15
Đức Phật có cứu độ chúng
sinh không ?
Thưa
quý thính giả,
Vào
một buổi sáng đẹp trời nào đó quý vị đứng trên bãi
biển ở miền Nam đảo Sri Lanka ngắm nhìn những đứa trẻ
tung tăng thả diều trong gió, một vài tháng sau sóng thần
đã nhận chìm chúng hay vào một buổi sớm mai quý vị ngồi
ở một quán cà phê khu phố Tây thành phố New Orleans ngắm
nhìn những người qua lại trên hè phố, nhưng chỉ vài ngày
sau cả thành phố này ướt sũng trong nước và nổi lềnh
bềnh những xác người. Và những con đường từ Islamabad
đến Kashmir là những con đường trong hòa bình lẫn trong chiến
tranh, nhưng rồi sau 8 giờ sáng thứ bảy của tuần lễ đầu
tháng qua, tất cả chỉ còn là đống gạch vụn. Trong khi đó,
những công bố khiêm tốn về bão bão Rita, bão Wilma cũng có
hàng trăm người chết - nhiều trường học bị cuốn đi,
nhiều trẻ em không còn được cắp sách đến trường.
Thưa
quý vị,
Sóng
thần, bão tố và động đất đã đi qua, để lại những
hoang tàn đổ nát, những mất mát đớn đau. Gần một
năm trôi qua, thế giới đã trải qua bao cơn khiếp sợ bởi
những thiên tai hãi hùng như đợt sóng thần vào tháng 12 năm
2004 ở Ấn Độ Dương làm hơn 200 ngàn người chết, trận
động đất ở đảo Sumatra, Indonesia vào tháng 3 năm 2005, cơn
bão Katrina đổ bộ vào Mỹ hồi cuối tháng 8 vừa rồi và
mới đây là trận động đất ở miền bắc Pakistan làm hơn
70 ngàn người thiệt mạng. Hội nghị về giảm thiên
tai trên thế giới được tổ chức tại Kobe, Nhật Bản hồi
đầu năm nay đã cho biết, thiên tai trong 10 năm qua đã làm
hơn 2 tỉ rưỡi người bị ảnh hưởng và gây thiệt hại
về kinh tế vào khoảng 690 tỷ Mỹ kim.
Kể
cả những quốc gia hùng mạnh nhất như Hoa Kỳ cũng phải
thừa nhận sự yếu ớt đến bất lực của mình khi đối
mặt với những thảm họa thiên nhiên. Một khi thiên
nhiên đã nổi giận, khoảnh khắc giữa bình yên, tang tóc
chỉ trong chớp mắt và có ai tránh được? Có ai nghĩ
đến những tai họa mà một ngày nào đó có thể sẽ xẩy
đến cho mình và có nghĩ đến nguyên nhân nào đưa đến những
thảm cảnh như thế. Một số người thắc mắc nếu
Thượng Đế có quyền năng sáng tạo, tại sao Ngài lại để
cho sóng gió tàn phá, giết hại như vậy. Và một số người
khác tự hỏi đức Phật với trí tuệ và lòng từ bi vô
biên sao không cứu độ hết chúng sanh thoát khỏi cảnh khổ
và nỗi chết.
Thưa
quý thính giả,
Trước
hết chúng ta thử tìm hiểu nguyên nhân nào dẫn đến
những tai hoạ như vậy. Theo các nhà khoa học, sự ấm
nóng quả địa cầu đã gia tăng gấp đôi mối đe dọa về
bão tố trong 30 năm qua vì bề mặt đại dương trở nên ấm
hơn. Đây không phải là một hiện tượng tự nhiên mà là
hậu quả của sự thay đổi khí hậu do con người gây ra bởi
khí thải carbone dioxide và methane, phát ra từ các nhà máy đốt
than đá hay dầu khí, các chất độc phế thải từ nhiên liệu
hóa học, khí ga của máy lạnh thải hơi đã giữ lại phóng
xạ làm tăng nhiệt độ toàn cầu. Khói xăng từ xe cộ và
việc đốt rừng để lấy đất nuôi bò cũng là một nguồn
quan trọng phát tán khí carbone dioxide vào bầu khí quyển.
Các thứ khí này được gọi chung là khí có hiệu ứng nhà
kính (greenhouse gases). Những khí thải hóa học này tạo
nên sự phá hoại đại tầng khí quyển, gây ô nhiễm nghiêm
trọng trên mặt địa cầu và khiến cho khí hậu hỗn loạn.
Độ ấm nóng quả địa cầu gia tăng làm chảy các tảng băng
ngàn năm ở Bắc Cực và Nam Cực, làm mực nước biển tăng
cao, tạo ngập lụt bão tố. Các quốc gia như Bangladesh
và Hoà Lan, và các thành phố như New York, Tokyo và Buenos Aires,
có thể sẽ bị đe dọa tràn ngập nước vì ở thấp hơn
mực nước biển.
Như
vậy nguyên nhân của các thiên tai như bão tố, lụt lội,
cơn nóng không có gì là xa lạ, chính là là do con người
tạo ra qua việc gia tăng tiêu thụ xe hơi, xe gắn máy, máy
bay, điện lực, sự sản xuất hàng ngàn chất liệu hóa học
mỗi năm, sự kỹ nghệ hóa canh nông, sự khai thác quá mức
các mỏ nhiên liệu. Tất cả sự việc nói trên đều
có liên hệ lẫn nhau, tạo nên nhân quả.
Theo
Phật giáo, luật Nhân Quả cho rằng tất cả mọi sự, mọi
vật, không chừa một sự việc gì, đều xảy ra từ một
hay nhiều nguyên nhân nào đó. Như người cầy cấy thì
sẽ được thóc lúa. Không thể nào trồng lúa mà ra cam
được. Lẽ dĩ nhiên, muốn được mùa cần phải có
thêm những yếu tố phụ mà thuật ngữ nhà Phật gọi là
Duyên, như nước, phân bón, ánh sáng mặt trời và công sức
của người cầy cấy chăm sóc. Ngoài ra cần phải có
thời gian, không thể nào vừa mới gieo mạ là có cây lúa
trổ bông ngay. Con người làm ác hay lành cũng tương tự,
nghĩa là phải hội đủ nhân, duyên và thời gian thích hợp
thì quả mới trổ.
Có
nhiều người trong đời sống hiện tại làm rất nhiều điều
ác mà vẫn sống sung sướng giầu sang, tại vì trong những
kiếp sống thuộc về thời quá khứ, họ đã làm những điều
lành, đến nay quả lành mới trổ. Còn những nhân ác
gieo trồng trong kiếp hiện tại chưa hội đủ nhân duyên nên
chưa trổ quả thế thôi. Phật giáo xếp loại nhân quả
này vào loại nhân quả khác thời, tức là loại nhân quả
mà thời gian đi từ nhân đến quả phải có một khoảng thời
gian. Khoảng thời gian này có thể là gieo nhân trong đời
này sẽ gặt quả ngay trong đời này, hay gieo nhân trong đời
này nhưng sẽ gặt quả ở đời sau hoặc là gieo nhân trong
đời này sẽ gặt quả ở các đời sau hay các kiếp sau.
Nói như vậy cho có vẻ đơn giản nhưng thực sự nhân quả
trùng trùng điệp điệp và vô cùng phức tạp. Chỉ có
các bậc giác ngộ mới biết hết được.
Luật
Nhân Quả áp dụng chung cho tất cả chúng sinh không phân biệt.
Mọi người tạo ra nghiệp riêng biệt, chỉ chịu báo riêng
biệt. Nhiều người tạo ra nghiệp chung tức cộng nghiệp
thì chịu báo chung. Một xã hội tốt lành là kết quả tốt
của cộng đồng cùng gieo nhân tốt. Bất kỳ một kết
quả nào cũng do các nhân gieo trồng từ quá khứ. Quá
khứ này có thể là ngày hôm qua, tháng qua, năm qua hay từ
nhiều kiếp trước. Mỗi người mỗi nghiệp, nên khi
gieo nhân có thể không cùng thời gian, không cùng địa điểm
và họ không hẳn cùng tạo một loại nhân giống nhau, nên
gặt quả cũng có giống nhau và cũng có thể khác nhau, cũng
có khi cùng thời cùng nơi, cũng có thể khác thời, khác nơi.
Ví như nợ ngân hàng, số nợ mỗi người mỗi khác nhau, thời
gian mượn nợ khác nhau nhưng đi ra ngân hàng trả nợ cùng
lúc cùng ngày vì đã đến kỳ đáo hạn “due date”.
Quả
báo chung của hơn 200 ngàn người trong thảm hoạ sóng thần
hay hơn 70 ngàn người trong trận động đất mới đây ở
Pakistan cũng tương tự như vậy. Do những nhân duyên nào đó
họ cùng hội tụ trong một môi trường. Nay nhân duyên
và thời tiết hội đủ là cùng nhau nhận quả. Con người
và thiên nhiên không phải là hai thành phần cách biệt, tất
cả đều có liên hệ lẫn nhau. Cũng có trường hợp
nhiều người tạo nghiệp chung nhưng vì họ có nghiệp riêng
tốt nên họ bị tách rời ra để nhận quả ở một nơi khác.
Một nhóm khách du lịch đi bằng voi, tự nhiên voi không nghe
lời người hướng dẫn mà tự đổi hướng cắm đầu cắm
cổ chạy lên vùng núi cao và nhóm khách này nhờ vậy thoát
chết khi sóng thần ập vào vùng biển PhuKet.
Thưa
quý thính giả,
Trở
lại câu hỏi đức Phật với trí tuệ và lòng từ bi vô biên
sao không cứu độ hết chúng sanh thoát khỏi các cảnh khổ,
nỗi chết.
Chúng
tôi xin thưa đức Phật là bậc đại từ, đại bi thương
hết thảy chúng sinh, không phân biệt màu da hay chủng tộc.
Ngài xót thương nhân loại bằng sự bình đẳng tuyệt đối.
Đức Phật không phải là đấng toàn năng có khả năng
ngăn chận các thiên tai như bão lụt, động đất, sóng thần..v..v..
hay đáp ứng tất cả lời cầu xin của mọi người để mọi
người không khổ đau hay dùng thần thông đưa chúng sinh về
cõi an lạc được. Phật là người đã giác ngộ và
giải thoát hoàn toàn, Ngài thấu rõ tất cả, toàn diện
và vô bờ bến, thấu rõ mọi liên hệ nhân duyên và nhân
quả ba đời của tất cả chúng sinh, nhưng chính ngài không
thể làm những điều trái với luật thiên nhiên nhân quả
được.
Đức
Phật là bậc toàn giác, là vị Đạo sư đã tự mình
tìm ra được con đường giải thoát ngang qua kinh nghiệm bản
thân, không có ai truyền dạy cho Ngài, không có ai ban phép
cho Ngài, không phải do thần khởi, cũng không phải là hiện
thân hay hóa thân của một đấng thần linh nào. Ngài là một
người như chúng ta, nhưng chính nhờ tự lực cá nhân, tìm
ra được con đường giải thoát. Sau khi chứng ngộ, Ngài
đã giảng dạy giáo pháp cho mọi người, nếu ai có nhân
duyên thực hành giáo pháp, kể từ vua chúa cho đến người
gánh phân, kẻ khốn khó đều được chứng ngộ như Ngài.
Cho nên Ngài đã nói: “Ta là Phật đã thành, chúng sanh
là Phật sẽ thành.” Ngài là người chỉ dẫn
đường lối cho chúng ta tu hành, Ngài không thể tu thay
cho chúng sinh mà con người phải tự mình tu mới giải thoát
được khỏi khổ đau phiền não do tham sân si trói buộc,
mới ra khỏi sinh tử luân hồi được. Cho nên Ngài đã
nói: “Các người hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”.
Ngài khuyên chúng ta nên nương tựa vào chính chúng ta và
đi theo con đường giải thoát bằng nỗ lực của chính chúng
ta.
Phật
không thể chuyển được nghiệp của chúng sinh, mà chỉ
có thể từ bi chỉ dạy chúng sinh t mình nỗ lực để
thay đổi cuộc đời của mình. Lòng từ bi của Phật
vô biên như ánh sáng mặt trời chiếu sáng khắp nơi, căn
cơ chúng sinh không kể lớn hay nhỏ, thấp hay cao, ngu si hay
đần độn đều được ánh mặt trời chiếu sáng, nhưng khả
năng tiếp thu vẫn khác biệt rất nhiều giữa chúng sinh với
nhau. Có người vừa mới sinh ra đã mù cả hai mắt, tuy ở
trong ánh sáng mặt trời mà không thấy được ánh sáng mặt
trời như thế nào. Côn trùng sống dưới đất và những vi
sinh vật ở nơi tối tăm, tuy cũng trực tiếp hay gián tiếp
cảm nhận được ánh sáng mặt trời, nhưng chúng không thể
biết được lợi ích của ánh sáng mặt trời là thế nào.
Ngay cả khi Phật Thích Ca còn tại thế, tại những vùng được
Ngài giáo hóa, cũng có rất nhiều người không biết Phật
là ai. Các đức Phật ba đời, khi còn hành đạo Bồ Tát,
đều phát lời nguyện “độ hết thảy chúng sinh”.
Vậy mà các đức Phật tuy thành Phật rồi nhưng vẫn còn
vô lượng chúng sinh chìm đắm trong biển khổ. Tại sao vậy?
Tại vì lời phát nguyện “độ chúng sinh” của các ngài
chỉ có nghĩa là đem ngọn đèn Tuệ đi giáo hóa chúng
sinh. Nếu chúng sinh không chịu vâng theo lời dạy mà tu hành,
bản thân cứ tiếp tục làm chuyện ác, thì họ phải lãnh
quả báo xấu, đúng theo quy luật nhân quả, chư Phật và chư
Bồ Tát cũng không thể xóa bỏ nghiệp ác của họ được.
Chữ “độ” không có nghĩa là “cứu rỗi”, mà có
nghĩa là giáo hóa, để cho chúng sinh biết được Chân
Lý, mà tự tu, tự độ.
Khi
Phật còn tại thế, ngoài điều Ngài nói không thể chuyển
nghiệp của chúng sinh được, Ngài cũng nói là không
thể độ thoát cho những chúng sinh mà Ngài không có duyên
độ họ. Người không có duyên là người không tin
Phật Pháp, không muốn được hóa độ. Vì vậy, khi Phật
Thích Ca còn tại thế, tuy vua Lưu Ly xứ Kosana dấy binh tàn
sát dòng họ Thích Ca, mà Ngài không thể nào dùng phép thần
thông để ngăn chận được vụ thảm sát. Nhưng đức
Phật có thể dùng Phật pháp, tuỳ căn cơ cao thấp mà dìu
dắt chúng sinh, chúng sinh nào hiểu biết thì giảng cao, người
mê mờ thì giảng thấp từ tu thiện, tu phúc, trừ tai, miễn
họa, đến tự thanh tịnh tâm. Vì vậy nói là Phật độ chúng
sinh nhưng thực ra là chúng sinh tự độ nếu không thì làm
trái với quy luật nhân quả.
Thưa
quý thính giả,
Nói
tóm lại, đức Phật là một vị Thầy dẫn đường sáng
suốt, một vị thầy thuốc tài giỏi, nhưng chúng sinh phải
tự mình cất bước lên mà đi thì mới tới đích, có
bệnh phải uống thuốc mới hết bệnh, tức là tự học,
tự tu, tự độ. Đức Phật không thể làm trái luật Nhân
Quả, không thể uống thuốc giùm khiến người đau hết bệnh,
không thể ăn giùm khiến người đói được no. Đức
Phật chỉ có thể khuyên bảo, truyền dạy chúng sinh bỏ ác
làm thiện, từ loại thiện phiền não đến loại thiện không
phiền não, tức là khởi đầu bằng việc đoạn trừ mọi
ác nghiệp dẫn đến ba cõi khổ, rồi cố gắng làm mười
việc lành để sinh cõi trời hay sinh làm người, đó là thiện
phiền não. Rồi tu đạo Bồ Tát, đạo thành Phật, thành
thiện không phiền não, thành trí tuệ Phật. Thế nên,
trí tuệ là quan trọng bậc nhất của đạo Phật và bao trùm
toàn diện mục đích phải có của các hàng Phật tử nếu
muốn đi trên con đường giải thoát đến giác ngộ viên mãn.
Trí tuệ này xuất hiện khi bản thân người Phật tử hành
trì các pháp môn tu để thanh tịnh tâm và giữ gìn giới hạnh.
Tâm
là chủ yếu vì tất cả các pháp đều do tâm tạo. Vậy làm
thế nào để thanh tịnh tâm?
Phật
nói: “Không làm các điều ác, Nên làm các việc
lành, Tự thanh tịnh Tâm, Đó là lời chư Phật dạy”.
Đây là quá trình tu tập của mỗi người chúng ta để tự
giải thoát khỏi luân hồi sinh tử.
Ban
Biên Tập TVHS
Trở
Về Trang Mục Lục Phật Học Vấn Đáp
