Vài
người bạn của tôi nói rằng, tình thương và lòng Từ bi
rất tốt đẹp và kỳ diệu, nhưng chúng không có chỗ đứng
trong thế giới của chúng ta, nơi mà lòng sân hận và thù
hằn là một phần của con người, và như vậy chúng ta luôn
bị sân hận làm chủ. Điều này tôi không đồng ý…
Con
người chúng ta hiện hữu với hình hài này trong khoảng gần
một trăm ngàn năm nay. Tôi tin rằng trong khoảng thời gian
đó, nếu tinh thần chúng ta bị sân hận làm chủ thì dân
số của con người đáng lý phải bị giảm đi. Nhưng cho đến
hôm nay, mặc dù đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh, dân
số thế giới vẫn không ngừng gia tăng. Điều này chứng
tỏ rằng, tình thương và lòng Từ bi vẫn chiếm ưu thế.
Vì vậy, những việc làm từ bi trong đời sống hàng ngày
trở nên tất nhiên, và phần lớn ít ai để ý đến.
Theo
kinh nghiệm của riêng tôi, sự thăng bằng về mặt tinh thần
và cơ thể mạnh khoẻ có mối liên hệ mật thiết. Sự kích
động và tức giận dễ làm chúng ta nhiễm bệnh. Ngược lại,
nếu tinh thần yên tịnh và tràn đầy những ý nghĩ tốt lành
thì cơ thể ít có nguy cơ bị bệnh tật tấn công.
Muốn
được hạnh phúc chân thật thì cần phải có một tinh thần
an lạc, và để tinh thần được an lạc, cần phải có lòng
Từ bi. Làm sao để chúng ta phát triển được lòng Từ? Chỉ
nghĩ đến lòng Từ bi thôi thì chưa đủ, chúng ta phải làm
sao để chuyển hoá tâm niệm và hành động của mình trong
đời sống hàng ngày.
Trước
hết, chúng ta phải biết rõ Từ bi nghĩa là gì. Lòng Từ bi
cũng có nhiều hình thức và lắm lúc người ta dễ lẫn lộn
nó với sự bám víu và lòng ham muốn. Chẳng hạn, tình thương
của cha mẹ dành cho con cái thường có liên quan đến những
nhu cầu tình cảm của riêng họ, vì vậy tình thương đó
không hoàn toàn là Từ bi. Cũng vậy, trong hôn nhân, tình thương
giữa hai vợ chồng, nhất là giai đoạn mới kết hôn – lúc
mà cả hai chưa rõ những cá tính sâu sắc của nhau – tình
thương ấy dựa váo sự bám víu rõ hơn là lòng thương yêu.
Vì dục vọng của chúng ta quá mạnh nên người hôn phối
dù có tính xấu, dưới mắt ta lúc bấy giờ người ấy cũng
trở nên hoàn hảo. Hơn nữa, ta lại có khuynh hướng khuếch
trương những điều tốt nho nhỏ. Do đó, khi mà tính tình
một trong hai người thay đổi thì người kia cảm thấy thất
vọng vì chính tính tình họ cũng có đổi thay. Đây là điều
cho ta thấy tình yêu được thúc đẩy bởi những nhu cầu
của cá nhân hơn là vì thương yêu một cách thực sự.
Lòng
Từ bi chân thật không phải là một thứ tình thương có qua
có lại, mà là một sự cam kết chắc chắn dựa trên trí
tuệ. Vì vậy, cho dù kẻ nhận được sự cư xử không tốt,
một hành động từ bi thật sự sẽ không hề thay đổi. Dĩ
nhiên là phát triển lòng Từ bi chân thật sẽ không phải
là một việc dễ dàng. Lúc bắt đầu thực tập, chúng ta
nên nhìn vào những điểm sau đây:
Dù
người đẹp hay người xấu, người dễ thương hay kẻ phá
hoại, chúng ta đều là con người như nhau cả. Và vì là con
người nên chúng ta đều muốn hạnh phúc và không muốn đau
khổ. Hơn nữa, mỗi người có quyền tự do riêng để tránh
đau khổ và hưởng sung sướng. Bây giờ bạn chấp nhận là
tất cả chúng ta đều muốn hạnh phúc, và vì vậy bạn sẽ
tự dưng cảm thông được với mọi người và cảm thấy
gần gũi họ hơn. Thực tập điều này sẽ làm cho tinh thần
của bạn cảm nhận được tình vị tha, và bạn sẽ phát
triển được lòng tôn kính nơi mọi người chung quanh: muốn
giúp họ bớt khổ đau. Vì là con người nên ai cũng phải
trải qua những kinh nghiệm vui, buồn, sung sướng và đau khổ,
vì vậy không lý do gì bạn lại không thương được những
người có những hành động ích kỷ.
Trong
khả năng của chúng ta, để thực tập và phát triển lòng
từ bi, chúng ta cần phải có kiên nhẫn và thời gian. Tận
trong tiềm thức của chúng ta, lúc nào cái “tôi” cũng chiếm
ưu thế, và vì cái “tôi” đó mà lòng Từ bi của chúng
ta bị giới hạn. Thực ra, lòng từ bi chân thật được thể
hiện khi mà cái “tôi” bị diệt bỏ. Nói như thế không
có nghĩa là chúng ta không làm gì được, cái gì cũng có bắt
đầu, thực tập và tiến triển, đó là điều mà mỗi chúng
ta đều có thể làm được. Bạn hãy bắt đầu ngay từ hôm
nay, ngay trong từng suy nghĩ, lời nói và việc làm của mình.
Dalai
Lama (TC Văn hóa Phật giáo số 15 15-4-2006)
