Quan Niệm
Về Tam Thân Phật
HT.
Thích Trí Quảng
Một
vị hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì
lợi ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng
cho đời, vì lợi ích, và an lạc cho chư Thiên và loài người
(Trung I, 83). Đó là lý do Đức Phật xuất hiện trên cuộc
đời, Đản sanh trong vườn Lâm Tỳ Ni của thành Ca Tỳ La
Vệ thuộc Trung Ấn Độ cách đây hơn 2500 năm.
Lớn
lên, Thái tử thông minh xuất chúng, văn võ toàn tài, luôn
luôn được chiều chuộng trong cuộc sống quyền uy giàu sang
tột đỉnh. song lòng từ bi vô hạn đối với kiếp người
trầm luân đau khổ đã thúc đẩy Ngài rời khỏi ngôi báu,
đi tìm lẽ sống bất tử. Qua 5 năm tìm đạo 6 năm khổ hạnh
không đạt kết quả, ngài chấm dứt pháp tu theo ngoại đạo.
Và cuối cùng với nỗ lực thiền định, tư duy liên tục
trong 49 ngày, Ngài đắc quả Vô thượng Bồ đề trở thành
bậc Toàn Giác. Từ đó trong 49 năm hoằng hóa độ sanh, mọi
việc làm của Đức Phật đều thể hiện mục đích "vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư thiên
và loài người".
Tuy
nhiên khi đến Phật Niết bàn, những lời chỉ dạy, những
tư tưởng thiện mỹ trong sáng Ngài lưu lại cho chúng ta vẫn
được xem là một di sản quý báu sống động và lợi ích
thiết thực cho loài người. Ôn lại tư cách thánh thiện,
hình ảnh trí tuệ và đạo đức của Ngài cùng nhận chân
rõ tấm ảnh hưởng rộng lớn lâu dài của Đức Phật, các
vị Tổ sư tiền bối trong thời kỳ Phật giáo Đại thừa
phát triển đã có một nhận thức đổi mới về Đức Phật,
theo đó đức Phật Sanh thân tuy không còn nhưng Ngài vẫn hằng
hữu dưới hai dạng Báo thân và Pháp thân.
Hôm
nay kỷ niệm ngày Đản sanh của Đức Thế Tôn, chúng ta cùng
hướng tâm về Ngài, cùng tìm hiểu đức Phật hiện hữu,
tồn tại, và sinh hoạt qua 3 khía cạnh: Sanh thân, Báo thân,
Pháp thân để phát triển đạo đức, trí thức cho chính mình
và tha nhân trên bước đường tự giác, giác tha.
Qua
các sự kiện lịch sử còn ghi rõ trên bước đường vân
du hóa độ, đức Phật đã thản nhiên bình ổn trước mọi
hành động chống đối của ngoại đạo, phê phán, phá vỡ
những sai lầm của truyền thống đạo Bà La Môn, thuyết phục
những vương tử quyền quý đang dàn trận ở chiến trường.
Với những việc khó làm nêu trên, thể hiện rõ nét trí tuệ
tuyệt luân và uy đức cảm hóa của Ngài gợi cho chúng ta
hình dung Ngài Đức Phật Thích Ca mang Sanh thân đã nhập diệt,
còn có đức Phật tinh thần hay Báo thân. Báo thân Phật không
phải là một thân nào khác, nó ở ngay trong Sanh thân Ngài
Báo thân kết hợp bằng trí tuệ và những hành vi đạo đức
của Ngài trải qua vô lượng kiếp tu hành Bồ Tát đạo. Chính
nhờ sự hiện hữu của Báo thân mà đức Phật được tôn
xưng là vị thầy của Trời người, mặc dù Ngài cũng mang
thân ngủ ấm như chúng ta. Vì vậy ngày nay Đức Phật không
còn được hàng tỷ người thờ phượng, cung kính, lễ bái
không thể là một đức Phật chỉ có thân sanh diệt bình
thường. Trái lại, chúng ta đều tưởng nhớ, tôn thờ Báo
thân phật, nghĩa là quý trọng những việc làm đạo đức
thuần thiện của Ngài, kính ngưỡng trí tuệ siêu việt của
Ngài dìu dắt Giáo đoàn trở thành Thánh chúng và đến ngày
nay vẫn còn là mô hình kiểu mẫu cho những Phật tử trên
khắp năm châu.
Từ
Báo thân viên mãn đầy đủ phước đức trí tuệ, đức Phật
sử dụng thân tinh thần quý giá này làm hạt nhân để tạo
thành một thân thứ ba gọi là Pháp thân. Sử dụng Pháp thân
hay sử dụng ánh sáng trí tuệ tác động vào vật chất, biến
nó phục vụ cho con người, nói khác Ngài sử dụng Pháp thân
để chuyển hóa xã hội đương thời. Riêng chúng ta, khi chưa
thành Phật vẫn có Pháp thân nhưng vì không biết phát triển
trí thức, đạo đức mà chỉ sử dụng phát triển nghiệp
và phiền não nên không kết thành báo thân viên mãn và dẫn
đến pháp thân không có tác dụng, gọi là Như Lai tại triền.
Ghi
nhớ lời Phật dạy bằng niềm tin của người đệ tử Phật,
mỗi ngày chúng ta mỗi lớn Báo thân của chính mình trên bước
đường tu tập Bồ tát đạo. Đến ngày nào, trí tuệ và
việc làm lợi ích tốt đẹp của chúng ta được tha nhân
tin dùng, quý mến, kính trọng thì bấy giờ ta là biểu hiện
của một phần Pháp thân Phật, cho đến khi lợi ích phủ
cả nhân loại thì thân ta tràn đầy pháp giới hay đó chính
là Phật thân vậy.
Tóm
lại, từ cuộc sống bình thường của một Sanh thân, đức
Phật nâng cao cuộc sống tinh thần, phát triển trí thức và
đạo đức của Báo thân và từ tinh thần này hội nhập lại
vật chất trở về Sanh thân chi phối các pháp một cách hoàn
hảo là sử dụng Pháp thân. Như vậy trong Sanh thân Phật tiềm
tàng Báo thân và Pháp thân, tuy ba thân nhưng thực sự là một
thân, hiện hữu trong một con người thật của lịch sử.
Ngày
nay, Sanh thân Phật không còn nhưng những lời giáo huấn của
Ngài lưu lại trong tam tạng kinh điển cùng với những việc
làm đạo đức lợi lạc quần sanh vẫn còn là kim chỉ nam
chỉ đạo cho những người nguyện theo dấu chân Ngài. Tuy
Sanh thân Phật vắng bóng trên cuộc đời nhưng Pháp thân vẫn
thường trụ vĩnh hằng bất tử, được từng thế hệ nối
tiếp, tạo thành sức sống Phật giáo đến ngày nay.
Kỷ
niệm ngày Đản sanh Đức Từ Phụ Phật lịch 2537 chúng ta
đồng tâm hướng về đức Phật thường trú, tưởng niệm
đến đạo đức và trí tuệ viên mãn của Ngài. Đức Phật
vẫn hiện hữu miên viễn trong lòng những người con Phật,
trong việc làm sáng suốt, lợi lạc, an vui cho đời của Giáo
hội Phật Giáo Việt Nam nói riêng và của tất cả hàng Phật
tử trên khắp năm châu nói chung.
