NHÌN LẠI PHẬT ĐẢN 2006
Minh Mẫn

TỪ PHẬT ĐẢN CỦA LIÊN HIỆP QUỐC Ở THÁI LAN

Những năm gần nay, Đại Lễ Phật Đản được Liên Hiệp Quốc xem là ngày lễ trọng đại, vì thế Unesco đứng ra tổ chức, năm nay tại Thái Lan, VN ta cũng sẽ có phái đoàn sang tham dự như một thành viên PG thế giới. Tại VN, Ban Tôn Giáo chính phủ, được sự nhất trí của Mặt trận Tổ quốc và ngành an ninh hổ trợ, phổ biến văn bản đến các cấp cơ sở hạ tầng, cho phép tổ chức đại lễ một cách trọng thể. 

Tuy nhiên, đó là mặt hiện tượng xã hội, còn thực chất PG có được tôn trọng đối với nhà nước và đi vào lòng người bởi các tu sĩ PG chăng, ta phải xét những thái cách đã có hay sẽ có. 

Qua những cuộc chiến trên thế giới, nhân danh tôn giáo hay ẩn danh tôn giáo, đem bạo lực giải quyết quan điểm riêng tư, cho dù dưới góc độ kinh tế hay an ninh thế giới, cũng ẩn chứa mầm mống tôn giáo mà đại biểu: Thế giới Hồi Giáo và Thế giới Tư Bản đại diện quyền lợi Vatican, luôn xung đột hàng bao thế kỷ khi có cuộc Thập Tự Chinh đến nay! 

Những tôn giáo Thần quyền luôn xung đột và làm đổ máu nhân loại, thế giới cũng quá mệt mỏi, ghê sợ cho tôn giáo, nhưng ba nghìn năm qua, riêng PG vẫn âm thầm tồn tại và phát triển mà không hề làm đổ máu ai, ngược lại, lắm khi bị đổ máu mà không hề phản kháng. PG bị Kitô giáo tiêu diệt một số nơi như VN trong thời Pháp và Diệm, Thiệu. PG bị Hồi giáo triệt tiêu gần như tẩy trắng tại Ấn Độ, giết 10.000 tăng sĩ và giáo sư tại đại học Nalanda, tại Afganistan, Indonesia, một số vùng Mông cổ và Nga xô, hiện nay miền Nam Thái Lan vẫn thường xuyên bị đe dọa. 

Do phải chịu đựng một cách thầm lặng và luôn dùng từ bi để hóa giải hận thù, PG được nhân loại biết đến như một tôn giáo hoà bình. Vì thế, đề cao tính nhân bản và văn hóa trong tôn giáo, Liên Hiệp Quốc chọn PG làm biểu tượng tôn giáo hòa bình, đã đứng ra tổ chức chào mừng Đại Lễ Phật Đản trên thế giới. Một số quốc gia có PG, đã xem ngày lễ Phật Đản như một quốc lễ, cho phép cán bộ, công nhân nghỉ phép vào ngày nói trên. Dĩ nhiên những nước như Thái Lan, Lào, Campuchea, Miến đều xem PG là quốc đạo, phải tôn trọng ngày lễ truyền thống với thời gian lâu dài hơn! 

VN ta, thời Lý Trần Lê, PG là quốc đạo, ngày Phật Đản hay Vu Lan xem như ngày tết thứ hai của dân tộc, vua thường khai ân giảm án và phóng thích tù nhân, mở kho phát chẩn, trong dân gian bày lắm trò giải trí lành mạnh và đạo đức. Khi Nho giáo độc tôn, đất nước suy vi lọt vào sự thống trị phương Bắc ngàn năm, đến Pháp và Nhật, PG lui vào thâm sơn cùng cốc tu niệm, vì thế mất dần ảnh hưởng trong dân chúng. 

Qua cuộc chiến chống ngoại xâm, tuy PG không là chủ lực như thời Trần Lê, nhưng là nồng cốt để người dân có chỗ dựa tinh thần nuôi dưỡng tâm niệm yêu nước thương dân, và khi xã hội đón nhận luồng sinh khí Tây Âu, mọi nếp sống đổi thay, tuổi trẻ không còn biết đến một tôn giáo đã nuôi lớn tính tự tồn dân tộc, liên tục các thể chế đẩy PG vào bóng đêm cuộc sống. Thập niên 1930, đối trước hiểm họa xâm lăng của phương Tây, một số cao tăng thạc đức và cư sĩ nhiệt tâm cổ súy chấn hưng PG. Bấy giờ sinh khí hồi phục, PG bắt đầu đâm hoa kết trái, nhưng do cuộc chiến ý thức hệ mà VN là thí điểm, một lần nữa PG phải hao tán sinh lực, và bị phân hóa tiềm năng. 

30 năm thống nhất đất nước, hòa bình trở lại quê hương, mọi người dân xây dựng lại cuộc sống bằng đôi tay trắng, nhưng một số thành phần lãnh đạo đất nước đã không thấy được tiềm lực PG có thể làm nền tảng cho một xã hội đạo đức phát triển mà lịch sử đã minh chứng, không những ở VN, Trung Quốc, Nhật, Cao Ly, Thái, mà bất cứ quốc gia nào PG từng là quốc đạo. Nếu những bộ óc chiến lược xây dựng đất nước biết dùng PG như một phương tiện giáo dục đạo đức xã hội và tâm linh dân tộc, PG sẽ là chất keo kết chặt nhân dân, là dung môi chắt lọc văn hóa dân tộc, là thành trì ngăn cản ngoại xâm. Vì PG không chỉ là một tôn giáo mà là một sức sống nhân bản. Cho dù PG là một tôn giáo, cũng là một tôn giáo không thể thừa trong xã hội, vì Mac Lê cũng đã xác nhận tôn giáo là một thực thể tồn tại lâu dài với xã hội nhân loại, do vậy không thể phí phạm khi một thực thể đó bị xem chỉ là vật trang trí.

Hơn lúc nào hết, khi đất nước đang cần sự đoàn kết tiến vào kỷ nguyên phát triển và hòa nhập toàn cầu, PG phải là linh hồn dân tộc. Thế giới và Liên Hiệp Quốc đã thấy giá trị của đạo Phật, tại sao PG từng là báu vật của dân tộc, chúng ta không phát huy? 

Không phát huy bằng văn bản mà phải đi vào thực dụng trong đời sống, phải tạo điều kiện để PG và nhân dân như nước với sữa. Nhà nước phải xem PG là tôn giáo nồng cốt của dân tộc song song với các tôn giáo đang tồn tại. Bất cứ cái gì cũng phải có một cái chính, cái cốt lõi chứ không thể cá mè một lứa. Một khi đã nhận ra những giá trị tích cực của PG đối với xã hội thì ngày lễ lớn như Rằm tháng Bảy, lễ Phật Đản phải là ngày quốc lễ, và đạo đức PG phải được đưa vào học đường đào tạo tinh thần Bi Trí Dũng và lòng yêu nước ch thế hệ con em để góp phần bảo tồn chủ quyền tổ quốc và phát triển tâm linh dân tộc.            

Thành phần lãnh đạo sơn môn cũng thấy được trách niệm đối với đất nước, tích cực đem đạo vào đời, không bằng con đường mê tín mà bằng đạo đức trí tuệ, chủ động đi vào nhân dân chứ không ngồi đợi nhân dân đến với mình, vì Đức Phật chúng ta đã từng khuyên đệ tử mỗi người đi mỗi ngã, truyền bá sâu rộng chánh pháp, giúp con người hiểu rõ đạo đức Nhân Quả để cuộc sống tốt đẹp hơn. 

Phật Đản năm nay, những người con Phật trên thế giới chung vui khi thấy Liên Hiệp Quốc đứng ra tổ chức chào mừng Đại Lễ. VN ta cũng được nhà nước cổ súy giúp đỡ, và các sư cũng bắt đầu tích cực để sắc màu Phật Đản tươi thắm hơn. Người Phật tử không mong ước gì hơn khi đạo từ bi ban rãi khắp nơi, và nếu nhà nước tích cực chọn ngày Đại Lễ này là một quốc lễ, chắc chắn xã hội VN sẽ còn nhiều chuyển biến tốt đẹp song song với sự phát triển kinh tế đang trong tầm tay. Tâm linh và vật chất là đôi chân vững chắc cho một dân tộc. 

MINH MẪN 
04/05/06 -PĐ2550

 

ĐẾN PHẬT ĐẢN TẠI QUÊ HƯƠNG

Toàn thế giới, những người con Phật đều hân hoan đón mừng đại lễ Phật Đản lần thứ 2630 vào niên đại Phật lịch thứ 2550; nghĩa là 2550 kể từ khi đức Thế Tôn nhập diệt cộng thêm 80 năm ngài trụ thế. 

Lần thứ 3, Liên Hiệp Quốc đứng ra tổ chức đại lễ Phật Đản Thế Giới. Lần đầu tiên VN được nhà nước cổ súy đón mừng đại lễ một cách long trọng nhất từ trước đến nay. Phật Đản 1964 cũng hoành tráng, nhưng chỉ phân nửa nước trong thời chiến. Năm nay, từ Bắc chí Nam, trong niềm vui rộn rã, tất cả đồng loạt hưởng ứng lúc đất nước thanh bình. Theo ghi nhận chưa đầy đủ về các cuộc diễn hành mừng Phật Đản : TP HCM có 60 xe hoa, Quảng Nam 65 chiếc, Daklak 14, Komtum 13, Bà Rịa Vũng Tàu 27, Khánh Hòa 23, Cam Ranh 5, Thừa Thiên Huế 40, kể cả chiếc xe hoa của A Lưới không về tham dự được, Mỹ Tho 9. Rất tiếc, chỉ thua Phật Đản năm 1964 bằng một lễ đài nơi công cộng tại bến Bạch Đằng, Sài Gòn trước đây. Hầu hết, quần chúng hân hoan nối đuôi đoàn xe hoa, mặc dù đã có chỉ thị không cho cổ động viên tháp tùng. Hai bên đường, Phật tử chấp tay khi đoàn xe đi qua, vài nơi có cổng ngọ môn và bàn hương án. Một vài địa phương, có cả đoàn xe mô tô hộ tống. Daklak, vùng nghèo khó, đoàn từ thiện PQ huyện Cưmgar cũng làm được 10 cổng chào, trang trí cờ tổ quốc, cờ PG, đèn và hoa. 

Tại Hà Nội, ông Phạm Thế Duyệt, Chủ tịch Mặt Trận và bà Trương Mỹ Hoa, Phó Chủ tịch nước, có mặt trong buổi lễ ở Sóc Sơn; TP HCM và các tỉnh thành đều có các quan chức đầu ngành tham dự. Một không khí tưng bừng, hoan hỷ của tín đồ PGVN bao năm chìm trong mặc cảm thua thiệt, giờ dây, chiếc giây neo được cắt bỏ, tâm hồn lồng lộng như những bong bóng trong buổi lễ,đua nhau bay vào không gian vô tận; Trong không khí thanh bình, một xã hội vươn lên, PG cũng được dịp hưởng ứng niềm vui chung của cả dân tộc! 

Năm nay, cán bộ, viên chức Phật tử cũng được nghỉ lễ, và rồi đây, Quốc Hội sẽ xét duyệt đề nghị Phật Đản như một quốc lễ, toàn dân sẽ nghỉ ngơi vào ngày rằm tháng tư âm lịch. VTV2 cũng phát sóng vào tối thứ bảy ngày 13/5 và hai ngày kế tiếp về giáo lý Nhân Quả Công Bằng của giảng sư Thích Chân Quang. 

Hầu hết các chùa phía Nam đều có chương trình văn nghệ mừng Phật Đản, hoặc do nghệ sĩ diễn xuất, hoặc được trình diễn bởi Gia Đình Phật Tử. Đặc biệt, tại Hà Nội, đội kèn đồng đã mở đầu chương trình bằng bản giáo ca: Phật Giáo VN của Lê Cao Phan mà trước 1975 PG xử dụng, giờ đây, giáo kỳ lẫn giáo ca đã hình thành một tổng thể hoàn chỉnh của GHPGVN trải qua thời gian dài đã khiếm khuyết. 

Nghi lễ hầu như đều giống nhau về Mộc Dục và tán tụng, riêng chùa Phật Quang ở núi Dinh, có nhiều cải biến đáng ghi nhận đó là chương trình hành lễ, kể chuyện về cuộc đời Đức Phật, không có tắm Phật, Phật Tử lần lượt vào chùa dâng hoa cúng Phật thay vì cắm nhang, tụng sám ngày Đản Sinh, sau đó là lễ Quy Y và có phần khuyến lệ khen thưởng những gia đình Phật tử gương mẫu. Tất cả diễn ra thật trật tự. Chùa kết hợp Nhạc và Lễ, biến nghi thức thành một nghệ thuật mà cổ truyền thường chỉ thích hợp với thế hệ già nua và thường thì sau thời lễ như thế, các chùa ngợp vì nhang khói. Nhưng hôm nay nơi đây, núi rừng thanh thoát, Đức Phật ngự trị giữa biển hoa từ những tấm lòng con Ngài dâng lên. Mô hình sinh hoạt mang tính khoa học như thế, PG cần nhân rộng, lột bỏ nghi thức cổ hủ để thích nghi với thời đại, làm cho sự tồn tại của đạo Phật thêm phần ý nghĩa cho xã hội.  

Từ Nam chí Bắc nói chung, chương trình kỷ niệm khánh đản Đức Phật quả đã hòa nhịp với chính sách nhà nước. Nhưng một vài nơi, cán bộ do không nắm bắt được chủ trương chính sách hoặc vì thành kiến hay đố kỵ tôn gíáo nên đã làm sai chính sách, tạo bất mãn, ngờ vực cho dân. Ví dụ quận 8 TP HCM, cấm chùa Kim Liên, Phổ Đà Sơn, Huệ Lâm giăng cờ qua đường, và tín đồ F 3 Phạm Thế Hiển không được treo cờ, trong đó có bà Phước nhà số 304/35k. Tại Đà Nẳng đường Hoàng Diệu. Ở Daklak, buông Huck, xã Cưmgar, công an xã có Ma Khách, Hồ văn Hòa, Thái, Khuê buộc chị Hoa gở tấm băng Kính Mừng Phật Đản, không cho treo cờ, vì theo lời những cán bộ đó này làm như vậy là tuyên truyền tôn giáo, sái pháp lệnh, tư gia chỉ được phép trang trí trong nhà. Tại thị trấn Quảng Phú, công an cũng buộc gở tấm biểu ngữ Kính mừng Phật Đản mà một chị Phật tử chủ quán café đã phủ lên bảng hiệu cafée Hoài Thương của chị. Tương tự như thế, nhiều địa phương cán bộ tùy tiện vô lý, người dân bảo đó là giặc phá hoại chính sách nhà nước. Rất may, nhờ phản ánh kịp, trung ương đã can thiệp thỏa đáng. 

Rút kinh nghiệm, nhà nước ngoài công văn chỉ thị, phải cho cán bộ tập huấn và quy định rõ phạm vi, vị trí treo cờ, để tránh tình trạng trống đánh xuôi, kèn thổi ngược. 

Tại TP HCM, cuộc diễu hành xe hoa, tuy có quy định lộ trình thông qua buổi họp các Ban Đại Diện, nhưng hạ tầng cơ sở không có văn bản, và không cắt đặt các hướng dẫn viên tại các giao lộ, vì thế một số xe đã lạc đoàn. Thêm vào đó, Thành Hội, Ban Đại Diện và các chùa không nhiệt tình hướng dẫn phổ biến giải thích cho Phật tử nên họ không dám treo cờ, sợ bị khó dể. 

Dẫu sao mùa Phật Đản P.L 2550 cũng là một mùa đáng nhớ cho tăng tín đồ PGVN, và là mùa PHật Đản mà thế giới trân trọng, được công chúa Thái Lan SiRivannavari Nariratana, đích thân rạp mình cúng dường chư Tôn Đức, có mặt vua sãi Thái, hơn 2000 đại biểu của 46 quốc gia, hàng vạn tín đồ khắp nơi trên thế giới vân tập. Chừng nào VN hân hạnh được đăng cai tổ chức Đại Lễ Phật Đản quốc tế như vậy, không những là niềm vinh hạnh cho PGVN, còn là niềm tự hào cho một quốc gia Xã Hội chủ nghĩa hòa nhập vào sinh hoạt văn hóa thế giới, quý trọng Đạo Phật như thế giới đã quý trọng.             

MINH MẪN 
 

05-14-2006 11:23:44
 
 

TVHS