo suy nghĩ: "Khi Thế Tôn trở về chắc chắn sẽ dùng thần túc mà đi". Thế nên, có người leo lên cây, người leo lên tường để trông ngóng Thế Tôn. Thế Tôn biết tâm niệm các Tỉ-kheo như vậy nên ẩn thân, trở về ngồi an ổn trong phòng. Rồi Phật hỏi: "Các Tỉ-kheo đi đâu cả?". Một Tỉ-kheo bèn đem sự việc trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật dạy: "Từ nay về sau, Ta không cho phép leo cây".

Cây: Nếu cây cao ngang đầu người thì không được leo.

Nếu làm lễ kỷ niệm cây Bồ đề mà một chân trèo lên cây, một chân trèo lên tường, thì phạm tội Việt tì-ni tâm hối.

Nếu cả hai chân đều leo lên cây thì phạm tội Việt tì-ni. 

Nếu cả hai chân đều leo lên tường thì không có tội.

Trường hợp leo lên thang cũng như thế.

Nếu đang đi bị lạc đường không rõ phương hướng, phải leo lên cây nhìn phương hướng thì không có tội.

Nếu bị cọp, sói, sư tử v.v..., các loại tương tự như thế uy hiếp, thì được trèo lên cây, không có tội.

Ðó gọi là leo cây.

NHÓM LỬA.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy, đến giờ khất thực, Thế Tôn khoác y, cầm bát vào thành tuần tự khất thực. Sau khi khất thực trở về, Thế Tôn thu dọn giường nệm, không nói với thị giả và Tỉ-kheo tăng, Ngài đi đến nước Câu-tát-la, vào rừng Ba-lợi-da-bà-la, an trú dưới cây Hiền thiện, (495a) nhận sự cúng dường của con voi chúa trong ba tháng. Ðoạn nói về việc trời lạnh, tuyết rơi lúc phi thời, các Tỉ-kheo nhóm lửa để sưởi, bị người đời dị nghị rằng: "Sa-môn Cù-Ðàm dùng vô lượng phương tiện khiển trách sự sát sinh, khen ngợi không sát sinh, thế mà giờ đây, Tỉ-kheo đốt lửa làm cháy đất, hại đến gốc cây".

Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Thế rồi, Phật dạy: "Từ nay về sau, Ta không cho phép nhóm lửa". Lửa gồm có các thứ như: lửa củi, lửa cỏ, lửa phân bò, lửa trấu, lửa dăm bào. Không được đốt chỗ đất chưa bị cháy. Nếu đến phiên mình coi sóc nhà sưởi, hoặc đến phiên trực nguyệt, phiên hun bát, thì nên sai tịnh nhân nhóm lửa trước, rồi mình mới chụm lửa thì không có tội.

Khi cầm đuốc đi, muốn dụi tắt đuốc, thì không được dụi ở chỗ đất sống mà nên dụi trên đống tro, hoặc trên ngói gạch. Nếu tàn đuốc rơi xuống đất, rồi mình đập cho tắt, thì không có tội.

Nếu nhóm lửa ở chỗ đất chưa bị cháy thì phạm tội Việt tì-ni. 

Ðó gọi là nhóm lửa.

CHÉN ÐỒNG.

Khi Phật an trú tại thành Vương-xá, bấy giờ cư sĩ Uất-Kiệt mở cuộc đại thí, bố thí 500 con voi, 500 con ngựa, 500 con bò, 500 con trâu, 500 tì nữ, 500 nô bộc, trong các thứ bố thí có cả chén đồng. Các Tỉ-kheo tâm sinh nghi, liền đến hỏi Thế Tôn rằng đó là vật thanh tịnh (hợp pháp), hay không thanh tịnh, nên nhận hay không nên nhận. Phật dạy: "Tất cả chén đồng Ta đều không cho phép nhận. Nếu đàn việt cúng dường Tăng vật thanh tịnh thì nên chú nguyện rồi mới nhận. Nếu ai cất riêng chén đồng thì phạm tội Việt tì-ni, nhưng được đem nó cho tịnh nhân, rồi mượn sử dụng thì không có tội". 

Ðó gọi là chén đồng.

CHUYỂN HƯỚNG VẬT CÚNG DƯỜNG.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, được chư thiên, người đời có lòng tin tôn trọng, đem các thực phẩm đến cúng dường Phật, Tỉ-kheo Tăng, tôn giả Xá-lợi-phất, Ðại-mục-liên và các Tỉ-kheo khác. Lúc ấy, nhóm 6 Tỉ-kheo sáng sớm ra đứng trước cổng tinh xá, thấy người ta mang thức ăn đến, liền hỏi:

- Thức ăn này cúng dường cho ai vậy?

- Cúng dường cho Thế Tôn.

- Thế Tôn nên cúng dường. Thế còn thức ăn này cúng dường cho ai?

- Cúng dường cho chúng Tăng.

- Chúng Tăng nên cúng dường. Thế còn thức ăn này cúng dường cho ai?

- Cúng dường cho tôn giả Xá-lợi-phất và Ðại-mục-liên.

- Những người này nên cúng dường. Còn thức ăn này cúng dường cho ai?

- Cúng dường cho Tỉ-kheo mỗ giáp.

- Mỗ giáp già bệnh, không thể ăn được, chỉ phí đồ cúng dường của ngươi thôi; nên cúng dường cho ta, ta sẽ chú nguyện cho ngươi để ngươi được công đức cúng dường.

Khi ấy, người kia vì có niềm tin liền cúng dường. Thế nhưng, gặp kẻ có trí không chịu cúng, mà nói: "Vì sao ta lại cúng dường cho kẻ không biết hổ thẹn này?".

Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn, (495b) cho đến Phật hỏi nhóm 6 Tỉ-kheo:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn! 

- Ðó là việc ác. Vì sao các ông biết phẩm vật đó thí chủ định cúng dường cho người khác mà bảo họ cúng dường cho mình? Từ nay về sau, Ta không cho phép khi biết vật thí chủ định cúng dường cho người khác mà bảo cúng cho mình.

Vật: Gồm có tám thứ: thức ăn đúng giờ, cho đến các vật hợp lệ không hợp lệ, như trên đã nói rõ.

Nếu người ta hỏi: "Thưa tôn giả, con muốn cúng dường, vậy nên cúng dường nơi nào?", thì nên đáp: "Cúng dường cho chúng Tăng".

Nếu thí chủ hỏi: "Nơi nào có chư Tăng trì giới?", thì nên nói: "Không có vị Tăng nào lại phạm giới; ngươi chỉ lo việc cúng dường mà thôi".

Nếu thí chủ hỏi: "Nơi nào có Tỉ-kheo thường ở yên một chỗ tu tập hạnh nghiệp, để vật cúng dường còn mãi tại đó con được thấy luôn?", thì khi ấy hãy nói: "Nên cúng dường cho Tỉ-kheo mỗ giáp".

Nếu biết vật đó thí chủ định cúng cho Tăng mà bảo họ cúng cho mình, thì phạm tội Ni-tát-kì-ba-dạ-đề. 

Nếu biết vật đó họ định cúng cho Tăng, mà bảo họ cúng cho người khác, thì phạm tội Ba-dạ-đề. 

Nếu biết vật đó họ định cúng cho nhóm người này mà bảo họ cúng cho nhóm người khác, hoặc biết họ định cúng cho một người này mà bảo họ cúng cho một người khác, thì phạm tội Việt tì-ni.

Cuối cùng, nếu biết vật đó họ bố thí cho súc sinh này mà bảo họ bố thí cho súc sinh khác thì phạm tội Việt tì-ni tâm hối.

Ðó gọi là chuyển hướng vật cúng dường.

Kệ tóm tắt:

"Hủy báng, xem tấu nhạc, 
Mang vòng hoa, soi gương.
Gánh vác, xăn áo quần, 
Trèo cây, tự nhóm lửa.
Chén đồng, chuyển hướng vật, 
Hết phần thứ mười một".

CHÚNG SINH.

Khi Phật an trú tại thành Vương Xá, bấy giờ cư sĩ Uất Kiệt mở hội đại thí 500 con voi, cho đến 500 nô tì. Các Tỉ-kheo tâm sinh nghi, đi đến hỏi Phật xem thanh tịnh hay không thanh tịnh, nên nhận hay không nên nhận. Phật dạy: "Tất cả chúng sinh đều không cho phép nhận. Chúng sinh như: voi, ngựa, bò, trâu, lừa, dê, chương, nai, heo, nô tì và tất cả chúng sinh khác đều không nên nhận.

Nếu người ta nói: "Con cúng tì nữ này cho chúng Tăng", thì không được nhận.

Nếu họ nói: "Con cúng cho chúng Tăng người đàn bà làm vườn này", thì không được nhận.

Nếu họ nói: "Con cúng cho chúng Tăng tên nô bộc này", thì không được phép nhận.

Nếu họ nói: "Con cúng cho chúng Tăng người giúp việc này", thì không nên nhận.

Nếu họ nói: "Con cung cấp cho Tăng nam tịnh nhân này", thì được phép nhận.

Nếu họ đem một tì nữ cho một Tỉ-kheo, thì không được phép nhận. Hoặc họ cho một người nô bộc, một người giúp việc, một người làm vườn đều không được phép nhận.

Nếu họ cho tịnh nhân để giúp việc cho chư Tăng thì được nhận.

Nếu họ cho nô bộc cho Ni tăng thì không được phép nhận.

Nếu họ cho người làm vườn cũng không được phép nhận. Hoặc họ cho tì nữ cũng không được phép nhận.

Nếu họ nói: "Con cung cấp cho Ni tăng nữ tịnh nhân này", thì được phép nhận.

Nếu họ cho riêng một Tỉ-kheo-ni một người nô bộc, thì không được phép nhận. Hoặc họ cho người làm vườn cũng không được phép nhận.

Nếu họ cho nữ tịnh nhân để giúp việc cho Tăng, thì được phép nhận.

(495c) Nếu đàn việt tổ chức lễ Ðản sinh của Phật, lễ Phật thành đạo, lễ kỷ niệm Chuyển pháp luân, lễ kỷ niệm La-hầu-la, lễ kỷ niệm A-nan hay đại hội 5 năm một lần, rồi đàn việt có lòng tin hoan hỷ trang sức voi, ngựa đem cúng dường cho chúng Tăng, thì không được phép nhận.

Nếu đàn việt đem chim oanh vũ, chim công, gà, dê, chương, nai đến cúng dường, thì không được nhận.

Nếu họ nói: "Thầy không nhận thì con sẽ giết nó", thì nên bảo: "Ông nên tự tay thả nó đi". Khi họ thả rồi, thì nên cung cấp thức ăn, nước uống, giữ gìn, đừng để chúng bị thương tổn. Không được cắt lông cánh rồi nhốt nó trong lồng. Nếu nó có thể bay, đi tự nuôi sống được, thì nên thả nó đi, không nên nhốt lại.

Nếu nhận chúng sinh thì phạm tội Việt tì-ni.

Ðó gọi là chúng sinh.

CÂY.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có đàn việt trồng xoài trong vườn của chư Tăng, rồi một Tỉ-kheo chặt cây ấy để làm phòng cho một cư sĩ. Khi làm phòng xong, họ tổ chức bố thí giường nệm, mời chư Tăng đến cúng dường. Lúc ấy, người đàn việt trồng xoài trước kia cũng có mặt nơi đây. Ông ta thấy thế, liền hỏi Tỉ-kheo đốn cây:

- Thưa tôn giả, đây là phòng của ai thế?

- Ðây là phòng của cư sĩ mỗ giáp.

- Thưa tôn giả, vì sao lại lấy cây của con trồng đem làm phòng cho người khác? Phòng này phải là phòng của con.

Do thế, lòng ông không vui, liền đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân rồi đứng qua một bên, đem sự việc trên trình bày lại đầy đủ với Thế Tôn. Phật bèn thuyết pháp dạy bảo, khiến ông được lợi ích, hoan hỷ, bèn đảnh lễ chân Phật rồi ra đi trong niềm hân hoan. Ðoạn, Phật bảo gọi Tỉ-kheo kia đến. Khi thầy tới rồi, Phật liền hỏi:

- Này Tỉ-kheo, ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn! 

- Vì sao ông đốn cây có hoa trái để làm phòng? Từ nay về sau, Ta không cho phép chặt cây có hoa trái. Cây có hoa trái như các loại: cây xoài, cây dâm bụt, cây tì-la, cây ca-tì-đà, cây phả-na-ta, cây dừa, cây vô ưu, cây chiêm bà, cây chỉ-tát-la, cây a-đề-mục-đa, đại loại tất cả các cây có hoa quả tương tự như vậy đều không được chặt để làm phòng.

Nếu cây già, không có hoa trái thì nên nói với đàn việt rằng: "Này lão trượng, cây này đã già rồi, nên dùng làm phòng cho Tăng ở sẽ được phước đức". Nếu chủ nhân đồng ý thì được lấy. Nếu họ không đồng ý thì không được lấy. Nếu cần dùng cây mà làm phương hại đến đất, thì nên bảo tịnh nhân lấy xương cá trám xuống, hoặc dùng nước tro rưới xuống.

Nếu cây đã chết thì nên nói với đàn việt: "Cây này đã khô rồi, tôi cần dùng đến nó". Nếu họ đồng ý thì được phép lấy dùng.

Nếu Tỉ-kheo chặt cây có hoa trái thì phạm tội Việt tì-ni.

Ðó gọi là cây.

VẤN ÐỀ ÐỐT CỦI.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy có một tinh xá ở ven thôn, (469a) rồi một Tỉ-kheo khách đến đó chặt củi. Cựu Tỉ-kheo thấy thế, nói: "Vì sao thầy chặt phá cây cối mà chúng tôi đã trồng một cách khó nhọc? Thầy là khách, khi đến đây chỉ nên tìm chỗ bóng râm mát mẻ mà ngồi; thầy đã không biết thương tiếc giữ gìn mà còn chặt phá bừa bãi, không biết nỗi khổ của tôi, ngày mai hãy đi đi". Nói thế rồi, thầy đi khất thực. Sau khi thầy đi rồi, Tỉ-kheo khách bèn chặt cả củi khô, củi tươi chất một đống trước phòng rồi đốt. Cựu Tỉ-kheo sau khi khất thực trở về, thấy thế liền nói: "Vì sao thầy chặt cả củi khô, củi tươi chất đống rồi đốt?". Khách Tỉ-kheo nói: "Vì sao thầy tự lấy củi đốt được mà lại ngăn cản tôi?". Hai Tỉ-kheo tranh cãi nhau như thế. Ðoạn, họ dẫn nhau đến chỗ Phật, cúi đầu, đảnh lễ chân Phật, rồi trình bày đầy đủ sự việc trên. Phật liền nói với hai Tỉ-kheo: "Các ông không nên tự cho phép mình lấy mà ngăn cản người khác, đồng thời cũng không được chặt cả củi khô, củi tươi chất đống trước phòng rồi đốt mà phải biết giữ gìn chung. Phép đốt củi phải có chuẩn mực: chừng ấy để đốt trong phòng sưởi, chừng ấy để chụm dưới bếp, chừng ấy để dùng trong phòng tắm, chừng ấy để dùng trong phòng riêng, phải chia ra có chừng mực, không được lấy quá mức. Nếu không phân chia trước thì đốt nhiều không có tội. Ta không cho phép chặt cây ướt mà phải chặt cây khô. Không được đốn những cây trông đẹp mắt ở xung quanh tăng viện. Còn những cây trong rừng núi không có người giữ gìn thì chặt không có tội. Ðó gọi là vấn đề đốt củi.

VẤN ÐỀ HOA.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy có một Tỉ-kheo khách đến một tăng-già-lam ở bên thôn hái hoa. Cựu Tỉ-kheo nói: "Vì sao thầy hái hoa? Tôi đã nhọc nhằn trồng nó, rồi chăm sóc tưới bón. Thầy là khách tới đây chỉ cần tìm bóng mát mà ngồi, không nên tùy tiện bẻ phá làm theo ý mình, rồi ngày mai ra đi không hiểu đến nổi khổ của tôi". Cựu Tỉ-kheo nói như vậy rồi đi khất thực. Sau khi thầy đi, khách Tỉ-kheo bèn bẻ những cành đã ra hoa và những cành chưa ra hoa một cách bừa bãi, rồi đem chất thành đống trước phòng. Khi khất thực trở về, cựu Tỉ-kheo thấy đống hoa liền nói: "Vì sao thầy bẻ hoa?".

Tỉ-kheo khách hỏi lại: "Vì sao thầy có thể bẻ được mà lại ngăn cản tôi?"

Hai người cãi nhau xong rồi cùng nhau đi đến chỗ Phật bạch đầy đủ sự việc trên. Phật liền nói với cựu Tỉ-kheo: "Ông không nên tự bẻ hoa mà lại ngăn cản người khác, mà cần phải thương tiếc giữ gìn. Còn khách Tỉ-kheo cũng không được tùy tiện bẻ cả những cành đã ra hoa và những cành chưa ra hoa rồi đem chất đống trước phòng. Người nào hội đủ 5 điều kiện sau đây thì nên cử họ chia hoa. Năm điều đó là: không thiên vị, không giận giữ, không ngu si, không sợ hãi và biết ai đã được hoa rồi, ai chưa được. Ðó gọi là 5 điều kiện. Ðoạn, người làm Yết-ma nên nói như sau:

- Xin đại đức Tăng lắng nghe. Tỉ-kheo mỗ giáp thành tựu năm pháp, nếu thời gian của Tăng đã đến, Tăng cử Tỉ-kheo mỗ giáp làm người chia hoa. Ðây là lời tác bạch.

(496b) Bạch xong, làm một lần Yết-ma, cho đến "Vì Tăng đã bằng lòng nên im lặng. Việc này cứ như thế mà thi hành".

Vị Tỉ-kheo nhận pháp Yết-ma rồi nên bảo tịnh nhân chăm sóc hoa. Nếu hoa nhỏ thì nên dùng chén đong để chia, hoặc dùng tay ước lượng để chia. Nếu các loại hoa lớn như hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, hoa Bát-đầu-ma, hoa Phân-đà-lợi thì nên đếm mà chia. Nếu phần hoa của Phật thì nên dâng lên Phật. Nếu hoa của Tăng thì tùy ý cúng dường, hoặc trao đổi nhau. Nếu hoa quá nhiều thì nên đưa cho cửa hàng bán hoa và bảo họ: "Mỗi ngày bà phải đưa cho tôi chừng ấy vòng hoa, số còn lại bà hãy trả cho tôi chừng ấy tiền". Khi được tiền bán hoa có thể dùng sắm y cho phòng riêng, hoặc sắm thức ăn trước, thức ăn sau. Nếu số tiền lớn thì nên bỏ vào ngân quĩ của chùa.

Ðó gọi là nguyên tắc sử dụng hoa.

VẤN ÐỀ TRÁI.

Vấn đề trái tương tự như cách sử dụng hoa đã nói ở trên, cho đến sau khi làm Yết-ma xong phải bảo tịnh nhân chăm sóc. Nếu trái nhỏ thì nên dùng vật gì đong để chia, hoặc dùng tay ước lượng để chia. Nếu trái lớn như các loại trái đa-la, trái tì-la, trái dừa, trái ta-na-sa, trái xoài thì nên đếm mà chia. Nếu trái nhiều thì nên đưa cho người bán trái cây rồi bảo họ hằng ngày phải đưa cho mình chừng ấy trái, số còn lại thì phải trả chừng ấy tiền. Số tiền ấy nên sắm thức ăn trước, thức ăn sau. Nếu còn dư thì nên bỏ vào ngân quĩ của chùa. Ðó gọi là phép sử dụng trái.

VẤN ÐỀ TRỒNG CÂY.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy có một Tỉ-kheo trồng xoài trong đất của Tăng, rồi chăm sóc cho lớn, tự hái trái mà không cho người khác hái. Các Tỉ-kheo nói: "Vì sao thầy tự hái được mà ngăn cản người khác?". Thầy đáp: "Vì cây này tôi trồng và chăm sóc cho đến khi lớn".

Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền dạy: "Người trồng cây này có công đức, nên cho họ hưởng một năm. Phép hưởng một năm là: Nếu Tỉ-kheo trồng các loại cây ăn quả như xoài, Diêm-phù-đề và các loại tương tự như thế thì cho hái trái một cây trong một năm. Nhưng nếu cây lớn không muốn cho hái quả một cây cả năm thì nên cho hằng năm hái quả một cành. Nếu cành cây ấy bị gãy hoặc khô thì chấm dứt. Nếu vị ấy trồng cả vườn cây thì nên cho hưởng trọn một năm. Nếu vị ấy muốn hái quả hằng năm của một cây thì cũng chuẩn thuận.

Nếu ai trồng cải, hành, hoặc các loại rau tương tự như thế thì cho họ được cắt một bó. Nếu trồng dưa, bầu thì cho hưởng một kỳ ra trái.

Ðó gọi là phép tắc trồng cây.

PHÉP TRỊ TỘI.

Có người do thân hành động, miệng nói năng, thân miệng hành động; hoặc do thân không thu nhiếp, miệng không thu nhiếp, thân miệng không thu nhiếp nên phạm tội; nói chung, do thân gây ra, miệng gây ra và cả thân miệng cùng gây ra tội lỗi. Trái lại, trường hợp không có tội là: Thân không hành động, miệng không nói năng, thân miệng không hành động. Hoặc thân được thu nhiếp nên không phạm tội, miệng được thu nhiếp nên không phạm tội, thân miệng được thu nhiếp nên không phạm tội. Nói chung, thân không (496c) gây ra, miệng không gây ra, thân miệng không gây ra các hành vi sai trái, nên không có tội.

Hỏi: Nếu có người phạm tội Ba-la-di thì phải trị phạt bằng cách nào?

Ðáp: Hoặc cho họ trở về làm người thế tục; hoặc cho họ học làm Sa-di; hoặc trục xuất ra khỏi Tăng đoàn.

Hỏi: Nếu có người phạm tội Tăng-già-bà-thi-sa thì phải trị phạt bằng cách nào?

Ðáp: Nếu không che giấu thì cho hành pháp Ma-na-đỏa, rồi cho xuất tội. Nếu có che giấu thì cho hành Biệt trú, Ma-na-đỏa, rồi cho xuất tội.

Hỏi: Nếu có người phạm tội Ni-tát-kì thì phải trị phạt bằng cách nào? 

Ðáp: Nên đem vật đã vi phạm đến xả giữa Tăng - nếu là Thượng tọa - rồi cúi đầu, đảnh lễ ôm chân vị chủ sám. Nếu là Hạ tọa thì nên quì gối chắp tay, nói như sau: "Thưa trưởng lão, tôi phạm giới cất y lâu ngày, đã đem xả giữa chúng Tăng, nay xin sám hối tội Ba-dạ-đề". Vị chủ sám nên hỏi:

- Thầy có thấy tội ấy không?

- Dạ thưa thấy.

- Ðừng tái phạm nhé!

- Xin cúi đầu vâng giữ.

Ngoài ra, phạm các tội Ba-dạ-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Việt tì-ni, thì chỉ có tên tội sai khác, nhưng cách trị phạt cũng thế.

Ðó gọi là phép trị tội.

Kệ tóm tắt:

"Chúng sinh và trồng cây, 
Ðốn củi cùng hoa trái.
Người trồng hưởng một năm, 
Phép trị phạt các tội.
Hết phần thứ mười hai".

PHÁP DIỆT TRÁNH.

Pháp này gồm có 7, đó là: 1- Hiện tiền tì-ni; 2- Ức niệm tì-ni; 3- Bất si tì-ni; 4- Tự ngôn tì-ni; 5- Mích tội tướng tì-ni; 6- Ða mích tì-ni; 7- Thảo bố địa tì-ni. Ðó gọi là pháp diệt tránh (những nguyên tắc dùng để dập tắt sự tranh cãi).

SỰ TRANH CÃI.

Gồm có 4 trường hợp, đó là: 1- Tướng ngôn tránh; 2- Phỉ báng tránh; 3- Tội tránh; 4- Thường sở hành sự tránh. Ðó là 4 trường hợp nảy sinh tranh cãi.

ÐIỀU PHỤC.

Gồm có: 1- Yết-ma chiết phục; 2- Yết-ma bất ngữ; 3- Yết-ma khu xuất; 4- Yết-ma phát hỉ; 5- Yết-ma cử (tội); 6- Yết-ma biệt trú. Ðó gọi là điều phục.

Các việc cần điều phục.

Thuộc về 5 nhóm tội: 1- Ba-la-di; 2- Tăng-già-bà-thi-sa; 3- Ba-dạ-đề; 4- Ba-la-đề-đề-xá-ni; 5- Việt tì-ni. Ðó gọi là các việc cần điều phục.

NGHE PHÁP.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy các Tỉ-kheo bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Có cho phép chúng con làm nhà tranh không?

- Cho phép.

- Bạch Thế Tôn! Có cho phép xây vách, làm cánh cửa, làm ngưỡng cửa, trét đất, vẽ 5 loại hình ảnh không?

- Cho phép. Này các Tỉ-kheo! Như trong thời quá khứ có vị vua tên là Cát-lợi làm tinh xá cho Phật Ca-diếp một tầng, hai tầng cho đến bảy tầng. Thế rồi, ông cho chạm khắc các hình tượng và cho vẽ các thứ chỉ trừ hình tượng nam nữ giao hợp. Các loại hình tượng (497a) đó là: Tượng Tỉ-kheo trưởng lão; chùm trái nho; hình cá ma-kiệt; hình con ngỗng; tượng tử thi; hình núi rừng. Các loại tương tự như thế gọi là năm loại hình vẽ.

Khi Phật ở tại thành Xá-vệ cho phép làm phòng; lúc ở thành Tì-xá-li cho phép dùng sữa, sữa chua, sữa đóng váng; lúc ở tinh xá Khoáng Dã cho phép dùng cá, thịt. Ngài cho phép dùng các thứ như thế, chế định các thứ như thế đều tại 8 thành phố lớn sau đây: 

1- Thành Xá-vệ; 
2- Sa-kì; 
3- Chiêm-bà; 
4- Ba-la-nại; 
5- Câu-diệm-di; 
6- Tì-xá-ly; 
7- Vương Xá; 
8- Ca-tì-la-vệ.

Ðối với 9 bộ kinh, nếu có quên nơi thuyết giảng thì có thể kể tên một trong 8 thành phố lớn ở trên, chính là nơi mà Thế Tôn đã tuyên thuyết.

Ðó gọi là nghe pháp.

DẦU THOA MẶT.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có đàn việt đến tinh xá cúng dường trai phạn cho chúng Tăng; lúc nghe tiếng kiền chùy đánh thì Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà còn đang thoa dầu vào mặt, không đến đúng giờ, nên bị đàn việt chê trách. Các Tỉ-kheo bèn đem việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi 2 Tỉ-kheo ấy đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn! 

- Từ nay về sau, Ta không cho phép bôi dầu vào mặt. Dầu gồm có các loại: dầu mè; dầu đại ma; dầu hoa a-đề-mục-đa; dầu hoa chiêm-bà... Nếu ai vì trang sức mà thoa các loại dầu thơm như thế lên mặt thì phạm tội Việt tì-ni. Nhưng khi tắm rửa thì được dùng dầu, hoặc khi gội đầu thì được dùng bột, dầu thoa chân đổ trong bàn tay rồi xoa lên mặt thì không có tội.

Ðó gọi là phép dùng dầu thoa mặt.

PHÉP DÙNG PHẤN.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có đàn việt đến tinh xá Kỳ Hoàn cúng dường trai phạn cho chúng Tăng. Lúc nghe tiếng bảng đánh thì nhóm sáu Tỉ-kheo còn đang thoa phấn lên mặt không đến đúng giờ nên bị đàn việt chê trách. Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc đó đến bạch lên Thế Tôn, cho đến câu Phật dạy: "Từ nay về sau, Ta không cho phép các Tỉ-kheo dùng phấn bôi lên mặt. Phấn có các thứ như phấn ma-na-thạch, phấn diên tích, đại loại các thứ như thế. Nếu Tỉ-kheo vì thích đẹp, thậm chí bôi đất đỏ lên mặt, thì phạm tội Việt tì-ni. Nhưng nếu trên mặt bị mọc mụt nhọt, sảy thì bôi phấn không có tội, khi thoa không được ở giữa mọi người, mà nên ở chỗ vắng. Ðó gọi là phép dùng phấn".

PHÉP DÙNG BÀN CHẢI.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, cho đến nhóm 6 Tỉ-kheo đang bận chải đầu không đến đúng giờ nên bị đàn việt chê trách. Các Tỉ-kheo bèn đem sự việc đó đến bạch lên Thế Tôn. Thế rồi, Phật nói: "Ta không cho phép Tỉ-kheo dùng bàn chải chải đầu. Bàn chải gồm các thứ như bàn chải bằng lông, bằng rễ cỏ, đại loại các thứ tương tự như thế. Thậm chí nếu vì thích đẹp mà dùng tay vuốt đầu thì phạm tội Việt tì-ni. (497b) Nhưng khi cạo đầu xong, dùng tay xoa trên đầu thì không có tội. Ðó gọi là phép dùng bàn chải".

PHÉP DÙNG LƯỢC.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, sau khi Ngài chế giới không cho phép dùng bàn chải, rồi một hôm đàn việt cúng dường cơm cho chúng Tăng; đến lúc nghe bảng đánh thì Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà còn dùng lược chải đầu, không tới đúng giờ nên bị đàn việt chê trách. Thế rồi, Phật dạy: "Ta không cho phép dùng lược. Lược gồm có các loại như lược bằng răng, lược bằng xương, lược bằng sừng, lược bằng cây. Ðại loại tất cả các thứ lược tương tự như thế đều không được phép dùng; thậm chí nếu vì thích đẹp mà dùng tay vuốt đầu thì phạm tội Việt tì-ni. Ðó gọi là phép dùng lược".

PHÉP DÙNG TRÂM.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, sau khi Thế Tôn chế giới không cho phép dùng lược, cho đến nhóm sáu Tỉ-kheo dùng trâm cài lên đầu, không đến đúng giờ, nên bị đàn việt chê trách, và cuối cùng Phật dạy: "Ta không cho phép dùng trâm. Trâm có các loại như: vàng, bạc, đồng, sắt, kim cương, đá, răng, xương, sừng, tre, gỗ. Nói chung, tất cả các loại tương tự như thế đều không được phép dùng. Thậm chí, nếu vì thích đẹp mà dùng nanh heo chải đầu thì phạm tội Việt tì-ni. Nhưng nếu khi đầu ngứa thì được dùng tay sạch cầm một vật gì đó cào lên đầu. Ðó gọi là pháp dùng trâm".

Kệ tóm tắt:

"Tranh cãi và dập tắt, 
Ðiều phục, việc điều phục.
Nghe pháp, dầu thoa mặt, 
Phấn, lược, trâm, bàn chải.
Hết phần thứ mười ba".

PHÉP XÂY THÁP.

Khi Phật du hành đến nước Câu-tát-la, có người Bà-la-môn đang cày đất, trông thấy Thế Tôn đi qua, ông ta bèn dừng cày đến lễ Phật. Thế Tôn thấy vậy liền mỉm cười. Các Tỉ-kheo liền bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Thế Tôn cười? Chúng con muốn đ