Ở
đây, chúng tôi muốn đề cập đến vấn đề là chính quyền
nhà nước Việt Nam, chư Tôn đức và tầng lớp tu sĩ trí
thức Phật giáo Việt Nam cần phải nghĩ ra những giải pháp
mới hay đường lối cải cách mới để dân tộc và đất
nước Việt Nam cũng như Phật giáo Việt Nam thích ứng với
chiều hướng phát triển văn minh hiện đại của toàn thế
giới ngày nay.
Triết
lý Duyên khởi của Phật giáo có câu:“ Cái này sanh
thì cái kia sanh, cái này diệt thì cái kia diệt” Hay
“Một là tất cả, tất cả chỉ là một”.
Thật
vậy, trước sự kiện Việt Nam vừa gia nhập Hội W.T.O, lại
thêm Phật giáo Việt Nam ngày càng có nhiều vị tu sĩ trẻ
được đào tạo hoàn thành từ học vị Thạc sĩ cho đến
Tiến sĩ từ các nước ngoài trở về Việt Nam ngày càng đông,
đã làm cho hầu hết người dân Việt Nam phải chuyển mình
nói chung và Phật giáo Việt Nam nói riêng. Ở đây, chúng tôi
muốn đề cập đến vấn đề là chính quyền nhà nước Việt
Nam, chư Tôn đức và tầng lớp tu sĩ trí thức Phật giáo
Việt Nam cần phải nghĩ ra những giải pháp mới hay đường
lối cải cách mới để dân tộc và đất nước Việt Nam
cũng như Phật giáo Việt Nam thích ứng với chiều hướng
phát triển văn minh hiện đại của toàn thế giới ngày nay.
Người
xưa có nói: “Ôn cố tri tân”, nghĩa là muốn biết rõ cái
mới thì nên ôn lại cái cũ, để rút ra những bài học cần
thiết làm đà tiến thủ cho cái mới phát sanh được tốt
đẹp hơn. Vì bài viết có hạn, ở đây chúng tôi chỉ đặt
ra hai vấn đề chính: Một, đạo Phật đã đóng góp gì cho
dân tộc Việt Nam và đất nước Việt Nam nói chung trong quá
khứ và nguyên nhân từ đâu Phật giáo có được những kết
quả đó? Hai, Giáo hội Phật gíao Việt Nam cần có những
giải pháp mới về vấn đề tổ chức cơ cấu giáo dục của
Phật giáo Việt Nam để thích ứng với tình hình của đất
nước ta hiện tại nói riêng và trên thế giới nói chung.
Nhìn
lại thời gian đã đi qua gần 2000 năm, kể từ ngày Phật
giáo bắt đầu du nhập vào Việt Nam (khoãng cuối thế kỷ
thứ nhất và đầu thế kỷ thứ hai Tây lịch), nói chung Phật
giáo đã mang lại cho dân tộc Việt Nam và đất nước Việt
Nam một ấn tượng tốt đẹp về truyền thống của mình,
đó là tinh thần an dân, trợ quốc. Điều này được minh
chứng trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước Việt
Nam mà điển hình là qua các giai đoạn lịch sử Việt Nam
ở các triều đại nhà Lý và nhà Trần. Ở đây, chúng tôi
thiết nghĩ không cần để nêu ra nhiều chi tiết về vấn
đề này, nhưng nhấn mạnh vào nguyên nhân gì đã tạo cho
Phật giáo Việt Nam có được những thành quả đó?
1.Nội
dung của Phật giáo
Triết
lý hay tư tưởng đóng vai trò chủ đạo hướng dẫn hành
động trên mọi lãnh vực. Do đó, kết quả của hành động
hay hành vi đem lại tốt hay xấu là do chủ trương của đường
lối tư tưởng hay triết lý đó và cũng do người thi hành
có thực hiện đúng đường lối của tư tưởng triết lý
đó hay không nữa.
Cũng
vậy, sở dĩ Phật giáo có được tiếng như thế, trước
hết phải nói là nhờ Phật giáo có được một hệ thống
triết lý hay một đường lối giáo dục hết sức đặc thù
và đa dạng, làm thích hợp và đáp ứng được nhu cầu học
hỏi và thực hiện của quần chúng. Vì thế, trong quá khứ
Phật giáo được đại đa số người dân Việt Nam, từ tầng
lớp bình dân cho đến tầng lớp trí thức và vua chúa hết
sức tin cậy.
Điển
hình về nội dung của Phật giáo: Trong kinh điển Pàli và
trong tác phẩm Visuddhimagga (Thanh Tịnh Đạo Luận) của Trưởng
lão Buddhaghosa, đức Phật đã cung cấp rất nhiều phương
pháp về luyện tập tinh thần và các đối tượng của Thiền
phù hợp với nhiều cá tính, nhu cầu và khả năng của từng
người. Tất cả những phương pháp thực hành này nhắm vào
mục đích giải thoát mọi khổ đau của nhân loại. Các triết
lý Luân-hồi, Nhân-quả, thực hành Ngũ giới, tích cực làm
các công đức, làm lành, lánh dữ của Phật giáo đem lại
cho xã hội loài người có được một nếp sống đạo đức
làm nền tảng. Tinh thần Từ-Bi, Hỷ-Xả của Phật giáo tạo
cho mọi người tình đoàn kết, xích lại gần nhau hơn. Triết
lý Phật tánh bình đẳng của Phật giáo làm cho quần chúng
tự tin ở khả năng của chính mình, từ đó nỗ lực dứt
bỏ những hành vi xấu ác và thực hành những lời dạy của
đức Phật để đạt đến sự an lạc, giải thoát và trí
tuệ của chính Ngài. Triết lý Trung đạo xa lìa hai cực đoan
của Phật giáo, đó là khổ hạnh ép xác và tham đắm dục
lạc, triết lý này giúp cho con người có một cuộc sống
quân bình về tinh thần và vật chất. Các triết lý về Nhân
sinh quan và Vũ trụ quan, Vô thường, Duyên sanh, Vô ngã của
Phật giáo đã làm cho nhiều nhà tư tưởng, triết gia, khoa
học hết sức thú vị và để tâm học hỏi, nghiên cứu sâu
hơn trong các lĩnh vực của họ.
Tư
tưởng hay đường lối giáo dục của Phật giáo Tiểu thừa
và Đại thừa chứa đựng trong ba tạng: Kinh, Luật, Luận,
có nguồn gốc từ hai hệ thống cổ ngữ Ấn Độ, đó là
ngôn ngữ Pàli và ngôn ngữ Sanskrit (Tiếng Phạn). Nội dung
tư tưởng của Phật giáo Tiểu thừa và Đại thừa đã bổ
sung lẫn nhau để duy trì và tồn tại suốt hơn 2500 năm Phật
lịch và nội dung đó chưa hề chuyển đổi. Thiết nghĩ, Phật
giáo vẫn còn tác động rất tích cực vào xã hội nhân loại
trong nền văn minh hiện đại của thế giới nói chung và cho
tình hình hiện nay của đất nước Việt Nam nói riêng.
2.
Bối cảnh của con người và xã hội văn minh hiện đại ngày
nay
Từ
thời xa xưa, vấn đề nghiên cứu, khám phá và phát minh là
những con đường tốt nhất để mang lại niềm hạnh phúc
cho nhân loại luôn là chủ đề thách đố đối với những
nhà tư tưởng, triết học, khoa học và các chính trị gia.
Ngày
nay, chúng ta thừa nhận rằng con người có một mức sống
cao hơn xã hội thời xưa về hai phương diện chính: công cụ
lao động và sở hữu vật chất. Hai thành quả đạt được
to lớn này là do kết quả của những người thông minh sáng
tạo ra những lãnh vực tân tiến về khoa học và kỹ thuật,
v.v… trong suốt nhiều thế kỷ qua. Họ hy vọng những thành
quả đạt được của họ sẽ dập tắt tất cả những nỗi
thống khổ của nhân loại. Tuy nhiên, ngày nay con người vẫn
chưa hết những nỗi khổ về sanh, già, bệnh, chết, sầu
khổ, ưu não, thất vọng; ngoài ra con người lại còn chuốc
thêm những thảm hoạ do bởi nhiều loại siêu vi trùng gây
ra bệnh ung thư gan ở người như: các loại siêu vi A, B, C,
D, E ; các siêu vi trùng như H5N1, v.v…đang tấn công giết chết
hàng loạt các đàn gia súc như: trâu, bò, heo, gà đang sống
ở Việt Nam và các nước ngoài như Trung Quốc, Thái Lan, Indonexia,
v.v…; lại thêm thảm hoạ ô nhiễm môi trường làm tác hại
đến sức khoẻ của người dân do các chất khí và các chất
hoá học thãi ra từ các khu công nghiệp, từ những người
nghiện thuốc lá, v.v… Các trận động đất, thiên tai, bão
lụt ngày càng gia tăng trầm trọng; con người ngày càng mất
niềm tin lẫn nhau. Các cơ sở sản xuất chế biến đồ thực
phẩm và đồ gia dụng đã lạm dụng các chất hoá học
trong quá trình sản xuất đưa đến tình trạng người tiêu
dùng phải mang trong mình nhiều mầm bệnh ung thư, v.v... Đó
là một thực trạng ngày nay, khi nến khoa học kỹ thuật của
con người được phát triển cao và dễ dàng để cho quần
chúng làm tràn đầy những điều khao khát của họ và những
điều khao khát này nhữ họ đến với điều khao khát to lớn
hơn trong cái vòng bản ngã bất tận. Vì thế, thực hành Thiền
Tiểu thừa là có giá trị cao nhất cho thời nay khi con người
theo đuổi quá nhiều điều khao khát. Hầu hết quần chúng
bị ảnh hưởng quá mức do bởi những hoàn cảnh xung quanh
họ, hoàn cảnh ngày nay thường trù hoặch để kích động
lòng khao khát. Bởi vì không ai có thể nhận được điều
mình ước muốn, vì vậy những hành động ác bị vi phạm
và công đức bị mất đi để đạt đến cái cuối cùng được
khao khát. Càng ngày công đức càng giảm dần và điều lầm
lỗi càng ngày càng gia tăng và dẫn đến những cuộc chiến
tranh về kinh tế, chính trị, thương mãi, giáo dục, v.v…
tiếp tục xảy ra trên toàn thế giới.
3.
Vài giải pháp về sự phát triển của dân tộc và Phật giáo
Việt Nam:
Theo
cái nhìn của Phật giáo, tất cả những nỗi buồn khổ và
các thảm hoạ của cá nhân hay của xã hội đều chung qui
vào năm yếu tố tiêu cực của tâm, đó là: tham ái, sân hận,
kiêu mạn, nghi ngờ và vô minh. Toàn bộ tiến trình tuần tự
của Thiền Phật giáo từ Thiền Tiểu thừa, Thiền Đại thừa
và Thiền Kim cang thừa có khả năng làm giảm bớt và giải
phóng năm tâm triền phược nói trên. Phật giáo chú trọng
giáo dục và rèn luyện nội tâm làm chính yếu. Khi tâm người
được an ổn thì nó tác động tốt đến sức khoẻ của
chính con người và hoàn cảnh bên ngoài. Như thế, nếu Phật
giáo làm cho quần chúng được an ổn tinh thần, tức trong
đó Phật giáo đã có phần đóng góp vào công cuộc xây dựng
nền hòa bình của đất nước Việt Nam nói riêng và cho thế
giới nói chung.
Tuy
nhiên, chúng ta thấy những lời dạy của đức Phật được
chứa đựng trong ba tạng Kinh, Luật, Luận của hai hệ thống
Tiểu thừa và Đaị thừa thực tế chưa được phổ biến
rộng rãi đến quần chúng trong nước cũng như ngoài nước.
Vì thế, có không ít những quần chúng, Phật tử tại gia
cũng như xuất gia, thật sự do vì thiếu kiến thức hiểu
biết về giáo lý Phật giáo và đã thực hành một cách sai
lạc các pháp Thiền, v.v… dẫn đến nhiều loại bệnh tâm
thần và đánh mất niềm tin về Phật giáo. Lại có những
quần chúng chưa thực sự nghiên cứu cũng như thực hành giáo
pháp của đức Phật một cách rốt ráo đã vội buông ra những
lời phê phán chỉ trích nặng nề về Phật giáo!
Do
đó, các hình thức tổ chức của Giáo hội Phật giáo Việt
Nam như về các cơ sở kiến trúc hạ tầng: Chùa, Tịnh xá,
Tu viện, Trường lớp; các tôn tượng Phật, Bồ tát, Hộ
pháp, v.v… nên được tạo dựng từ không đến có, từ ít
đến nhiều là để đáp ứng cho nhu cầu học hỏi và tu tập
của người dân về Phật giáo. Thiết nghĩ, thêm một ngôi
Chùa, một trường Đại học Phật giáo được hình thành
là dẹp bớt đi một nhà tù, một thảm họa chiến tranh; thêm
một khoá giảng giáo lý Phật giáo, thêm một khoá tu tập
về hành Thiền hoặc một khoá tu tập về Tịnh độ sẽ làm
cho không ít người dân được an ổn tinh thần và giảm bớt
các chứng bệnh trầm cảm hoặc tình trạng căng thẳng do
áp lực từ công việc hoặc do hoàn cảnh gia đình và xã hội
ngày nay gây ra.
Ngang
qua sự nhận xét và đánh giá chung về đạo Phật và vấn
đề an dân trợ quốc đã nói trên, chúng ta có thể mở ra
một hướng phát triển mới cho Gíao hội Phật giáo Việt
Nam hiện nay nói riêng và cho dân tộc Việt Nam nói chung như
sau:
- Giáo
hội Phật giáo Việt Nam cần có những cơ sở giáo dục đào
tạo về chương trình Đại học và hậu Đại học Phật giáo
ở trong nước nhằm phổ cập giáo dục Phật giáo rộng rãi
cho các sinh viên nói chung, mà không phải chỉ đáp ứng riêng
nhu cầu về nghiên cứu Phật học cho tầng lớp tu sĩ
Phật giáo.
- Các
nhà lãnh đạo Việt Nam cần quan tâm, giúp đỡ và tạo điều
kiện thuận lợi cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam được mở
nhiều khoá chuyên tu về Thiền, Tịnh-độ và Mật-tông cũng
như việc xây cất thêm Chùa, Tự viện, cho thành lập các
hội từ thiện Phật giáo;và bổ nhiệm các tu sĩ có trình
độ Phật học cao, có đạo đức để giảng dạy, truyền
giáo và trụ trì ở các ngôi Chùa chưa có Sư trụ trì. Ngược
lại, tu sĩ Phật giáo, nhất là tầng lớp tu sĩ trẻ năng
động, có tri thức, có đào tạo phải phát huy hết khả năng
của mình để giúp nhà nước Việt Nam làm tròn sứ mệnh
an dân, trợ quốc. Từ đó, chúng ta mới có thể đi đến
kết luận “ Dân an thì nước mới an, tâm bình thì thế giới
bình”.
Nói
tóm lại, một nền văn minh hiện đại tân tiến của khoa
học cần có bên cạnh nó nội dung của Phật giáo hay đạo
đức của Phật giáo thì nền văn minh đó mới thật sự đóng
góp tích cực cho nhân loại và tồn tại lâu dài. Cũng vậy,
dân tộc Việt Nam, đất nước Việt Nam muốn có được sự
an bình thật sự thì nội dung của Phật giáo hay đạo đức
của Phật giáo phải được phổ biến rộng rãi đến cho
mỗi người dân Việt Nam. Lấy nội dung của Phật giáo hay
đạo đức của Phật giáo làm nền tảng chỉ đạo trên mọi
lãnh vực hoạt động của đất nước, nhất là biết kết
hợp hài hoà giữa hai yếu tố: khoa học và nội dung
Phật giáo, chúng ta hy vọng sẽ mở ra một tương lai tươi
sáng, an bình và thịnh vượng lâu dài cho dân tộc Việt Nam,
đất nước Việt Nam nói riêng và cho toàn thế giới nói chung.
1.
Xem ba tạng: Kinh, Luật, Luận của Phật giáo đã được Hội
Pàli Text (PTS.)dịch ra bằng Anh ngữ.
-
Xem Thanh Tịnh Đạo Luận: Bhadantacariya Buddhaghosa, The Path of
Purification (Visuddhi-Magga), tr. Bhikkhu Nanamoli, Malaysia: The Penang
Buddhist Association, 1999.
Và
một số Kinh và Luận tạng Phật giáo Đại thừa đã
được dịch ra Anh ngữ như:
-
Kinh Lăng Gìa: The Lankàvatàra Sùtra, translated from the Sanskrit
by D.T.Suzuki, Colorado, 1978.
-
Kinh Kim Cang và Kinh của Lục Tổ Huệ Năng: Nanjio, The Diamond
Sùtra and The Sutra of Hui-neng, two books, tr. A.F.Price and Wong Mou-Lam,
Boston, 1969.
-
Xem Luận án Tiến sĩ: Nguyên Hương, Lịch Sử Phát Triển của
Thiền Phật Giáo, NXB. Tổng Hợp Tp. HCM., 2005 .
2.
Thông tin từ Tin tức thời sự của Truyền hình Việt Nam và
Đài BBC. đã loan tải trong thời gian qua.
TN
Nguyên Hương
10-02-2007
09:23:56
