B.2.2.32.
TỔN HẠI CHÚNG SANH GIỚI
(giới
tổn hại chúng sanh)
Kinh
văn
1.
Phiên âm:
Từ
câu “nhược Phật tử bất đắc phản mại đao trượng,
cung tiễn...” cho đến câu “...phạm khinh cấu tội”.
2.
Dịch nghĩa:
Nếu
là Phật tử thì không được buôn bán dao, gậy, cung, tên,
những khí giới sát sanh. Không được chứa cân non, giạ thiếu,
không được nương thế lực quan quyền mà lấy tài vật của
người, không đuợc ác tâm trói buộc người và phá hoại
việc thành công của người. Không được nuôi mèo, chồn,
heo, chó. Nếu cố làm các điều trên, Phật tử này phạm
khinh cấu tội.
3.
Lời giảng
Giới
trước nói về tội thấy ngôi Tam Bảo bị tai nạn, khổn
ách mà mình không lo cứu chuộc.
Giới
này ngăn cấm sự cố ý cất chứa đồ vật hoặc nuôi dưỡng
những súc vật phi pháp, làm tổn hại cho chúng sanh.
Một
hành giả Bồ Tát cần phải lấy tâm từ bi hỷ xả làm cơ
bản, lấy lục độ vạn hạnh làm phương tiện. Từng giờ,
từng phút tùy duyên làm việc cứu độ chúng sanh, khiến cho
chúng sanh được yên tâm vì sinh mạng của mình không bị
đe dọa.
Không
được chứa những khí cụ sát hại thân mạng, tài vật của
chúng sanh, khiến chúng sanh lúc nào cũng cảm thấy bất an.
Làm như thế thì làm sao còn là tâm hạnh của Bồ Tát nữa?
Giới
này thất chúng Phật tử đều có thể phạm, cho nên cả tại
gia lẫn xuất gia đều phải giữ gìn nghiêm cẩn. Cả Tiểu
Thừa lẫn Ðại Thừa đều bị ngăn cấm. Nhưng có chỗ nói
trong luật Tiểu Thừa cho phép nuôi chó để giữ nhà. Ðây
là trường hợp đặc biệt được khai miễn.
Hơn
nữa, Phật tử tại gia tu học Phật pháp, hãy còn không được
tùy tiện làm việc mua bán không đúng, huống chi là chúng
xuất gia?
Trong
kinh Thiện Sanh có dạy: “Nếu ưu bà tắc vì việc nuôi sống
phải làm nghề buôn bán, khi đã thỏa thuận giá cả xong thì
không được vì người trước mua giá rẻ mà bán cho người
sau vì họ trả giá cao hơn. Nếu người mua trước trả chưa
đúng giá thì nói họ trả thêm, nếu không hành động đúng
như vậy thì phạm tội thất ý”.
Làm
nghề mua bán, tâm lý chung thường thích khi mua hàng vào thì
dùng cân già và khi bán ra thì dùng cân non. Làm như vậy là
vì muốn thu nhiều lợi. Ðiều đó phát xuất từ tâm tham
lam, và không phải là lối mua bán chính đáng, đem vốn cầu
lời. Do đó, là Phật tử không được phép hành động như
vậy.
Người
Phật tử tại gia không phải không được buôn bán, nhưng
buôn bán phải có lương tâm, thực hành câu: “Ðồng tẩu
vô khi”, nghĩa là đối với tất cả mọi người cũng đều
phải thành thật không được khi dễ, giả dối.
Ðức
Phật đối với đại chúng dạy rằng: “Nếu là một Phật
tử đã thọ Bồ Tát giới, tuyệt đối không được làm sáu
điều:
1.
Không được buôn bán dao, gậy, cung, tên, những khí cụ sát
sanh. Dao, gậy, cung, tên là những hung cụ làm tổn hại sanh
mạng chúng sanh. Là Phật tử không được phép cất chứa,
cũng không được những thứ này. Vì cất chứa thì khó tránh
khỏi một lúc nào đó, dùng những thứ ấy làm tổn hại
chúng sanh. Còn nếu buôn bán thì người khác sẽ dùng những
thứ ấy làm hại chúng sanh.
2.
Không được chứa cân non, giạ thiếu. Ðây là những dụng
cụ dùng để dối gạt người, làm cho người bị tổn thất
tài vật. Thí dụ như một cân dầu, đúng tiêu chuẩn là có
16 lượng, nhưng nếu dùng cân non thì chỉ còn 14 hoặc 15 lượng
mà thôi. Như thế, người mua phải bị mất một hoặc hai
lượng dầu. Cũng như bán gạo, nếu dùng đấu nhỏ đong gạo
cho người, thì người mua có thể bị thiếu nửa thăng hay
một thăng gạo. Gạo, dầu là nhu yếu phẩm của đời sống
hằng ngày. Nếu dùng đấu nhỏ dối gạt một cách công khai
hay mờ ám khi mua bán, đổi chác với người, sẽ làm cho người
bị tổn thất rất lớn. Vì thế, nếu Phật tử làm việc
như vậy, thì không phù hợp với đạo Bồ Tát và phải bị
khổ quả thật nặng về sau.
3.
Không được nương thế lực quan quyền mà lấy tài vật của
người. Vấn đề này có hai trường hợp:
-
Chính mình làm quan, rồi lợi dụng quyền thế, đặt ra nhiều
yêu sách bức bách tiền của đối với người dân lương
thiện.
-
Mình không có địa vị quan quyền, nhưng có giao tiếp, thân
mật với người có quyền thế. Lúc mình muốn đến người
nào đó để cầu tài vật, nếu người ấy đưa ra thì thôi,
bằng ngược lại, không đáp ứng chỗ mong cầu của mình,
không được toại ý mình, liền mượn thế lực của quan
quyền ra oai dọa nạt. Sở dĩ phải làm như vậy, vì nếu
không, sẽ không dễ gì lấy được tài vật của người.
Ép bức, xâm đoạt tài vật của người như thế, không phải
là hành vi của người Phật tử chân chính. Nếu làm như vậy
và lấy được tài vật của người thì thuộc về giới trộm
cắp, thuộc vào căn bản trọng tội.
4.
Không được ác tâm trói cột người: Ðiều này liên quan
đến điều trước là khi bạn đến đặt yêu sách tước
đoạt tài vật của người, nếu người kia không bằng lòng,
bạn liền sanh tâm độc ác, mượn thế lực quan quyền phao
vu cho người ấy có tội, đoạn bắt người ấy trói lại,
dùng các thứ hình phạt tàn ác hành hạ, làm cho thân thể
người ấy bị thương tích, thậm chí bị tàn phế.
5.
Không được phá hoại công việc thành công của người. Việc
làm này cũng như hai việc trên, nghĩa là bạn đến người
khác yêu sách lấy tài vật, nhưng không được như ý nguyện
của mình, sau này gặp dịp sự nghiệp của người ấy sắp
thành công, bạn bèn khởi tâm độc ác, tìm những biện pháp
phá hoại, làm sự nghiệp của người không thể thành công.
Việc làm này cũng rất độc ác, nên Phật tử tuyệt đối
không được làm. Chúng ta nên biết: phá hoại sự nghiệp
của người cũng không thể đem lại sự thành công cho chính
mình, như vậy hà tất chúng ta phải phá hoại sự thành công
của người, làm chi những việc “thương thiên hại lý”
như thế?!
6.
Không được nuôi mèo, chồn, heo, chó: Mèo là động vật chuyên
bắt chuột, cũng gọi là “địa hành la sát”. Nhưng phải
nhìn nhận chuột là giống đáng ghét. Tuy nhiên, Phật tử
phải luôn luôn có tâm từ bi, thấy loài vật đau khổ còn
không chịu được, thì làm sao có thể nuôi mèo để bắt
chuột, làm thương hại sanh mạng của nó. Như thế là thuộc
về tội “giáo tha tác” và “kiến tác tùy hỷ” (bảo
người làm và thấy người làm thì sanh tâm vui mừng).
Chồn
có nhiều loại khác nhau, nhỏ thì bằng con chuột cống, lớn
thì có con lớn như con mèo. Con vật này có khả năng bắt
chuột và các thứ khác rất giỏi. Nếu bạn nuôi nó sẽ làm
tổn hại các động vật khác.
Việc
nuôi heo, chó cũng không được. Vì lúc nuôi thì không nói
chi, nhưng lúc lớn thì chắc chắn phải cắt cổ, cạo lông
chúng. Vì thế tuyệt đối không được nuôi. Nuôi sinh mạng
rồi lại giết sinh mạng. Có thể nói: Trong ân đức đã có
oán thù. Vì khi bạn nuôi dưỡng chúng thì có ân đức với
chúng, nhưng khi chúng bị giết, tất nhiên sẽ ôm lòng oán
hận đối với bạn. Như vậy, tốt hơn là bạn đừng nên
nuôi.
Sáu
luật nói trên đều thuộc về Ác Luật Nghi. Tổn hại sanh
vật, thương hại từ tâm, đều không phải là việc làm của
Phật tử. Cho nên: “Nếu cố nuôi dưỡng, Phật tử này phạm
khinh cấu tội”.
Nếu
chiếu theo kinh văn thì Phật dạy tất cả có sáu điều ngăn
cấm, nhưng tại sao khi kết luận, Phật chỉ nói “nếu cố
nuôi thì phạm khinh cấu tội?”
Nên
biết đấy là Phật dạy chúng ta đối với việc nuôi dưỡng
hãy còn không được làm thì làm sao có thể cho phép chúng
ta làm những việc ác hơn như: cất chứa hay buôn bán dao,
gậy, cung, tên v.v... Vì thế không cần nói cũng có thể suy
luận ra để biết.
Ðiểm
thứ hai là tuy kinh văn kết thúc bằng một việc không được
cố ý nuôi dưỡng những loài vật kể trên, nhưng bao hàm
luôn cả năm loại trên, cho nên không cần nói rõ.
