TRÁCH
NHIỆM CHUNG VỀ VIỆC BẢO VỆ
MÔI
TRƯỜNG TRONG HÀNH TINH
CỦA
CHÚNG TA
(Bài nói
chuyện của Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 của Phật Giáo Tây
Tạng tại Hội Nghị Thượng đỉnh về việc bảo vệ môi
trường và phát triển, do Liên Hợp Quốc tổ chức tại Riode
Jeneiro, Brazin vào ngày 07/ 07/1992).
Cánh cửa
của thế kỷ 20 sắp khép lại, tất cả chúng ta đều nhận
thấy rằng thế giới đã trở nên nhỏ hơn, loài người trên
hành tinh đã trở thành một cộng đồng lớn, các liên minh
về chính trị và quân sự đã tạo ra những khối đa quốc
gia, làn sóng của thương mại và công nghiệp thế giới đã
cho ra nền kinh tế toàn cầu, những phương tiện thông tin
của thế giới đã loại bỏ những chướng ngại về ngôn
ngữ và chủng tộc.... Chúng ta phải ngồi lại gần nhau để
giải quyết những vấn đề nghiêm trọng mà chúng ta sắp
đương đầu là nạn nhân mãn, sự bùng nổ của vũ khí hạt
nhân, nguồn tài nguyên thiên nhiên đã bị tiêu diệt dần
và sự khủng hoảng về môi trường đang ập đến, chúng
đang đe dọa bầu không khí của chúng ta, nước uống và cỏ
cây cùng với cuộc sống bình yên của loài người. Có ý
thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường là một
nền tảng sống còn của tất cả trên hành tinh nhỏ bé này.
Tôi cho rằng
chúng ta đang đối phó với những thách thức của thời đại,
do đó mỗi chúng ta phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường
sống của chúng ta và công việc đó phải được thực hiện
ngay từ bây giờ. Vì nó không những đem lại sự an lành và
hạnh phúc cho bản thân mình, cho gia đình mình, cho quốc gia
mình mà còn cho cả hành tinh này. Có trách nhiệm chung ở đây
tức là bớt lạm dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, phá bỏ
những lò hạt nhân nguyên tử, đó là cái mấu chốt cho sự
sống còn của loài người, cũng là một nền tảng vững chãi
cho nền hòa bình thế giới.
Tôi đến
với Hội nghị quốc tế kỳ này cùng với các nhà lãnh đạo
trong tinh thần lạc quan và hy vọng. Cuộc họp mặt hôm nay
là đánh một dấu ngoặc quan trọng trong lịch sử, một cánh
cửa mới được mở ra cho lòng nhân đạo, một cơ hội để
cho cộng đồng nhân loại hợp tác với nhau, là một việc
chưa hề có trước đây. Mặc dù hội nghị này nó không đem
lại những gì cần thiết trước mắt, nhưng trên thực tế
nó rất quan trọng cho sự bình yên của muôn loài trong tương
lai. Đó cũng là lý do tại sao chúng ta có mặt tại đây, vai
trò của chúng ta là phải kiến tạo một tương lai tốt đẹp
và vai trò này phải được mở rộng mà Liên Hợp Quốc phải
đứng ra đảm trách.
Hiện nay
có nhiều tổ chức phi chính phủ được thành lập bởi các
nhà tiền phong có lòng nhiệt thành xuất phát từ sự quan
tâm đến loài người. Họ đã làm nhiều việc để phát triển
xã hội và bảo vệ môi trường. Tất cả các tổ chức có
mặt ở đây, ai cũng muốn có sự công bằng và thực tế
như cá nhân mình đã từng làm. Tuy nhiên, nếu không có sự
hợp tác của tập thể thì mọi sự đạt được đều trở
nên vô nghĩa và không đi đến đâu cả.
Không biết
chúng ta có đồng ý điều đó hay là không, vì tất cả chúng
ta hiện hữu trên hành tinh này như là một đại gia đình,
dù giàu sang hay nghèo nàn, trí thức hay thất học, tùy thuộc
vào quốc gia, một tôn giáo hay là một ý thức hệ, cuối
cùng mỗi chúng ta cũng chỉ là con người bình thường như
bao con người khác mà thôi. Tất cả chúng ta đều ao ước
có một cuộc sống bình yên và hạnh phúc chứ không một
ai muốn mình chuốc lấy khổ đau. Hơn thế nữa, mỗi chúng
ta đều có quyền như nhau trong việc mưu cầu hạnh phúc và
vứt bỏ mọi đau khổ. Tại sao chúng ta muốn có một cuộc
sống an vui, thanh bình và thạnh trị mà lại gây ra bao chiến
tranh, bao đau đớn quằn quại và khổ đau cho kẻ khác. Một
khi chúng ta nhận thức được điều đó, thì chúng ta phải
biết tôn trọng và thương yêu lẫn nhau, chia sẻ và cảm thông
cho nhau về những nỗi khổ đau, từ điều này tiến đến
một nhận thức là chúng ta phải có trách nhiệm chung và phát
nguyện luôn giúp đỡ người khác vượt qua mọi chướng ngại
của họ.
Tất nhiên,
lòng từ bi này nó phải được phát khởi từ lòng cao thượng
và biết thương yêu muôn loài một cách tự nhiên, không nguyên
tắc và ép buộc. Đó là một cái gì vô giá đang tiềm ẩn
nơi nội tâm của chúng ta. Chúng ta không cần trở nên một
thành viên của một tôn giáo, cũng càng không cần tin vào
một ý thức hệ nào cả, điều quan trọng ở đây là chúng
ta có toàn hảo được chơn, thiện, mỹ trong nhân cách của
con người mình hay là chưa.
Sự cần
thiết cho một ý thức và trách nhiệm chung có ảnh hưởng
đến mọi phương diện của đời sống hiện tại. Ngày nay,
những sự kiện bất an xảy ra ở một nơi nào đó trên thế
giới, nhưng cuối cùng rồi nó sẽ bị ảnh hưởng đến toàn
hành tinh. Do vậy, chúng ta phải giải quyết những vấn đề
nghiêm trọng này từ ngay địa phương của mình và hãy quan
tâm đến chúng từ lúc chúng chưa phát khởi. Thật vô ích,
nếu chúng ta kêu gọi dựng lên những hàng rào ý thức cảnh
giác cũng như sự phân biệt giữa các chủng tộc ngõ hầu
không bị ảnh hưởng và liên lụy đến những tiếng vang
của sự phá hủy của chiến tranh và sự ô nhiễm của môi
trường. Chúng ta hãy hưởng ứng lời kêu gọi của Liên Hợp
Quốc đặc trách về bảo vệ môi trường và phát triển là
chúng ta phải quan tâm nhiều hơn nữa đến các quốc gia nghèo
đói và ô nhiễm môi trường . Quả thật đây là một
hình thức rất độc đáo mà chúng ta phải thảo luận kỹ
trong hội nghị này.
Dĩ nhiên
sự phụ thuộc cũng như tương trợ vào nhau để tồn tại
là chúng được đặt trên một nền tảng của quy luật tự
nhiên. Không chỉ có loài người với những hình thái trong
đời sống mà còn có vô lượng những hiện tượng vật chất
đang lệ thuộc vào nhau để phát triển. Tất cả những gì
chúng ta đang có là đại dương, bầu trời, núi rừng và cỏ
cây hoa lá và những hiện tượng vật chất đang hiện hữu
xung quanh ta, chúng đã và đang vươn lên trong các dạng năng
lượng hoàn hảo, nếu chúng thiếu sự tương tác với nhau
thì chúng sẽ tan rã và vữa nát.
Chúng ta hãy
xem xét lại những việc làm mà chúng ta đã gây tạo trong
quá khứ. Sự thờ ơ không quan tâm đến môi trường là một
hậu quả nghiêm trọng mà hiện tại chúng ta phải đương
đầu, chẳng hạn như sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên
một cách vô ý thức, vả lại còn sử dụng chúng vào mục
đích của chiến tranh, chế tạo vũ khí để tàn sát lẫn
nhau. Điều này, nếu tiếp tục không được kiểm soát, cuối
cùng tất cả sẽ gánh lấy mọi khổ đau mà do chính chúng
ta tạo nên. Phát ngôn viên đặc trách về môi trường của
Liên Hợp Quốc đã báo động rằng chúng ta đang đối phó
với một làn sóng tuyệt chủng lớn nhất trong sáu mươi lăm
triệu năm (65.000.000 năm), quả thật tin này là nỗi kinh hoàng
khủng khiếp nhất, rõ ràng nó đã làm cho trí óc của chúng
ta phải mở ra để tiếp nhận một tỷ lệ khủng hoảng đáng
quan ngại.
Sự thờ
ơ, không chịu nương vào nhau để phát triển và tồn tại,
nó không những tàn phá đến thiên nhiên mà còn là một mối
đe dọa cho xã hội loài người. Thay vì chúng ta quan tâm và
giúp đỡ những người khác, thì ngược lại chúng ta chỉ
đặt hầu hết những nỗ lực vốn có vào việc mưu cầu
vật chất và lợi dưỡng cho cá nhân. Chúng ta đã trở nên
quá đầy đủ trong việc theo đuổi mục đích này, mà chính
bản thân không hề hay biết hoặc lãng quên đi những gì mà
loài người đang cần là: sự hiểu biết, tình yêu thương
lẫn nhau và cần hợp tác với nhau. Đó là một sự thật
đáng buồn. Chúng ta hãy quan tâm đến những nhu cầu mà con
người thật sự cần có. Quả thật, chúng ta không phải là
một chủ thể được bóp nặn từ máy móc, nhưng nếu chúng
ta chỉ là một thực thể của máy móc thì nó chỉ tăng thêm
cho chúng ta mọi khổ đau mà thôi. Tuy nhiên, chúng ta không
phải là máy móc và thật là lầm lẫn để đi tìm kiếm những
nhu cầu thỏa mãn ở bên ngoài.
Để theo
đuổi mục đích bảo vệ môi trường và phát triển cho đúng
hướng, chúng ta cần phải làm mới lại những công việc
của chúng ta đối với giá trị của con người trong nhiều
lĩnh vực. Hệ thống của chính trị và quân sự, dĩ nhiên
phải được đặt trên nền tảng của đạo đức; khoa học
và tôn giáo cũng từ cơ bản này mà ra. Nếu không có nó,
khoa học sẽ không phân biệt được những bước vũ bão của
khoa học và những lợi ích của nó để đem ra phục vụ cho
loài người. Môi trường xung quanh ta bị phá hủy, bị ô nhiễm
là kết quả đáng buồn vì sự lầm lẫn này. Trong trường
hợp đó, các tôn giáo, đặc biệt rất cần thiết.
Mục đích
của các tôn giáo không phải kiến tạo chùa cao, Phật lớn,
Thánh đường nguy nga và tăng thêm số lượng tín đồ....
mà tôn giáo chỉ đến với loài người và hướng dẫn họ
đi ra khỏi chốn tối tăm cùng mạt mà chính họ đã gây tạo.
Mỗi tôn giáo trên thế giới, dù có nhiều quan điểm khác
nhau về triết thuyết của họ, nhưng trước và trên hết
vẫn là những lời dạy làm giảm bớt lòng ích kỷ và hãy
thương yêu lẫn nhau. Nhưng không may, có nhiều người đã
nhân danh tôn giáo mà đã gây ra những cuộc đấu tranh hơn
là giải quyết chúng.
Có một vần
thơ tuyệt đỉnh ở trong Thánh kinh là hãy biến những thanh
gươm thành những cái cày và hãy chuyển những vũ khí thành
những công cụ để phục vụ loài người. Đó là những hình
ảnh tuyệt vời và độc đáo nằm trong một bức thông điệp
cổ xưa. Đó là một hình ảnh biểu hiện cho sự giải trừ
quân bị và khí giới mà tôi cho rằng điều đó rất quan
trọng để chúng ta lưu tâm trong kỳ hội nghị này. Vì rằng,
nó sẽ thúc giục chúng ta trong chính sách giải trừ quân bị,
đập phá những lò vũ khí hạt nhân trên toàn cầu mà bấy
lâu nay chúng ta chưa hoàn tất.
Giải trừ
quân bị là một sức mạnh để giải phóng và bảo vệ loài
người cũng như môi trường, là giảm bớt sự nghèo đói
và duy trì sự phát triển của vạn hữu trên hành tinh này.
Đó là cái hoài bão, và hy vọng của Liên Hợp Quốc mà tôi
tin chắc rằng nó sẽ trở thành sự thật.
Tôi luôn
luôn có cái nhìn về tương lai cho dân tộc và đất nước
của tôi, một quốc gia Tây Tạng hùng vĩ, sẽ được xây
dựng trên nền tảng căn bản này. Tây Tạng sẽ là một thánh
địa, một quốc gia trung lập và phi quân sự. Nơi đó có
những vũ khí bị cấm mang vào và con người sẽ sinh hoạt
hài hòa với thiên nhiên. Điều này không phải là một giấc
mơ, mà chính Tây Tạng đã thực hiện mô hình đó trải qua
hơn môt ngàn năm trước khi Tây Tạng bị xâm chiếm để làm
thuộc địa một cách bi thảm. Ở Tây Tạng các loài dã thú
đều được bảo vệ theo giới luật của Phật Giáo. Vào
đầu thế kỷ thứ 17, chúng tôi đã ban hành một đạo luật
về bảo vệ môi trường và phát triển. Vì thế, Tây Tạng
có thể là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới
có những kế hoạch về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, môi
trường của chúng tôi được bảo vệ tốt đẹp, chính yếu
là nhờ vào bổn phận, trách nhiệm và đức tin của chúng
tôi, chúng đã thấm nhuần và ăn sâu vào tâm tư của mỗi
người dân chúng tôi từ thuở thiếu thời. Ít nhất chúng
tôi cũng đã trải qua hơn 300 năm với nền hòa bình và thịnh
trị, chúng tôi hoàn toàn không có vũ khí và quân sự. Tây
Tạng đã từ bỏ ý thức hệ gây chiến tranh như là một
công dụ của quốc sách từ những thế kỷ 6 và 7.
Tôi thường
nói đùa rằng cung trăng và những dải ngân hà trông rất
đẹp, nhưng giả dụ chúng ta thử sống trên đó vài ngày
có lẽ chúng ta sẽ buồn chán ngay. Duy chỉ có hành tinh xanh
này là một cư trú tuyệt vời nhất của chúng ta. Đời sống
của nó cũng chính là đời sống của ta, tương lai của nó
cũng chính là tương lai của ta. Thật vậy, trái đất đóng
một vai trò như một bà mẹ đối với tất cả chúng ta. Cũng
như những đùứa con chúng ta phải tùy thuộc vào mọi sinh
hoạt của bà ta. Quả địa cầu của chúng ta đang đương
đầu với "hiệu ứng nhà kính", chúng đã ảnh hưởng và
phá hủy đến tầng Ozone của chúng. Các tổ chức cá nhân
và những quốc gia đơn lẻ đã phải bất lực trước cơn
lốc này.
Tôi muốn
kết luận rằng Bà mẹ trái đất đang dạy cho chúng ta một
bài học về việc bảo vệ môi trường trên toàn cầu. Đó
là một bài học mà chúng ta phải học lại từ đầu, thế
kỷ tới chúng ta phải hợp tác với nhau, thương yêu lẫn
nhau, chúng ta tuyệt đối không gây ra chiến tranh mà ngược
lại phải sống trong an lạc và hạnh phúc. Lòng từ bi là
hạt giống của nền hòa bình nếu mỗi chúng ta biết ứng
dụng nó, tôi luôn hy vọng điều đó. Để bảo hộ những
sự kiện trọng đại này, Liên hợp quốc phải tìm ra những
giải pháp để ngăn chặn những cuộc xung đột về quân sự
và kinh tế mậu dịch. Tôi rất đau lòng vì những cuộc chiến
tranh vẫn còn diễn ra ác liệt trên khắp năm châu, trong lúc
chúng ta đang ngồi tại hội nghị này thì tiếng súng của
những cuộc giao tranh nội chiến vẫn hãy còn inh ỏi ở Nam
Tư, nạn chết đói vẫn còn đe dọa hàng triệu người ở
Nam Phi... Tôi luôn hy vọng và cầu nguyện cho những ngày sắp
tới, tôi tin tưởng vào tinh thần từ bi và trí tuệ của
chúng ta, nó sẽ sáng suốt giải quyết và hoàn tất mọi vấn
đề nghiêm trọng, ai ai cũng có ý thức và trách nhiệm chung
trong việc bảo vệ môi trường, chúng ta sẽ sống trong một
thế giới hòa bình, trong niềm tin yêu thương và hợp tác.
Theo MANDALA
tháng 10/1992
