CHẾT,
MỘT PHÁP MÔN TU
Nhiều
người sẽ ngạc nhiên hỏi tại sao chết cũng là pháp tu.
Theo giáo lý đạo Phật, đó là pháp tu rất quan trọng. Chết
xuất phát từ tính vô thường, sự thay đổi và biến chuyển,
vạn vật có sinh có tử, có hợp có tan, là trung tâm điểm
của việc tu tập Tuệ giác.
Quán
niệm về cái chết không phải là một bài luyện tập về
sự bi ai, cũng không phải sự bất hạnh của cuộc sống.
Thật ra khi quán niệm về cái chết được thực hành đúng,
nó sẽ mang lại sự bình yên biết bao. Có lẽ không có gì
phải ngạc nhiên vì hầu hết mỗi chúng ta đều bối rối
khi nói đến cái chết. Chúng ta đã không thỏa hiệp với
bản chất của cơ thể và không thấy cái chết là quá trình
tự nhiên. Vì vậy chúng ta có những phản ứng buồn cười,
đùa cợt quá mức, lẫn tránh hay bi lụy. Quán niệm về cái
chết có thể mang lại cho chúng ta sự cân bằng.
Trong
Kinh Sattipatana đức Phật có dạy nhiều phương pháp quán niệm,
trong đó có pháp quán niệm về nghĩa địa (cemetery contemplation).
Vào thời đức Phật còn tại thế, các hành giả đi đến
nhà các nghĩa địa thật và đôi khi họ sống ở đó trong
một thời gian dài. Các tử thi không được chôn cất hay hỏa
táng mà vứt bỏ tại nghĩa trang làm thức ăn cho những con
kên kên và những con thú ăn thịt khác. Vì thế, các hành
giả phải quan sát thi thể con người qua những giai đoạn
hôi hám, sình ươn, mục rữa... Vấn đề chính mà hành giả
phải thấy là dù thân thể này của ai đi nữa thì cũng phải
chịu cùng một quy luật sinh diệt.
Hiện
nay, pháp tu quán niệm về nghĩa trang này vẫn còn áp dụng
ở các tự viện trong rừng sâu tại châu Á. Đạo Phật cho
rằng, nay ta còn trẻ áp dụng pháp tu này sẽ giúp ta vượt
qua nỗi sợ hãi về cái chết.
Quán
niệm về cái chết là tu tập về Tuệ giác. Trí tuệ này
có thể nhìn thấy rõ bản chất như thật của sự vật. Bạn
có thể thấy rằng quán niệm về cái chết sẽ khiến cho
bạn mạnh mẽ, giúp bạn vượt qua những khó khăn trong tu
tập, chẳng hạn như cảm giác bồn chồn, buồn ngủ hay đau
đớn. Như chính trường hợp của người viết, khi tôi thấy
mình buồn ngủ trong lúc tọa thiền thì tôi chỉ nghĩ đến
các chết của chính mình, nó lập tức đánh thức tôi. Hay
lúc tôi khó chịu, cau có hoặc thả hồn đâu đâu, thì tôi
cũng nghĩ về cái chết của chính tôi. Rất ít điều cản
trở khi bạn chiếu ánh sáng của các chết lên nó. Hãy xem
cái chết như một người cố vấn của bạn.
Trong
Kinh Pháp Cú (Dhammapada), chứa đựng nhiều lời dạy độc
đáo của Phật, rằng con người sẽ không đánh nhau hay tranh
cãi khi họ biết rõ rằng tất cả đều sẽ chết. Khi quán
về cái chết chúng ta cũng đang bày tỏ lòng từ bi với kẻ
thù. Chúng ta thấy rằng chúng ta cùng là đồng sự với nhau.
Tâm chúng ta sẽ mềm đi khi ta nhận ra tất cả mọi người
đều có chung một số phận : chết.
Có
nhiều lợi ích khác khi chúng ta thực hành pháp quán niệm
về cái chết. Hiện tại bạn đang bận rộn làm mọi việc,
dành nhiều thời giờ để ăn và ngủ. Chỉ một lời thỉnh
cầu ở đây là bạn hãy suy gẫm về cái chết, điều đó
có thể giúp bạn đánh giá các bạn tiêu hao năng lượng của
mình. Một khi bạn biết rằng không có sự vĩnh cửu: (forever)
thì có lẽ bạn sẽ thay đổi tích cực và dành nhiều thời
gian để tu tập.
