MỤC LỤC
Lời
tựa
Lời
đầu sách
PHẦN
THỨ NHẤT
Khái
niệm về con người
I
Danh nghĩa con người :
Con
người là một sinh vật
Con
người thuộc về loài động vật
Con
người là loài động vật cao hơn cả
II
Sự cấu tạo con người
Quan
niệm về nhất thần
Quan
niệm về tiến hóa
Quan
niệm về nhân duyên sinh
III
Đặc tính con người
Tư
tưởng linh lợi
Năng
lực dồi dào
Hành
động quả cảm
IV
Giá trị con người
Giá
trị hơn muôn loài
Giá
trị trong xã hội loài người
Giá
trị trong sự tiến hóa
PHẦN
THỨ HAI
Phương
pháp làm người
I
Rèn luyện thân tâm:
A
Rèn luyện về tâm trí:
Biết
định tâm
Biết
nhẫn nhục
Biết
học hỏi
Biết
suy nghiệm
Biết
lập nghiệp
Biết
vụ thực, thường xuyên và trung đạo
Biết
nhân quả
Biết
tri túc
Biết
sửa đổi
Biết
trong sạch
Biết
đạo từ bi bình đẳng
Biết
trao dồi trí tuệ
Biết
tinh tiến |
B
Rèn luyện về thân thể
Cần
biết vận động
Biết
cách hô hấp
Cần
biết cách ăn uống
Cần
biết ngủ nghỉ điều hòa
Cần
tắm giặt sạch sẽ
Cần
được nơi ở
Nên
suy nghĩ và làm việc điều độ
II
Hiểu biết nghĩa vụ
Nghĩa
vụ cha mẹ đối với con cái
con
cái đối với cha mẹ
người
chồng đối với người vợ
người
vợ đối với người chồng
thầy
giáo đối với học trò
học
trò đối với thầy giáo
anh
em, họ hàng đối với nhau
bạn
bè đối với nhau
chủ
nhân và tôi tớ đối với nhau
công
dân đối với quốc gia
con
người đối với xã hội
con
người đối với tín ngưỡng
III
Cứu cánh giải thoát
Hiểu
biết lý vô thường
Hiểu
biết lý vô ngã
Thực
hành Giới, Định, Tuệ
A
Thực hành Giới học
B
Thực hành Định học
C
Thực hành Tuệ học
D
Thực chứng sự, lý giải thoát . |
LỜI
TỰA
...
Nhìn sâu vào thảm trạng của nhân loại, nếu ai là người
còn có chút lương tâm, tất nhiên không khỏi bùi ngùi, cảm
động. Đã có sự cảm động, hẳn là phải được phát hiện
ra bằng công việc làm " cho vui, cứu khổ ", tùy theo hoàn cảnh
và năng lực của mình.
Kinh
Hoa Nghiêm nói: " Dùng sức lực của trí tuệ, thuận theo tâm
tính của chúng sinh – con người – mà làm việc lợi ích
" – việc lợi ích thực tế cho con người thời nay bằng
cơm ăn, áo mặc rất cần, nhưng chưa hẳn là đầy đủ. Muốn
đầy đủ không chi bằng đem chân lý áp dụng vào phương
pháp rèn luyện con người, khiến cho con người an định được
thân tâm, hiểu rõ được đặc tí?h, giá trị của con người,
nhận chân sự tương quan, tương duyên giữa con người với
con người, giữa con người với muôn sự, muôn vật và, biết
làm trọn nghiã vụ của con người, mới có thể đem lại
hạnh phúc chân thật và hoà bình vĩnh viễn được. – Vì,
chân lý không hiểu biết, tâm địa không an hoà, mong gì thiên
hạ hòa bình, nhân dân an lạc?
Đại
đức Tâm – Châu có lẻ đã hiểu thấu tâm Bi – Nguyện
rộng lớn của chư Phật, nhận rõ chân lý của đạo giáo,
hiểu biết nghiã vụ mình và rung cảm trước sự đau khổ
của chúng sinh, nên mới soạn ra cuốn " ĐẠO PHẬT VỚI CON
NGƯỜI " này?
ĐẠO
PHẬT VỚI CON NGƯỜI, nếu đem so sánh với biển Pháp mênh
mông của Phật Giáo, nó mới chỉ là một giọt nước rất
nhỏ; nếu đem so sánh với những áng văn chương tuyệt diệu
thì chắc chắn nó chưa có vinh dự. Nhưng với tấm lòng HOẰNG
PHÁP LỢI SINH, với sự cố gắng của bổn phận và sự khéo
léo xếp đặt, diễn tả khiến hợp với sự lợi ích thiết
thực của con người, thời kể cũng đáng được tán thán
công đức.
Tôi
thành thật ghi đây lời " tuỳ hỷ ".
Viết
tại cố đô Thăng Long, Phật lịch 2497 ( 1953 )
GIÁM
LUẬT
Giáo
hội Phật Giáo Ninh Bình
Hòa
thượng THÍCH THANH THIỆU
LỜI
ĐẦU SÁCH
Các
bạn thân mến,
Trước
khi đặt bút soạn cuốn sách này, tâm tôi hồi hộp, óc tôi
rộn ràng, đem lại nhiều nổi thắc mắc muốn được giải
quyết, nếu đặt tôi vào địa vị khách quan: " Con người
là con người, là tiếng gọi thông thường của xã hội loài
người, có chi khó khăn mà phải tìm hiểu? Trong chiến cục
hiện tại, con người có ích lợi gì nếu đặt để con người
vào phạm vi đạo phật, vì con người là động vật ưa hoạt
động, mà đạo Phật lại ưa tĩnh mịch ? "
Nhưng,
hồi lâu những nổi thắc mắc ấy bị tiêu tan và đem lại
cho tôi một giải pháp ổn định, quyết tín bởi ánh sáng
của chân lý, cùng những nguồn tư tưởng của các bậc danh
nhân. GOBLOT nói: " Một thực sự coi như đã được giảng
giải, khi nào người ta biết rõ được định luật chi phối
thực sự ấy". Vâng, thực sự phải thế, tất nhiên con người
cũng phải thế, có đâu giản dị hóa như người ta tưởng
tượng. Và?chắc chắn nó phải là một vấn đề quan trọng,
nên ông ROOSEVELT mới nói: "... Ông ấy đã hơn là một nhà
Bác học, vì ông ấy đã là một người với tất cả ý nghĩa
của nó". Đức Phật dạy: " Con người là hơn cả... Hết
thảy kết quả giác ngộ đều được bởi thân con người
".
Và,
ngay như bà Hội trưởng hội ái hữu Phật giáo Pháp cũng
nhận : " Người theo đạo Phật là người đang tiến bước
trên đường thanh tịnh hoàn toàn..." Như thế, con người đâu
phải bị ngạt thở, bị thoái hóa, nếu con người đứng
trong đạo Phật. Hơn nữa, theo lời Bác sĩ Migô tuyên bố
: " Chiến tranh đã gây bao đau đớn cho nhân loại và còn gieo
ở ngay đấy mầm mống của những ác chiến tương lai ", thì
càng chứng tỏ sự cần thiết của đạo Phật đối với
vấn đề giải cứu con người, giải cứu bằng phương pháp
làm cho con người hiểu biết địa vị, giá trị mình hơn
hết, khiến cho con người biết tôn trọng sự sống, quyền
sống của con người trên nền tảng hòa bình. " Hòa bình chỉ
có thể bảo vệ bằng tinh thần Từ bi, Hỷ xả của đạo
Phật".
" Là
Phật tử phải nghiêng tai bên những trái tim hấp hối. Phải
đặt bàn tay thân ái vào những vết thương rỉ lệ, rỉ máu
của loài người; phải dừng chân bên cạnh tiếng kêu van
của những linh hồn u uất trong tha ma. Trước những cảnh
tượng điêu tàn, tang tóc, trước những khổ ải bi đát,
não nùng mặc dầu là tiếng rên rỉ của con vật bé nhỏ
trong đêm khuya, người Phật tử phải đem đến bàn tay an
ủi, mà dòng máu trong gân là máu của Như Lai, máu của đạo
Từ bi, bình đẳng ". Bởi những lẽ ấy, hòa theo tiếng gọi
thiêng liêng của nghĩa vụ, đã là duyên khởi cho cuốn ĐẠO
PHẬT VỚI CON NGƯỜI ra đời, mong góp một phần rất nhỏ
vào lòng thương rộng lớn.
ĐẠO
PHẬT VỚI CON NGƯỜI, đem lại sự hiểu biết chính đáng
về danh nghĩa, sự cấu tạo cùng đặc tính và giá trị con
người, làm cho con người trực nhận chân nghĩa để xứng
đáng là chủ nhân ông, là trung tâm điểm của xã hội loài
người.
ĐẠO
PHẬT VỚI CON NGƯỜI, hướng dẫn con người biết cải tạo
đời mình bằng phương pháp rèn luyện tâm trí, thân thể,
và hiểu biết nghĩa vụ mình đối với gia đình, quốc gia,
xã hội, hầu đáp lại cho con người một kết quả là biết
sống trong đời sống an lạc và hạnh phúc.
ĐẠO
PHẬT VỚI CON NGƯỜI, cống hiến con người một phương châm
giải thoát chân thật, đem lại sự ích lợi cho mình, cho người
và kiến tạo một nền tảng hòa bình vĩnh viễn trên sự
đổ vỡ tang thương của xã hội.
Paul
Adam viết:
" Bao
kẻ đi tìm trong quá khứ,
"
Vạn pháp huyền vi của cuộc đời,
"
Bao kẻ tìm trong ngày sẽ lại,
"
Cành hoa chớm nở đượm mầu tươi,
"
Nhưng, ngươi nên hãy hóa lòng ngươi,
"
Thành đỉnh trầm trong cảnh lặng thôi ".
Nhìn
ngày đã qua, ngó ngày sẽ lại, nắm lấy ngày nay, thì con
người cũng chỉ thấy mình là con người. Con người đứng
trong khoảng giữa của vũ trụ vô thủy, vô chung và, con người
cũng đều bị thất vọng trong mơ ước, trong định luật
vô thường, nếu con người không biết tìm nơi con người.
Kinh
PHÁP CÚ THÍ DỤ nói : " Chiến thắng một vạn quân không bằng
tự thắng mình. Tự thắng mình là chiến công oanh liệt nhất
".
Đời
là cuộc chiến đấu không ngừng. Chiến đấu cho bản ngã
nhỏ nhen, chiến đấu cho dục vọng ích kỷ và, do đó nó
đã đem lại cho con người bao kinh nghiệm trong thất bại đau
đớn... vì, con người không tự thắng được mình một cách
hoàn toàn.
Nếu
các bạn muốn thưởng thức chút hương thơm trong sạch sẳn
có nơi các bạn . Nếu các bạn muốn chiến đấu cho chân
lý, cho đạo đức, cho lẻ sống thanh cao, cho hiểu biết vô
thượng thì cuốn sách nhỏ này cũng sẽ là một nén hương
trầm, một cơ khí nhỏ, trợ lực phần nào cho các bạn đạt
tới sự mong muốn chân chính và mỹ mãn.
Với
nhu cầu cần thiết cho tinh thần, với sứ mạng cao cả của
đạo Phật, tôi không ngần ngại tài ba kém cỏi, hoàn cảnh
khói lửa và thời gian ngắn ngủi trong một tháng trời nồng
nực của tiết cuối Hạ đầu Thu, soạn ra cuốn sách này.
Và, bởi những điều kiện trên, tôi tin chắc rằng nó không
sao tránh khỏi nhiều khuyết điểm đáng tiếc. Tôi thành thực
trông mong các bậc cao minh hỷ xả và chỉ giáo. Mong các bạn
vui vẻ nhận nơi đây tấm lòng thành thực và thân ái của
tôi.
Viết
tại Hà Nội, đầu Thu năm Quí tỵ ( 1953 )
THÍCH
TÂM CHÂU
