Nhân đọc bài viết của Thích Nữ Minh Tâm đăng trên tạm chí Pháp Âm số 71, “MONG THAY ĐỔi CÁCH NHÌN VỀ PHÍA NI CHÚNG”. (tháng 08/năm 2001) Nhận thấy bài viết có vài quan niệm chưa thấu đáo và dễ dẫn đến sự ngộ nhận nên chúng tôi nhín chút thì giờ để trao đổi vớiSư Cô Minh Tâm  và cùng quí đọc giả. Trong bài viết của Sư Cô Minh Tâm, tôi thấy có vài vấn đề cần được đem ra trao đổi.

“…Trong gia đình và ngoài xã hội, người nữ có một chổ đứng quá khiêm nhường, nên khi bước vào Tăng đoàn, Ni giới vẫn chìm trong sự thờ ơ lãnh đạm của Tăng chúng và Phật tử qua sự câu thúc của Bát Kỉnh Pháp và tệ hơn hết là tư tưởng “nghiệp chướng thân nữ”. Nếu cho phép đổi thì chúng tôi xin đổi lại rằng: “Tại gia tòng phụ, Xuất gia tòng Tăng,Tăng xử, Ni lãnh chỉ…”

Qua nhận định trên của tác giả, tôi thấy tác giả đã so sánh 1 cách khập khiểng giữa phong tục tập quán của xã hội Việt Nam, và đạo đức của người xuất gia rồi chụp mũ cho là Phật giáo Việt Nam thiếu bình đẳng trong cư xử giữa Tăng và Ni! Tôi cho ý kiến trên của tác giả là vì bức xúc trước một vài cá nhân Tăng sĩ nào đó yếu kém về mặt tu và học, rồi đưa Bát kỉnh pháp ra như lá “bùa hộ mạng” để “bắt nạt” người khác là một thiểu số chứ không thể nói “hồ đồ” như vậy được! 

Vì “bát kỉnh Pháp” là do đức Phật chế ra để có lợi cho chư Ni chứ không phải vì  Đức Phật thương “con trai” hơn là “con gái”. Phải chăng với trí tuệ siêu việt của Ngài như thế mà vẫn chưa thấu đáo hết  mọi chuyện để hướng dẫn cho hàng đệ tử của mình  cùng đạt một mục tiêu là giải thoát hay sao mà phải đợi đến thế kỷ thứ 21 này có Sư Cô Minh Tâm mới nhìn ra được cái sai của Đức Phật là“lỡ chế ra Bát kỉnh pháp” để di hại đến ngày hôm nay! Và phải chăng Đức Phật cũng đã “lỡ quên” để cho chư Ni giữ đến 348 giới  và chư Tăng chỉ giữ có 250 giới (theo Bắc Tông). Và phật giáo Việt Nam bị sai luôn nên “Ni giới vẫn chìm trong sự thờ ơ lãnh đạm của Tăng chúng và Phật tử…” ???

Tôi cho đây là cách nhận định lệch lạc và tai hại cho chính bản thân và những người mới bắt đầu nghiên cứu giáo lý Phật giáo để hướng đến giải thoát! Nên rất chính xác khi Giáo Sư Eliot cũng đã nhận định: “Lần đầu tiên trong lịch sử thế giới, đức phật đã tuyên bố và mở ra một con đường giải thoát mà mỗi người có thể đạt được cho mình ngay trong đời này, tại thế gian này bằng nỗ lực của bản thân mà không cần một sự giúp đỡ tối thiểu nào từ các vị thần hay một vị Thượng đế. Ngài đã kiên quyết chủ trương và áp dụng mạnh mẽ chủ thuyết về sự tự lực, tự tin, sự thanh tịnh, sự giác ngộ, bình ổn nội tâm, và lòng đại từ đại bi. Ngài khẩn thiết nhấn mạnh chú trọng phát triển đến trí tuệ, vì không có trí tuệ thì không làm sao chứng nghiệm tâm linh và an lạc giải thoát ngay trong đời sống thường nhật mà ngôn ngữ thế gian không làm sao đáp ứng được”. (Buddhism and Hinduism) 

Thế đấy, chỉ là một học giả sau khi nghiên cứu giáo lý của đức Phật mà còn nhận thấy được cốt tuỷ của đạo Phật là ở chỗ Trí tuệ và giải thoát. Vậy mà Sư cô Minh Tâm là một hành giả lại không nhận ra, rồi chạy theo một vài học giả nghiên cứu chưa thấu đáo và có một nhìn thiển cận đối với Phật giáo, trong đó có quyển “Equal or Non-equalitarian in Buddhism” của một giáo sư trường đại học Delhi! Trong khi đó Albert Enstain đã nhận định một cách hùng hồn về Phật giáo: “Tôn giáo của tương sẽ là một tôn giáo toàn cầu, vượt trên mọi thần linh, giáo điều và thần học. Tôn giáo ấy phải bao quát cả phương diện tự nhiên lẫn thiên nhiên, đặt trên căn bản của ý thức đạo lý phát xuất từ kinh nghiệm tổng thể gồm mọi phương diện trong cái nhất thể đầy ý nghĩa. Chỉ có đạo Phật đáp ứng đủ các điều kiện ấy”. Nên các học giả có nhận định sai và thậm chí có vo tròn bóp méo đến đâu đi nữa thì cũng không vì thế mà Phật giáo phải nói theo cho vừa lòng họ. Còn chuyện thân nữ có “Ngũ chướng” và “Long Nữ” thành Phật trong phẩm hiện Bửu Tháp của Kinh Pháp Hoa là cả một kho tàng triết lý của Phật Giáo Đại Thừa, nhằm dẹp bỏ mọi vọng tưởng phân biệt “chấp có và chấp không”. Nên đọc kinh điển Đại Thừa là phải biết đi tìm nghĩa lý uyên thâm, chứ không phải “cày bừa” cho từng chữ nát ra để tìm nghĩa lý trong đó, thì có khác gì Tổ Đơn Hà chẻ tượng Phật tìm Xá-Lợi!

Trở lại vấn đề, từ dựa vào những quan niệm lệch lạc trên nên Sư Cô đã cảm nhận  là chư Ni Việt Nam đã và đang sống trong thời kỳ đen tối của Phật giáo Việt Nam! “điểm lại suốt chiều dài lịch sử nhân loại cho đến ngày nay, giới nữ đã lãnh chịu trăm bề cai đắng khổ nhọc, ngay khi bước chân vào Ni đoàn cũng chưa hẳn xoá hết những bất công ngày nào của tập tục để lại…” Tập tục nào bất công ở trong Phật giáo nói chung và Phật giáo Việt Nam nói riêng? Phải chăng tác giả muốn đề cập “Bát Kỉnh Pháp” là tập tục bất công? Nên tác giả lạiđi xa hơn “Dựa trên kinh nghiệm xác thực và mục kích những thảm kịch gia đình xã hộitrong thời gian tu học tại Ấn Độ, chúng tôi không khỏi bàng hoàng đau xót thương cho thân phận phụ nữ và chạnh lòng nghĩ đến hiện trạng Ni giới Việt Nam” Phải chăng tác giả đang là người mắc một chứng bệnh hoang tưởng, nên so sánh 2 vấn đề chẳng ăn nhập vào đâu! Một đàng là do những định kiến của xã hội và tôn giáo thống trị  gây ra trạng thái bất bình đẳng cho xã hội, một đàng là năm lần bảy lượt tha thiết xin được gia nhập Tăng đoàn của đức Phật và tự nguyện gìn giữ “Bát Kỉnh Pháp” để có lợi cho chính mình được an lạc và giải thoát. Nên chính tác giả cũng đã thừa nhận ở một đoạn khác “ Trên 2500 năm trước, Đức Phật chế định ra Bát Kỉnh Pháp khôngphải dùng để phân biệt kỳ thị giữa Tăng và Ni mà thực ra dùng để đối trị tánh cống cao ngã mạn của các bậc Vương phi, công chúa khi xuất gia đầu phật…” Nên vào thời ấy, hầu nhưtoàn bộ chư Ni đều đạt đạo quả giải thoát. (xin xem trưởng lão Ni kệ) Còn ở Việt Nam ngày naythì có quí Sư Trưởng Huê Lâm, Từ Nghiêm, Dược Sư, Phước Hải, Phước Hoà, Ni Viện Diệu Đức Nha Trang, Huế và Ni Sư Trí Hải, Sư Cô Diệu Thuỷ…là những bậc tòng lâm thạch trụ của của Ni giới và đã đạo tạo ra vô số chư Ni tài giỏi đã và đang phục vụ cho Phật giáo Việt Nam.

Như vậy,  suốt chiều dài lịch sử của Ni giới từ Kiều Đàm Di Mẫu cho đến hiện nay chẳng có aithan phiền vì sự hiện hữu của Bát Kỉnh Pháp đã làm cản trở họ đi vào Thánh quả, mà chỉ có Sư Cô Minh Tâm là thấy chướng ngại, thấy Tăng sĩ có cái nhìn “miệt thị Ni chúng mà ngay cả các Phật Tử tại gia cũng theo gót chư Tăng xem nhẹ các Ni Cô không kém; nhất là các vị cư sĩ có bằng cấp học thức thế gian và bảo thủ trọng nam khinh nữ, trọng Tăng khinh Ni…” Vào trường hợpnày, trong nhà Thiền có câu rất hay “phản quan tự kỷ” tức là hãy nhìn vào thực tại, hãy nhìn vào chính mình. Tôi tạm mượn nghĩa bóng của câu trên để làm rõ ý, tại sao những trí thức Phật tử coi thường quí Ni Cô mà cụ thể là Sư Cô minh Tâm, phải chăng không có cái gì để cho họ sinh tâm cung kính? Trong khi tu sĩ phải là “bậc thiên nhân chi đạo sư” mà chẳng chịu nhìn lại chính mình rồiđi trách cứ mọi người sao chẳng “tung hô vạn tuế”, trong khi “tôi” cũng đầu tròn áo vuông như bao nhiêu tu sĩ khác! Hoặc nói theo tư tưởng của Khổng Tử: “tiểu nhân trách người, trung nhân trách mình và đại nhân chẳng trách mình và người”. Hay thật, những câu nói nhắc cho mọi người luôn luôn lúc nào cũng phải tự quán xét lại chính mình để xem mình đang ở đâu mà tiếp tục hoàn thiện!

Tôi mượn lời của một học giả người Anh, giáo sư tiến sĩ Edward Conze, đã phát biểu để thay cho lời kết: “Càng đi sâu vào giáo lý Phật giáo, tôi càng thấy thích thú, vì tôi đã tìm thấy nhiều hoa thơm cỏ lạ qua kinh Bát Nhã. Sau 40 năm nghiên cứu, đã mở ra trong tôi một cái nhìn trực quan sinh động, mà không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào!” Thiết nghĩ, giáo lý Phật giáo như mặt trăng vẫn hằng hữu chiếu sáng trên mặt hồ, nhưng chúng ta không nhìn thấy trăng phản chiếu dưới đáy hồ, vì mặt hồ dỡn sóng. Khi nào mặt hồ phẳng lặng, thì sẽ nhìn thấy trăng dưới hồ! Có lẽ Sư Cô Minh Tâm lười làm bài tập, (nghĩa là không chịu tìm hiểu một vấn đề cho cặn kẽ, vì vậy, mới nhận định quá đơn giản về giáo lý Phật giáo), nên nhìn mọi sự vật hiện tượng đều bị khúc xạ. 

Delhi 08/06/2002