VII. Phẩm
Tưởng
(I) (61) Các Tưởng (1)
1. - Có năm tưởng này, này các
Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến
quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến
cứu cánh bất tử. Thế nào là năm?
2. Tưởng bất định, tưởng chết,
tưởng nguy hại, tưởng ghê tởm các món ăn, tưởng không
có hân hoan đối với tất cả thế giới.
Năm tưởng này, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn,
lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh
bất tử.
(II) (62) Các Tưởng (2)
1. - Có năm tưởng này, này các
Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến
quả lớn lợi ích, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu
cánh bất tử. Thế nào là năm?
2. Tưởng vô thường, tưởng vô
ngã, tưởng chết, tưởng ghê tởm các món ăn, tưởng không
có hân hoan đối với tất cả thế giới.
Những pháp này là năm tưởng, này
các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến
quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến
cứu cánh bất tử.
(III) (63) Tăng Trưởng (1)
1. - Này các Tỷ-kheo, tăng trưởng
với năm tăng trưởng, vị Thánh đệ tử tăng trưởng, với
Thánh tăng trưởng đem lại kiên cố, đem lại thù thắng cho
tự thân. Thế nào là năm?
2. Tăng trưởng với lòng tin, tăng
trưởng với giới, tăng trưởng với học hỏi, tăng trưởng
với bố thí, tăng trưởng với trí tuệ.
Tăng trưởng với năm tăng trưởng
này, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử tăng trưởng với
Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng
cho tự thân.
Tăng trưởng với tín,
giới,
Với tuệ, thí, nghe nhiều,
Vị Chân nhân quán sát,
Tự thân được kiên cố.
(IV) (64) Tăng Trưởng (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, tăng trưởng
với năm tăng trưởng, vị nữ Thánh đệ tử tăng trưởng
với Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng
cho tự thân. Thế nào là năm?
2. Tăng trưởng với lòng tin, tăng
trưởng với giới, tăng trưởng với học hỏi, tăng trưởng
với bố thí, tăng trưởng với trí tuệ.
Tăng trưởng với năm tăng trưởng
này, này các Tỷ-kheo, vị nữ Thánh đệ tử tăng trưởng
với Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng
cho tự thân.
Tăng trưởng với tín,
giới,
Với tuệ, thí, nghe nhiều,
Vị trì giới như vậy,
Vị nữ Thánh đệ tử,
Tự thân được kiên cố,
Ngay liền trong đời này
(V) (65) Nói Chuyện
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng
Phạm hạnh. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới, trả lời câu hỏi đề
cập đến từ câu chuyện về giới cụ túc, tự mình đầy
đủ định, trả lời câu hỏi được đề cập đến từ
câu chuyện về định cụ túc; tự mình đầy đủ tuệ, trả
lời câu hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về tuệ;
tự mình đầy đủ giải thoát, trả lời câu hỏi được
đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát; tự mình đầy
đủ giải thoát tri kiến, trả lời câu hỏi được đề cập
đến từ câu chuyện về giải thoát tri kiến.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng
Phạm hạnh.
(VI) (66) Ðời Sống
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo với đời sống (của mình) làm
gương cho các vị đồng Phạm hạnh. Thế nào là năm?
2. Ở đây, Tỷ-kheo tự mình đầy
đủ giới, trả lời câu hỏi được nói đến từ câu chuyện
về giới cụ túc... (như trên)... từ câu chuyện về giải
thoát tri kiến.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng, với đời sống của mình,
làm gương cho các vị đồng Phạm hạnh.
(VII) (67) Thần Thông (1)
1. - Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này
các Tỷ-kheo, tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp, được
chờ đợi là vị ấy được một trong hai quả, ngay trong hiện
tại được chánh trí, hay nếu có dư y, chứng được Bất
lai. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
tu tập thần túc câu hữu với dục định tinh cần hành, tu
tập thần túc câu hữu với tinh tấn định tinh cần hành,
tu tập thần túc câu hữu với tâm định tinh cần hành, tu
tập thần túc câu hữu với tư duy định tinh cần hành, và
thứ năm là tăng thượng tinh tấn.
Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các
Tỷ-kheo, tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp, được
chờ đợi là vị ấy được một trong hai quả: ngay trong hiện
tại được chánh trí, hay nếu có dư ý, chứng được Bất
lai.
(VIII) (68) Thần Thông (2)
1. - Trước khi Ta giác ngộ, này
các Tỷ-kheo, khi Ta chưa Chánh đẳng Chánh giác, còn là Bồ-tát,
Ta đã tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp. Thế nào
là năm?
2. Ta đã tu tập thần túc câu hữu
với dục định tinh cần hành, đã tu tập túc, câu hữu với
tinh tấn định tinh cần hành, đã tu tập thần túc câu hữu
với tâm định tinh cần hành, đã tu tập thần túc câu hữu
với tư duy định tinh cần hành, và thứ năm là tăng thượng
tinh tấn. Này các Tỷ-kheo, do Ta tu tập và làm cho sung mãn
các pháp với tăng thượng tinh tấn là thứ năm, tùy theo Ta
hướng tâm đến pháp nào cần được chứng ngộ với thắng
trí, để có thể chứng ngộ với thắng trí, Ta có thể đạt
đến pháp ấy, dầu thuộc hành xứ nào. Nếu Ta muốn, ta có
thể chứng được nhiều loại thần thông, tự thân có thể
đạt được phạm thiên giới. Ở đây ta có thể đạt đến
pháp ấy, dầu thuộc hành xứ nào. Nếu Ta muốn... do đoạn
tận các lậu hoặc ngay trong hiện tại với thắng trí, Ta
tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, tại đấy, Ta có thể đạt đến pháp
ấy, dầu thuộc hành xứ nào.
(IX) (69) Nhàm Chán (1)
1. - Có năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng
nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ,
Niết-bàn. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo trú quán bất tịnh trên thân, với tưởng ghê tớm
với các món ăn, với tưởng không hoan hỉ đối với tất
cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả hành, và
tưởng về chết, nội tâm khéo an trú.
Này các Tỷ-kheo, năm pháp này được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng nhàm
chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
(X) (70) Nhàm Chán (2)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến đoạn diệt
các lậu hoặc. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo trú quán bất tịnh trên thân, với tưởng ghê tởm
đối với các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối với
tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả hành,
với tưởng về chết, nội tâm khéo an trú.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến đoạn diệt các
lậu hoặc.
VIII. Phẩm Chiến
Sĩ
(I) (71) Tâm Giải Thoát Quả (1)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến tâm giải
thoát quả, tuệ giải thoát lợi ích. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
trú tùy quán bất tịnh trên thân, với tưởng ghê tởm trong
các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối với tất cả
thế giới, tùy quán vô thường đối với tất cả hành, với
tưởng về chết. Vị ấy nội tâm khéo an trú.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến tâm giải thoát
quả, tâm giải thoát lợi ích, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát lợi ích.
3. Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo
có tâm giải thoát và có tuệ giải thoát này các Tỷ-kheo,
vị ấy được gọi là Tỷ-kheo đã cất đi các vật chướng
ngại, đã lấp các thông hào, đã nhổ lên cột trụ, đã
mở tung các ổ khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống,
đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.
Và thế nào là Tỷ-kheo đã cất
đi các chướng ngại?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ vô minh, đã cắt đứt tận gốc rễ, làm cho
như thân cây tàla, làm cho không thể hiện hữu, không thể
sinh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
đã cất đi các vật chướng ngại.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Tỷ-kheo đã lấp các thông hào?
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo đã đoạn trừ tái sanh và sự luân chuyển sanh tử,
đã cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm
cho không thể hiện hữu, không thể tái sanh trong tương lai.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp các thông hào.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
vị Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ tham ái, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm
cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể hiện hữu, không
thể sanh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
vị Tỷ-kheo đã mở tung các ổ khóa?
7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt đứt tận
gốc rễ, đã làm cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể
hiện hữu, không thể tái sanh trong tương lai. Này các Tỷ-kheo,
như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các ổ khóa.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi
Tỷ-kheo là bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh
nặng xuống, không có gì hệ lụy?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ ngã mạn, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã
làm cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể hiện hữu,
không thể sanh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy
gọi Tỷ-kheo là bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không còn gì hệ lụy.
(II) (72) Tâm Giải Thoát Quả (2)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến tâm giải
thoát quả, tâm giải thoát lợi ích, tuệ giải thoát quả
và tuệ giải thoát lợi ích. Thế nào là năm?
2. Tưởng vô thường, tưởng khổ
trong vô thường, tưởng vô ngả trong khổ, tưởng đoạn tận,
tưởng ly tham.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến tâm giải thoát
quả, tâm giải thoát lợi ích, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát lợi ích.
3. Khi nào vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo,
có tâm giải thoát và tuệ giải thoát, này các Tỷ-kheo vị
ấy được gọi là Tỷ-kheo đã cất đi các vật chướng ngại,
đã lấp các thông hào, đã nhổ lên cột trụ, đã mở tung
các ổ khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.
Và thế nào là Tỷ-kheo đã cất
đi các vật chướng ngại?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ vô minh, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm
cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể hiện hữu, không
thể tái sanh trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
Tỷ-kheo đã cất đi các vật chướng ngại.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Tỷ-kheo đã lấp các thông hào?
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo đã đoạn trừ tái sanh và sự luân chuyển sanh tử,
đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây tàla,
đã làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong
tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo dã lấp các
thông hào.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo đã đoạn trừ tham ái, đã cắt đứt tận gốc rễ,
đã làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể hiện hữu,
không thể sanh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Tỷ-kheo đã mở tung các ổ khóa?
7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt đứt tận
gốc rễ, đã làm cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể
hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo,
như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các ổ khóa.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi
Tỷ-kheo là bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh
nặng xuống, không có gì hệ lụy?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đã đoạn trừ ngã mạn, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã
làm cho như thân cây tàla, đã làm cho không thể hiện hữu,
không thể sanh khởi trong tương lai. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo bậc Thánh đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh
nặng xuống, không có gì hệ lụy.
(III) (73) Sống Theo Pháp (1)
1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- "Sống theo pháp, sống theo pháp",
bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như thế
nào, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo là vị sống theo pháp?
2. - Ở đây, này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
học thông suốt pháp tức là Khế kinh, ứng tụng, Ký thuyết,
Phúng tụng, Không hỏi tự nói, Như thị thuyết, Bồn sanh,
Vị tằng hữu pháp, Trí giải hay Phương quảng. Vị ấy dùng
trọn cả ngày để học thuộc lòng pháp, bỏ phế sống độc
cư an tịnh, không nỗ lực chuyên chú vào nội tâm an chỉ.
Này Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo thông đạt nhiều kinh điển,
nhưng không sống theo pháp.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
thuyết pháp cho các người khác một cách rộng rãi như đã
được nghe, như đã được học thông suốt. Vị ấy dùng
trọn cả ngày để trình bày pháp cho các người khác, bỏ
phế sống độc cư an tịnh, không nỗ lực chuyên chú vào
nội tâm an chỉ. Này Tỷ-kheo, đấy gọi là Tỷ-kheo thuyết
trình nhiều, nhưng không sống theo pháp.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đọc tụng pháp một cách rộng rãi như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Vị ấy dùng trọn cả ngày để
tụng học, bỏ phế sống độc cư an tịnh, không nỗ lực
chuyên chú vào nội tâm an chỉ. Này Tỷ-kheo, đây gọi là
Tỷ-kheo đọc tụng nhiều, nhưng không sống theo pháp.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
với tâm tùy tiện, với ý tùy quán pháp như đã được nghe,
như đã được học thuộc lòng. Vị ấy dùng trọn cả ngày
suy tầm về pháp, bỏ phế sống độc cư an tịnh, không nỗ
lực chuyên chú vào nội tâm an chỉ. Này Tỷ-kheo, đây gọi
là Tỷ-kheo suy tâm nhiều, nhưng không sống theo pháp.
6. Ở đây, này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
học thuộc lòng pháp, tức là Khế kinh, ứng tụng, Ký thuyết,
Phúng tụng, Không hỏi tự nói, Như thị thuyết, Bổn sanh,
Vị tằng hữu pháp, Trí giải hay Phương quảng. Vị ấy không
dùng trọn cả ngày để học thuộc lòng pháp, không phế bỏ
sống độc cư an tịnh, nỗ lực chuyên chú vào nội tâm an
chỉ. Này Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống theo pháp.
7. Này Tỷ-kheo, như vậy ta đã thuyết
về học thuộc lòng nhiều, đã thuyết về thuyết trình nhiều,
đã thuyết về thuyết tụng nhiều, đã thuyết về suy tầm
nhiều, đã thuyết về sống theo pháp. Này Tỷ-kheo, điều
gì bậc Ðạo Sư cần phải làm cho các đệ tử vì hạnh phúc,
vì lòng thương tưởng, vì lòng từ khởi lên, các điều ấy,
Ta đã làm cho các Thầy. Này Tỷ-kheo, đây là những gốc cây,
đây là những căn nhà trống. Này Tỷ-kheo, hãy tu Thiền, chớ
có phóng dật, chớ có để về sau sẽ phải hối tiếc. Ðấy
là lời giáo giới của Ta cho các Thầy.
(IV) (74) Sống Theo Pháp (2)
1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- "Sống theo pháp, sống theo pháp",
bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như thế
nào, bạch Thế Tôn, là vị Thế Tôn sống theo pháp?
2. - Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
học thuộc lòng pháp, tức là Khế kinh, ứng tụng, Ký thuyết,
Phúng tụng, không hỏi tự nói, Như thị thuyết, Bốn sanh,
Vị tằng hữu pháp, Trí giải hay Phương quảng, nhưng không
rõ biết mục đích tối thượng với trí tuệ. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Tỷ-kheo học thuộc lòng nhiều, nhưng không sống
theo pháp.
3. Lại nữa, đây các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
thuyết pháp cho các người khác một cách rộng rãi như đã
được nghe, như đã học thuộc lòng, nhưng không rõ biết
mục đích tối thượng với trí tuệ. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là Tỷ-kheo, thuyết trình nhiều, nhưng không sống theo
pháp.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đọc tụng pháp một cách rộng rãi như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng, nhưng không rõ biết mục đích
tối thượng với trí tuệ. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
Tỷ-kheo đọc tụng nhiều, nhưng không sống theo pháp.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như
được nghe, như đã được học thuộc lòng, nhưng không rõ
biết mục đích tối thượng với trí tuệ. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Tỷ-kheo suy tầm nhiều nhưng không sống theo pháp.
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
học thuộc lòng pháp, tức là Khế kinh, ứng tụng, Ký thuyết,
Phúng tụng. Không hỏi tự nói, Như thị thuyết, Bổn sanh,
Vị tằng hữu pháp, Trí giải hay Phương quảng, và biết mục
đích tối thượng với trí tuệ. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là Tỷ-kheo sống theo pháp.
7. Này các Tỷ-kheo, như vậy Ta đã
thuyết về học thuộc lòng nhiều, đã thuyết về thuyết
trình nhiều, đã thuyết về đọc tụng nhiều, đã thuyết
về suy tầm nhiều đã thuyết về sống theo pháp. Này các
Tỷ-kheo, điều gì bậc Ðạo Sư cần phải làm cho các đệ
tử, vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng, vì lòng từ khởi
lên, các điều ấy, Ta đã làm cho các Thầy. Này các Tỷ-kheo,
đây là những gốc cây, đây là những căn nhà trống. Này
các Tỷ-kheo, hãy tu Thiền, chớ có phóng dật, chớ có để
về sau phải hối tiếc. Ðây là lời giáo giới của Ta cho
các Thầy.
(V) (75) Người Chiến Sĩ (1)
1. - Này các Tỷ-kheo, có năm hạng
chiến sĩ này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có
người chiến sĩ chỉ thấy bụi mù dấy lên đã chùn chân,
rủn chí, không còn can đảm, không có thể tham gia chiến trận.
Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người chiến
sĩ. Này các Tỷ-kheo, đây là người chiến sĩ thứ nhất có
mặt hiện hữu ở đời.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy
lên, nhưng khi thấy cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn
chí, không còn can đảm, không còn can đảm, không có thể
tham gia chiến trận. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là
một hạng người chiến sĩ ở đời. Này các Tỷ-kheo, đây
là hạng người chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu ở đời.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy
lên, chịu đựng cờ xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét,
liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể
tham gia chiến trận. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là
một hạng người chiến sĩ. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng
người chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu ở đời.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có hạng người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù
dấy lên, chịu đựng cờ xí dựng lên, chịu đựng tiếng
la hét, nhưng khi bị thương trong chiến trận, liền thất kinh,
thất đảm. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng
người chiến sĩ. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người chiến
sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu ở đời.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có hạng người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù
dấy lên, chịu đựng cờ xí dựng lên, chịu đựng tiếng
la hét, chịu đựng cuộc xáp chiến. Vị ấy, sau khi thắng
trận, dự phần vào chiến thắng, cầm đầu trong chiến thắng.
Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng chiến dĩ.
Ðây là hạng người chiến sĩ thứ năm, này các Tỷ-kheo,
có mặt, hiện hữu ở đời.
Năm hạng người chiến sĩ này,
này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.
7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, được
ví dụ với năm hạng chiến sĩ này, có năm hạng người có
mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo. Thế nào là năm?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi
thất bụi mù dấy lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn
can đảm, không có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh,
sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học
pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Thế nào là bụi
mù dấy lên đối với vị ấy? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo được nghe: "Tại một làng hay một thị trấn kia,
có người phụ nữ hay thiếu nữ đẹp đẽ, khả ái, làm
đẹp lòng người với sắc mặt đẹp thù thắng như hoa sen".
Khi được nghe vậy, vị ấy liền chùn chân, rủn chí, không
còn can đảm, không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh,
sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học
pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Ðây là nghĩa bụi
mù dấy lên đối với vị ấy.
Ví như, này các Tỷ-kheo, hạng người
chiến sĩ ấy, khi mới thấy bụi mù dấy lên, liền chùn chân,
rủn chí, không còn can đảm, không có thể tham dự chiến
trận. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như
ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng
người. Ðây là người, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với
hạng người chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện hữu giữa
các Tỷ-kheo.
9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có
Tỷ-kheo chịu đựng được bụi mù dấy lên, nhưng khi thấy
cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm,
không có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu
lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở
lui lại đời sống thế tục. Thế nào là cờ xí dựng lên
đối với vị ấy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không
có nghe: "Tại một làng hay thị trấn kia, có người phụ nữ
hay thiếu nữ đạp đẽ, khả ái, làm đẹp lòng người với
sắc mặt đẹp thù thắng như hoa sen", nhưng vị ấy tự mình
thấy một phụ nữ hay một thiếu nữ đẹp đẽ, khả ái,
làm đẹp lòng người với sắc mặt đẹp thù thắng như hoa
sen. Vị ấy, sau khi thấy người phụ nữ hay người thiếu
nữ ấy, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không
thể có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu
lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở
lui lại đời sống thế tục. Ðây là nghĩa cờ xí dựng lên
đối với vị ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, hạng người
chiến sĩ ấy chịu đựng được bụi mù dấy lên, nhưng khi
thấy cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn
can đảm, không có thể ra trận xáp chiến. Này các Tỷ-kheo,
Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy ở
đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người. Ðây là người,
này các Tỷ-kheo, được ví dụ với hạng người chiến sĩ
thứ hai có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ
xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét, liền chùn chân, rủn
chí, không còn can đảm, không có thể tiếp tục đời sống
Phạm hạnh, sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền
bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Thế nào
là tiếng la hét đối với vị ấy? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
một nữ nhân đi đến vị Tỷ-kheo tại ngôi rừng, dưới
một gốc cây hay tại ngôi nhà trống, cười nhạo Tỷ-kheo,
nói mơn trớn, nói cười lớn tiếng, cợt nhả. Tỷ-kheo bị
nữ nhân cười nhạo, nói mơn trớn, nói cười lớn tiếng,
cợt nhả, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không
có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ
sự hèn yếu trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui lại
đời sống thế tục. Ðây là nghĩa của tiếng la hét đối
với vị ấy.
Ví như người chiến sĩ ấy, này
các Tỷ-kheo, chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng
được cờ xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét, liền
chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể ra trận
xáp chiến. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống
như ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một
hạng người. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người được
ví dụ với người chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu giữa
các Tỷ-kheo.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ
xí dựng lên, chịu đựng được tiếng la hét, nhưng bị thương
trong khi xáp chiến lâm trận liền thất kinh thất đảm. Thế
nào là xáp chiến lâm trận đối với vị ấy? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, khi đi đến ngôi rừng, đi đến gốc cây, hay
đi đến ngôi nhà trống, một nữ nhân đến Tỷ-kheo ấy,
ngồi sát một bên, nằm sát một bên, vuốt ve mơn trớn. Tỷ-kheo
ấy được nữ nhân ngồi sát một bên, nằm sát một bên,
được vuốt ve mơn trớn, không từ bỏ học tập, không biểu
lộ sự yếu kém trong học tập, hành dâm (với nữ nhân).
Ðây là nghĩa xáp chiến lâm trận đối với vị ấy. Ví như
người chiến sĩ ấy, này các Tỷ-kheo, chịu đựng được
bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên, chịu
đựng được tiếng la hét, nhưng khi lâm trận xáp chiến,
bị thương, thất kinh, thất đảm. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên
bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này
các Tỷ-kheo, là một hạng người. Này các Tỷ-kheo, đây là
hạng người được ví dụ với người chiến sĩ thứ tư
có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.
12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ
xí dựng lên, chịu đựng được tiếng la hét, chịu đựng
được xáp chiến lâm trận. Vị ấy sau khi chiến thắng chiến
trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng
hàng đầu trong trận chiến ấy. Thế nào là sự chiến thắng
trong chiến trận đối với vị ấy? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
khi vị Tỷ-kheo đi đến ngôi nhà rừng, đi đến gốc cây,
hay đi đến ngôi nhà trống, có nữ nhân đi đến vị ấy,
ngồi xuống sát một bên, nằm sát một bên, vuốt ve mơn trớn.
Vị ấy, khi được nữ nhân ngồi sát một bên, nằm sát một
bên, vuốt ve mơn trớn, liền gỡ mình ra, gỡ thoát ra, và
ra đi chỗ nào mình muốn.
Và vị ấy đi đến một chỗ trống
trải, khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe đá, hang núi, nghĩa
địa, cao nguyên, ngoài trời, đống rơm. Rồi vị ấy đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi
kiết già, lưng thẳng và để niệm trước mặt. Vị ấy,
sau khi đoạn tận tham, an trú với tâm ly tham, gột sạch tâm
khỏi tham, sau khi đoạn tận sân, an trú với tâm ly sân, có
lòng thương tưởng đến tất cả loài hữu tình và chúng
sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận; sau khi đoạn tận hôn trầm
thụy miên, an trú với tâm ly thụy miên hôn trầm, với tưởng
ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sách tâm khỏi hôn trầm
thụy miên; sau khi đoạn tận trạo cử hối quá, an trú không
trạo cử, nội tâm tịch tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo
cử hối quá; sau khi đoạn tận nghi, an trú với tâm vượt
khỏi nghi ngờ, không còn nghi hoặc, gột sạch tâm khỏi nghi
ngờ đối với các thiện pháp. Vị ấy, sau khi đoạn tận
năm triền cái này, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu
ớt trí tuệ, ly dục, ly các pháp bất thiện... chứng đạt
và an trú sơ Thiền... an trú Thiền thứ tư.
Vị ấy với tâm định tĩnh, thanh
tịnh, trong sáng, không cấu uế, ly các tùy phiền mão, nhu
nhuyến, kham nhẫn, kiên trì, bất động, hướng tâm về trí
đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy như thật rõ biết: "Ðây
là Khổ"; như thật rõ biết: "Ðây là Khổ tập"; như thật
rõ biết: "Ðây là khổ diệt"; như thật rõ biết: "Ðây là
con Ðường đưa đến khổ diệt"; như thật rõ biết: "Những
pháp này là những lậu hoặc"; như thật rõ biết: "Ðây là
lậu hoặc tập khởi" như thật rõ biết: "Ðây là lậu hoặc
đoạn diệt". Như thật rõ biết: "Ðây là con đường đưa
đến lậu hoặc đoạn diệt". Do vị ấy biết như vậy, thấy
như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được
giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô
minh lậu. Trong sự giải thoát trí khởi lên: "Ta đã được
giải thoát". Vị ấy rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, các việc nên làm đã làm, nay không còn trở lui trăng
thái này nữa". Ðây là sự chiến thắng trong trận chiến
đối với vị ấy.
Ví như, này các Tỷ-kheo, người
chiến sĩ chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng
được cờ xí dựng lên, chịu đựng được các tiếng la
hét, chịu đựng được sự xáp chiến. Vị ấy, sau khi chiến
thắng chiến trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị
ấy vẫn đứng hàng đầu trong trận chiến ấy. Này các Tỷ-kheo,
Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là một hạng người. Này các Tỷ-kheo, đấy
là hạng người được ví dụ với người chiến sĩ thứ
năm có mặt, hiện hữu ở đời.
Những người này, này các Tỷ-kheo,
được ví dụ với năm chiến sĩ có mặt, hiện hữu ở giữa
các vị Tỷ-kheo.
(VI) (76) Người Chiến Sĩ (2)
- Có năm người chiến sĩ này, này
các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có
người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia
vào trận chiến ác liệt. Người ấy trong trận chiến ấy
nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy
nỗ lực và hăng hái như vậy, đánh người ấy và áp đảo
người ấy. Như vậy, ở đây này các Tỷ-kheo, có hạng người
chiến sĩ như vậy. Ðây là hạng chiến sĩ thứ nhất có mặt,
hiện hữu ở đời.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có hạng người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung
và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận
chiến ấy, nỗ lực, hăng hái. Nhưng các người khác làm cho
người ấy bị thương, khiêng người ấy đi, chở người
ấy đến các bà con. Khi chở người ấy đi và chưa đến
các bà con, người ấy mệnh chung ở giữa đường. Ở đây,
này các Tỷ-kheo, có một hạng chiến sĩ như vậy. Ðây là
hạng chiến sĩ thứ hai, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu
ở đời.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có hạng người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung
và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận
chiến ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác làm cho
người ấy bị thương và khiêng người ấy đi, chở người
ấy đến các bà con. Và những người bà con săn sóc và nuôi
dưỡng người ấy. Người ấy, trong khi được các người
bà con săn sóc và nuôi dưỡng, bị mệnh chung vì vết thương
ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng người chiến
sĩ như vậy. Ðây gọi là hạng chiến sĩ thứ ba có mặt,
hiện hữu ở đời.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên,
tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận chiến
ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác làm cho người
ấy bị thương, và khiêng người ấy đi, chở người ấy
đến các người bà con. Và những người bà con nuôi dưỡng
và săn sóc người ấy. Người ấy, trong khi được các người
bà con săn sóc và nuôi dưỡng, được chữa lành các vết
thương ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chiến
sĩ như vậy. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng chiến sĩ thứ
tư có mặt, hiện hữu ở đời.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở
đây có hạng chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên,
tham gia vào chiến trận ấy, chiến thắng trong chiến trận,
vị ấy vẫn đứng hàng đầu trong chiến trận ấy. Ở đây,
này các Tỷ-kheo, có hạng chiến sĩ như vậy. Này các Tỷ-kheo,
đây là hạng chiến sĩ thứ năm có mặt, hiện hữu ở đời.
Năm hạng chiến sĩ này, này các
Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.
7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có
những hạng người được ví dụ với năm hạng chiến sĩ
này có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo. Thế nào là
năm?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, một
Tỷ-kheo sống dựa vào ngôi làng hay thị trấn. Vị ấy, vào
buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn để
khất thực, không phòng hộ thân, không phòng hộ lời, không
phòng hộ tâm, niệm không an trú, các căn không được bảo
vệ. Vị ấy ở đấy thấy một nữ nhân ăn mặc không tề
chỉnh, ăn mặc không kín đáo. Ðược thấy nữ nhân ăn mặc
không tề chỉnh, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn công
tâm vị ấy. Tâm bị tham dục tấn công, không từ bỏ học
tập, không biểu lộ sự yếu kém trong học pháp, vị ấy
rơi vào hành dâm.
Ví như người chiến sĩ ấy, này
các Tỷ-kheo, cầm gươm và mâu, đeo cung và tên tham gia vào
trận chiến ác liệt. Vị ấy trong trận chiến ấy nỗ lực
hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ lực
hăng hái như vậy, đánh người ấy và áp đảo người ấy.
Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ
ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng người như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người được ví dụ với
hạng chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.
9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống dựa vào một làng hay thị trấn. Vị ấy, vào buổi
sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào làng ấy hay thị trấn ấy
để khất thực, với thân không phòng hộ, với lời nói không
phòng hộ, với tâm không phòng hộ, với niệm không an trú,
với các căn không được bảo vệ. Ở đây, vị ấy thấy
một nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo.
Ðược thấy nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không
kín đáo, tham dục tấn công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm
bị tham dục tấn công nên thân bị thiêu cháy, tâm bị thiêu
cháy. Vị ấy nghỉ: "Ta hãy đi về khu vườn (chỗ Tăng ở)
báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục
tràn ngập, bị tham dục ám ảnh, tôi không có thể tiếp tục
đời sống Phạm hạnh, tôi biểu lộ sự yếu kém trong học
tập, từ bỏ học pháp, tôi trở về với đời sống thế
tục". Vị ấy, trên con đường đi đến khu vườn, còn ở
giữa đường, biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ
học pháp, trở về đời sống thế tục.
Ví như, này các Tỷ-kheo, người
chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận
chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận chiến ấy, nỗ lực hăng
hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ lực hăng
hái như vậy, làm cho người ấy bị thương, khiêng người
ấy đi, chở người ấy, và đưa người ấy đến các bà
con, người ấy mệnh chung giữa đường. Này các Tỷ-kheo,
Ta tuyên bố này giống với ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
có một hạng người như vậy. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng
người được ví dụ với người chiến sĩ thứ hai có mặt,
hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo sống dựa vào một làng hay một thị trấn. Vị ấy
vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn
ấy để khất thực, thân không phòng hộ, lời nói không phòng
hộ, tâm không phòng hộ, niệm không an trú, các căn không
được bảo vệ. Vị ấy ở đấy thấy nữ nhân ăn mặc không
tề chỉnh, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn công vị
ấy. Vị ấy với tham dục bị tấn công, nên thân bị thiêu
cháy, tâm bị thiêu cháy. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy đi
đến khu vườn báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả,
tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham dục ám ảnh. Tôi không
thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu hiện sự
yếu kém trong học tập, tôi từ bỏ học pháp, sẽ trở về
với đời sống thế tục". Các vị đồng Phạm hạnh giáo
giới, khuyên bảo như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn đã nói:
"Các dục vị ngọt ít, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại
ở đây nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như một
khúc xương, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây nhiều
hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như miếng thịt, khổ
nhiều, não nhiều, nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục
được Thế Tôn ví dụ như bó đuốc bằng cỏ, khổ nhiều,
não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục
được Thế Tôn ví dụ như một hố than hừng, khổ nhiều,
não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục
được Thế Tôn ví dụ như một cơn mộng, khổ nhiều, não
nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được
Thế Tôn ví dụ như vật dụng mượn dùng, khổ nhiều, não
nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được
Thế Tôn ví dụ như quả của cây, khổ nhiều, não nhiều,
sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế
Tôn ví dụ như lò thịt, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại
ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như
cây gậy nhọn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây
lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như đầu
rắn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều
hơn". Tôn giả hãy tìm sự thoải mái trong Phạm hạnh! Tôn
giả chớ biểu hiện sự yếu kém trong học tập, từ bỏ
học pháp và trở lui đời sống thế tục".
Vị ấy được các đồng Phạm
hạnh giáo giới như vậy, khuyên bảo như vậy, liền nói như
sau: "Này các Hiền giả, dầu cho Thế Tôn có nói các dục
ngọt ít, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại
nhiều hơn, nhưng tôi có thể tiếp tục sống Phạm hạnh.
Sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học
pháp, tôi sẽ trở về đời sống thế tục". Sau khi biểu
lộ sự yếu kém trong học tập, sau khi từ bỏ học pháp,
vị ấy trở lui đời sống thế tục.
Ví như, này các Tỷ-kheo, người
chiến sĩ ấy, sau khi cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham
gia vào trận chiến khốc liệt. Vị ấy, trong chiến trận
ấy, nỗ lực, hăng hái. Nhưng các người khác trong khi có
nỗ lực, hăng hái như vậy, làm cho người bị thương, khiêng
người ấy đi, chở người ấy, và đưa người ấy đến
các người bà con. Các người bà con săn sóc nuôi dưỡng người
ấy. Người ấy, tuy được các người bà con săn sóc nuôi
dưỡng nhưng bị mệnh chung vì vết thương ấy. Này các Tỷ-kheo,
Ta tuyên bố người này được ví như ví dụ ấy. Ở đây,
này các Tỷ-kheo, có hạng người như vậy. Này các Tỷ kheo,
đây là hạng người được ví dụ với người chiến sĩ
thứ ba có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống dựa vào làng hay thị trấn. Vị ấy vào buổi sáng đắp
y, cầm bát, đi vào ngôi làng hay thị trấn ấy để khất
thực, với thân không phòng hộ, với lời không phòng hộ,
với tâm không phòng hộ, với niệm không an trú, với các
căn không được bảo vệ. Vị ấy ở đấy, thấy nữ nhân
ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo. Sau khi thấy
nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo,
tham dục tấn công vị ấy. Vị ấy với tâm bị tham dục
tấn công, nên thân bị thiêu cháy, tâm bị thiêu đốt. Vị
ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy đi đến khu vườn, báo tin cho
các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục tràn ngập,
bị tham bị tham dục ám ảnh. Tôi không thể tiếp tục đời
sống Phạm hạnh. Tôi tuyên bố sự yếu kém trong học tập,
từ bỏ học pháp, trở về với đời sống thế tục". Vị
ấy đi đến khu vườn, báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền
giả, tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham dục ám ảnh. Tôi
không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh; sau khi biểu lộ
sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, tôi trở về
với đời sống thế tục". Các vị đồng Phạm hạnh giáo
giới khuyên bảo như sau: "Này hiền giả, Thế Tôn đã nói:
"Các dục ngọt ít, đắng nhiều, não nhiều, sự nguy hại
ở đây lại nhiều hơn... Các dục được Thế Tôn ví như
đầu rắn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại
nhiều hơn". Tôn giả hãy tìm sự thoải mái trong Phạm hạnh.
Hiền giả chớ biểu lộ sự kém trong học tập, từ bỏ học
pháp và trở lui đời sống thế tục".
Vị ấy được các đồng giáo giới
ví như vậy, khuyên bảo như vậy, nói như vầy: "Thưa các
Hiền giả, tôi sẽ nỗ lực. Thưa các Hiền giả, tôi sẽ
cố gắng. Thưa các Hiển giả, tôi sẽ sống thoải mái. Nay
tôi không biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học
pháp, trở lui về đời sống thế tục".
Ví như, này các Tỷ-kheo, người
chiến sĩ ấy cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào
trận chiến ác liệt. Vị ấy trong trận chiến ấy, nỗ lựa
hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ lực
hăng hái như vậy, làm cho người ấy bị thương, khiêng người
ấy đi, chở người ấy và đưa người ấy đến các bà con.
Các người bà con săn sóc người ấy, nuôi dưỡng người
ấy. Người ấy, nhờ các bà con săn sóc nuôi dưỡng, được
chữa lành khỏi vết thương. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo,
người này giống như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
có hạng người như vậy. Người này, này các Tỷ-kheo, được
ví dụ với chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu giữa các
vị Tỷ-kheo.
12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống dựa vào một làng hay một thị trấn. Vị ấy vào buổi
sáng đắp y, cầm bát y, vào làng hay thị trấn ấy để khất
thực, với thân được phòng hộ, với lời được phòng hộ,
với tâm được phòng hộ, với niệm được an trú, với các
căn được bảo vệ. Vị ấy khi mắt thấy sắc, không nắm
giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên
nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái
ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế
ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ
trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi
nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy
không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, khiến ý căn không được chế ngự,
khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị
Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành
sự hộ trì ý căn.
Vị ấy, sau bữa ăn, trên con đường
khất thực trở về, đi đến một chỗ sàng tọa trống trãi,
khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang núi, bãi tha ma,
cao nguyên, ngoài trời, đống rơm. Vị ấy đi đến khu rừng,
hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-gà,
lưng thẳng, để niệm trước mặt. Vị ấy đoạn tận tham
ở đời, an trú với tâm ly tham... chứng đạt và an trú sơ
Thiền... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy với
tâm định tĩnh, trong sáng, không cấu uế, các phiền não được
đoạn trừ, nhu nhuyến, kham nhẫn, kiên trì, bất động, hướng
tâm về trí đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy như thật rõ
biết: "Ðây là khổ", như thật rõ biết: "Ðây là khổ tập",
như thật rõ biết: "Ðây là khổ diệt", như thật rõ biết:
"Ðây là con đường đi đến khổ diệt... không còn trở lui
trạng thái này nữa".
Ví như, này các Tỷ-kheo, người
chiến sĩ ấy cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào
trận chiến ác liệt. Người ấy, sau khi chiến thắng trận
ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng đầu
trong chiến trận ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người
này giống như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một
hàng người như vậy. Ðây là hạng người được ví dụ
với chiến sĩ thứ năm, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, có năm hạng người
được ví dụ với năm người chiến sĩ này, có mặt, hiện
hữu giữa các vị Tỷ-kheo.
(VIII) (77) Sợ Hãi Trong Tương
Lai (1)
1. - Này các Tỷ-kheo, do quán thấy
năm sợ hãi trong tương lai này, thật là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống ở rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần
để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc
những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống ở rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong
rừng. Khi ta sống một mình trong rừng, con rắn có thể cắn
ta, con bò cạp có thể cắn ta, con rít có thể cắn ta. Do vậy,
ta có thể mệnh chung. Như vậy là chướng ngại cho ta. Vậy
ta hãy cố gắng tinh tấn để chứng đạt những gì chưa chứng
đạt, để chứng đạt những gì chưa chứng đắc, để chứng
ngộ những gì chưa chứng ngộ".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ nhất này về tương lai, thật là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống ở trong rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh
cần để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng
đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì
chưa chứng ngộ.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống ở trong rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình
trong rừng. Khi ta sống một mình trong rừng, ta có thể vấp
ngã và té xuống, cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn,
hay mật có thể làm ta khuấy động, hay niêm dịch (đàm) có
thể làm ta khuấy động, các gió như kiếm có thể làm ta
khuấy động, do vậy ta có thể mệnh chung. Như vậy là chướng
ngại cho ta. Vậy ta hãy hăng hái, cố gắng để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa
chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ hai này về tương lai, thật là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống ở rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần
để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc
những gì chứa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống ở rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong
rừng. Sống một mình trong rừng, ta chung sống với các loài
thú nguy hiểm, như sư tử, cọp, báo, gấu, dã can. Chúng có
thể đoạt mạng sống của ta, có thể làm ta mệnh chung. Như
vậy là một sự chướng ngại cho ta. Vậy ta hãy hăng hái
tinh cần để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để
chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những
gì chưa chứng ngộ".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ ba này về tương lai, thật là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống ở rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc
những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống ở rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong
rừng. Trong khi ta sống một mình trong rừng, ta chung sống với
các loài ăn trộm, ăn cắp đã hành nghề. Chúng có thể đoạt
mạng sống của ta, chúng có thể làm ta mạng chung và như
vậy là một chướng ngại cho ta. Vậy ta hãy hăng hái tinh
cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng
đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì
chưa chứng ngộ".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ tư này về tương lai, thật là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống ở rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc
những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống ở rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình ở trong
rừng. Ở trong rừng có những loài phi nhân nguy hiểm, chúng
có thể đoạt mạng sống của ta làm ta mệnh chung, như vậy
là một chướng ngại cho ta. Vậy ta hãy hăng hái tinh cần
để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những
gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ năm này về tương lai, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo
sống ở rừng, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm
sợ hãi về tương lai này, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo
sống ở rừng chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng
đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ.
(VIII) (78) Sợ Hãi Trong Tương
Lai (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, do quán thấy
năm sự sợ hãi về tương lai này, thật là vừa đủ để
Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng
đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa
chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Thế nào
là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
quán sát như sau: "Nay ta còn trẻ, niên thiếu, còn thanh niên,
tóc đen nhánh, trong buổi thanh xuân, trong sơ kỳ tuổi đời.
Nhưng rồi đến thời già sẽ xúc chạm thân này. Khi đã già
yếu, và bị già chinh phục, thật không dễ gì để tác ý
đến giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ gì để
sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước
khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng
thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời
ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng
đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa
chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, có bị già,
ta sẽ sống được thoải mái".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ nhất này về tương lai, như vậy là vừa đủ để
Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt
đến... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay ta ít bệnh, ít não, sự tiêu
hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung
bình, hợp với tinh tấn, nhưng rồi đến thời bệnh sẽ xúc
chạm thân này. Khi đã bị bệnh và bị bệnh chinh phục, thật
không dễ gì tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật
không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên
xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng
ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần
trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa
chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng
ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái
ấy, dầu có bị bệnh, ta sẽ sống được thoải mái".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ hai này về tương lai, như vậy là vừa đủ để
vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để
đạt đến... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay không có đói kém, được mùa,
đồ ăn khất thực dễ kiếm được, thật dễ dàng để nuôi
sống bằng khất thực nỗ lực. Nhưng rồi đến thời có
nạn đói, mất mùa, đồ ăn khất thực nỗ lực được, không
dễ gì nuôi sống bằng khất thực nỗ lực. Và những người
bị nạn đói sẽ dời đến chỗ nào được nhiều đồ ăn;
tại đấy, phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn
tạp. Khi phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn
tạp, thật không dễ gì để tác ý đến giáo pháp của các
đức Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ
rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến
với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta
hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng
đạt những gì chưa chứng đạt... để chứng ngộ những
gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, có
bị đói kém, ta sẽ sống được thoải mái".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ ba này về tương lai, như vậy là vừa đủ để vị
Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đạt
đến... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
quán sát như sau: "Nay các loài Người sống với nhau thuận
hòa, hoan hỷ với nhau, không cãi lộn nhau, hòa hợp như nước
với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt ái kính. Nhưng rồi
đến thời có sự sợ hãi về nạn cướp rừng, dân chúng
trong nước leo lên xe để đi trốn tại nào có sự sợ hãi,
dân chúng đi động đến chỗ có sự an ổn. Tại đấy, phải
sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp, thật không
dễ với quần chúng, sống với hỗn tạp, thật không dễ
gì để tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật không
dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng..
Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không
đáng thích, không khả ý, ta phải hăng hái tinh cần trước
khi thời ấy đến để chứng đạt những gì chưa chứng đạt...
để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu
trạng thái ấy, có gặp sự sợ hãi, ta sẽ sống được thoải
mái".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ tư này về tương lai, như vậy là vừa đủ để
Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt
đến... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
quán sát như sau: " Nay chúng Tăng hòa hợp, cùng nhau hoan hỷ,
không tranh luận nhau, sống thoải mái cùng chung một lời dạy...
nhưng rồi đến thời chúng Tăng chia rẽ. Khi chúng Tăng chia
rẽ, thật không dễ gì để tác ý đến giáo pháp của các
đức Phật. Thật không dễ gì để sống tại các trú xứ
rừng núi, cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến
với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta
hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng
đạt những gì chưa chứng đạt... để chứng ngộ những
gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, chúng
Tăng có chia rẽ, ta sẽ sống được thoải mái".
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ
hãi thứ năm này về tương lai, như vậy là vừa đủ để
vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để
đạt đến... chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm
sợ hãi này về tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo
sống không phóng, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những
gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đạt,
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.
(IX) (79) Sợ Hãi Trong Tương Lai
(3)
1. - Có năm sợ hãi về tương lai
này, này các Tỷ-kheo, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi
trong tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng,
sau khi rõ biết, cần phải tinh tấn đoạn trừ chúng. Thế
nào là năm?
2. Này các Tỷ-kheo, sẽ có những
vị Tỷ-kheo trong tương lai, thân không tu tập, giới không
tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không
tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu
tập, nếu họ thọ đại giới cho các người khác, họ sẽ
không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng
thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở
thành những người thân không tu tập, giới không tu tập,
tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, họ
sẽ thọ đại giới cho các người khác, họ không có thể
huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm,
trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những
người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu
tập, tuệ không tu tập. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do Pháp
ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên Pháp
bị ô nhiễm.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ nhất về tương lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh
khởi trong tương lai; các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết
chúng. Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn trừ chúng.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các
Tỷ-kheo trong tương lai sẽ trở thành những người thân không
tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu
tập, họ làm y chỉ sư cho các người khác. Họ không có thể
huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm,
trong tăng thượng tuệ. những người ấy sẽ trở thành những
người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu
tập, tuệ không tu tập. Các người ấy, do thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, lại
làm y chỉ sư cho những người khác, họ không có thể huấn
luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong
tăng thượng tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do Pháp ô nhiễm,
nên Luật bị ô nhiễm. Do Luật ô nhiễm, nên Pháp bị ô nhiễm.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự sợ
hãi thứ hai về tương lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh
khởi trong tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết
chúng. Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn trừ chúng.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các
Tỷ-kheo trong tương lai sẽ trở thành những người thân không
tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu
tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu
tập, tuệ không tu tập, khi họ thuyết về Thắng pháp hay
về Quảng thuyết (Trí giải luận), họ rơi vào hắc pháp,
không có thể giác ngộ rõ ràng. Này các Tỷ-kheo, đây là
do ô nhiễm Pháp, nên sanh ô nhiễm Luật; do ô nhiễm Luật,
nên sanh ô nhiễm Pháp.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ ba về tương lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi
trong tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận chúng.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ
có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không
tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không
tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu
tập, đối với các kinh tạng do Như Lai tuyên thuyết, thâm
sâu, ý nghĩa sâu kín, siêu thế, liên hệ đến không, khi các
kinh ấy được thuyết giảng, họ không có nghe, họ không
có lắng tai, họ không an trú tâm liễu giải, họ không nghĩ
rằng các kinh ấy cần phải học tập, cần phải học thuộc
lòng. Còn những kinh điển do các thi sĩ làm, những bài thi,
với những chữ văn hoa, với những câu văn hoa, thuộc ngoại
điển do các đệ tử thuyết, trong khi các kinh ấy được
thuyết giảng, họ sẽ lắng nghe, họ sẽ lóng tai, họ an trú
tâm liễu giải. Các pháp ấy, họ sẽ nghĩ cần phải học
tập, cần phải học thuộc lòng. Này các Tỷ-kheo, đây là
do Pháp ô nhiễm, nên Luật ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên
Pháp ô nhiễm.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ tư về tương lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi
trong tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận sợ hãi ấy.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ
có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không
tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không
tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu
tập nên các trưởng lão Tỷ-kheo sẽ sống đầy đủ, biếng
nhác dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng viễn ly,
không có hăng hái tinh tấn để chứng đạt những gì chưa
chứng đạt, để chứng đắc những đạt những gì chưa chứng
đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và quần
chúng về sau sẽ đi theo tà kiến của họ. Họ sẽ trở thành
những người sống đầy đủ, biếng nhác, dẫn đầu trong
thối đọa, từ bỏ gánh nặng, viễn ly, sẽ không hăng hái
tinh tấn để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để
chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những
gì chưa chứng ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do nhiễm ô
về Pháp, đưa đến nhiễm ô về Luật; do nhiễm ô về Luật,
đưa đến nhiễm ô về Pháp.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ năm về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ
sanh khởi trong tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ
biết chúng. Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn
để đoạn tận sợ hãi ấy.
Này các Tỷ-kheo, năm sợ hãi về
tương lai này, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõbiết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn
tận sự sợ hãi ấy.
(X) (80) Sự Sợ Hãi Trong Tương
Lai (4)
1. - Có năm sợ hãi về tương lai
này, hiện chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai,
các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi hoàn toàn
rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn tận sợ
hãi ấy.
2. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo
trong tương lai sẽ tham muốn các y tốt đẹp. Do họ tham muốn
các y tốt đẹp. Do họ tham muốn các y tốt đẹp, họ sẽ
từ bỏ các y nhặt nơi đống rác, họ sẽ từ bỏ các khu
rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng, họ sẽ đi
đến các làng, thị trấn, kinh đô vua chúa và sống tại các
chỗ ấy. Vì nhân y áo, họ sẽ rơi vào những hành vi tầm
cầu không thích hợp.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ nhất về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ
sanh khởi trong tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ
biết chúng. Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn
để đoạn trừ sợ hãi ấy.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những
Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các đồ ăn khất thực
ngon lành. Do họ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành,
họ sẽ từ bỏ nếp sống khất thực, từ bỏ các khu rừng,
các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các
làng, thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy,
tìm cầu các món ăn thượng vị, như với đầu lưỡi. Do
nhân đồ ăn khất thực, họ sẽ rơi vào nhiều hành động
tâm cầu không thích hợp.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ hai về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh
khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những
Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn sàng tọa tốt đẹp.
Do họ tham muốn các sàng tọa tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ
nếp sống dưới gốc cây, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các
vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng,
thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy. Vì nhân
sàng tọa, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu không
thích hợp.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ ba về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh
khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ
có những Tỷ-kheo trong tương lai sẽ sống liên hệ với Tỷ-kheo-ni,
các chánh học nữ, các Sa-di-ni. Khi sống liên hệ với Tỷ-kheo-ni,
chánh học nữ, Sa-di-ni, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi
là: Họ sẽ không thích thú sống Phạm hạnh, hay họ sẽ rơi
vào một trong những tội lỗi ô nhiễm, sẽ từ bỏ học pháp
và trở lui lại đời sống thế tục.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ tư về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi... để đoạn
trừ sợ hãi ấy.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ
có những Tỷ-kheo trong tương lai sống liên hệ với các người
có hệ lụy đến khu vườn, với các Sa-di. Khi sống liên hệ
với các người có hệ lụy đến khu vườn và với các Sa-di,
này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là họ sẽ sống và tận
hưởng các vật liệu cất chứa, và họ sẽ làm các thô tướng
đối với đất đai và đối với các sản phẩm trồng trọt.
Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi
thứ năm về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ
sanh khởi trong tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ
biết chúng. Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải
tinh tấn để đoạn tận sự sợ hãi ấy.
Năm sự sợ hãi về tương lai này,
này các Tỷ-kheo, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi
trong tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận những sợ hãi ấy.
IX. Phẩm Trưởng
Lão
(I) (81) Khả Ái
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không
được tôn trọng, không được làm gương để tu tập. Thế
nào là năm?
2. Bị tham ái bởi những gì khả
ái, bị hiềm hận bởi những gì đáng hiềm hận, bị si mê
bởi những gì đáng si mê, bị phẫn nộ bởi những gì đáng
phẫn nộ, bị say đắm bởi những gì đáng say đắm. Thành
tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng Lão đối
với các vị đồng Phạm hạnh không được ái mộ, không
được ưa thích, không được tôn trọng, không được làm
gương để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm
hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
4. Không bị tham bởi những gì khả
ái, không bị hiềm hận bởi những gì đáng hiềm hận, không
bị si mê bởi những gì đáng si mê, không bị phẫn nộ bởi
những gì đáng phẫn nộ, không bị say đắm bởi những gì
đáng say đắm. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
Trưởng Lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái
mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương
để tu tập.
(II) (82) Ly Tham
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không
được tôn trọng, không được làm gương để tu tập. Thế
nào là năm?
2. Không ly tham, không ly sân, không
ly si, hư ngụy và não hại.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không
được tôn trọng, không được làm gương để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm
hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
4. Ly tham, ly sân, ly si, không hư
ngụy và không não hại. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh
được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được
làm gương để tu tập.
(III) (83) Lừa Ðảo
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không
được tôn trọng, không được làm gương để tu tập. Thế
nào là năm?
2. Lừa đảo, siễm nịnh (hư đàm),
hiện tướng (gợi ý), gièm pha, lấy lợi cầu lợi. Thành
tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão
đối với các vị đồng Phạm hạnh không được ái mộ,
không được ưa thích, không được tôn trọng, không được
làm gương để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng,
được làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
4. Không lừa đảo, không siễm nịnh,
không hiện tướng, gièm pha, không lấy lợi cầu lợi. Thành
tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão
đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ, được
ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(IV) (84) Lòng Tin
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không
được tôn trọng, không được làm gương để tu tập. Thế
nào là năm?
2. Không tín, không hổ thẹn, không
biết sợ, biếng nhác và ác tuệ. Thành tựu năm pháp này,
này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị
đồng Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích,
không được tôn trọng, không được làm gương để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm
hạnh được ái mộĩ, được ưa thích, được tôn trọng,
được làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
4. Có lòng tin, có hổ thẹn, có
biết sợ, tinh cần, tinh tấn và có tuệ. Thành tựu năm pháp
này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với
các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ, được ưa thích,
được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(V) (85) Không Kham Nhẫn
(1-4)... (Như kinh trên, chỉ khác
về năm pháp, đó là: không kham nhẫn đối với các sắc,
không kham nhẫn đối với các tiếng, không kham nhẫn đối
với các hương, không kham nhẫn đối với các vị, không kham
nhẫn đối với các xúc. Còn về năm thiện pháp là kham nhẫn
đối với các sắc... các tiếng... các hương... các vị và
các xúc).
(VI) (86) Vô Ngại Giải
- Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm
hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
Ðạt được nghĩa vô ngại giải,
đạt được pháp vô ngại giải, đạt được từ vô ngại
giải, đạt được biện tài vô ngại giải, đối với các
sự việc, các vị đồng Phạm hạnh cần phải làm, hoặc
lớn hay nhỏ, vị ấy thiện xảo, không có biếng nhác, thành
tựu trí phương tiện. Ở đây vừa đủ để làm, vừa đủ
đến khiến người làm.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh được ái mộĩ, được ưa thích, được tôn trọng,
được làm gương để tu tập.
(VII) (87) Giới
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng,
được làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
2. Có giới, sống được bảo vệ
với sự bảo vệ của giới bổn, đầy đủ oai nghi chánh
hạnh, thấy sự sợ hãi trong các tội nhỏ nhiệm, chấp nhận
và học tập các học pháp, nghe nhiều, thọ trì điều được
nghe, tích tập điều được nghe. Các pháp nào sơ thiện, trung
thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm
hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị
ấy đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều
lần, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến; thiện
ngôn dùng lời thiện ngôn, lời nói tao nhã, ý nghĩa minh bạch,
giọng nói không bập bẹ, phều phào, giải thích nghĩa lý
minh xác, chứng được không khó khăn, chứng được không
mệt nhọc, chứng được không phí sức bốn Thiền, thuộc
tăng thượng tâm, đem đến hiện tại lạc trú. Do đoạn tận
các lậu hoặc, vị ấy tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm
hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được
làm gương để tu tập.
(VIII) (88) Vị Trưởng Lão
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại bất hạnh cho đa
số, đem lại không an lạc cho đa số, đem lại không lợi
ích, bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người. Thế
nào là năm?
2. Trưởng lão là bậc kỳ cựu,
xuất gia đã lâu ngày, được nhiều người biết đến, có
danh vọng, được một số đông người tại gia, xuất gia
đoanh vây, nhận được các vật dụng cần thiện như y, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc nghe
nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được
nghe. Các pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã nghe nhiều, đã nắm
giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quan sát,
khéo thành tựu, nhờ chánh kiến. Vị ấy có tà kiến, có
tri kiến điên đảo. Vị ấy làm cho nhiều người từ bỏ
diệu pháp, chấp nhận phi diệu pháp. Vì Tỷ-kheo là bậc kỳ
cựu, xuất gia đã lâu ngày, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy. Vì vị Trưởng lão được nhiều người biết đến,
gia đoanh vây, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vì rằng,
Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật dụng cần thiết
như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh,
nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vì rằng Tỷ-kheo là
bậc nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều
được nghe, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy.
Thành tựu năm pháp này, Tỷ-kheo
Trưởng lão đem lại bất hạnh cho đa số, đem lại không
an lạc cho đa số, đem lại không lợi ích, bất hạnh, đau
khổ cho chư Thiên và loài Người.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa
số, đem lại an lạc cho đa số, đem lại lợi ích, hạnh phúc,
an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là năm?
4. Trưởng lão là bậc kỳ cựu,
xuất gia đã lâu ngày, được nhiều người biết đến, có
danh vọng, được một số đông người tại gia, xuất gia
đoanh vây, nhận được các vật dụng cần thiết như y, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc nghe
nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được
nghe. Các pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh, hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã nghe nhiều, đã nắm
giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quan sát,
khéo thành tựu nhờ chánh kiến. Vị ấy có chánh kiến, không
có tri kiến điên đảo. Vị ấy làm cho nhiều người từ
bỏ phi diệu pháp, chấp nhận diệu pháp. Vị Tỷ-kheo Trưởng
lão là bậc kỳ cựu xuất gia đã lâu ngày, nhiều người
làm theo tri kiến vị ấy. Vị Tỷ-kheo Trưởng lão đã được
nhiều người biết đến, có danh vọng, được số đông người
tại gia xuất gia doanh vây, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy. Vì rằng Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật
dụng cần thiết như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vì
rằng Tỷ-kheo Trưởng lão là bậc nghe nhiều, thọ trì điều
được nghe, tích tập điều được nghe, nhiều người làm
theo tri kiến vị ấy.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa số,
đem lại an lạc cho đa số, đem lại lợi ích, hạnh phúc,
an lạc cho chư Thiên và loài Người.
(IX) (89) Vị Tỷ Kheo Hữu Học
(1)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
2. Ưa sự nghiệp, ưa đàm luận,
ưa ngủ, ưa có quần chúng, không quán sát tâm như đã được
giải thoát.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, khiến
Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
3. Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
4. Không ưa sự nghiệp, không ưa
đàm luận, không ưa ngủ, không ưa có quần chúng, quán sát
tầm như đã được giải thoát.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, không
khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
(X) (90) Vị Tỷ Kheo Hữu Học
(2)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học có nhiều công việc, có nhiều việc phải
làm, khéo léo trong công việc phải làm, từ bỏ độc cư Thiền
tịnh, không chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp
thứ nhất khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
hữu học suốt ngày làm những công việc nhỏ nhặt, từ bỏ
độc cư Thiền tịnh, không có chuyên chú vào nội tâm tịnh
chỉ. Ðây là pháp thứ hai khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối
chuyển.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
hữu học sống liên hệ nhiều với các vị tại gia và xuất
gia, hệ lụy với các sự việc tại gia không thích đáng,
từ bỏ độc cư Thiền tịnh, không chuyên chú vào nội tâm
tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ ba khiến Tỷ-kheo hữu học thối
chuyển.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đi vào làng quá sớm, từ giã làng quá muộn
từ bỏ độc cư Thiền tịnh, không chuyên chú vào nội tâm
tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ tư khiến vị Tỷ-kheo hữu học
thối chuyển.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đối với các câu chuyện nghiêm trang, khai
tâm như các câu chuyện về ít dục, câu chuyện về tri túc,
câu chuyện về viễn ly, câu chuyện về không hội họp, câu
chuyện về tinh cần, tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện
về định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện về giải thoát,
câu chuyện về giải thoát tri kiến. Các câu chuyện ấy, vị
ấy có được có khó khăn, có được có mệt nhọc, có được
có phí sức. Vị ấy từ bỏ độc cư Thiền tịnh, không chuyên
chú vào nội tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ năm khiến vị
Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
7. Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là
năm?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không có nhiều công việc, không có nhiều
việc phải làm, không khéo léo trong công việc phải làm, không
từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội tâm tịnh
chỉ. Ðây là pháp thứ nhất không khiến vị Tỷ-kheo hữu
học thối chuyển.
9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không suốt ngày làm những công việc nhỏ
nhặt, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội
tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ hai không khiến vị Tỷ-kheo
hữu học thối chuyển.
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không sống liên hệ nhiều với các vị
tại gia và xuất gia, không hệ lụy với các việc tại gia
không thích đáng, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên
chú vào nội tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ ba không khiến
vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không đi vào làng quá sớm, không từ giã
quá muộn, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào
nội tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ tư không khiến vị
Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đối với các câu chuyện nghiêm trang, khai
tâm, như câu chuyện về ít dục, câu chuyện về tri túc, câu
chuyện về viễn ly, câu chuyện về không hội họp, câu chuyện
về tinh cần tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện về
định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện về giải thoát, câu
chuyện về giải thoát tri kiến. Các câu chuyện ấy có được
không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào
nội tâm tịnh chỉ. Ðây là pháp thứ năm, này các Tỷ-kheo,
không đưa đến thối chuyển cho vị Tỷ-kheo hữu học.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, không
khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
X. Phẩm Kakudha
(I) (91) Ðầy Ðủ (1)
1. - Này các Tỷ-kheo, có năm đầy
đủ này. Thế nào là năm?
2. Tín đầy đủ, giới đầy đủ,
nghe đầy đủ, thí đầy đủ, tuệ đầy đủ.
Này các Tỷ-kheo, đây là năm đầy
đủ.
II (92) Ðầy Dủ (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, có năm đầy
đủ này. Thế nào là năm?
2. Giới đầy đủ, định đầy
đủ, tuệ đầy đủ, giải thoát đầy đủ, giải thoát tri
kiến đầy đủ.
Này các Tỷ-kheo, đây là năm đầy
đủ.
(III) (93) Trả Lời
1. - Này các Tỷ-kheo, có năm cách
trả lời về chánh trí này. Thế nào là năm?
2. Vì đần độn, vì ngu si, trả
lời về chánh trí; vì ác dục, vì bị dục chi phối, trả
lời về chánh trí, vì kiêu mạn, vì tâm tán loạn trả lời
về chánh trí; vì tăng thượng mạn, trả lời về chánh trí;
vì hoàn toàn chơn chánh, trả lời về chánh trí.
Này các Tỷ-kheo, có năm cách trả
lời về chánh trí này.
(IV) (94) Lạc Trú
1. - Này các Tỷ-kheo, có năm lạc
trú này. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất thiện, chứng đạt và an trú
Sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ, làm cho tịnh chỉ tầm và tứ... chứng đạt và an
trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư... do đoạn
tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí chứng ngộ, chứng đạt, và an trú vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát.
Này các Tỷ-kheo, những pháp này
là năm lạc trú.
(V) (95) Bất Ðộng
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không bao lâu thể nhập vào bất động. Thế
nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đạt được nghĩa vô ngại giải, đạt được pháp vô ngại
giải, đạt được từ vô ngại giải, đạt được biện
tài vô ngại giải, quán sát tâm như đã giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không bao lâu thể nhập vào bất động.
(VI) (96) Nghe Pháp
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thực hành Niệm hơi thở vô hơi thở
ra, không bao lâu thể nhập vào bất động. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
muốn không có nhiều, công việc không có nhiều, nuôi sống
dễ dàng, khéo tri túc với những nhu yếu ở đời, ăn uống
ít, không chuyên lo về bao tử; ít thụy miên, chuyên chú trong
giác tỉnh; nghe nhiều, thọ trì nhiều, tích lũy điều đã
nghe; các pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, tán thán Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh,
các pháp ấy, Tỷ-kheo đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi
nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu
nhờ chánh kiến; quán sát tâm như đã được giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thực hành Niệm hơi thở vô hơi thở ra,
không bao lâu thể nhập vào bất động.
(VII) (97) Nói Chuyện
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Niệm hơi thở vô hơi thở ra, không
bao lâu thể nhập vào bất động. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
muốn không có nhiều, việc làm không có nhiều, nuôi sống
dễ dàng, khéo tri túc với những nhu yếu ở đời; ăn uống
ít, không chuyên lo về bao tử; ít thụy miên, chuyên chú vào
giác tỉnh; đối với các câu chuyện nghiêm trang, khai tâm,
như câu chuyện về ít dục, câu chuyện về tri túc, câu chuyện
về viễn ly, câu chuyện về không hội họp, câu chuyện về
tinh cần tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện về định,
câu chuyện về tuệ, câu chuyện về giải thoát, câu chuyện
về giải thoát tri kiến, các câu chuyện ấy, vị ấy có được
không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức; vị ấy quán sát tâm như đã được giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo tu tập Niệm hơi thở vô hơi thở ra,
không bao lâu thể nhập vào bất động.
(VIII) (98) Rừng
1. - Thành tựu năm pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm cho sung mãn Niệm hơi thở vô hơi thở
ra, không bao lâu thể nhập vào bất động. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
muốn không có nhiều, việc làm không có nhiều, nuôi sống
dễ dàng, khéo tri túc với những nhu yếu ở đời; ăn uống
ít, không chuyên lo về bao tử, ít thụy miên, chuyên chú vào
giác tỉnh; sống ở trong rừng, sống tại các sàng tọa xa
vắng; quán sát tâm như đã được giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo làm cho sung mãn Niệm hơi thở vô hơi
thở ra, không bao lâu thể nhập vào bất động.
(IX) (99) Con Sư Tử.
1. - Con sư tử, này các Tỷ-kheo,
vào buổi chiều, từ hang đi ra, sau khi từ hang đi ra, nó duỗi
chân; sau khi nó duỗi chân, nó ngó xung quanh cả bốn phương;
sau khi nó ngó xung quanh cả bốn phương, ba lần nó rống tiếng
rống con sư tử; sau khi ba lần rống tiếng rống con sư tử,
nó ra đi tìm mồi. Nếu nó vồ bắt con voi, nó vồ bắt rất
cẩn thận, chu đáo, không phải không cẩn thận, chu đáo.
Nếu nó vồ bắt con thủy ngưu, nó vồ bắt rất cẩn thận,
chu đáo, không phải không cẩn thận, chu đáo. Nếu nó vồ
bắt con báo, nó vồ bắt rất cẩn thận, chu đáo, không phải
không cẩn thận, chu đáo. Nếu nó vồ bắt các con vật nhỏ
khác như thỏ hay mèo, nó vồ bắt rất cẩn thận, chu đáo,
không phải không cẩn thận, chu đáo. Vì cớ sao? "Mong rằng
uy lực của ta không có thất bại".
2. Con sư tử, này các Tỷ-kheo, là
đồng nghĩa với bậc A-la-hán Chánh Ðẳng Giác. Khi Như Lai
thuyết pháp cho hội chúng, tức là rống tiếng rống con sư
tử. Này các Tỷ-kheo, nếu Như Lai thuyết pháp cho các vị
Tỷ-kheo, Như Lai thuyết pháp hết sức cẩn thận, chu đáo,
không phải không cẩn thận, chu đáo. Nếu Như Lai thuyết pháp
cho các vị Tỷ-kheo Ni, Như Lai thuyết pháp hết sức cẩn thận,
chu đáo, không phải không cẩn thận, chu đáo. Nếu Như Lai
thuyết pháp cho các hàng nam cư sĩ, Như Lai thuyết pháp hết
sức cẩn thận, chu đáo, không phải không cẩn thận, chu đáo.
Nếu Như Lai thuyết pháp cho các hàng nữ cư sĩ, Như Lai thuyết
pháp hết sức cẩn thận, chu đáo, không phải không cẩn thận,
chu đáo. Nếu Như Lai thuyết pháp cho các hàng phàm phu , cho
các người bắt chim hay xin ăn, Như Lai thuyết pháp hết sức
cẩn thận, chu đáo, không phải không cẩn thận, chu đáo.
Vì cớ sao? Vì Như Lai là bậc tôn trọng Pháp, này các Tỷ-kheo,
là bậc tôn kính Pháp.
(X) (100) Kakudha
1. Một thời, Thế Tôn trú ở Kosambì,
tại khu vườn Ghosita. Lúc bấy giờ Kakudha, người Koliya, là
thị giả của Tôn giả Mahàmoggallàna vừa mệnh chung và sanh
ra với một thân do ý tạo, thân ấy với tự thể có được
(to rộng) ví như hai hay ba thửa ruộng làng ở Magadha. Vị
ấy, với tự thể như vậy, không làm cho tự mình hay làm
cho người khác bị bệnh. Rồi Thiên tử Kakudha đi đến thời
gian Mahàmoggallàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahàmoggallàna
rồi đứng một bên. Thiên tử Kakudha thưa với Tôn giả Mahàmoggallàna:
- Thưa Tôn giả, Devadatta có khởi
lên ý muốn như sau: "Ta sẽ lãnh đạo chúng Tăng". Với tâm
khởi lên như vậy, thưa Tôn giả, thần thông của Devadatta
bị thối thất.
Thiên tử Kakudha nói lên như vậy,
nói như vậy xong, đảnh lễ Tôn giả Mahàmoggallàna, thân phía
hữu hướng về ngài rồi biến mất tại chỗ. Rồi Tôn giả
Mahàmoggallàna đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Kakudha, người
xứ
