29
Thế
nào là "Y kinh giải nghĩa, tam thế Phật oan; ly kinh nhất tự,
tức đồng ma thuyết "?
Trước
hết chúng ta tìm hiểu xem Kinh là gì? Kinh, nói cho đủ là
khế kinh, có nghĩa là kinh điển do Ðức Phật dạy tùy theo
năng lực, trình độ và hoàn cảnh của đối tượng riêng
biệt. Khế có nghĩa là phù hợp, mà thuật ngữ Phật học
gọi là khế lý tức phù hợp với chân lý và khế
cơ, tức phù hợp với khả năng, trình độ và hoàn cảnh
của mỗi người.
Và
mục tiêu của kinh có thể ví như là tấm bản đồ dẫn dắt
chúng sanh đi ra khỏi những phiền não khổ đau, hướng đến
một đời sống hoà bình an lạc trong hiện tại và xa hơn
nữa là thoát khỏi tam giới đến Niết bàn vô thượng. Nhưng
vì chúng sinh khác biệt về tâm tánh, về trình độ nên cũng
có nhiều kinh (sự chỉ dẫn) khác nhau, tức nhiều pháp phương
tiện khác nhau. Đức Phật là một vị đại lương y, trước
khi Ngài diễn nói, Ngài quán sát thính chúng, biết căn cơ
của người nghe pháp để đưa ra những giáo pháp thích hợp
nhằm chữa cho họ hết tâm bệnh. Mỗi lời giáo huấn của
Ngài đều nhắm vào một mục đích nào đó, dành cho một
đối tượng thính chúng nào đó và ở một quốc độ hay
thời gian nào đó, để tháo gỡ cái kẹt cho họ. Và
vì tâm vọng tưởng ủa chúng sinh luôn luôn dính mắc vào
các pháp <<có - không>> nơi thế giới hiện tượng tức
thế giới tục đế, nên Ðức Phật thấy thật là khó nói
về cái mà Ngài đã chứng ngộ, chẳng hạn như nói về Phật
tánh, chân tâm, vốn không hình tướng, không số lượng. Nếu
nói chúng sinh có Phật tánh là chấp trước, nói không có
Phật tánh là hư vọng, nói Phật tánh cũng có cũng không là
nói trái ngược nhau, nói Phật tánh chẳng có chẳng không
là hý luận. Nên Phật mới dùng các pháp thế gian phương
tiện, <<giả lập kệ pháp, giả lập danh tự, vốn chẳng
phải Phật, nói với họ là Phật, vốn chẳng phải Bồ Ðề,
Niết Bàn, giải thoát, nói với họ là Bồ Ðề, Niết Bàn,
giải thoát, ... Biết họ gánh trăm tạ chẳng nổi, tạm cho
họ gánh một lon, một chén, biết họ khó tin giáo liễu nghĩa,
tạm nói với họ giáo bất liễu nghĩa, tạm được pháp lành
lưu hành còn hơn là pháp ác...>> [Bá Trượng Ngữ Lục]
Chư
Tổ nói " Y kinh giải nghĩa, tam thế Phật oan"
có nghĩa là chấp chặt nơi văn tự mà giải nghĩa, thì oan
cho ba đời đức Phật, mà rời bỏ kinh điển thì lại lạc
vào những tà thuyết của ma vương". Vì lời nói của chư
Phật như trên đã trình bày chỉ là phương tiện tạm thời,
nghĩa là tùy bệnh cho thuốc. Thuốc trị bệnh của Phật
là thuốc phá chấp, nếu chiếu theo văn tự để giải nghĩa,
hễ Phật nói Có thì mình chấp cái Có đó là thật, hễ Phật
nói Không thì lại chấp cái Không đó là thật, ấy là oan
cho Phật. Còn nếu "Ly kinh nhất tự, tức đồng ma thuyết":
Kinh là phá chấp, nếu lìa kinh tức còn chấp, còn chấp là
ma, không thể giải thoát được.
Ngoài
ra, trong kinh Viên Giác, Đức Phật dạy rằng, giáo pháp của
Ngài như ngón tay chỉ mặt trăng, là phương tiện để đạt
đến chân lý, cho nên đừng lầm ngón tay là mặt trăng, chân
lý không nằm trong kinh điển. Nếu y theo kinh điển để giải
nghĩa, để tìm chân lý trong những giòng chữ, thì đó chính
là chỉ biết nhìn ngón tay mà chưa biết nhìn mặt trăng. Nhưng
rời bỏ hẳn kinh điển đi thì lại có thể rơi vào những
điên đảo vọng tưởng. Cũng vì không muốn cho môn đệ chấp
chặt rằng kinh điển là chân lý mà thật ra chỉ là phương
tiện chỉ bày chân lý cho nên đức Phật đã nói: "trong bốn
mươi chín năm thuyết pháp ta chưa từng thuyết một chữ."
Và chấp lấy phương tiện làm cứu cánh tức là làm oan ức
cho chư Phật, mà bỏ mất phương tiện đi thì cũng không có
cách gì đạt đến cứu cánh.
Ban
Biên Tập TVHS
Trở
Về Trang Mục Lục Phật Học Vấn Đáp
